comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Խճանկար http://artsakhtert.com Mon, 19 Aug 2019 21:09:36 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ԴԵ­ՐԵ­ՎԱՆ­ՔԸ՝ ՔԱ­ՐԱՆ­ձԱ­ՎԱ­ՅԻՆ ՀԱԶ­ՎԱ­ԳՅՈՒՏ Ե­ԿԵ­ՂԵ­ՑԻ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27302-2019-08-19-18-23-13 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27302-2019-08-19-18-23-13 ԴԵ­ՐԵ­ՎԱՆ­ՔԸ՝ ՔԱ­ՐԱՆ­ձԱ­ՎԱ­ՅԻՆ ՀԱԶ­ՎԱ­ԳՅՈՒՏ Ե­ԿԵ­ՂԵ­ՑԻ
Հայ­կա­կան ժայ­ռա­վոր ե­կե­ղե­ցի­նե­րը…
]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Mon, 19 Aug 2019 18:21:33 +0000
ՆԱԽՇՆ ՈՒ ԳՈՒՅ­ՆԸ ՀԱՅ­ԿԱ­ԿԱՆ ՏԱ­ՐԱ­ԶՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27301-2019-08-19-18-19-04 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27301-2019-08-19-18-19-04 ՆԱԽՇՆ ՈՒ ԳՈՒՅ­ՆԸ ՀԱՅ­ԿԱ­ԿԱՆ ՏԱ­ՐԱ­ԶՈՒՄ
Ազ­գա­յին տա­րա­զի բնո­րոշ…
]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Mon, 19 Aug 2019 18:12:41 +0000
ՈՒԽ­ՏԱԳ­ՆԱ­ՑՈՒ­ԹՅՈՒՆ ԴԻ­ԶԱ­ՓԱՅՏ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27295-2019-08-16-19-34-11 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27295-2019-08-16-19-34-11 ՈՒԽ­ՏԱԳ­ՆԱ­ՑՈՒ­ԹՅՈՒՆ  ԴԻ­ԶԱ­ՓԱՅՏ
Ար­մի­նե ԴԱ­ՆԻԵ­ԼՅԱՆ ք.…

Օ­գոս­տո­սի 12-ին ամ­բողջ աշ­խար­հը նշեց Ե­րի­տա­սար­դու­թյան մի­ջազ­գա­յին օ­րը: 1999թ. դեկ­տեմ­բե­րի 17-ին, ՄԱԿ-ի Գլ­խա­վոր ա­սամբ­լեա­յի ո­րոշ­մամբ հռ­չակ­վե­լով և Լի­սա­բո­նում անց­կաց­ված ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րով նա­խա­րար­նե­րի հա­մաշ­խար­հա­յին խոր­հր­դա­ժո­ղո­վի ա­ռա­ջար­կու­թյամբ ըն­դուն­վե­լով` աշ­խար­հում ա­ռա­ջին ան­գամ Ե­րի­տա­սար­դու­թյան մի­ջազ­գա­յին օ­րը նշ­վեց 2000թ. օ­գոս­տո­սի 12-ին:

Խոր­հր­դան­շա­կան օր­վան ըն­դա­ռաջ, օ­գոս­տո­սի 11-ին, Հադ­րու­թի շրջ­վար­չա­կազ­մի աշ­խա­տա­կազ­մի մշա­կույ­թի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րի բաժ­նի նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ, ուխ­տագ­նա­ցու­թյուն կազ­մա­կերպ­վեց դե­պի Հադ­րու­թի շր­ջա­նի Դի­զա­փայտ լե­ռան գա­գա­թին գտն­վող Կա­տա­րո վանք: Ուխ­տագ­նա­ցու­թյա­նը հան­րա­պե­տու­թյան շր­ջան­նե­րից մաս­նակ­ցում էր շուրջ 70 ե­րի­տա­սարդ:
Մար­տու­նի քա­ղա­քից ուխ­տագ­նա­ցու­թյա­նն ընդգրկված էին մի խումբ ե­րի­տա­սարդ­ներ` Մար­տու­նու շրջ­վար­չա­կազ­մի աշ­խա­տա­կազ­մի մշա­կույ­թի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րի բաժ­նի ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րով ա­ռա­ջին կար­գի մաս­նա­գետ Գևորգ Սարգ­սյա­նի գլ­խա­վո­րու­թյամբ:
Հաս­նե­լով Դի­զա­փայտ լեռ` ուխ­տագ­նաց­նե­րը մաս­նակ­ցել են Կա­տա­րո վան­քում մա­տուց­ված Սուրբ Պա­տա­րա­գին և մա­տա­ղի ա­րա­րո­ղա­կար­գին:

