comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Items filtered by date: Երեքշաբթի, 18 Հունիսի 2019 http://artsakhtert.com Sun, 25 Aug 2019 09:27:48 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ԳԵՐԻՇԽՈՂ ԴԻՐՔԻ ՉԱՐԱՇԱՀՄԱՆ ԴԵՊՔԵՐԸ ԲԱՑԱՌՎՈՒՄ ԵՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/26941-2019-06-19-17-10-53 http://artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/26941-2019-06-19-17-10-53 Լաու­րա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

 ԱՀ հան­րա­յին ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րը և տն­տե­սա­կան մր­ցակ­ցու­թյու­նը կար­գա­վո­րող պե­տա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի (ՀԾՏՄԿ ՊՀ) աշ­խա­տա­կազ­մը ըն­թա­ցիկ տար­վա հու­նի­սի 1-15-ն ըն­կած ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում դի­տան­ցում­ներ է ի­րա­կա­նաց­րել Ստե­փա­նա­կերտ քա­ղա­քում գոր­ծող ՙՀաղ­թա­նակ՚, ՙՊրոդ մար­կետ՚, ՙՌո­յալ՚, ՙՕ­կեան՚, ՙԿարս՚, ՙԴավ Գրուպ՚, ՙՍևան՚, ՙՆա­տա­լի գրուպ՚, ՙՏեխ­նոթ­րայդ՚ (2 առևտրա­յին օ­բյեկտ), ՙՆա­դեժ­դա՚, ՙՆավ՚, ՙԿամ՚, ՙԳուր­ման մար­կետ՚, ՙԷ­րիկ Ա­րա՚, ՙԷ­լիտ գրուպ՚, ՙՊետ­րոլ սեր­վիս՚, ՙՖլեշ՚ սահ­մա­նա­փակ պա­տաս­խա­նատ­վու­թյամբ, ՙԿա­պի­տալ՚ (3 առևտրա­յին օ­բյեկտ) և ՙՅա­գուար՚ փակ բաժ­նե­տի­րա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րում, մի շարք ան­հատ ձեռ­նար­կա­տե­րե­րի պատ­կա­նող առևտրա­յին օ­բյեկտ­նե­րում` ու­սում­նա­սի­րե­լու ա­ռա­ջին անհ­րա­ժեշ­տու­թյան ապ­րանք­նե­րի ման­րա­ծախ գնե­րը: Մաս­նա­վո­րա­պես, ու­սում­նա­սիր­վել են ա­ռա­ջին անհ­րա­ժեշ­տու­թյան 43 ապ­րան­քա­յին շու­կա­նե­րում առ­կա 80 ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի ման­րա­ծախ գնե­րը:

Ու­սում­նա­սի­րու­թյու­նը ցույց է տվել, որ նշ­ված ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում ու­սում­նա­սիր­վող ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րից 11-ի գնե­րը նվա­զել, 8-ի գնե­րը` ա­ճել, իսկ 61 ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի գնե­րը մնա­ցել են ան­փո­փոխ: Մի­ջին գնե­րի նվա­զում է ար­ձա­նագր­վել ոսպ՝ 0,6%, բրինձ՝ դե­ղին, եր­կա­րա­հա­տիկ՝ 0,29%, ձեթ ՙԶո­լո­տա­յա սե­մեչ­կա՚՝ 0,43%, ձեթ ՙԱ­վե­դով՚՝ 0,54%, կա­րագ ՙԴո­յա­րուշ­կա՚ ՝ 0,05%, թեյ ՙԱհ­մադ՚՝ 0,25%, կար­տո­ֆիլ՝ 33,65%, սոխ՝ 19,17%, լո­լիկ՝ 32,63%, վա­րունգ՝ 13,31%, ա­դա­մա­թուզ՝ 3,53% ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րում։
Միա­ժա­մա­նակ մի­ջին գնե­րի բարձ­րա­ցում է ար­ձա­նագր­վել բրինձ՝ սպի­տակ, եր­կա­րա­հա­տիկ՝ 0,26%, ո­լոռ՝ 0,3%, շա­քա­րա­վազ՝ 0,19%, ՙՌեդ­դի՚ բու­սա­կան յուղ՝ 0,08%, ձուկ՝ իշ­խան՝ 0,8%, թեյ ՙԱկ­բար՚՝ 0,14%, կիտ­րոն՝ 5,81%, խն­ձոր ՝ 1,15% ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի մի­ջին գնե­րում։
Աս­կե­րան քա­ղա­քում ի­րա­կա­նաց­ված դի­տանց­ման ար­դյունք­նե­րը ցույց են տա­լիս, որ ու­սում­նա­սիր­ված 46 ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րից 13-ի գնե­րը նվա­զել են, 7-ի­նը` ա­ճել, իսկ 26 ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի գներ մնա­ցել են ան­փո­փոխ։ Բեր­ձոր քա­ղա­քում ի­րա­կա­նաց­ված դի­տանց­ման ժա­մա­նակ ու­սում­նա­սիր­վել է 46 ապ­րան­քա­տե­սակ, ար­դյուն­քում պարզ­վել է, որ դրան­ցից 12-ի գնե­րը նվա­զել են, 6-ի­նը՝ ա­ճել, իսկ 28 ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի գնե­րը մնա­ցել են ան­փո­փոխ:
Մար­տա­կերտ քա­ղա­քում ի­րա­կա­նաց­ված դի­տանց­ման ար­դյունք­նե­րը փաս­տում են, որ ու­սում­նա­սիր­ված 72 ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րից 4-ի գնե­րը նվա­զել են, 2-ի գնե­րը` ա­ճել, իսկ 66 ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի գնե­րը մնա­ցել են ան­փո­փոխ:
Մաս­նա­վո­րա­պես, գնե­րի նվա­զում է ար­ձա­նագր­վել սո­խի՝ 17,1%, լո­լի­կի՝ 38,3%, վա­րուն­գի՝ 16,2 %, ա­դա­մա­թու­զի՝ 8,9 % ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի մի­ջին գնե­րի հա­մար: Իսկ մի­ջին գնե­րի բարձ­րա­ցում է ար­ձա­նագր­վել ՝ կար­տո­ֆի­լի՝ 19,1%, ՙՌե­գու­լյար՚ բեն­զի­նի՝ 0,9% ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի մի­ջին գնե­րի հա­մար։
Մար­տու­նի քա­ղա­քում ի­րա­կա­նաց­ված դի­տանց­ման ար­դյունք­ներն այս­պի­սիք են.
2019 թվա­կա­նի հու­նի­սի 1-ից մինչև հու­նի­սի 15-ը ու­սում­նա­սիր­ված 71 ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րից 11-ի գնե­րը նվա­զել են, 4-ի գնե­րը` ա­ճել, իսկ 56 ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի գնե­րը մնա­ցել են ան­փո­փոխ։
Ինչ­պես տե­ղե­կաց­րին ԱՀ ՀԾՏՄԿ ՊՀ-ից, գնա­յին տա­տա­նում­նե­րը կապ­ված են ապ­րանք­նե­րի ձեռք­բեր­ման գնե­րի փո­փո­խու­թյան և ման­րա­ծախ առևտրի ո­լոր­տում գոր­ծող սու­բյեկտ­նե­րի կող­մից ի­րա­կա­նաց­վող գնա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հետ:
Գնաճ ար­ձա­նագր­ված ապ­րան­քա­յին շու­կա­նե­րում բա­ցա­կա­յում են գե­րիշ­խող դիր­քի չա­րա­շահ­ման, մաս­նա­վո­րա­պես` չհիմ­նա­վոր­ված գնե­րի կի­րառ­ման հնա­րա­վոր դեպ­քեր։
Ի­րա­կա­նաց­րած ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րի ար­դյուն­քում ՙՏն­տե­սա­կան մր­ցակ­ցու­թյան պաշտ­պա­նու­թյան մա­սին՚ ԼՂՀ օ­րեն­քի հնա­րա­վոր կամ փաս­տա­ցի խախտ­ման դեպ­քեր չեն ար­ձա­նագր­վել։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Wed, 19 Jun 2019 17:09:14 +0000
Գնդիկաբեկորային ավիառումբի պայթյունից քաղաքացի է տուժել http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/26937-2019-06-19-16-53-47 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/26937-2019-06-19-16-53-47 Գնդիկաբեկորային ավիառումբի պայթյունից քաղաքացի է տուժել
 Այսօր ժամը 12:48-ին…

 Տուժածը տեղափոխվել է «Հանրապետական բժշկական կենտրոն»: Ըստ բժիշկների՝ տուժածի վիճակը գնահատվում է միջին ծանրության:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Wed, 19 Jun 2019 16:52:21 +0000
ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԸ ՓԱԿՎԵԼՈՒ Է 2020 ԹՎԱԿԱՆԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26936-2020 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26936-2020 ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԸ ՓԱԿՎԵԼՈՒ Է  2020 ԹՎԱԿԱՆԻՆ
Հա­րութ ՍԱ­ՍՈՒ­ՆՅԱՆ

ՙԿա­լի­ֆոռ­նիա Կու­րիեր՚
թեր­թի հրա­տա­րա­կիչ և խմ­բա­գիր

Թուր­քա­կան ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րի ինս­տի­տու­տը (ԹՈԻԻ) շա­հույթ չհե­տապն­դող կազ­մա­կեր­պու­թյուն է, ո­րը հիմ­նադր­վել է 1983թ. Վա­շինգ­տո­նում՝ Թուր­քիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից 3 մի­լիոն դո­լա­րի նվի­րատ­վու­թյամբ։ 2019թ.մա­յի­սի 31-ին ԹՈՒԻ -ն հան­դես ե­կավ մա­մու­լի հա­ղոր­դագ­րու­թյամբ՝ հայ­տա­րա­րե­լով, որ կդա­դա­րեց­նի իր գոր­ծու­նեու­թյու­նը 2020թ. սեպ­տեմ­բե­րի 30-ին։

Այս հայ­տա­րա­րու­թյունն անս­պա­սե­լի էր եր­կու պատ­ճա­ռով.
1) Ե­րեք մի­լիոն դո­լա­րը հա­մե­մա­տա­բար մեծ գու­մար չէ թուր­քա­կան կա­ռա­վա­րու­թյան հա­մար, ո­րը տա­րի­ներ շա­րու­նակ տաս­նյակ մի­լիո­նա­վոր դո­լար­ներ է ծախ­սել Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րում հան­րա­յին կա­պե­րի (PR) և լոբ­բիս­տա­կան ??ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի վարձ­ման հա­մար։ Ե­րեք մի­լիոն դո­լա­րի կամ մնա­ցոր­դի վե­րա­դար­ձը Թուր­քիա­յին չի կա­րող էա­կան ազ­դե­ցու­թյուն ու­նե­նալ երկ­րի ֆի­նան­սա­կան դրու­թյան վրա։ Տն­տե­սա­կան ան­կու­մից ուշ­քի գա­լու հա­մար Թուր­քիա­յին անհ­րա­ժեշտ է մի քա­նի հա­րյուր մի­լիարդ դո­լար։
2) Չնա­յած իր հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի մա­սին ինս­տի­տու­տի ղե­կա­վա­րու­թյան` մա­մու­լի պար­ծեն­կոտ հա­ղոր­դագ­րու­թյա­նը՝ Թուր­քիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից դրա­մա­կան մի­ջոց­նե­րի դա­դա­րե­ցու­մը նշա­նա­կում է, որ ինս­տի­տու­տը չի կա­րո­ղա­ցել հաս­նել իր քա­րոզ­չա­կան նպա­տակ­նե­րին։ Թուր­քա­կան կա­ռա­վա­րու­թյու­նը դա­դա­րեց­րել է ԹՈՒԻ-ի ֆի­նա­սա­վո­րու­մը 2015-ին։ Բար­դաց­նե­լով խն­դի­րը, ինս­տի­տու­տի ղե­կա­վար­ներն ի­րենց մա­մու­լի հա­ղոր­դագ­րու­թյան մեջ խոս­տո­վա­նել են, որ նրանց չի հա­ջող­վել ար­տա­քին աղ­բյուր­նե­րից բա­վա­րար մի­ջոց­ներ ստա­նալ ինս­տի­տու­տի գոր­ծու­նեու­թյու­նը շա­րու­նա­կե­լու հա­մար։ Վեր­ջին տա­րի­նե­րին ԹՈՒԻ-ն մաս­նա­կի ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյուն է ստա­ցել Ջորջ­թաու­նի հա­մալ­սա­րա­նից, Koջ հոլ­դին­գից, FIBA հոլ­դին­գից և Մուխ­տար Քեն­թից (ՙԿո­կա-Կո­լա՚ ըն­կե­րու­թյան խոր­հր­դի նախ­կին նա­խա­գահ) ու նրա տիկ­նո­ջից և այլ ան­հատ նվի­րա­տու­նե­րից։
ԹՈՒԻ-ի մա­մու­լի հա­ղոր­դագ­րու­թյան մեջ նշ­վում է, որ սկ­սած 1983թ. իր դրա­մաշ­նորհ­նե­րը նպաս­տել են Թուր­քիա­յի և թուր­քե­րե­նի ու­սում­նա­սի­րու­թյա­նը ՙԱՄՆ 45 նա­հանգ­նե­րում և Կո­լում­բիա­յի շր­ջա­նում։ Ա­վե­լի քան 130 դրա­մաշ­նոր­հա­յին ա­տե­նա­խո­սու­թյուն­ներ վե­րած­վել են 70-ից ա­վել պրո­ֆե­սո­րա­կան պաշ­տոն­նե­րի բարձ­րա­գույն կր­թու­թյան ա­մե­րի­կյան հաս­տա­տու­թյուն­նե­րում, իսկ լեզ­վա­կան և հե­տա­զո­տա­կան պարգևներն օգ­նել են առն­վազն 235 հո­գու, ո­րոնք զբա­ղեց­րել են դա­սա­խո­սա­կան և հե­տա­զո­տա­կան պաշ­տոն­ներ Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րում և այ­լուր։ Վեր­ջին հինգ տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում մի քա­նի տաս­նյակ ե­րի­տա­սարդ գիտ­նա­կան­նե­րի տր­ված պարգևնե­րը լրա­ցու­ցիչ օ­գուտ կբե­րեն ա­պա­գա­յում։ Գրե­թե 80 ա­մե­րի­կյան հաս­տա­տու­թյուն­նե­րում ստեղծ­վել են Թուր­քիա­յի վե­րա­բե­րյալ գրա­դա­րա­նա­յին և հե­տա­զո­տա­կան հա­վա­քա­ծու­ներ, կամ բա­վա­կա­նա­չափ ա­վե­լաց­վել են առ­կա ռե­սուրս­նե­րը ԹՈՒԻ-ի ֆի­նան­սա­վոր­ման շնոր­հիվ, իսկ 19 ա­մե­րի­կյան հա­մալ­սա­րան­ներ ստա­ցել են մեկ­նար­կա­յին գու­մար­ներ՝ Թուր­քիա­յին վե­րա­բե­րյալ դա­սա­վանդ­ման նոր պաշ­տոն­նե­րի հաս­տատ­մանն ա­ջակ­ցե­լու հա­մար՚։
Վեր­ջին տա­րի­նե­րին ԹՈՒԻ-ն տե­ղա­կայ­ված էր Վա­շինգ­տո­նում, Ջորջ­թաու­նի հա­մալ­սա­րա­նի Էդ­մունդ Ա. Ուոլ­շի ար­տա­քին ծա­ռա­յու­թյան դպ­րո­ցի տա­րած­քում։ Ինս­տի­տու­տի պատ­վա­վոր նա­խա­գահն ԱՄՆ-ում Թուր­քիա­յի դես­պանն էր, որն ան­մի­ջա­կան վե­րահս­կո­ղու­թյուն էր հաս­տա­տել Թուր­քիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից տրա­մադր­ված ԹՈՒԻ-ի դրա­մաշ­նորհ­նե­րի վրա։
Թուր­քա­կան ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րի ինս­տի­տու­տը հայ­տն­վել է մի շարք սկան­դալ­նե­րում` սկ­սած Հիթ Լոու­րիից, որն ինս­տի­տու­տի հիմ­նա­դիր և գոր­ծա­դիր տնօ­րենն էր 1983-1993 թվա­կան­նե­րին։ Լոու­րին կարևոր դեր է խա­ղա­ցել մի ամ­բող­ջա­կան էջ հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րի պատ­րաստ­ման եւ հրա­տա­րակ­ման գոր­ծում ՙՎա­շինգ­տոն փոստ՚, ՙՆյու Յորք թայմս՚ և ՙՎա­շինգ­տոն թայմս՚ թեր­թե­րում 1985թ. մա­յի­սի 19-ին ստո­րագր­ված 69 ՙմտա­վո­րա­կան­նե­րի՚ կող­մից, ո­րոնք ժխ­տում էին Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ե­ղե­լու­թյու­նը։ Լոու­րին հե­տա­գա­յում դար­ձավ օս­մա­նյան և ժա­մա­նա­կա­կից թուր­քա­կան հե­տա­զո­տու­թյուն­նե­րի Ա­թա­թուր­քի պրո­ֆե­սոր Փրինս­թո­նի հա­մալ­սա­րա­նում` շնոր­հիվ 750 հա­զար դո­լա­րի ֆի­նան­սա­վոր­ման Թուր­քիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյու­նից։
1985թ. ՙԿա­լի­ֆոռ­նիա կու­րիեր՚ թեր­թում ա­մե­րի­կա­ցի մտա­վո­րա­կան­նե­րի ա­նուն­նե­րը թվար­կե­լուց և թուր­քա­կան ինս­տի­տու­տից յու­րա­քան­չյու­րի ստա­ցած գու­մար­նե­րի մա­սին հոդ­ված գրե­լուց հե­տո, ես դար­ձա թուր­քա­կան ինս­տի­տու­տի հետ ի­րա­վա­կան առ­ճա­կատ­ման ա­ռա­ջին թի­րա­խը։ Հե­տաքր­քիր է, որ այդ մաս­նա­գետ­նե­րից շա­տե­րին թուր­քա­կան ինս­տի­տու­տը դրա­մաշ­նորհ­ներ էր տվել։ Ես նա­մակ ստա­ցա ԹՈՒԻ-ի փաս­տա­բան­նե­րից, որ­տեղ աս­վում էր, որ նրանք դա­տի են տա­լու ինձ զր­պար­տու­թյան հա­մար, ե­թե ես չհ­րա­պա­րա­կեմ ծա­վա­լուն հեր­քում, ին­չը ես հրա­ժար­վե­ցի ա­նել։ Իմ փաս­տա­բան­նե­րը տե­ղե­կաց­րին թուր­քա­կան ինս­տի­տու­տի ի­րա­վա­բան­նե­րին, որ ի­րենց զր­պար­տու­թյան մա­սին պն­դումն ան­հիմն է, և հայտ­նե­ցին նրանց, որ մենք հա­կընդ­դեմ հայց ենք ներ­կա­յաց­նե­լու։ Ի պա­տաս­խան՝ ԹՈՒԻ -ն հրա­ժար­վեց իր սպառ­նա­լից դա­տա­կան հայ­ցից…
Այ­նու­հետև, 1995թ.Հո­լո­քոս­տի և Ցե­ղաս­պա­նու­թյան ու­սում­նա­սի­րու­թյան ամ­սագ­րում հրա­պա­րակ­վեց ՙՊրո­ֆե­սիո­նալ բա­րո­յա­կա­նու­թյուն և Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ժխ­տու­մը՚ վեր­նագ­րով հոդ­ված, ո­րը բա­ցա­հայ­տեց ԹՈՒԻ-ի գոր­ծա­դիր տնօ­րեն Հիթ Լոու­րիի կազ­մած նա­մա­կը, ո­րը 1990թ. թուրք դես­պան Նու­զեթ Կան­դե­մի­րի ա­նու­նից ու­ղարկ­վել էր պրո­ֆե­սոր Ռո­բերտ Ջեյ Լիֆ­թո­նին՝ ժխ­տե­լով Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ի­րո­ղու­թյու­նը։ Լոու­րիի սևա­գիր նա­մա­կը դես­պա­նի ա­նու­նով անզ­գու­շա­բար ու­ղարկ­վել էր պրոֆ. Լիֆ­թո­նին, ո­րը մեծ ա­կա­դե­միա­կան սկան­դա­լի պատ­ճառ դար­ձավ։
2006թ. ա­մե­րի­կա­ցի պրո­ֆե­սոր Դո­նալդ Քվա­թեր­թը հրա­ժա­րա­կան տվեց ԹՈՒԻ-ի խոր­հր­դի նա­խա­գա­հու­թյու­նից, հրա­ժար­վե­լով են­թարկ­վել Թուր­քիա­յի դես­պա­նի հրա­մա­նին, որ Թուր­քիան կջն­ջի ԹՈՒԻ -ի ֆի­նան­սա­վո­րու­մը, քա­նի դեռ պրո­ֆե­սոր Քվա­թեր­թը չի հեր­քել գի­տա­կան մի գր­քի մա­սին իր գրու­թյու­նը, որ­տեղ նա գրել էր՝ ՙայն ինչ տե­ղի է ու­նե­ցել հա­յե­րի հետ, լիո­վին հա­մա­պա­տաս­խա­նում է ՄԱԿ-ի ցե­ղաս­պա­նու­թյան սահ­ման­մա­նը՚։ Ի նշան բո­ղո­քի՝ ԹՈՒԻ-ի խոր­հր­դի մի քա­նի այլ ան­դամ­ներ շու­տով հրա­ժա­րա­կան տվե­ցին։
Թուր­քա­կան ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րի ինս­տի­տու­տի փակ­ման հայ­տա­րա­րու­թյամբ ԱՄՆ-ում ա­վե­լի քիչ հնա­րա­վո­րու­թյուն կլի­նի թուր­քա­կան քա­րոզ­չու­թյան հա­մար՝ խե­ղա­թյու­րե­լով Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ող­բեր­գա­կան ճշ­մար­տու­թյուն­նե­րը։

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 19 Jun 2019 15:32:55 +0000
ԱՆՀ­ՐԱ­ԺԵՇՏ Է ՀԱ­ՄԱ­ԼԻՐ ԱՇ­ԽԱ­ՏԱՆՔ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26935-2019-06-19-15-28-40 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26935-2019-06-19-15-28-40 ԱՆՀ­ՐԱ­ԺԵՇՏ Է ՀԱ­ՄԱ­ԼԻՐ ԱՇ­ԽԱ­ՏԱՆՔ
Էմ­մա ԲԱ­ԼԱ­ՅԱՆ

 Ցան­կա­ցած երկ­րի վար­կա­նի­շը հաս­տա­տուն է այն­քա­նով, որ­քա­նով արժևոր­ված է իր երկ­րի շար­քա­յին քա­ղա­քա­ցին: Բնա­կան է, ո­րոշ աշ­խա­տանք­ներ գնա­հատ­վում են բարձր, ո­րոշ­նե­րը` ոչ այն­քան: Ու տա­րեց­տա­րի կարծ­րա­նում է այն մո­տե­ցու­մը, որ ար­ժե­քա­վոր է միայն մտա­վոր աշ­խա­տան­քը: Վեր­ջերս շեշ­տը դր­վում է նաև ար­հեստ­նե­րի տի­րա­պետ­ման անհ­րա­ժեշ­տու­թյան վրա, ին­չը հետզ­հե­տե տա­լիս է իր պտուղ­նե­րը: Բայց ա­ռայժմ ո­րոշ գոր­ծե­րի հա­մար վար­պետ­ներ, հմուտ բան­վոր­ներ են հրա­վիր­վում Հա­յաս­տա­նից և պատ­շաճ կեր­պով վար­ձատր­վում: Աշ­խա­տան­քին հա­մար­ժեք չեն վար­ձատր­վում տե­ղի բան­վոր­նե­րը: ?աս­նա­վո­րա­պես, դա վե­րա­բեր­վում է ՙՍան­մաք­րում՚ ՀՈԱԿ-ի աշ­խա­տող­նե­րին:

Մենք շատ ենք հպար­տա­նում մեր քա­ղա­քի մաք­րու­թյան, կա­նաչ տա­րածք­նե­րի խնամ­վա­ծու­թյան աս­տի­ճա­նով: Դա շատ է գրա­վում հյու­րե­րին, զբո­սաշր­ջիկ­նե­րին: Բայց փոր­ձո՞ւմ ենք պատ­կե­րաց­նել, թե ա­մե­նօ­րյա ինչ­պի­սի տան­ջա­լի, քրտ­նա­ջան աշ­խա­տանք է պա­հանջ­վում քա­ղա­քը բա­րե­տես պա­հե­լու հա­մար: Եվ այդ ա­մե­նի հա­մար նրանք վար­ձատր­վում են հան­րա­պե­տու­թյու­նում գոր­ծող նվա­զա­գույն աշ­խա­տա­վար­ձի չա­փով: Նման գնա­հա­տան­քը, բնա­կա­նա­բար, չի կա­րող կադ­րա­յին հոս­քեր չա­ռա­ջաց­նել: ՙՍան­մաք­րում՚ ՀՕԱԿ-ի տնօ­րեն Ա­լյո­շա Սեյ­րա­նյա­նը հու­սով է, որ մո­տա­կա ժա­մա­նակ­նե­րում խնդ­րա­հա­րույց այդ հար­ցը պատ­շաճ լու­ծում կս­տա­նա:

Կազ­մա­կեր­պու­թյան տնօ­րե­նից հե­տաքր­քր­վե­ցինք նաև վեր­ջերս ըն­դուն­ված և այս տար­վա­նից գոր­ծող ՙԱղ­բա­հա­նու­թյան և սա­նի­տա­րա­կան մաքր­ման մա­սին՚ օ­րեն­քի կի­րառ­ման ար­դյունք­նե­րով, քա­նի որ օ­րեն­քով սահ­ման­ված են նոր դրույ­քա­չա­փեր:
Ա. Սեյ­րա­նյա­նի տե­ղե­կատ­վու­թյամբ՝ բնակ­չու­թյան վար­ձավ­ճար­նե­րը չեն փո­փոխ­վել, քա­նի որ դրույ­քա­չա­փը մնա­ցել է նույ­նը: Շա­րու­նա­կում են գոր­ծել բնակ­չու­թյան հետ կնք­ված պայ­մա­նագ­րե­րը, ըստ ո­րոնց 10.000 դրամ պարտ­քի ա­վե­լաց­ման դեպ­քում կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը գրա­վոր զգու­շա­ցու­մից հե­տո դի­մում է դա­տա­րան: Ըստ տնօ­րե­նի՝ տար­վա կտր­ված­քով դա­տա­րա­նի վճ­ռով բնակ­չու­թյու­նից կամ հիմ­նարկ-ձեռ­նար­կու­թյու­նից գանձ­վում է 3-4 մլն դրամ՝ հօ­գուտ ՀՈԱԿ-ի: Սա­կայն բնակ­չու­թյան 10-15 տո­կոսն այդ­պես էլ պայ­մա­նագ­րեր չի կն­քել կազ­մա­կեր­պու­թյան հետ, և այդ պատ­ճա­ռով ոչ մի ե­ղա­նա­կով ՀՈԱԿ-ը չի կա­րո­ղա­նում գան­ձել կա­տա­րած աշ­խա­տան­քի դի­մաց հա­մա­պա­տաս­խան գու­մա­րը, իսկ աղ­բը չտար­հա­նել չեն կա­րող: Օ­րի­նա­զանց բնակ­չու­թյա­նը կար­գի հրա­վի­րե­լու հա­մար մի քա­նի ան­գամ հար­ցը բարձ­րա­ձայն­վել է, և վեր­ջա­պես մոտ ժա­մա­նակ­նե­րում քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նում կհ­րա­վիր­վի խոր­հր­դակ­ցու­թյուն՝ ազ­դե­ցու­թյան լծակ­ներ գտ­նե­լու հա­մար: Տնօ­րե­նի ի­րա­զեկ­մամբ՝ գոր­ծող դրույ­քա­չա­փը չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում աշ­խա­տան­քի ինք­նար­ժե­քին, վնա­սով են աշ­խա­տում, բայց կա­ռա­վա­րու­թյու­նը չի փո­փո­խում դրույ­քա­չա­փը՝ ել­նե­լով բնակ­չու­թյան վի­ճա­կից (ի դեպ, ՀՀ-ի մար­զե­րում գոր­ծում է ա­մե­նան­վա­զա­գույ­նը՝ 200 դրամ դրույ­քա­չափ մեկ շն­չի դի­մաց):
Այն հիմ­նարկ­նե­րի հետ, ո­րոնց աղ­բա­հան­ման դի­մաց դրույ­քա­չա­փը փո­փո­խու­թյան է են­թարկ­վել, կնք­վել են նոր պայ­մա­նագ­րեր: Ա­վե­լի ցածր դրույ­քա­չա­փով են վճա­րում կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյուն­նե­րը, փոքր ձեռ­նար­կա­տե­րե­րը: Խն­դիր է ա­ռա­ջա­ցել խո­շոր ձեռ­նար­կա­տի­րու­թյուն­նե­րի հետ, քա­նի որ աղ­բա­հա­նու­թյան դի­մաց աշ­խա­տանք­նե­րի հա­մար դրանց դեպ­քում դրույ­քա­չա­փը բարձ­րա­ցել է, ին­չի հա­մար ձեռ­նար­կա­տե­րե­րը գրա­վոր բո­ղոք են ներ­կա­յաց­րել քա­ղա­քա­պե­տա­րան: Մոտ ժա­մա­նակ­ներս բո­ղո­քը պետք է ու­սում­նա­սիր­վի, քնն­վի և հա­մա­պա­տաս­խան ո­րո­շում ըն­դուն­վի, հատ­կա­պես որ հուն­վա­րի 1-ից այդ ձեռ­նար­կա­տի­րու­թյուն­նե­րի կող­մից վար­ձավ­ճար­ներ չեն կա­տար­վել:
Եվ որ­պես վե­րը նշ­վա­ծի հա­մո­զիչ հիմ­նա­վո­րում` անդ­րա­դառ­նանք ար­ցախ­ցի­նե­րի հա­մար տո­նի վե­րած­ված ՙԿո­նի­ֆա-2019՚ ֆուտ­բո­լո­յին ա­ռաջ­նու­թյա­նը: Բո­լո­րիս հա­մար հաս­կա­նա­լի է, թե մաք­րու­թյան ինչ­պի­սի ծա­վա­լուն գործ էր դր­ված ՙՍան­մաք­րում՚ ՀՈԱԿ-ի աշ­խա­տա­կից­նե­րի վրա: Այն դեպ­քում, երբ, ըստ Ա. Սեյ­րա­նյա­նի, մար­զա­դաշ­տի մաք­րու­թյան հար­ցում կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը չու­նի որևէ պար­տա­վո­րու­թյուն, քա­նի որ կնք­ված չէ ոչ մի պայ­մա­նա­գիր: Տնօ­րե­նի տե­ղե­կատ­վու­թյամբ՝ ֆուտ­բո­լա­յին խա­ղե­րի օ­րե­րին կազ­մա­կեր­պու­թյան աշ­խա­տա­կից­ներն օ­րը եր­կու ան­գամ կամ, ե­թե եր­կու խաղ էր տե­ղի ու­նե­նում, չորս ան­գամ սան­մաքր­ման աշ­խա­տանք­ներ էին կազ­մա­կեր­պում: Ա­մեն ան­գամ 2 մե­քե­նա աղբ էր տե­ղա­փոխ­վում: Ի­հար­կե, անհ­նար է չխ­րա­խու­սել նման ծանր, բայց անհ­րա­ժեշտ աշ­խա­տան­քը, ո­րը և խոս­տաց­վել է:
Կազ­մա­կեր­պու­թյան ղե­կա­վա­րը նշեց ձեռք­բե­րում­նե­րի մա­սին. մոտ մեկ տա­րի է, ինչ լուծ­ված են կենտ­րո­նա­կան աղ­բա­նո­ցի ա­ռաջ­նա­հերթ խն­դիր­նե­րը. անց­կաց­ված է ջրա­գիծ, ին­չի շնոր­հիվ ա­պա­հով­ված է մշ­տա­կան ջրա­մա­տա­կա­րար­ման խն­դի­րը: Դա հնա­րա­վո­րու­թյուն է ըն­ձե­ռել աշ­խա­տաց­նել ավ­տո­մե­քե­նա­նե­րի լվաց­ման կետ և, կրա­կի բռնկ­վե­լու դեպ­քում, ա­րագ մա­րել:
Ինչ­պես միշտ, ՙՍան­մաք­րում՚ ՀՈԱԿ-ի ցա­վոտ հար­ցե­րից է տեխ­նի­կա­կան բա­զա­յի թար­մաց­ման խն­դի­րը: Քա­ղա­քը մե­ծա­նում է, աղ­բա­հան­ման ծա­վալ­նե­րը` նույն­պես, ե­ղած տեխ­նի­կան էլ չի բա­վա­րա­րում: Մե­քե­նա­ներն էլ հիմ­նա­կա­նում հին են, ուս­տի ա­նընդ­հատ նո­րոգ­ման խն­դիր է ա­ռա­ջա­նում: Մյուս կող­մից էլ պա­հես­տա­մա­սե­րը շատ թանկ են, կազ­մա­կեր­պու­թյունն էլ շա­հույ­թով չի աշ­խա­տում: Ա. Սեյ­րա­նյա­նի տե­ղե­կատ­վու­թյամբ՝ կա­ռա­վա­րու­թյունն է ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ փոխ­հա­տու­ցում տրա­մադ­րում կրած վնաս­նե­րի դի­մաց:
;

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 19 Jun 2019 15:25:54 +0000
ՇԱՏ ԴԵՊ­ՔՈՒՄ ՀՐ­ԴԵՀ­ՆԵ­ՐԻ ՊԱՏ­ՃԱՌ Է ԴԱՌ­ՆՈՒՄ ԱՆ­ՓՈՒ­ԹՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26934-2019-06-19-15-24-44 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26934-2019-06-19-15-24-44 ՇԱՏ ԴԵՊ­ՔՈՒՄ ՀՐ­ԴԵՀ­ՆԵ­ՐԻ  ՊԱՏ­ՃԱՌ Է ԴԱՌ­ՆՈՒՄ ԱՆ­ՓՈՒ­ԹՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ
Կա­րի­նե ԴԱ­ԴԱ­ՄՅԱՆ

ք. Մար­տու­նի

Բեր­քա­հա­վա­քի ան­կո­րուստ կազ­մա­կերպ­ման ուղ­ղու­թյամբ յու­րա­քան­չյուր տա­րի բա­վա­կա­նին լուրջ աշ­խա­տանք է տար­վում, այդ­քա­նով հան­դերձ, կո­րուստ­ներ, այդ թվում՝ հր­դեհ­նե­րի պատ­ճա­ռով, շա­րու­նակ­վում են գրանց­վել։