Մաս­նա­կից­նե­րը շր­ջել են Դի­զա­փայտ լե­ռան ալ­պիա­կան մար­գա­գե­տին­նե­րով, հիա­ցել բնու­թյան անկ­րկ­նե­լի ու զար­մա­նահ­րաշ տե­սա­րան­նե­րով, ծա­նո­թա­ցել վան­քին:
Դի­զա­փայտ լե­ռը ծո­վի մա­կար­դա­կից բարձր է 2478 մետր: Ըստ ա­վան­դու­թյան, սա­րի գա­գա­թին, հի­նա­վուրց Կա­տա­րո վան­քի տե­ղում, 330-ա­կան­նե­րին նա­հա­տակ­վել են մազք­թաց ար­քա Սա­նե­սա­նի զա­վակ­ներն ու բազ­մա­թիվ քրիս­տո­նյա­ներ, ո­րոնց դար­ձի էր բե­րել Ս.Գրի­գոր Լու­սա­վոր­չի թո­ռը՝ Ար­ցախ աշ­խար­հի ա­ռա­ջին ե­պիս­կո­պոս Ս. Գրի­գո­րի­սը: Նո­րա­հա­վատ­նե­րին փայ­տե­րի նման դի­զել են ի­րար վրա և այ­րել. այս­տե­ղից էլ ա­ռա­ջա­ցել է լե­ռան ա­նու­նը՝ Դի­զա­փայտ: Նա­հա­տակ­նե­րի մա­սին հյուս­վել են նաև այլ ա­վան­դազ­րույց­ներ: Հա­յաս­տան ներ­խու­ժած ա­րաբ­նե­րը լեռն ան­վա­նել են Զիա­րաթ, որն ա­րա­բե­րե­նից թարգ­մա­նա­բար նշա­նա­կում է ՙսր­բա­վայր՚ (սր­բա­տե­ղի, ուխ­տա­վայր): 4-5-րդ դա­րե­րում լե­ռան կա­տա­րին կա­ռուց­վել է Կա­տա­րո վան­քը (Կա­տա­րա­վանք):

-Այ­ցե­լու­թյուն­ներ դե­պի Ար­ցա­խի պատ­մամ­շա­կու­թա­յին վայ­րեր ան­չափ կարևոր է յու­րա­քան­չյուր ար­ցախ­ցու հա­մար, քան­զի ա­մեն ոք պար­տա­վոր է ճա­նա­չել և տե­ղյակ լի­նել հայ­րե­նի­քի պատ­մու­թյա­նը:
Նպա­տա­կը մեր ե­րի­տա­սար­դու­թյա­նը մեկ ընդ­հա­նուր գա­ղա­փա­րի շուրջ հա­մախմ­բելն է և հա­մա­տեղ դժ­վա­րու­թյուն­նե­րի հաղ­թա­հա­րու­մը: Եվ որ շատ կարևոր է` այն հայ­րե­նա­սի­րա­կան դաս­տիա­րա­կու­թյուն է տա­լիս ե­րի­տա­սարդ­նե­րին` նպաս­տե­լով հայ­րե­նա­ճա­նաչ­ման գոր­ծի խո­րաց­մա­նը, քան­զի այս­պի­սի ուխ­տագ­նա­ցու­թյուն­նե­րով մեր ե­րի­տա­սարդ­ներն ա­վե­լի են մեր­ձե­նում հայ­րե­նի­քի հոգևոր-մշա­կու­թա­յին ար­ժեք­նե­րին ու գա­ղա­փար­նե­րին, հնա­րա­վո­րու­թյուն ստա­նում ինք­նա­ճա­նաչ­ման ու ներ­հա­յե­ցո­ղու­թյան մի­ջո­ցով հա­ղոր­դա­կից դառ­նալ Աստ­ծո պատ­գամ­նե­րին, հայ­րե­նի երկ­րա­մա­սի հոգևոր ժա­ռան­գու­թյա­նը,- մեր զրույ­ցում ա­սաց Մար­տու­նու շրջ­վար­չա­կազ­մի աշ­խա­տա­կազ­մի մշա­կույ­թի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րի բաժ­նի ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րով ա­ռա­ջին կար­գի մաս­նա­գետ Գ. Սարգ­սյա­նը:
Շնոր­հա­վո­րե­լով Ար­ցա­խի բո­լոր ե­րի­տա­սարդ­նե­րին` Գ. Սարգ­սյա­նը մաղ­թեց` միշտ լի­նել խե­լա­ցի, նա­խա­ձեռ­նող, վճ­ռա­կան ու գոր­ծուն` պատ­րաստ ա­րագ ար­ձա­գան­քե­լու ցան­կա­ցած մար­տահ­րա­վե­րի:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Fri, 16 Aug 2019 19:32:37 +0000
ՄԱՐ­Դ, Ո­Վ ՆԱ­ԽԸՆՏ­ՐՈՒՄ Է ՀԱՆ­ԳԻՍՏՆ ԱՆՑ­ԿԱՑ­ՆԵԼ ԱՐ­ՑԱ­ԽՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27294-2019-08-16-19-30-19 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27294-2019-08-16-19-30-19 ՄԱՐ­Դ, Ո­Վ ՆԱ­ԽԸՆՏ­ՐՈՒՄ Է ՀԱՆ­ԳԻՍՏՆ ԱՆՑ­ԿԱՑ­ՆԵԼ ԱՐ­ՑԱ­ԽՈՒՄ
Սվետ­լա­նա ԽԱ­ՉԱՏ­ՐՅԱՆ

Վա­ղար­շակ Ա­սատ­րյա­նը Գյում­րու Վար­դան Ա­ճե­մյա­նի ան­վան թատ­րո­նի բե­մադ­րիչ-դե­րա­սան է: Ղե­կա­վա­րում է նաև Հով­հան­նես Զա­րի­ֆյա­նի ան­վան թատ­րոն-ստու­դիան: Օ­րերս նա Ար­ցա­խում էր` Շու­շիում անց­կաց­ված Աս­մուն­քի հա­մա­հայ­կա­կան 8-րդ մր­ցույթ-փա­ռա­տո­նի ա­ռի­թով:

Մեզ հետ զրույ­ցում ա­սաց, որ իր ղե­կա­վա­րած ստու­դիան հիմ­նադր­վել է մեծն Զա­րի­ֆյա­նի կող­մից` 1897 թվա­կա­նին: Այ­նու­հետև տար­բեր տա­րի­նե­րի այն ղե­կա­վա­րել են Ար­տա­վազդ Փա­շա­յա­նը, Ար­տյու­շա Գյո­դա­կյա­նը, և ար­դեն 30 տա­րի է` այդ պատ­վին ար­ժա­նա­ցել է ին­քը:
Գյում­րիից Աս­մուն­քի փա­ռա­տո­նին մաս­նակ­ցած չորս ե­րե­խա­ներն էլ ստու­դիա­կան­ներ էին: ՙԵս այն­քան շնոր­հա­կալ եմ փա­ռա­տո­նի կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րին, ՙՇի­րակ՚ հայ­րե­նակ­ցա­կան միու­թյա­նը, որ մեզ կա­պեց այս փա­ռա­տո­նի հետ: Միայն ա­ռա­ջին տա­րին չենք մաս­նակ­ցել: Յոթ տա­րի է` ես ա­մեն ան­գամ 4-5 ե­րե­խա եմ բե­րում այս­տեղ, այ­սինքն` այդ­քան գյում­րե­ցի ե­րե­խա այդ ճա­նա­պար­հով ծա­նո­թա­ցել է Ար­ցա­խին՚,- ա­սաց Վ. Ա­սատ­րյա­նը: Միևնույն ժա­մա­նակ հա­վե­լեց, որ մինչև փա­ռա­տոնն էլ ըն­տա­նի­քով է բազ­միցս ե­ղել Ար­ցա­խում. ՙԻմ զա­վակ­նե­րին եմ բե­րել, որ­պես­զի հաս­կա­նան հա­յի հպար­տու­թյու­նը: Ե­թե նյու­թա­կա­նաց­նե­լու լի­նենք հա­յի ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը, հող ու ջրի վե­րա­ծենք, իմ խո­րին հա­մոզ­մամբ` կս­տաց­վի Ար­ցախ՚:

Վ. Ա­սատ­րյա­նի հա­մար Աս­մուն­քի հա­մա­հայ­կա­կան փա­ռա­տո­նին ներ­կա­յա­նա­լու իր ա­ռա­քե­լու­թյու­նը միայն գյում­րե­ցի ե­րե­խա­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյունն ա­պա­հո­վե­լը չէ: ՙՄի ու­րիշ ֆունկ­ցիա էլ կա­մա­վոր վերց­րել եմ ինձ վրա: Ու­շա­դիր հետևում եմ ե­րե­խա­նե­րի ե­լույթ­նե­րին և շնոր­հա­լի­նե­րին ուղ­ղոր­դում եմ թատ­րո­նի աշ­խարհ: Դա իմ հո­գու պարտքն է՚: Այդ­պես ար­ցախ­ցի ե­րեք աղ­ջիկ նաև հենց նրա հոր­դո­րով են ըն­դուն­վել թա­տե­րա­կան ինս­տի­տուտ: Հետևում է նրանց աշ­խա­տանք­նե­րին, դի­տե­լու գնում նրանց ու­սա­նո­ղա­կան ներ­կա­յա­ցում­նե­րը և հպարտ է, որ հայ թատ­րո­նը կու­նե­նա ար­ցախ­ցի չք­նաղ ե­րեք դե­րա­սա­նու­հի: ՙՍա իմ այն գինն է, որ ու­զում եմ վճա­րել փա­ռա­տո­նին մաս­նակ­ցե­լու պատ­վին ար­ժա­նա­նա­լու հա­մար՚,- հա­վե­լեց Վ. Ա­սատ­րյա­նը:

Հե­տաքր­քիր է նրա փի­լի­սո­փա­յու­թյու­նը հայ­րե­նա­սի­րու­թյան մա­սին: Ըստ նրա` հա­յի ա­մե­նա­մեծ թե­րու­թյու­նը տե­ղա­կան հայ­րե­նա­սի­րու­թյունն է: ՙԻնձ հա­մար չկա երևան­ցի, ստե­փա­նա­կերտ­ցի, շու­շե­ցի, գյում­րե­ցի, այլ կա հայ: Ա­հա­վոր նոս­տալ­գիկ բնա­վո­րու­թյուն ու­նեմ. դր­սում ապ­րել չեմ կա­րո­ղա­նում: Երևի Եվ­րո­պա­յի կե­սը շր­ջել եմ, շատ եր­կր­նե­րում եմ ե­ղել և ա­ռա­վե­լա­գույ­նը, որ կա­րո­ղա­նում եմ մնալ, մեկ շա­բաթ է, գժի պես կա­րո­տում եմ հայ­րե­նիքս: Կուրծք ու­տող ե­րե­խա­յի նման կա­րո­տում եմ մորս: Բայց Շու­շիում կա­րող եմ ապ­րել 50 տա­րի, Աստ­ված ինչ­քան կյանք տա: Շու­շիում ես իմ տանն եմ: Այս­տեղ ես չեմ կա­րո­տում՚,- ա­սում է:

Ա­մեն տա­րի տիկ­նոջ հետ գա­լիս է Ար­ցախ, գե­րա­դա­սում է հան­գիստն այս­տեղ անց­կաց­նել: ՙԵ­թե գու­մար ու­նեմ, որ կա­րող եմ տրա­մադ­րել իմ հան­գս­տին, նա­խընտ­րում եմ ծախ­սել Ար­ցա­խում և ոչ թե օ­տա­րի հյու­րա­նոց­նե­րում ու ռես­տո­րան­նե­րում: Այս ա­ռու­մով ես նա­խանձ եմ: Թող իմ հայ­րե­նա­կի­ցը հարս­տա­նա, թող նա լավ ապ­րի, ո­րով­հետև մի օր կա­րող է ես աղ­քա­տա­նամ, և կլի­նի մարդ, որ ինձ պարտ­քով փող կտա՚,- այս­պես է մտա­ծում նա:
Մի գա­ղա­փար դեռ չի հասց­րել ի­րա­կա­նաց­նել: Ե­րա­զում է թա­տե­րա­կան ստու­դիա­յի սա­նե­րի խա­ղա­ցած ներ­կա­յա­ցում­նե­րը բե­րել Ար­ցախ: Հայ­ցում է Ար­ցա­խի հա­մա­պա­տաս­խան պաշ­տո­նյա­նե­րի ա­ջակ­ցու­թյունն այդ նա­խա­գիծն ի­րա­կա­նաց­նե­լու հար­ցում: ՙՊարտ­քի զգա­ցում ու­նեմ ոչ թե Շու­շիի, Ստե­փա­նա­կեր­տի ե­րե­խա­նե­րի նկատ­մամբ, այլ այն փոք­րիկ գյու­ղե­րի ե­րե­խա­նե­րի, փոք­րա­թիվ դահ­լիճ­նե­րի հան­դեպ, որ չգի­տեն թատ­րոն-հրաշ­քի մա­սին: Գու­ցե ի դեմս այդ ե­րե­խա­նե­րից մե­կի՝ մի նոր հան­ճա­րի ա­ռաջ ճամ­փա բա­ցենք՚,- իր ե­րա­զանքն այս­պես ամ­փո­փեց Վա­ղար­շակ Ա­սատ­րյա­նը:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Fri, 16 Aug 2019 19:28:04 +0000
ԻՆՉ­ՔԱՆ Ա­ՆՈՒՄ ԵՆՔ, ԶԳՈՒՄ ԵՆՔ, ՈՐ ՊԱ­ԿԱՍ ԵՆՔ Ա­ՐԵԼ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27270-2019-08-09-19-25-39 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27270-2019-08-09-19-25-39 ԻՆՉ­ՔԱՆ Ա­ՆՈՒՄ ԵՆՔ, ԶԳՈՒՄ ԵՆՔ,  ՈՐ ՊԱ­ԿԱՍ ԵՆՔ Ա­ՐԵԼ
Սվետ­լա­նա ԽԱ­ՉԱՏ­ՐՅԱՆ

ԱՄՆ Գլեն­դել քա­ղա­քում բնակ­վող Ա­լեք Բաղ­դա­սա­րյանն այն սփյուռ­քա­հա­յե­րից է, ում ա­նու­նը սեր­տո­րեն կապ­ված է Ար­ցա­խի տն­տե­սու­թյան, կր­թու­թյան ու մշա­կույ­թի զար­գաց­ման հետ: Նա պե­տա­կան մա­կար­դա­կի բո­լոր տո­նե­րի և ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի ա­ռի­թով լի­նում է մայր Հա­յաս­տա­նում ու Ար­ցա­խում:

Շա­տերն, ան­շուշտ, տե­ղյակ են Հայ կր­թա­կան հիմ­նար­կու­թյան ազ­գան­պաստ ա­ռա­քե­լու­թյան մա­սին: 1950 թվա­կա­նից Լոս Ան­ջե­լե­սում հիմ­նադր­ված այս կազ­մա­կեր­պու­թյան նպա­տակն է ա­ջակ­ցել հայ ու­սա­նող­նե­րին և կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյուն­նե­րին: Սկզբ­նա­կան տա­րի­նե­րին ՀԿՀ-ն հայ­կա­կան դպ­րոց­ներ է հիմ­նել Մեր­ձա­վոր Արևել­քում, այդ թվում` Լի­բա­նա­նում, Հու­նաս­տա­նում, Սի­րիա­յում: 1960-1970թթ. ՀԿՀ-ն ֆի­նան­սա­վո­րում է ԱՄՆ ա­մե­նօ­րյա հայ­կա­կան դպ­րոց­նե­րը: 1988թ. ա­վե­րիչ երկ­րա­շար­ժից հե­տո Հայ կր­թա­կան հիմ­նար­կու­թյան ու­շադ­րու­թյունն ամ­բող­ջո­վին ուղղ­վեց դե­պի Հա­յաս­տան և 1991թ. ան­կա­խա­ցու­մից հե­տո հիմ­նար­կու­թյունն իր գրա­սե­նյա­կը հիմ­նեց Երևա­նում: Կազ­մա­կեր­պու­թյունն ա­վե­լի քան 185 դպ­րոց է վե­րա­նո­րո­գել Հա­յաս­տա­նում, Ար­ցա­խում, Ջա­վախ­քում, չորս տար­վա կտր­ված­քով շուրջ 500 կր­թա­թո­շակ է տա­լիս Հա­յաս­տա­նի ու Ար­ցա­խի ու­սա­նող­նե­րին: Ա­լեք Բաղ­դա­սա­րյա­նի ան­մի­ջա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյամբ Ար­ցա­խի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նում հիմն­վել և ֆի­նան­սա­վոր­վում է ՙԻն­ֆոր­մա­ցիոն տեխ­նո­լո­գիա­ներ՚ մաս­նա­գի­տու­թյու­նը: 30-ից ա­վե­լի գյու­ղա­կան դպ­րոց­ներ ա­պա­հով­վել են հա­մա­կար­գիչ­նե­րով, դպ­րո­ցա­կան պի­տույք­նե­րով, Հադ­րու­թում և Ստե­փա­նա­կեր­տում հիմն­վել են ՙԱր­մաթ՚ ին­ժե­նե­րա­կան լա­բո­րա­տո­րիա­ներ: 2003 թվա­կա­նից Ա­լեք Բաղ­դա­սա­րյա­նը Հայ կր­թա­կան հիմ­նար­կու­թյան տնօ­րեն­նե­րի խոր­հր­դի ան­դամ է: Նրա իսկ խոս­քով` կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը հպար­տո­րեն շա­րու­նա­կում է իր աշ­խա­տանք­ներն Ար­ցա­խում և կի­րա­կա­նաց­նի նոր ծրագ­րեր:

Ա­լեք Բաղ­դա­սա­րյա­նի ա­նու­նը մշ­տա­պես հի­շա­տակ­վում է Շու­շիում ա­մեն տա­րի անց­կաց­վող Աս­մուն­քի հա­մա­հայ­կա­կան մր­ցույթ-փա­ռա­տո­նի առն­չու­թյամբ, ո­րի հիմ­նա­դիր կազ­մա­կեր­պիչն է նա: Նրա հոր­դո­րով Հայ կր­թա­կան հիմ­նար­կու­թյունն այս տար­վա` 8-րդ մր­ցույթ-փա­ռա­տո­նի հո­վա­նա­վորն էր: ՙՇու­շի Ա­վան պլա­զա՚ նրա հյու­րա­նո­ցը փա­ռա­տո­նի մաս­նա­կից­նե­րի հա­վա­քա­տե­ղին է:
Մեր ճե­պազ­րույ­ցը Ա­լեք ԲԱՂ­ԴԱ­ՍԱ­ՐՅԱ­ՆԻ հետ:

- Պա­րոն Բաղ­դա­սա­րյան, Դուք այն անձ­նա­վո­րու­թյունն եք, ո­րի ա­նու­նը ան­բա­ժա­նե­լի է Շու­շիից: Այն­քան եք կապ­ված Շու­շիի հետ, որ այն տպա­վո­րու­թյունն է, թե Շու­շին Ձեր ծնն­դա­վայրն է:

- Ես 1977 թվա­կա­նին Թեհ­րա­նից ԱՄՆ եմ գնա­ցել: Հա­յաս­տա­նի հա­մար սկ­սել եմ աշ­խա­տել 1998-ից: Ծրագ­րա­վոր­ման գրա­սե­նյակ ու­նեմ Երևա­նում: Մեր աշ­խա­տանք­նե­րը Շու­շիում սկ­սել ենք 2006 թվա­կա­նից: Մի քա­նի բաժ­նե­տե­րե­րի հետ միա­սին վե­րա­նո­րո­գել և գոր­ծի ենք գցել շու­կան, բաղ­նի­քը, հյու­րա­նո­ցը:

Ութ տա­րի ա­ռաջ Աս­մուն­քի հա­մա­հայ­կա­կան փա­ռա­տո­նը սկ­սե­ցինք` մտա­ծե­լով, որ ի­րա­կա­նաց­նենք մի ծրա­գիր, որ կա­րո­ղա­նանք տար­բեր եր­կր­նե­րից ա­շա­կերտ­ներ բե­րել Շու­շի ու նաև օգ­նենք աս­մուն­քի ար­վես­տը զար­գաց­նել: Ու­րախ եմ, որ ԱՄՆ-ից, Լի­բա­նա­նից, Ի­րա­նից, Ռու­սաս­տա­նից, Ջա­վախ­քից, Հա­յաս­տա­նից ու Ար­ցա­խից շուրջ 130 մաս­նա­կից­ներ ի­րենց ու­սու­ցիչ­նե­րի, ո­մանք էլ ծնող­նե­րի հետ լավ շա­բաթ անց­կաց­րին Շու­շիում: Մեր նպա­տակն է, որ­պես­զի տար­բեր եր­կր­նե­րից ե­կած հայ պա­տա­նի­ներն ու աղ­ջիկ­ներն ի­րար հետ բո­վան­դա­կա­լից ժա­մա­նակ անց­կաց­նեն, մտեր­մա­նան, ըն­կե­րու­թյուն ա­նեն, և դա շա­րու­նակ­վի ամ­բողջ կյան­քում:

Կու­զեմ, որ նրանք միշտ հի­շեն. Շու­շին ի­րենց քա­ղաքն է: Շու­շին միշտ ե­ղել է հայ մշա­կույ­թի կենտ­րոն­նե­րից մե­կը, և վս­տահ եմ, որ փա­ռա­տո­նի մաս­նա­կից­նե­րը վե­րա­դառ­նա­լու են Շու­շի, ո­րով­հետև քա­ղաքն այդ վա­րա­կիչ հատ­կու­թյուն ու­նի: Գու­ցե դեռ հի­մա չեն զգում, բայց վե­րա­դառ­նա­լով ի­րենց եր­կր­նե­րը` կհի­շեն այս­տեղ անց­կաց­րած օ­րե­րը և կցան­կա­նան վե­րա­դառ­նալ:

Ես խնդ­րե­ցի Հայ կր­թա­կան հիմ­նար­կու­թյա­նը, որ հո­վա­նա­վո­րի 8-րդ փա­ռա­տո­նը, որ­պես­զի ա­վե­լի ակ­տիվ մաս­նակ­ցու­թյուն լի­նի, ին­չը սի­րով կա­տար­վել է, և հու­սով եմ` գա­լիք տա­րի­նե­րին էլ կշա­րու­նակ­վի: Ու­րախ եմ, որ ութ տար­վա մեջ շուրջ 700 ա­շա­կերտ­ներ ենք բե­րել Ար­ցախ: Շատ կարևոր է, որ դր­սում ապ­րող հա­յե­րը, հատ­կա­պես ե­րի­տա­սարդ սե­րուն­դը, լի­նեն Ար­ցա­խում: Միայն ԱՄՆ-ից, Լի­բա­նա­նից, Ի­րա­նից չկան ե­րե­խա­ներ, որ Ար­ցա­խում չեն ե­ղել, մինչև ան­գամ Երևա­նից կան, որ չեն ե­ղել:

- Ի՞նչն է Ձեզ մղում նման գոր­ծե­րի:
- Մեր ծնող­նե­րը մեզ մե­ծաց­րել են այն գա­ղա­փա­րով, որ հայ ազ­գին օգ­նե­լը մեր պար­տա­կա­նու­թյունն է, մեր ա­նե­լի­քը:
Մեր ա­նե­լիքն այն պի­տի լի­նի, որ հայ ժո­ղովր­դի մեջ հա­յու­թյան մա­սին մտա­ծելն ա­վե­լի մեծ մաս դառ­նա նրա ա­ռօ­րյա կյան­քում: Նոր թե հին սերն­դի մեջ` նշա­նա­կու­թյուն չու­նի:

Ես Հա­յաս­տան այ­ցե­լող­նե­րի տա­րեց­տա­րի աճ եմ տես­նում: Չգի­տեմ` այդ ա­ճը փո­խանց­վո՞ւմ է Ար­ցախ, թե՞ ոչ, բայց կար­ծում եմ` լի­նում է ո­րոշ չա­փով: Լավ կլի­նի, որ Հա­յաս­տան թե Ար­ցախ ա­վե­լի շատ մար­դիկ այ­ցե­լեն: Պի­տի խոս­վի ա­նընդ­հատ, շա­տե­րը պատ­կե­րա­ցում չու­նեն, թե ինչ­քան գե­ղե­ցիկ վայ­րեր կան Ար­ցա­խում, Հա­յաս­տա­նի մար­զե­րում:
- Ձեզ նման մտա­ծող մի քա­նի մարդ­կան­ցով հնա­րա­վո՞ր է դա ա­նել:
- Ա­մեն մեկն իր չա­փով կա­րող է ազ­դել:
- Ձեր զա­վակ­նե­րը հետևո՞ւմ են Ձեզ:

- Տիկ­նոջս և ե­րեք զա­վակ­նե­րիս հետ հա­ճա­խա­կի ենք գա­լիս: Հա­մա­հայ­կա­կան խա­ղե­րի բաց­մա­նը ներ­կա ե­ղանք: Սեպ­տեմ­բեր, հոկ­տեմ­բեր, դեկ­տեմ­բեր ա­միս­նե­րին նո­րից կգանք: Այն­պես չէ, որ մեկ տա­րի ա­ռաջ պլա­նա­վո­րում ենք. ու­զում ենք` վեր ենք կե­նում ու գա­լիս:
- Հրա­շա­լի զգա­ցում է, երբ մարդ գի­տի, որ հայ­րե­նի տուն ու­նի, ուր կա­րող է միշտ վե­րա­դառ­նալ:
- Մենք միշտ զգում ենք, որ ա­նե­լիք ու­նենք` կապ­ված մեր հայ­րե­նի­քի հետ, ինչ­քան ա­նում ենք, զգում ենք, որ պա­կաս ենք ա­րել, պի­տի ա­վե­լին ա­նենք: Իմ զա­վակ­ներն էլ սեր և պար­տա­վոր­վա­ծու­թյուն ու­նեն դե­պի հայ ազ­գը, դե­պի Մայր հայ­րե­նի­քը, դե­պի Ար­ցա­խը:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Fri, 09 Aug 2019 19:17:54 +0000
ՀԵ­ՌՈՒ ՉԵՆՔ ՀՈՒ­ԴԱ­ՅԻ ԿԵՐ­ՊԱ­ՐԻՑ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27251-2019-08-07-12-56-24 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27251-2019-08-07-12-56-24 ՀԵ­ՌՈՒ ՉԵՆՔ ՀՈՒ­ԴԱ­ՅԻ ԿԵՐ­ՊԱ­ՐԻՑ
Սո­ֆի ԲԱ­ԲԱ­ՅԱՆ հո­գե­բան