Բա­ցի հա­ցա­հա­տի­կա­յին մշա­կա­բույ­սե­րի ցան­քա­տա­րածք­նե­րից և բեր­քա­տու այ­գի­նե­րից, հր­դե­հի թի­րախ են դառ­նում չոր խո­տա­ծածկ տա­րածք­նե­րը, ին­չի հետևան­քով տու­ժում են նաև բնա­կա­վայ­րե­րը: Ի­րա­վի­ճա­կին ծա­նո­թա­նա­լու նպա­տա­կով դի­մե­ցինք ԱՀ ԱԻՊԾ Մար­տու­նու շր­ջա­նա­յին ԱԻ բաժ­նի հր­շեջ փր­կա­րա­րա­կան մա­սի պետ Վահ­րամ Սա­ղյա­նին։
Նա նշեց, որ բեր­քա­հա­վա­քի ժա­մա­նակ, հր­դե­հա­յին անվ­տան­գու­թյան ա­պա­հով­ման, հր­դեհ­նե­րի կան­խար­գել­ման և դրանց հնա­րա­վոր ծագ­ման դեպ­քում հր­դե­հա­շիջ­ման աշ­խա­տանք­ներն օ­պե­րա­տիվ կազ­մա­կեր­պե­լու նպա­տա­կով շր­ջա­նում ստեղծ­վել են օ­պե­րա­տիվ խմ­բեր։ Այս ուղ­ղու­թյամբ ի­րա­վի­ճա­կը գտն­վում է վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ։
Հու­նի­սի 1-ից ար­դեն շր­ջա­նի ե­րեք տե­ղա­մա­սե­րում տե­ղա­կայ­ված են հր­շեջ հե­նա­կե­տեր։ Բնա­կա­վայ­րե­րի և բնակ­չու­թյան հր­դե­հա­յին անվ­տան­գու­թյունն ա­պա­հով­վում է մշ­տա­կան տե­ղա­կայ­ման վայ­րե­րում գտն­վող ու­ժե­րով և մի­ջոց­նե­րով։ Մար­տու­նի քա­ղա­քում գոր­ծում է շուր­ջօ­րյա հեր­թա­պա­հու­թյուն։
Հր­դեհ­նե­րի ա­ռա­ջին դեպ­քերն այս տա­րի գրանց­վել են մա­յիս ամ­սին։ 9 դեպք է գրանց­վել, հիմ­նա­կա­նում` Մար­տու­նի քա­ղա­քում։ Դեպ­քե­րից 7-ը չոր խո­տա­տա­րածք էր, այր­վել է մոտ 152 հա։
Մա­յի­սի 11-ին Ճար­տար քա­ղա­քում և մա­յի­սի 28-ին` Կա­ղար­ծի գյու­ղում գրանց­վել են բնա­կե­լի տնե­րի հր­դե­հի դեպ­քեր, ամ­բող­ջու­թյամբ վառ­վել են մեկ տուն Ճար­տա­րում և եր­կու տուն` Կա­ղար­ծիում։
Հու­նի­սի 1-11-ը շր­ջա­նում գրանց­վել է հր­դե­հի 18 դեպք, ո­րից 17-ը չոր խո­տա­ծածկ էր, հր­դեհ­վել է մոտ 450հա։
Հու­նի­սի 3-ին Բեր­դա­շե­նի տա­րած­քում ՎԱԶ 21-06 մե­քե­նա­յի շար­ժի­չում հր­դեհ է բռնկ­վել, ին­չի հետևան­քով լրի­վու­թյամբ այր­վել է մե­քե­նան։
Անդ­րա­դառ­նա­լով պատ­ճառ­նե­րին՝ Վ. Սա­ղյա­նը նշեց, որ չոր խո­տա­տա­րածք­նե­րի հր­դեհ­նե­րի պատ­ճառ են դառ­նում հիմ­նա­կա­նում թշ­նա­մու կող­մից կրա­կոց­նե­րը, ինչ­պես նաև տե­ղաբ­նակ­նե­րի ան­փու­թու­թյու­նը։ Այդ­պի­սի ան­փու­թու­թյան պատ­ճա­ռով 7 դեպք է գրանց­վել Մար­տու­նի քա­ղա­քում, բա­րե­բախ­տա­բար, ժա­մա­նա­կին հր­դե­հի տա­րա­ծու­մը կանխ­վել, լուրջ վնաս­ներ չեն հասց­վել։
Նշ­ված աշ­խա­տանք­նե­րին զու­գա­հեռ կազ­մա­կերպ­վում են զի­նամ­թեր­քի հայտ­նա­բեր­ման և ոչն­չաց­ման աշ­խա­տանք­ներ ՀՓՄ-ի սակ­րա­վո­րա­կան խմ­բի կող­մից։ Հուն­վա­րի 1-ից առ այ­սօր հայտ­նա­բեր­վել և ոչն­չաց­վել է 25 միա­վոր զի­նամ­թերք։
;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 19 Jun 2019 15:23:59 +0000
ՀԻՄՆԱՆՈՐՈԳՎՈՒՄ Է ՍՈԹՔ-ՔԱՐՎԱՃԱՌ ԿԱՐՃ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26933-2019-06-19-15-23-01 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26933-2019-06-19-15-23-01 ՀԻՄՆԱՆՈՐՈԳՎՈՒՄ Է ՍՈԹՔ-ՔԱՐՎԱՃԱՌ ԿԱՐՃ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ
Թա­մար ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

 ք. Քար­վա­ճառ


Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան պետ­բյու­ջեի մի­ջոց­նե­րով ու պե­տա­կան ծրագ­րով շա­րու­նակ­վում է Սոթք-Քար­վա­ճառ 23 կմ-ա­նոց ճա­նա­պար­հի հիմ­նա­նո­րո­գու­մը։

ՙԱյս ճա­նա­պարհն անց­նում է հենց Քար­վա­ճառ քա­ղա­քի մի­ջով։ Այն շատ ա­վե­լի կարճ, հան­գիստ ու հա­ճե­լի ճա­նա­պարհ է, քան թե ներ­կա­յում օգ­տա­գործ­վող ո­լո­րան­նե­րով ճա­նա­պար­հը՚,- մեզ հետ զրույ­ցում նշեց շր­ջա­նի վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վար Գա­գիկ Մար­տի­րո­սյա­նը։ Ըստ մեր զրու­ցակ­ցի՝ Քար­վա­ճա­ռից Վար­դե­նիս հաս­նե­լու այս այ­լընտ­րան­քա­յին ճա­նա­պար­հը ռազ­մա­վա­րա­կան կարևո­րա­գույն նշա­նա­կու­թյուն ու­նի:
ՙՃա­նա­պար­հի հիմ­նա­նո­րոգ­ման ծրագ­րի ար­ժե­քը մոտ 4 մլրդ դրամ է։ Աշ­խա­տանք­ներն սկս­վել են մո­տա­վո­րա­պես 1,5 տա­րի ա­ռաջ, այժմ ար­դեն մտել են ա­վար­տա­կան փուլ։ Շի­նա­րա­րա­կան աշ­խա­տանք­նե­րը նա­խա­տես­վում է ա­վար­տել այս տար­վա նո­յեմ­բե­րին՚,- տե­ղե­կաց­րեց մեր զրու­ցա­կիցն ու հա­վե­լեց, որ ճա­նա­պարհն ա­ռայժմ խճա­պատ կլի­նի։ Հե­տա­գա­յում նաև կաս­ֆալ­տա­պատ­վի, քա­նի որ կա­րող է շր­ջա­նի զար­գաց­ման մեծ խթան դառ­նա։
Սոթք-Քար­վա­ճառ կարճ ճա­նա­պարհն այս պա­հին ան­ցա­նե­լի է միայն ա­մե­նագ­նաց­նե­րի, բարձր ավ­տո­մե­քե­նա­նե­րի հա­մար։ Շի­նա­րա­րու­թյան ա­վար­տից հե­տո այն ան­ցա­նե­լի կլի­նի բո­լոր տե­սա­կի մե­քե­նա­նե­րի հա­մար։
Շրջ­վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վա­րը վս­տահ է՝ ռազ­մա­վա­րա­կան ու զբո­սաշր­ջու­թյան զար­գաց­ման հա­մար մեծ նշա­նա­կու­թյուն ու­նի նաև Քար­վա­ճառ-Ջեր­մուկ ճա­նա­պար­հը։
ՙՀե­տա­գա­յում կա­ռա­վա­րու­թյա­նը կա­ռա­ջար­կենք բա­ցել նաև Քար­վա­ճառ-Ջեր­մուկ 50 կմ-ա­նոց ճա­նա­պար­հը, ո­րը թե՜ ռազ­մա­վա­րա­կան տե­սան­կյու­նից, թե՜ զբո­սաշր­ջու­թյան զար­գաց­ման հա­մար մեծ նշա­նա­կու­թյուն կա­րող է ու­նե­նալ՚,- տե­ղե­կատ­վու­թյունն ամ­փո­փեց մեր զրու­ցա­կի­ցը։
;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 19 Jun 2019 15:21:52 +0000
ՙԵՐ­ՋԱ­ՆԻԿ Է ՆԱ, ՈՒՄ Ա­ՆՈՒ­ՆԸ ԴԱ­ՐԵՐ ԿՀԻՇ­ՎԻ...՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26932-2019-06-19-15-12-33 http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26932-2019-06-19-15-12-33 ՙԵՐ­ՋԱ­ՆԻԿ Է ՆԱ, ՈՒՄ Ա­ՆՈՒ­ՆԸ ԴԱ­ՐԵՐ ԿՀԻՇ­ՎԻ...՚
Սիր­վարդ ՄԱՐ­ԳԱ­ՐՅԱՆ

 Զույգ նա­հա­տակ որ­դի­նե­րի մա­սունք­նե­րի հետ ՙկռիվս՚ տա­լով, դառն ու ա­նուշ հու­շե­րի հետ ՙլե­զու՚ գտ­նե­լով է ապ­րում Է­դուարդ Ա­վե­տի­սյա­նը։ Նա ա­մեն օր փոր­ձում է հաշտ­վել այս ՙծուռ՚ աշ­խար­հի հետ, փոր­ձում է, որ ան­հաշտ չհե­ռա­նա աշ­խար­հից… Ապ­րում է` հույ­սը Աստ­ծուն, ու հա­մոզ­մամբ` զա­վակ­նե­րի թա­փած ա­րյու­նը ի­զուր չի կոր­չի։

...Մար­տու­նու շր­ջա­նի Մսմ­նա գյու­ղում է ծն­վել Է­դուար­դը` 1940-ին։ Տաս­նու­թը նոր էր լրա­ցել, երբ Ստե­փա­նա­կերտ տե­ղա­փոխ­վե­ցին, ըն­տա­նի­քը բազ­ման­դամ էր` հինգ եղ­բայր էին ու մեկ քույր։ Ամ­բողջ կյան­քում ստիպ­ված էր ճա­կա­տի քր­տին­քով վաս­տա­կել օր­վա ապ­րուս­տը։ 1967թ. հուն­վա­րին ա­մուս­նա­ցել է Նվար­դի հետ, գե­ղե­ցիկ ըն­տա­նիք կազ­մել, տու­նու­տեղ դրել։ Իր իսկ ձեռ­քով տուն է կա­ռու­ցել Շի­նա­րար­նե­րի փո­ղո­ցում, ծառ է տն­կել, այ­գի գցել ու 5 զա­վակ ու­նե­ցել՝ 2 որ­դի, 3 դուստր։ Ապ­րում էին ի­րենց արևին՝ գոհ ու եր­ջա­նիկ, լավ էր վաս­տա­կում: Կի­նը խո­նարհ էր, հա­լալ օ­ջա­խից դուրս ե­կած. կես խոս­քից ի­րար հաս­կա­նում էին... Սա­կայն սկս­վեց Ար­ցա­խյան շար­ժու­մը, որ­դի­նե­րը միա­ցան Շարժ­մա­նը և այլևս տան ե­րես չէին տես­նում։ Մեծ որ­դին՝ Ստե­փա­նը, Ռու­սաս­տա­նում էր սո­վո­րում, ե­կավ ա­ռա­ջին իսկ կան­չին ու միա­ցավ մի­տին­գա­վոր­նե­րին։ Հե­տո հա­մալ­րեց կա­մա­վո­րա­կան­նե­րի շար­քե­րը: Ա­ռա­ջին ան­գամ վի­րա­վոր­վեց Հադ­րու­թի շր­ջա­նի Սա­լա­քյա­թին գյու­ղի մեր­ձա­կայ­քում, տա­սը օր Երևա­նում բուժ­վե­լուց հե­տո կր­կին շարք վե­րա­դար­ձավ (հե­ռաց­րել էին աջ ե­րի­կա­մը)։ Կես մար­մին էր դա­ռել, բայց է­լի տան ե­րես չէր տես­նում, որ­տեղ որ ան­հան­գիստ էր` Ստե­փանն այն­տեղ էր։ Ժա­մա­նակ անց ա­ռող­ջու­թյու­նը կտ­րուկ վատ­թա­րա­ցավ, մեկ­նեց Ռու­սաս­տան բուժ­վե­լու ու իր մահ­կա­նա­ցուն կն­քեց Սա­րա­տով քա­ղա­քում։ Հայ­րը նրա դին տե­ղա­փո­խեց ու հո­ղին հանձ­նեց Ստե­փա­նա­կեր­տում։ Կրտ­սեր որ­դին` Գառ­նի­կը, խոր­հր­դա­յին բա­նա­կից զո­րացր­վեց 88-ին և ան­վա­րան հայ­տն­վեց Շարժ­ման կի­զա­կե­տում։ Կռ­վեց հըն­թացս կազ­մա­վոր­վող ջո­կատ­նե­րի կազ­մում, մե՜րթ ՙ26՚-ի դիր­քե­րում էր, մե՜րթ` ցե­ղակ­րոն­նե­րի հետ, հե­տո Շա­հու­մյան գնաց, մաս­նակ­ցեց Կա­մո, Ա­զատ, Մար­տու­նա­շեն, Գե­տա­շեն գյու­ղե­րի պաշտ­պա­նա­կան մար­տե­րին։ Շատ ա­րագ աչ­քի ըն­կավ, կարճ ժա­մա­նակ անց նա ըն­կե­րա­կան շր­ջա­պա­տում հայտ­նի էր որ­պես զեն­քի տար­բեր տե­սակ­նե­րին տի­րա­պե­տող հմուտ զին­վոր։ Օ­րե­րով տան ե­րես չէր տես­նում, բայց հենց որևէ գյուղ կամ բնա­կա­վայր էին ա­զա­տագ­րում, մի քա­նի ժա­մով տուն էր շտա­պում՝ ծնող­նե­րին ու հարևան­նե­րին աչ­քա­լու­սանք տա­լու։ Կեն­սա­խինդ էր, կա­տա­կա­սեր, մար­տի դաշ­տում, ծայ­րա­հեղ ի­րա­վի­ճակ­նե­րում ան­գամ հու­մո­րը նրա հետ էր։ Գնա­լով` մար­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը թե­ժա­նում էին, իսկ Գառ­նի­կը միշտ ա­ռաջ­նագ­ծում էր, ա­ռա­ջին­նե­րի շար­քում։ Եր­կու ան­գամ վի­րա­վոր­վեց ու այդ­պես էլ կար­գին չբուժ­ված վաշտ վե­րա­դար­ձավ։ 1992թ. հու­լի­սին իջևան­ցի Վար­դանն իր վաշ­տի հա­մար խի­զախ, քա­ջա­րի մա­հա­պարտ­նե­րի էր հա­վա­քագ­րում։ Նա ան­ձամբ ե­կավ Գառ­նի­կի հետևից ու իր վաշ­տը տա­րավ։ Գ. Ա­վե­տի­սյա­նը մաս­նակ­ցել է Քա­րին տա­կի, Մա­լի­բեկ­լուի, Խո­ջա­լուի, Ջան­հա­սա­նի, Նա­խիջևա­նի­կի ու հա­րա­կից գյու­ղախմ­բի` Փր­ջա­մա­լի, Ա­րան­զա­մի­նի, Աղ­բու­լա­ղի, Դահ­րա­զի, Խրա­մոր­թի, Փա­ռու­խի ա­զա­տագ­րա­կան մար­տե­րին, ա­պա՝ Շու­շիի, Լա­չի­նի ռազ­մա­գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րին։
Իջևան­ցի Վար­դա­նի հետ Գառ­նի­կը կռ­վում էր Մար­տա­կեր­տի շր­ջա­նի Կի­չան, Մեհ­մա­նա, Չլդ­րան, Սր­խա­վենդ, Դրմ­բոն, Հա­րու­թյու­նա­գո­մեր և այլ գյու­ղե­րի ա­զա­տագր­ման հա­մար մղ­վող մար­տե­րում։
Հա­րու­թյու­նա­գո­մեր գյու­ղի ա­զա­տագր­ման ժա­մա­նակ Գառ­նի­կը վաշ­տի տղա­նե­րից մի քա­նի­սի հետ հայ­տն­վում է ծու­ղա­կի մեջ։ Խե­լամ­տո­րեն հաղ­թա­հա­րե­լով դժ­վա­րու­թյուն­նե­րը, թշ­նա­մուն խու­ճա­պի մատ­նե­լով դուրս են գա­լիս պա­շա­րու­մից, ա­վե­լին` այն աշ­խարհ են ու­ղար­կում վեց աս­կյա­րի։ 1992թ. սեպ­տեմ­բե­րի 22-ին, Վա­ղու­հաս գյու­ղի ա­զա­տագր­ման մար­տում, ար­կի բե­կո­րից զոհ­վում է 24-ա­մյա Գառ­նիկ Ա­վե­տի­սյա­նը։ Նրա նա­հա­տա­կու­թյու­նից 3 ա­միս անց ծն­վում է դուստ­րը, ո­րին կո­չե­ցին Գան­նա։ Գառ­նի­կի նա­հա­տա­կու­թյու­նից ան­ցել է գրե­թե 27 տա­րի, որ­դին՝ Կա­րե­նը, բարձ­րա­գույն ռազ­մա­կան կր­թու­թյուն է ստա­ցել։ Դուստ­րը՝ Գան­նան, ա­վար­տել է Երևա­նի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նի Մի­ջազ­գա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ֆա­կուլ­տե­տը։ Ար­ժա­նի հոր ար­ժա­նա­վոր զա­վակ­ներն ապ­րում ու ա­րա­րում են հոր ա­զա­տագ­րած հո­ղի վրա, այն ե­րա­զան­քով, որ ի­րենց զա­վակ­ներն ապ­րե­լու են ան­կախ և հզոր Ար­ցա­խում։
Գառ­նի­կի հայ­րը՝ ութ­սու­նի շեմ ոտք դրած Է­դուար­դը,12 թոռ ու­նի, նրանք չեն թող­նում, որ որ­դե­կո­րույս ու կո­ղակ­ցին կորց­րած պա­պի­կի օ­րը դժ­վար անց­նի։ Նրանք գի­տեն, որ պա­պի­կը ծանր է տա­նում որ­դի­նե­րի ու կնոջ կո­րուս­տը։ Թոռ­նե­րից մե­կը գա­լիս, մյու­սը գնում է, այդ­պես փոր­ձում են փա­րա­տել պա­պի­կի մե­նա­կու­թյու­նը, նրա ցա­վից կսկ­ծա­ցող սր­տին սպե­ղա­նի լի­նել։ Է­դուարդ պա­պը ժպ­տում է բո­լո­րի հետ, կի­սում նրանց հոգ­սը, դժ­վա­րու­թյուն­նե­րը, ու­րա­խա­նում նրանց հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րով ու ձեռք­բե­րում­նե­րով, սա­կայն ձեռ­քը մեկ¬մեկ սր­տին է տա­նում, երբ ըն­տա­նե­կան ջեր­մու­թյան, եր­ջա­նիկ օ­րե­րի, լիար­ժեք տա­րի­նե­րի խո­սուն տե­սիլք­նե­րը քուն թե ար­թմ­նի այ­ցե­լում են ի­րեն։ Այս­պես աշ­խար­հի հետ հաշտ ու ան­հաշտ, իր ապ­րած ու չապ­րած օ­րերն է գլո­րում Է­դուարդ Ա­վե­տի­սյա­նը, զույգ նա­հա­տակ որ­դի­նե­րի մա­սունք­նե­րի հետ ՙկռիվս՚ տա­լով փոր­ձում իր ապ­րած տա­րի­նե­րի ծան­րու­թյու­նը բա­նաձևել արևե­լյան ի­մաստ­նու­թյամբ. ՙՄար­դիկ չեն կա­րող հա­վերժ ողջ մնալ, սա­կայն եր­ջա­նիկ է միայն նա, ում ա­նու­նը դա­րեր կհիշ­վի՚։

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Բանակ Wed, 19 Jun 2019 15:09:45 +0000
ԽՆՁՐԻՍՏԱՆՑԻ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆՆԵՐԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26931-2019-06-19-15-08-16 http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26931-2019-06-19-15-08-16 ԽՆՁՐԻՍՏԱՆՑԻ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆՆԵՐԸ
Վա­գիֆ ՀԱՄ­ԲԱՐ­ՁՈՒ­ՄՅԱՆ

 Հայ­րե­նա­սի­րու­թյունն ա­պու­պա­պե­րից փո­խանց­վում է ժա­ռան­գա­բար: Դրա­նում հա­մոզ­վե­ցի` ևս մեկ ան­գամ ու­սում­նա­սի­րե­լով Գաս­պա­րյան­նե­րի տոհ­մի պատ­մու­թյու­նը։