Մոտ եր­կու հա­զար տա­րի է ան­ցել պատ­մա­կան այն դր­վա­գից, երբ Հի­սուս Քրիս­տո­սի ա­շա­կերտ­նե­րից մե­կը` Հու­դա Իս­կա­րիով­տա­ցին, մատ­նեց իր Ու­սուց­չին։ Այս մար­դը դար­ձավ դա­վա­ճա­նու­թյան խոր­հր­դա­նիշ` հի­շա­տակ­վե­լով պատ­մու­թյան մեջ որ­պես մարդ­կու­թյան Փրկ­չի մատ­նիչ։

Բո­լորս ար­գա­հա­տան­քով ենք վե­րա­բեր­վում Հու­դա­յին, բայց վար­քով ու մտ­քե­րով հա­ճախ նրա­նից ոչն­չով չենք տար­բեր­վում։
Հու­դա­յի պատ­կե­րը հա­տուկ է նրանց, ով­քեր դա­վա­ճա­նում են։ Դա­վա­ճա­նու­թյու­նը միայն ըն­կե­րու­թյան, բա­րե­կա­մու­թյան, սի­րո կա­նոն­նե­րի խախ­տու­մը չէ, այն ի­րա­կա­նում շատ ա­վե­լի լայն շր­ջա­նակ ու­նի։ Ան­տար­բե­րու­թյան, ա­տե­լու­թյան բո­լոր դր­սե­ւո­րում­նե­րը, ո­րոնք մենք ա­նընդ­հատ ու­նե­նում ենք մեզ շր­ջա­պա­տող­նե­րի հան­դեպ, ան­կախ նրա­նից` բա­րե­կամ ենք նրանց, թշ­նա­մի, թե՝ մր­ցա­կից, նույն­պես դա­վա­ճա­նու­թյուն է։ Նույ­նիսկ այն, որ մենք ար­հա­մար­հում ենք մար­դուն, ա­սե­լով, որ նա դրան ար­ժա­նի է, նույն­պես դա­վա­ճա­նու­թյուն է։

Հու­դա­յու­թյուն է նաեւ գո­ղու­թյուն ա­նելն ու գո­ղին օ­ժան­դա­կե­լը։ Մի՞­թե գո­ղու­թյուն չէ նաև մար­դու պատ­վի և ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան հետ խա­ղա­լը։ Մի՞­թե գո­ղու­թյուն և ստո­րու­թյուն չէ կեղ­ծա­նուն­նե­րի տակ հայ­հո­յե­լը, ստե­լը, գո­վազ­դե­լը…

Ին­չո՞ւ ենք Աստ­վա­ծա­կերպ մարդ լի­նե­լու պա­տի­վը փո­խա­րի­նում ամ­բոխ դառ­նա­լու տեն­չան­քով։ Ին­չո՞ւ ենք հակ­ված ան­հա­տա­կան վա­խերն ու ան­կա­տա­րու­թյու­նը, թե­րար­ժե­քու­թյան բար­դույ­թը տրասն­ֆոր­մաց­նել ա­տե­լու­թյան ու թշ­նա­մու­թյան։ Մի՞­թե բա­նա­կա­նու­թյու­նը գոր­ծի դնելն ա­վե­լի դյու­րին ու նպա­տա­կա­հար­մար չէ։ Ար­ժե՞, ար­դյոք, այ­սօր­վա հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի հա­մար կորց­նել խիղճն ու մարդ­կա­յին վեհ ար­ժա­նիք­նե­րը։ Հատ­կա­պես որ, հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րը ձնագն­դի են նման։ Այս երկ­րի վրա ո­չինչ հա­վերժ չէ։ Կյանքն էլ, պաշ­տոնն էլ, փառքն էլ, ե­րի­տա­սար­դու­թյունն ու հարս­տու­թյունն էլ ձնագն­դի պես հալ­չե­լու սո­վո­րու­թյուն ու­նեն։

Այ­սօր վե­րել­քում ենք, մեզ պատ­վում են, շո­ղո­քոր­թում, և դրա­նից մենք հա­ճույք ենք ստա­նում, էլ ա­վե­լի մե­ծամ­տա­նում, ամ­բար­տա­վա­նա­նում ու, սո­վո­րե­լով այդ կյան­քին, այլևս չենք կա­րո­ղա­նում շն­չել այլ պայ­ման­նե­րում։ Եվ երբ գա­լիս են մեզ հա­մար ան­բա­րեն­պաստ պայ­ման­նե­րը, կորց­նում ենք նախ­կին փառքն ու հե­ղի­նա­կու­թյու­նը, շն­չա­հեղձ ենք լի­նում, հար­մար պահ փնտ­րում` ա­մեն գնով վե­րա­դարձ­նել կորց­րա­ծը։
Ի վեր­ջո, ե­թե բո­լորս ո­րո­շենք անձ­նա­կան շա­հը վեր դա­սել հան­րու­թյան, պե­տու­թյան, հայ­րե­նի­քի, հա­վատ­քի, սր­բու­թյան շա­հե­րից, կկորց­նենք ա­մեն ինչ։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Wed, 07 Aug 2019 13:28:04 +0000
ԼԱ­ՎԱ­ԳՈՒՅՆ ՀԱՏ­ԿԱ­ՆԻՇ­ՆԵ­ՐԸ` ՍԵՐՆ­ԴԵ­ՍԵ­ՐՈՒՆԴ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27179-2019-07-24-16-08-29 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27179-2019-07-24-16-08-29 ԼԱ­ՎԱ­ԳՈՒՅՆ ՀԱՏ­ԿԱ­ՆԻՇ­ՆԵ­ՐԸ` ՍԵՐՆ­ԴԵ­ՍԵ­ՐՈՒՆԴ
Սր­բու­հի Վա­նյան