Տոհ­մի ա­վա­գը Հա­րու­թյուն պապն է, ծն­վել է 1885թ. Խնձ­րիս­տա­նում, հիմ­նա­կան զբաղ­մուն­քը հո­ղա­գոր­ծու­թյունն ու ա­նաս­նա­պա­հու­թյունն էր։ Հա­րու­թյուն պա­պը չորս զա­վակ­նե­րի հայր էր: 1914թ., երբ սկս­վում է Ա­ռա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մը, ո­րի մաս­նա­կից­նե­րից մեկն էլ Ռու­սաս­տանն էր և կռ­վում էր հա­յե­րի դա­րա­վոր թշ­նա­մի Թուր­քիա­յի դեմ, Հա­րու­թյու­նը ոգևոր­վում է` մտա­ծե­լով, որ ռու­սա­կան բա­նա­կը, հաղ­թե­լով հա­կա­ռա­կոր­դին, վեր­ջա­պես կվե­րաց­նի քրիս­տո­նյա հա­յե­րի տան­ջանք­ներն Արևմտյան Հա­յաս­տա­նում։ 1915թ. մեկ­նե­լով Թիֆ­լիս` նա զին­վո­րագր­վում է ռու­սա­կան հետևա­կա­յին գն­դե­րից մե­կին: Ա­ռա­ջին իսկ մար­տում նա աչ­քի էր ընկ­նում իր հմ­տու­թյամբ և շր­ջա­հա­յաց գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րով: Սա­կայն 1917թ. հե­ղա­փո­խու­թյունն ի չիք դարձ­րեց ռու­սա­կան կող­մի բո­լոր հաղ­թա­նակ­նե­րը, սկս­վեց ռու­սա­կան բա­նա­կի նա­հան­ջը գրա­ված տա­րածք­նե­րից: Թուր­քիան, օգտ­վե­լով ստեղծ­ված ի­րադ­րու­թյու­նից, լայ­նա­ծա­վալ մար­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ է ծա­վա­լում ողջ ռազ­մա­ճա­կա­տում, ին­չը մեծ ա­ղե­տի է վե­րած­վում ա­զա­տագր­ված տա­րածք­նե­րում բնակ­վող հա­յու­թյան հա­մար: Սկս­վում է հա­յե­րի հետ իս­կա­կան հաշ­վե­հար­դա­րը, նրանց միակ պաշտ­պա­նը ոչ մեծ հայ­կա­կան կա­մա­վո­րա­կան ջո­կատ­ներն էին, ո­րոնք ի զո­րու չէին դի­մադ­րել մինչև ա­տամ­նե­րը զին­ված թուր­քա­կան կա­նո­նա­վոր ստո­րա­բա­ժա­նում­նե­րին։ Հա­րու­թյու­նը ևս այդ կա­մա­վո­րա­կան­նե­րի շար­քե­րում էր և, հաս­նե­լով մայր Հա­յաս­տան, մաս­նակ­ցում է Սար­դա­րա­պա­տի ճա­կա­տա­մար­տին, նոր ձևա­վոր­ված Ղա­րա­բա­ղյան կոր­պու­սի կազ­մում, ո­րի հրա­մա­նա­տարն էր ծա­գու­մով ղա­րա­բաղ­ցի գն­դա­պետ Պո­ղոս Բեկ-Փի­րու­մյա­նը։ Հա­րու­թյու­նը հրա­մա­նա­տա­րի խոր­հր­դով վե­րա­դառ­նում է հա­րա­զատ Խնձ­րիս­տան։ Նա գյու­ղում կազ­մա­կեր­պում է 16-հո­գա­նոց բաղ­կա­ցած կա­մա­վո­րա­կան պաշտ­պա­նա­կան ջո­կատ` կարճ ժա­մա­նա­կա­մի­ջո­ցում նրանց փո­խան­ցե­լով իր մար­տա­կան փոր­ձը, գյու­ղի կարևոր օ­բյեկտ­նե­րում կազ­մա­կեր­պում է շուր­ջօ­րյա պա­հա­կա­յին ծա­ռա­յու­թյուն, որն ա­պա­հո­վում է հա­մա­գյու­ղա­ցի­նե­րի անձ­նա­կան և նյու­թա­կան անվ­տան­գու­թյու­նը: Ջո­կա­տի տղա­նե­րը զին­ված էին ինք­նա­շեն հրա­ցան­նե­րով ու սրե­րով։ 1930թ., երբ գյու­ղում կազ­մա­կերպ­վում էր կո­լեկ­տիվ տն­տե­սու­թյուն, նա ա­ռա­ջին­նե­րից մեկն էր, որ կա­մա­վոր մտավ կոլ­տն­տե­սու­թյուն։ Նա իր մահ­կա­նա­ցուն կն­քեց 1947թ.։ Ճիշտ Հա­րու­թյուն պա­պի կրկ­նօ­րի­նակն էին նրա ա­վագ որ­դի Կա­րա­պե­տը, թոռ Գեոր­գին և ծոռ Ա­լեք­սանդ­րը։ Կա­րա­պետ Գաս­պա­րյա­նի մար­տա­կան ու­ղին սկս­վում է Կով­կա­սից և հաս­նում Թա­մա­նյան թե­րակղ­զի, Վար­շա­վա ու Բեռ­լին: Ցու­ցա­բե­րած սխ­րա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի հա­մար պարգևատր­վում է մի շարք մար­տա­կան մե­դալ­նե­րով: 1945թ. հայ­րե­նիք է վե­րա­դառ­նում կուրծ­քը զար­դար­ված մե­դալ­նե­րով: Նրա պես հայ­րե­նա­սեր էր որ­դին` Գեոր­գին: Նա բարձ­րա­գույն տն­տե­սա­գի­տա­կան կր­թու­թյուն ու­ներ և սկ­սած 1955 թվա­կա­նից հայ­րե­նի Խնձ­րիս­տա­նի կոլ­տն­տե­սու­թյու­նում աշ­խա­տում է իր մաս­նա­գի­տու­թյամբ: Նա չորս զա­վակ­նե­րի հայր էր (եր­կու դուստր և եր­կու որ­դի), ո­րոն­ցից մեծն Ա­լեք­սանդրն էր, իսկ կրտ­սե­րը` Վլա­դի­մի­րը։ Գեոր­գին 1981թ. աշ­խա­տում էր Աս­կե­րա­նի շրջս­պառ­կոո­պում` որ­պես պլա­նա­յին բաժ­նի հրա­հան­գիչ, 1986թ., որ­պես լա­վա­գույն տն­տե­սա­գետ, նրան տե­ղա­փո­խում են մարզշրջկոոպ` որ­պես ֆի­նան­սա­կան բաժ­նի վա­րիչ, ժա­մա­նակ անց նա մարզ­կոո­պի նա­խա­գա­հի տե­ղա­կա­լի պաշ­տո­նում էր։ 1989թ. կու­սակ­ցու­թյան մար­զա­յին բյու­րո­յի ո­րոշ­մամբ նա նշա­նակ­վում է Ստե­փա­նա­կեր­տի քա­ղա­քա­յին խոր­հր­դի նա­խա­գա­հի տե­ղա­կալ: Նոր պաշ­տո­նում աշ­խա­տում է բա­րեխղ­ճո­րեն և 1993թ. անց­նում թո­շա­կի։ Գ. Գաս­պա­րյանն իր մահ­կա­նա­ցուն կն­քեց 2007թվա­կա­նին։
Գ. Գաս­պա­րյա­նի զույգ որ­դի­նե­րը՝ Ա­լեք­սանդրն և Վլա­դի­մի­րը, ակ­տի­վո­րեն մաս­նակ­ցել են Ար­ցա­խյան պա­տե­րազ­մի բո­լոր վճ­ռո­րոշ ճա­կա­տա­մար­տե­րին: Գաս­պա­րյան­նե­րը, որ ապ­րում էին Բաք­վում, եր­ջա­նիկ էին, ու­նեին ա­մեն ինչ բա­րե­կե­ցիկ կյան­քի հա­մար: Սա­կայն 1988թ.-ը մեծ փոր­ձու­թյան առջև կանգ­նեց­րեց բո­լոր նրանց, ով­քեր ազ­գու­թյամբ հայ են։ 1988-ի փետր­վա­րին Սում­գա­յի­թում հայ բնակ­չու­թյան մաս­սա­յա­կան կո­տո­րած­նե­րը Բաք­վի հայ բնակ­չու­թյա­նը ստի­պե­ցին թող­նել տուն-տեղ և հե­ռա­նալ: Դրանց շար­քում էլ Ա­լեք­սանդրն էր։ Նա սկ­սեց ակ­տի­վո­րեն մաս­նակ­ցել Ղա­րա­բա­ղյան շարժ­մա­նը:
Շու­տով ըն­կեր­նե­րի հետ ձեռ­նա­մուխ է լի­նում զեն­քե­րի պատ­րաստ­մա­նը, նա գտ­նում էր, որ ղա­րա­բա­ղյան հար­ցը պետք է լու­ծել միայն զեն­քի ու­ժով: Ա­լեք­սանդրն ա­ռա­ջին­նե­րից մեկն էր, որ 1992թ. մտավ 5-րդ վաշտ, սկ­սեց մաս­նակ­ցել մար­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րին: Այդ­տե­ղից նա տե­ղա­փոխ­վեց 7-րդ վաշտ և նշա­նակ­վեց դա­սա­կի հրա­մա­նա­տար: Ա­լեք­սանդ­րի հրա­մա­նա­տա­րու­թյամբ 7-րդ դա­սա­կը մաս­նակ­ցեց հայ­կա­կան գյու­ղե­րի ա­զա­տագր­մա­նը: 1993թ. ապ­րի­լին նա նշա­նակ­վեց 3-րդ գու­մար­տա­կի 7-րդ վաշ­տի հրա­մա­նա­տար։ 1992թ. նա նաև ակ­տի­վո­րեն մաս­նակ­ցեց Շու­շիի ա­զա­տագր­մա­նը` ցու­ցա­բե­րե­լով խի­զա­խու­թյուն և անձ­նա­կան ա­րիու­թյուն։ 1993թ. սեպ­տեմ­բե­րին Ա­լեք­սանդրն ար­դեն 3-րդ գու­մար­տա­կի հրա­մա­նա­տարն էր։ Նա կրտ­սեր եղ­բոր` Վլա­դի­մի­րի հետ իր գու­մար­տա­կով մաս­նակ­ցել է Աղ­դա­մի, Կու­բաթ­լուի, Ֆի­զու­լու, Զան­գե­լա­նի, Հո­րա­դի­զի ա­զա­տագ­րա­կան մար­տե­րին: Ա­լեք­սանդր Գաս­պա­րյա­նը հե­րո­սի մա­հով զոհ­վեց 1993թ. դեկ­տեմ­բե­րի 25-ին Հո­րա­դի­զում՝ ա­կա­նի պայ­թու­նից։ Հետ­մա­հու նա պարգևատր­վել է ՙՄար­տա­կան խաչ՚ ա­ռա­ջին և երկ­րորդ աս­տի­ճա­նի շքան­շան­նե­րով։ Նրա ե­րեք զա­վակ­նե­րից եր­կու­սը` Գա­յա­նեն և Ար­թու­րը, գնում են հոր ու­ղիով` շա­րու­նա­կե­լով ի­րենց ա­վան­դը բե­րել հայ­րե­նի­քի շե­նաց­մա­նը: Գա­յա­նեն մաս­նա­գի­տու­թյամբ բժիշկ-ա­տամ­նա­բույժ է, ծա­ռա­յում է ԼՂՀ ՊԲ ա­վագ-լեյ­տե­նան­տի զին­վո­րա­կան կո­չու­մով, իսկ միջ­նեկ զա­վա­կը` Ար­թու­րը, 2002թ., ա­վար­տե­լով Ֆիզ­մաթ դպ­րո­ցը, նույն տա­րում ըն­դուն­վում է Ար­ցա­խի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նի ին­ֆոր­մա­տի­կա­յի ֆա­կուլ­տե­տը, որ­տեղ մեկ տա­րի սո­վո­րե­լուց հե­տո 2003-2005թթ. որ­պես զին­վոր ծա­ռա­յում է 8-րդ պաշտ­պա­նա­կան շր­ջա­նում, զո­րացր­վե­լուց հե­տո՝ 2005-2008թթ. ա­վար­տում է Ար­ցա­խի պետ­հա­մալ­սա­րա­նը: 2009թ. նա աշ­խա­տան­քի է ըն­դուն­վում Ստե­փա­նա­կեր­տի զին­կո­մի­սա­րիա­տում: 2015թ. բա­րե­խիղճ ծա­ռա­յու­թյան հա­մար նա նշա­նակ­վել է Ստե­փա­նա­կեր­տի քա­ղա­քա­յին զին­կո­մի­սա­րիա­տի պե­տի տե­ղա­կալ։ Ու­նի մա­յո­րի զին­վո­րա­կան կո­չում: Ա­լեք­սանդ­րի եղ­բայր Վլա­դի­մի­րը ծա­ռա­յեց մինչև թո­շա­կի անց­նե­լը, նա պա­հես­տա­զո­րի փոխ­գն­դա­պետ է, սա­կայն ներ­կա­յում պայ­մա­նագ­րա­յին հի­մունք­նե­րով աշ­խա­տում է ԱԻՎ-ում։ Գաս­պա­րյան­նե­րի տոհ­մի նա­հա­տակ որ­դի­նե­րը թո­ղե­ցին բա­րի ա­նուն և սուրբ հի­շա­տակ։ Նրանք հայ­րե­նա­սի­րու­թյան վառ օ­րի­նակ են ներ­կա և գա­լիք սե­րունդ­նե­րի հա­մար։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Բանակ Wed, 19 Jun 2019 15:04:33 +0000
ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԻՆԱՎՈՒՐՑ ԳԱՎԱՌԸ ՎԵՐԱԾՎԵԼ Է ՀԱԿԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ՎԱԽԵՐԻ ՈՐՋԻ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26930-2019-06-19-14-54-03 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26930-2019-06-19-14-54-03 ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԻՆԱՎՈՒՐՑ ԳԱՎԱՌԸ ՎԵՐԱԾՎԵԼ Է ՀԱԿԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ՎԱԽԵՐԻ ՈՐՋԻ
Է­վի­կա ԲԱ­ԲԱ­ՅԱՆ

 Ե­թե չլի­ներ 1988թ. Ղա­րա­բա­ղյան ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան շար­ժու­մը, Ար­ցա­խը կհա­մալ­րեր կորս­ված, հա­յա­թափ­ված հայ­կա­կան տա­րածք­նե­րի շար­քե­րը՝ ճա­շա­կե­լով Ա­նիին, Էրզ­րու­մին, Վա­նին, Բիթ­լի­սին…, Նա­խիջևա­նին պա­տու­հա­սած ճա­կա­տա­գի­րը։

Նա­խիջևան…մի ու­րույն, ող­բեր­գա­կան էջ հայ­կա­կան պատ­մու­թյան տա­րեգ­րու­թյան մեջ։ Այն Մեծ Հայ­քի Վաս­պու­րա­կան նա­հան­գի գա­վառ­նե­րից էր։ Նրա մա­սին ա­ռա­ջին ան­գամ հի­շա­տա­կում է հույն գիտ­նա­կան Կլավ­դիոս Պտ­ղո­մեոսն իր ՙԱշ­խար­հագ­րու­թյան ու­ղե­ցույց՚ կամ հայտ­նի նաև որ­պես ՙՊտ­ղո­մեո­սի աշ­խար­հագ­րու­թյուն՚ աշ­խա­տու­թյան մեջ` ՙՆաք­սուա­նա՚ ան­վան ներ­քո։ Քեր­թո­ղա­հայր Մով­սես Խո­րե­նա­ցին այն ան­վա­նել է ՙԻջևան՚։ Հրեա պատ­միչ Հով­սեփ Ֆլա­վիո­սի (1-ին դար) մեկ­նա­բա­նու­թյան հա­մա­ձայն՝ Նա­խիջևան (Նախ­ճա­վան) տե­ղա­նու­նը նշա­նա­կում է ՙա­ռա­ջին` նախ­նա­կան իջևան՚ (Նո­յան տա­պա­նի)։ Նա գրել է, որ Նա­խիջևան քա­ղա­քը կա­ռուց­վել է այն լե­ռան ստո­րո­տում, ո­րի գա­գա­թին աստ­վա­ծաշն­չյան Հա­մաշ­խար­հա­յին ջր­հե­ղե­ղի ժա­մա­նակ հան­գր­վա­նել է Նո­յան տա­պա­նը։
Նա­խիջևա­նը բախ­տա­կից է Մեծ Հայ­քի շատ ու­րիշ քա­ղաք­նե­րի՝ օ­տա­րազ­գի զավ­թիչ­նե­րի մշ­տա­կան ար­շա­վանք­ներ, օ­տա­րի լուծ, գո­յու­թյան ի­րա­վուն­քի հա­մար պայ­քար։
Նա­խիջևանն Ի­րա­նի, Բյու­զան­դիա­յի, Ա­րա­բա­կան խա­լի­ֆա­յու­թյան, հայ­կա­կան և թուր­քա­կան պե­տա­կան տար­բեր միա­վո­րում­նե­րի կազ­մում էր։ Մի­ջին դա­րե­րում Նախ­ճա­վան-Նա­խիջևան ան­վա­նու­մը տա­րած­վում էր շատ ա­վե­լի ըն­դար­ձակ մար­զի վրա, որ կենտ­րո­նը հա­մա­նուն քա­ղաքն էր։ 18-րդ դա­րի կե­սին այդ տա­րած­քում Նա­խիջևա­նի խա­նու­թյուն հռ­չակ­վեց, ո­րը 1828թ. միաց­վեց Ռու­սա­կան կայս­րու­թյա­նը։ Բայց, չնա­յած այդ ա­մե­նին, Նա­խիջևա­նի էթ­նիկ պատ­կերն ան­փո­փոխ էր մնում. դա­րեր շա­րու­նակ երկ­րա­մա­սի բնակ­չու­թյան ճն­շող մե­ծա­մաս­նու­թյու­նը հա­յերն էին կազ­մում։
Հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյունն ա­ռա­ջին ան­գամ խախտ­վեց 19-րդ դա­րում՝ շաh Ա­բաս 1-ի­նի ար­շա­վան­քի ժա­մա­նակ։ Հայ­կա­կան բնակ­չու­թյան ա­ճը՝ մի շարք գոր­ծոն­նե­րով պայ­մա­նա­վոր­ված, այդ թվում նաև Թուր­քիա­յի կող­մից պան­թուր­քա­կան ծրագ­րի ի­րա­կա­նաց­ման հետևան­քով, էա­կա­նո­րեն կր­ճատ­վել էր 20-րդ դա­րի ա­ռա­ջին տաս­նա­մյակ­նե­րին։ 1905թ. թուր­քա­կան ծրագ­րե­րին ի­րենց հա­վա­նու­թյու­նը տված ան­դր­կով­կա­սյան թուր­քե­րի հոծ զանգ­ված­նե­րը հայ­կա­կան բնակ­չու­թյան ջար­դեր ի­րա­կա­նաց­րին, ո­րոնց ար­դյուն­քում հա­րյու­րա­վոր հա­յեր սպան­վե­ցին ու տաս­նյակ բնա­կա­վայ­րեր թա­լա­նի մատն­վե­ցին։

Իսկ 1918-1920թթ. թուրք-թա­թա­րա­կան հրո­սա­կախմ­բե­րի կող­մից ի­րա­կա­նաց­ված բնիկ հայ­կա­կան բնակ­չու­թյան ցե­ղանս­պա­նու­թյունն էա­կա­նո­րեն փո­խեց այդ շր­ջա­նի էթ­նիկ պատ­կե­րը։ Բայց ոչ վերջ­նա­կա­նա­պես. Գող­թա­նի կա­տա­ղի ինք­նա­պաշտ­պա­նու­թյու­նը խա­թա­րեց բար­բա­րո­սա­կան ծրագ­րե­րը։ Հա­յերն ի հե­ճուկս ա­մեն ին­չի շա­րու­նա­կում էին ի­րենց բնիկ հայ­կա­կան հո­ղե­րում ապ­րել։
Հա­յե­րի հետ հաշ­վե­հար­դար տես­նե­լու նոր հնա­րա­վո­րու­թյուն ի հայտ ե­կավ խոր­հր­դա­յին իշ­խա­նու­թյան հաս­տատ­ման հետ, ո­րի ա­ռա­ջին տա­րի­նե­րին անդ­րե­նա­ծին բնակ­չու­թյան հան­դեպ գոր­ծադր­վող ա­հա­բեկ­ման քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը շա­րու­նակ­վեց նոր թա­փով։ Ի­րա­կա­նում Նա­խիջևա­նում խոր­հր­դա­յին իշ­խա­նու­թյուն չէր գոր­ծում, ողջ հան­րա­պե­տու­թյունն ա­վա­զակ­նե­րի ճի­րան­նե­րում էր։ Նախ­կին ջար­դա­րար­ներն ու հայ­կա­կան բնակ­չու­թյան կո­տո­րած­նե­րի կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րը կարևոր պաշ­տոն­նե­րում էին նշա­նակ­վում, ինչն օգ­նում էր նրանց ա­ռա­վել դա­ժան մե­թոդ­նե­րով հա­յե­րին ա­նար­գան­քի են­թար­կել։ Նա­խիջևա­նի ադր­բե­ջա­նա­կան ղե­կա­վա­րու­թյու­նը ո­րո­շել էր վերջ­նա­կա­նա­պես փա­կել Հա­յաս­տա­նին Նա­խիջևա­նի հնա­րա­վոր հան­ձն­ման հար­ցը, և որ­դեգ­րեց տե­ղաբ­նիկ­նե­րի ոչն­չաց­ման՝ ի­րեն բնո­րոշ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը։
Սա­կայն վերց­նել ու հենց այն­պես, ինչ­պես Օս­մա­նյան Թուր­քիան ա­րեց, այն­տեղ մնա­ցած ողջ հա­յու­թյա­նը զանգ­վա­ծա­յին ու կազ­մա­կերպ­ված կո­տո­րա­ծի են­թար­կելն ար­դեն փոքր-ինչ դժ­վար էր, թե­պետ սպա­նու­թյան դեպ­քեր ար­դեն ար­ձա­նագր­վել էին։ Այդ պատ­ճա­ռով էլ ո­րոշ­վել էր երկ­րա­մա­սում մնա­ցած հա­յե­րի հա­մար ան­տա­նե­լի պայ­ման­ներ ստեղ­ծել։
Թե ինչ­պես դա­սա­վոր­վեց երկ­րա­մա­սի հե­տա­գա ճա­կա­տա­գի­րը, բո­լորս գի­տենք. Նա­խիջևա­նը լրի­վու­թյամբ հա­յա­թափ­վեց։
Այ­սօր մեզ հյու­րըն­կալ­վել է բնիկ նա­խիջևան­ցի հայ Մնա­ցա­կան Ա­ԶԻ­ԶՅԱ­ՆԸ։
-Մնա­ցա­կան Սու­րե­նի, խնդ­րում եմ, մի փոքր պատ­մեք ձեր մա­սին։
-Ծն­վել եմ 1953թ. Նա­խիջևա­նի նախ­կին ԻՍՍՀ Շահ­բու­զի շր­ջա­նի Գյո­մուր գյու­ղում, որ­տեղ և ստա­ցել եմ ու­թա­մյա կր­թու­թյուն։ Պա­տա­նի էի, և տե­ղի ու­նե­ցող ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը չէին կա­րող հետք չթող­նել ձևա­վոր­վող գի­տակ­ցու­թյանս վրա։ Ան­ցյալ դա­րի 60-70-ա­կան թվա­կան­նե­րին Նա­խիջևա­նում իշ­խա­նու­թյան գլուխ էր կանգ­նած Ա­լիև Ա­վա­գը։ Հենց նրա ղե­կա­վա­րու­թյան ժա­մա­նակ էլ սկս­վեց երկ­րա­մա­սի հա­յա­թա­փու­մը։ Բո­լոր հինգ շր­ջան­նե­րում էլ հայ­կա­կան գյու­ղեր կա­յին, ո­րոնք, ի­մի­ջիայ­լոց, ու­նեին միջ­նա­կարգ դպ­րոց­ներ, որ­տեղ յու­րա­քան­չյուր դա­սա­րա­նում 15-18 ա­շա­կերտ էր սո­վո­րում։ Հենց Նա­խիջևա­նում էլ քիչ չէին հա­յե­րը։ Հի­շում եմ, երբ գնում էինք բաս­կետ­բո­լի կամ մեկ այլ մար­զաձևի մր­ցում­նե­րի (նշեմ, որ շր­ջա­նի մար­զա­կան թի­մե­րը հիմ­նա­կա­նում ներ­կա­յաց­նում էին հա­յե­րը, քա­նի որ ա­մե­նա­հա­յա­շատ շր­ջա­նը Շահ­բուզն էր (պատ­մա­կան Շա­հա­պու­նի­քը), քա­ղա­քի հա­յե­րը գա­լիս էին մեզ ա­ջակ­ցե­լու։ Մեր հան­դեպ միշտ խտ­րա­կան վե­րա­բեր­մունք էր ցու­ցա­բեր­վում, ոչ մի դեպ­քում հայ­կա­կան թի­մե­րին թույլ չէին տա­լիս մր­ցա­նա­կա­յին տե­ղեր գրա­վել։
-Ին­չո՞վ էին հա­յե­րը հիմ­նա­կա­նում զբաղ­վում, և ին­չո՞ւ էին հայ­կա­կան գյու­ղե­րը սկ­սել դա­տարկ­վել։
-Այդ տա­րի­նե­րին սո­ցիա­լիս­տա­կան է­կո­նո­մի­կան պլա­նա­յին էր, այ­սինքն՝ բո­լոր կոլ­տն­տե­սու­թյուն­նե­րը պետք է պե­տու­թյա­նը ո­րո­շա­կի ժամ­կետ­նե­րում նա­խօ­րոք սահ­ման­ված քա­նա­կով գյու­ղատն­տե­սա­կան մթերք­ներ հանձ­նեին։ Հայ­կա­կան գյու­ղե­րի հա­մար պլան­ներն առն­վազն եր­կու ան­գամ գե­րա­զան­ցում էին ադր­բե­ջա­նա­կան գյու­ղե­րի պլան­նե­րին։ Մեր գյու­ղը, լի­նե­լով բար­ձր­լեռ­նա­յին, զբաղ­վում էր հիմ­նա­կա­նում ա­նաս­նա­պա­հու­թյամբ և հա­ցա­գոր­ծու­թյամբ։ Պլան­նե­րի գեր­բարձ­րա­ցու­մը չա­րի­քի մի կողմն էր։ Ոչ մի ու­շադ­րու­թյուն չէր դարձ­վում հայ գյու­ղա­ցի­նե­րի սո­ցիա­լա­կան խն­դիր­նե­րին ու կա­րիք­նե­րին։ Մեզ մոտ ձմե­ռա­յին շր­ջանն սկս­վում էր հոկ­տեմ­բե­րին ու շա­րու­նակ­վում էր մինչև մա­յիս, ողջ այդ ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում միջ­շր­ջա­նա­յին ճա­նա­պարհ­նե­րի բա­ցա­կա­յու­թյան պատ­ճա­ռով գյու­ղը կտր­վում էր աշ­խար­հից։

-Հա­վա­նա­բար, ա­ռիթ ու­նե­ցել եք լսե­լու՝ ինչ­պես են տա­րեց­նե­րը պատ­մում...
-Ա­յո, գյու­ղի տա­րեց­նե­րը պատ­մում էին, որ Մեծ Հայ­րե­նա­կա­նի տա­րի­նե­րին գյու­ղում հա­մա­րյա տղա­մարդ չէր մնա­ցել, բո­լո­րը ռազ­մա­ճա­կա­տում էին, այն դեպ­քում, երբ հարևան ադր­բե­ջա­նա­կան գյու­ղե­րից հա­մա­րյա ոչ մե­կը չէր զո­րա­կոչ­վել։ Հա­կա­ռա­կը՝ ե­րի­տա­սարդ, ա­ռողջ ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը մեր գյուղ էին գա­լիս՝ ռազ­մա­ճա­կա­տի հա­մար մթերք­ներ տա­նե­լու, ո­րոնք, նրանք, իբր, շրջ­կենտ­րոն կամ մարզ­կենտ­րոն պի­տի հասց­նեին, բայց այդ մթերք­նե­րը, տա­րեց­նե­րի խոս­քով, այդ­պես էլ ռազ­մա­ճա­կատ չէին հաս­նում։
-Ի՞նչն է ձեր ըն­տա­նի­քին ստի­պել հայ­րե­նի վայ­րե­րը լքել։
-Ան­տա­նե­լի պայ­ման­նե­րը, հա­յե­րի հան­դեպ խտ­րա­կա­նու­թյու­նը տի­րում էր անխ­տիր կյան­քի բո­լոր բնա­գա­վառ­նե­րում։ Դա էլ պատ­ճառ հան­դի­սա­ցավ, որ­պես­զի հա­յե­րը լքեն ի­րենց հայ­րե­նի վայ­րե­րը և ա­վե­լի լավ կյանք ու­նե­նա­լու հույ­սով հան­գր­վա­նեն Հա­յաս­տա­նում, Ռու­սաս­տա­նում, Բաք­վում։
Մենք գյու­ղը լքե­ցինք 1968թ., ես տասն­հինգ տա­րե­կան էի։ Հաս­տատ­վե­ցինք Բաք­վում։ Ապ­րե­ցի այն­տեղ ու­ղիղ 20 տա­րի։ Ար­ցա­խյան ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան շարժ­ման հենց ա­ռա­ջին օ­րե­րից տե­ղա­փոխ­վե­ցի Ստե­փա­նա­կերտ։ Եվ մի զար­մա­նահ­րաշ նկա­տա­ռում. ես ե­րա­զումս շա­րու­նակ տես­նում եմ հայ­րե­նի վայ­րե­րը և ինձ հետ կա­տար­վող բո­լոր ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը տե­ղի են ու­նե­նում հենց այն­տեղ։
-Վե­րա­դար­ձե՞լ եք ար­դյոք հայ­րե­նի հո­ղեր այն­տե­ղից հե­ռա­նա­լուց հե­տո։
-Տա­րի­ներ անց, խոր­հր­դա­յին բա­նա­կից զո­րացր­վե­լուց հե­տո, այ­ցե­լե­ցի գյուղ։ Այն­տեղ հա­տու­կենտ հա­յեր էին մնա­ցել, ո­րոնք նույն­պես այն­տե­ղից շու­տա­փույթ մեկ­նե­լու մտադ­րու­թյուն ու­նեին։ Բնա­կա­նա­բար, ա­ռա­ջին ցան­կու­թյունս նախ­նի­նե­րիս շի­րի­մին այ­ցե­լելն էր։ Գե­րեզ­մա­նա­տան հարևա­նու­թյամբ ե­կե­ղե­ցի կար...Աչ­քե­րիս ա­ռաջ կի­սա­վեր սր­բա­վայրն էր՝ ցա­քուց­րիվ ե­ղած քա­րե­րով...
-Նա­խիջևա­նը, ինչ­պես և Ար­ցա­խը, Արևե­լյան ու Արևմտյան Հա­յաս­տա­նի տա­րածք­նե­րը բա­ռա­ցիո­րեն հե­ղեղ­ված էին հայ­կա­կան քա­ղա­քակր­թու­թյան հնա­գույն հու­շար­ձան­նե­րով։ Բայց մենք բո­լորս ա­կա­նա­տես ենք լի­նում նրան, թե ինչ­պես են ցայ­սօր Նա­խիջևա­նում և Արևմտյան Հա­յաս­տա­նում անգ­թո­րեն ոչն­չաց­վում հայ­կա­կան բնակ­չու­թյան բնիկ լի­նե­լը հա­վաս­տող ան­խոս վկա­նե­րը։ Մինչ­դեռ հու­նի­սի 30-ից հու­լի­սի 10-ը Ադր­բե­ջա­նի մայ­րա­քա­ղա­քում նա­խա­տես­վում է ՅՈՒ­ՆԵՍ­ԿՕ-ի 43-րդ նս­տաշր­ջան անց­կաց­նել, ո­րի ժա­մա­նակ կքն­նարկ­վեն հա­մաշ­խար­հա­յին ժա­ռան­գու­թյան պահ­պան­ման հար­ցեր։ Ինչ­պե՞ս կմեկ­նա­բա­նեիք սա։
-Մեր գյու­ղից բա­վա­կա­նին ներքև, Սի­սիան-Նա­խիջևան մայ­րու­ղու կող­քին սր­բա­վայր ու­նեինք՝ Հա­զա­րան Փր­կիչ, որ­տեղ ա­մեն տա­րի հոկ­տեմ­բե­րի երկ­րորդ կի­րա­կի հա­վաք­վում էր երկ­րա­մա­սի ողջ հա­յու­թյու­նը՝ նշե­լու սր­բի օ­րը։ Երբ գյուղ էի այ­ցե­լել, ինձ ա­սա­ցին, որ ա­զե­րի­նե­րը տեխ­նի­կա­յի օգ­նու­թյամբ սր­բա­վայրն այն­պես են հիմ­նա­հա­տակ ոչն­չաց­րել, որ հետք ան­գամ չի մնա­ցել: Ոչն­չաց­վել են Գժա­ձո­րի, Ա­ռին­ջի, Նոր­սի և Շահ­բու­զի շր­ջա­նի բո­լոր հայ­կա­կան գյու­ղե­րի ե­կե­ղե­ցի­ներն ու սր­բա­վայ­րե­րը: Ոչն­չաց­վել են Ջու­ղա­յի հան­րահռ­չակ խաչ­քա­րե­րը...և այդ­քա­նից հե­տո մեր տխ­րահռ­չակ հարևան­նե­րը ցան­կա­նում են ՅՈՒ­ՆԵՍ­ԿՕ-ի նս­տաշր­ջան անց­կաց­նել Ադր­բե­ջա­նում։ Ինչ­պի­սի՛ լկ­տիու­թյուն։ Մյուս կող­մից էլ… զար­մա­նում և դա­տա­պար­տում եմ նրանց, ով­քեր հա­մա­ձայ­նում ու ըն­դա­ռա­ջում են Ադր­բե­ջա­նի լկ­տի ա­ռա­ջար­կին։ Ցավ եմ զգում աշ­խար­հի ա­նար­դա­րու­թյան հա­մար...

Ցա­վոք, այ­սօր Մեծ Հայ­քի հին գա­վառ­նե­րից մե­կը վե­րած­վել է Հա­յաս­տա­նի վրա հար­ձա­կում գոր­ծե­լու հա­մար պլաց­դար­մի, ին­չի վկա­յու­թյունն Ադր­բե­ջա­նի ու Թուր­քիա­յի կող­մից Նա­խիջևա­նի ռազ­մա­կա­նա­ցումն է, ինչ­պես նաև այն­տեղ անց­կաց­վող հա­մա­տեղ ին­տեն­սիվ զո­րա­վար­ժու­թյուն­նե­րը։

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 19 Jun 2019 14:45:48 +0000
ՀԱ­ՄԱ­ԳՈՐ­ԾԱԿ­ՑՈՒ­ԹՅՈՒՆՆ Ա­ՎԵ­ԼԻ ԿՍԵՐ­ՏԱ­ՆԱ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/26929-2019-06-19-14-42-52 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/26929-2019-06-19-14-42-52 ՀԱ­ՄԱ­ԳՈՐ­ԾԱԿ­ՑՈՒ­ԹՅՈՒՆՆ Ա­ՎԵ­ԼԻ ԿՍԵՐ­ՏԱ­ՆԱ
Էմ­մա ԲԱ­ԼԱ­ՅԱՆ

 Օ­րերս, Երևա­նի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի պատ­վի­րա­կու­թյան այ­ցի շր­ջա­նա­կում, Ստե­փա­նա­կեր­տի մշա­կույ­թի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան պա­լա­տի մեծ դահ­լի­ճում տե­ղի է ու­նե­ցել ՙՀա­յաս­տա­նի փոք­րիկ եր­գիչ­ներ՚ երգ­չախմ­բի հա­մեր­գը: Ներ­կա էին երևա­նյան պատ­վի­րա­կու­թյու­նը՝ ի դեմս Երևա­նի քա­ղա­քա­պետ Հայկ Մա­րու­թյա­նի, Ստե­փա­նա­կեր­տի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի աշ­խա­տա­կազ­մը՝ Սու­րեն Գրի­գո­րյա­նի գլ­խա­վո­րու­թյամբ, ՀԱԵ-ի Ար­ցա­խի թե­մի ա­ռաջ­նորդ Պարգև ար­քե­պիս­կո­պոս Մար­տի­րո­սյա­նը, ԱՀ մշա­կույ­թի, ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րի և զբո­սաշր­ջու­թյան նա­խա­րար Լեռ­նիկ Հով­հան­նի­սյա­նը, ԱՀ կր­թու­թյան, գի­տու­թյան և սպոր­տի նա­խա­րար Նա­րի­նե Ա­ղա­բա­լյա­նը, մշա­կու­թա­սեր ստե­փա­նա­կերտ­ցի­ներ:

ՙՀա­յաս­տա­նի փոք­րիկ եր­գիչ­ներ՚ երգ­չա­խում­բը հիմ­նադր­վել է 1992 թվա­կա­նին՝ ՙՀայ փոք­րիկ եր­գիչ­ներ՚ մի­ջազ­գա­յին ա­սո­ցիա­ցիա­յի և Երևա­նի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի հո­վա­նու ներ­քո: Երգ­չախմ­բի հիմ­նա­դիրն ու գե­ղար­վես­տա­կան ղե­կա­վարն է խմ­բա­վար, Երևա­նի Կո­մի­տա­սի ան­վան կոն­սեր­վա­տո­րիա­յի պրո­ֆե­սոր, Սա­յաթ-Նո­վա­յի ան­վան ե­րաժշ­տա­կան դպ­րո­ցի տնօ­րեն Տիգ­րան Հե­քե­քյա­նը: Հիմ­նադր­ման հա­ջորդ տար­վա­նից երգ­չա­խումբն ու նրա մե­նա­կա­տար­նե­րը մաս­նակ­ցել են տար­բեր մի­ջազ­գա­յին մր­ցույթ­նե­րի? ա­մեն ան­գամ նվա­ճե­լով մր­ցա­նա­կա­յին տե­ղեր: ՙՀա­յաս­տա­նի փոք­րիկ եր­գիչ­ներ՚ երգ­չա­խում­բը 2001 թվա­կա­նին ար­ժա­նա­ցել է ՙԵվ­րո­պա­յի մշա­կույ­թի դես­պան՚ պատ­վա­վոր տիտ­ղո­սին, իսկ 2002 թվա­կա­նին` Երգ­չախմ­բա­յին ար­վես­տի հա­մաշ­խար­հա­յին ֆե­դե­րա­ցիա­յի կող­մից ճա­նաչ­վել է աշ­խար­հի լա­վա­գույն երգ­չախմ­բե­րից մե­կը: Երգ­չա­խում­բը պարգևատր­վել է նաև ՀՀ նա­խա­գա­հի և կա­ռա­վա­րու­թյան բարձ­րա­գույն պարգևնե­րով, ինչ­պես նաև ՙԼեո­նար­դո դա Վին­չի՚ ար­ծա­թե մե­դա­լով` Բնա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի եվ­րո­պա­կան ա­կա­դե­միա­յի կող­մից:
Երգ­չախմ­բի եր­գա­ցան­կը խիստ բազ­մա­զան է. այն նե­րա­ռում է հին, միջ­նա­դա­րյան, վե­րած­նն­դի, ինչ­պես նաև դա­սա­կան, ժա­մա­նա­կա­կից, ժո­ղովր­դա­կան և հան­րա­մատ­չե­լի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ներ:
Եր­գա­ցան­կի բազ­մա­զա­նու­թյանն ա­կա­նա­տես ե­ղան նաև ստե­փա­նա­կերտ­ցի­նե­րը: Հա­մերգն սկս­վեց մաշ­տո­ցյան շա­րա­կա­նով, Կո­մի­տա­սի հոգևոր ե­րաժշ­տու­թյամբ, այ­նու­հետև ան­ցում կա­տար­վեց դե­պի Կո­մի­տա­սի աշ­խար­հիկ ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ներ, ար­դի հայ կոմ­պո­զի­տոր­ներ, արևմտյան դա­սա­կան­ներ և ար­դի ե­րաժշ­տու­թյուն, ընգ­րկ­վե­ցին կա­տակ-եր­գեր, ջա­զա­յին ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ներ: Ա­վար­տե­ցին մեր հե­րոս տղա­նե­րին և հա­յի իղ­ձե­րին նվիր­ված եր­գե­րով:
Իսկ մինչ հա­մեր­գը` խոսք ա­սաց Երևա­նի քա­ղա­քա­պետ Հայկ Մա­րու­թյա­նը.
-Ան­չափ ու­րախ եմ, որ հեր­թա­կան ան­գամ տես­նում եմ մեր արևե­լյան մայ­րա­քա­ղա­քը՝ պայ­ծառ, մա­քուր, կո­կիկ ու ա­մե­նա­կարևո­րը՝ ա­նամպ եր­կն­քի տակ: Ընդ ո­րում, այս­տեղ մա­քուր են ոչ միայն փո­ղոց­ներն ու պու­րակ­նե­րը, այս­տեղ մա­քուր են մարդ­կանց աչ­քերն ու հո­գի­նե­րը, և մենք, ա­յո՜, Ար­ցա­խի հե­րոս ժո­ղովր­դի ջեր­մու­թյունն ու մաք­րու­թյու­նը պետք է հետ­ներս տա­նենք ու փո­խան­ցենք Ձեր երևա­նաբ­նակ եղ­բայր­նե­րին ու քույ­րե­րին: Մի քա­նի շա­բաթ հե­տո Երևանն ըն­դու­նե­լու է Ֆուտ­բո­լի միչև 19 տա­րե­կան­նե­րի Եվ­րո­պա­յի ա­ռաջ­նու­թյու­նը: Սա մեր քա­ղա­քի հա­մար, իս­կա­պես, խո­շոր ի­րա­դար­ձու­թյուն է լի­նե­լու: Իսկ բո­լո­րո­վին վեր­ջերս Ար­ցա­խում ու, մաս­նա­վո­րա­պես, Ստե­փա­նա­կեր­տում, բարձր մա­կար­դա­կով անց­կաց­վեց ֆուտ­բո­լա­յին մեկ այլ մի­ջազ­գա­յին մր­ցա­շար? CONIFA-ի գա­վա­թը: Մենք ոգևո­րու­թյամբ էինք հետևում այդ խա­ղե­րին: Ա­վե­լի մեծ ոգևո­րու­թյամբ սպա­սում ենք Հա­մա­հայ­կա­կան 7-րդ խա­ղե­րի մեկ­նար­կին, ո­րոնք նույն­պես կա­յա­նա­լու են Ար­ցա­խի հյու­րըն­կալ հո­ղում:

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 19 Jun 2019 14:37:35 +0000