 Տա­րի­քի հա­մե­մատ` ա­ռույգ, աշ­խույժ շար­ժուձևով մեր հե­րո­սին ա­ռա­ջին ան­գամ հան­դի­պե­ցինք Ստե­փա­նա­կեր­տում, հան­րա­յին տրանս­պոր­տի կան­գա­ռում: Ձեռ­քին ինք­նա­շեն մի խա­ղա­լիք կար. ինչ­պես հե­տո ի­մա­ցանք` ֆիզ­կուլ­տուր­նիկ էր դրել ա­նու­նը, քա­նի որ հա­տուկ մե­խա­նիզ­մի շնոր­հիվ այն պտտ­վում էր մար­զա­ձո­ղի վրա: Ինքն էր պատ­րաս­տել: Տա­նում էր թոռ­նի­կին, թե` ծոռ­նի­կին նվեր…. Հե­տա­գա մեր զրույ­ցի ըն­թաց­քում ի­մա­ցանք, որ ըն­տա­նի­քի բո­լոր ե­րե­խա­նե­րի, ծա­նոթ բա­րե­կամ­նե­րի, մտե­րիմ­նե­րի հա­մար պա­պի­կը նման մի նվեր ու­նի պա­հած. հա­մոզ­ված է, սե­փա­կան ձեռ­քե­րով պատ­րաստ­ված նվե­րը լա­վա­գույնն է. այն հիշ­վում է միշտ, քա­նի որ պատ­րաստ­ված է ան­հա­տա­պես այն ստա­ցո­ղի հա­մար: Բայց խա­ղա­լիք պատ­րաս­տե­լը 97-ա­մյա պա­պի­կի հոբ­բին է ըն­դա­մե­նը: Նրա ի­րա­կան սե­րը մե­քե­նա­ներն են` հին մե­քե­նա­նե­րը, ո­րոնց մա­սին խո­սե­լիս աչ­քե­րը փայ­լում են: Պայ­մա­նա­վոր­վե­ցինք հան­դի­պել:

ՙԳրի­գո­րի Ա­ռուս­տա­մով,- ներ­կա­յա­ցավ և տես­նե­լով իմ շփոթ­մունքն ու հաս­կա­նա­լով, որ պատ­ճառն իր ազ­գա­նունն է, ա­վե­լի ճիշտ` դրա վեր­ջա­վո­րու­թյու­նը, հա­վե­լեց,-ջա­հել էի, ան­փորձ: Երբ զին­կո­մի­սա­րիա­տում ռուս սպան պա­հան­ջեց ներ­կա­յա­նալ, մտա­ծե­ցի, որ ռու­սե­րեն իմ Ա­ռուս­տա­մյան ազ­գա­նու­նը երևի այդ­պես է հն­չում: Այդ­պես էլ գրի ա­ռան ու այդ ՙով՚-ը ստիպ­ված ե­ղա կրել ամ­բողջ կյան­քում:
1940 թվա­կանն էր, երբ Շու­շիի շր­ջա­նի Հին Ղա­րաղշ­լաղ գյու­ղում ծն­ված, տաս­նա­մյա­կը նոր ա­վար­տած պա­տա­նուն Խոր­հր­դա­յին Միու­թյան բա­նակ զո­րա­կո­չե­ցին: Ըն­դուն­վել է Բե­լո­ռու­սիա­յի Բո­րի­սո­վո քա­ղա­քում գոր­ծող Հե­ծե­լա­զո­րա­յին ռազ­մա­կան ու­սում­նա­րան, ո­րը գո­յու­թյուն է ու­նե­ցել ըն­դա­մե­նը ե­րեք ա­միս: Այ­նու­հետև այն վե­րա­փոխ­վել է և ա­ռա­վե­լա­պես հայտ­նի է ե­ղել որ­պես Տան­կա­յին ու­սում­նա­րան: Մեկ տա­րի անց սկս­վեց Հայ­րե­նա­կան մեծ պա­տե­րազ­մը. անհ­րա­ժեշտ էին կադ­րեր ինչ­պես որ­պես տան­կիստ ծա­ռա­յե­լու, այն­պես էլ զրա­հա­տեխ­նի­կա­յի վար­ման հա­մար նոր մաս­նա­գետ­ներ պատ­րաս­տե­լու հա­մար:
Գրի­գո­րի Ա­ռուս­տա­մո­վը մաս­նակ­ցում է հա­տուկ դա­սըն­թաց­նե­րի, ստա­նում հա­սա­նե­լիք տան­կը և Հայ­րե­նա­կա­նին իր ներդ­րու­մը բե­րում ար­դեն տան­կիս­տի կար­գա­վի­ճա­կում:
ՙ1941-ի հու­նի­սի 22-ն էր, օ­րը` կի­րա­կի,- հի­շում է նա: -Պատ­րաստ­վում էինք գնալ լո­ղա­նա­լու Բե­րե­զի­նա գե­տում: Տեղ էինք հա­սել, երբ հն­չեց տագ­նա­պի ազ­դան­շա­նը, վե­րա­դար­ձանք ու տե­ղե­կա­ցանք. ֆա­շիս­տա­կան Գեր­մա­նիան գի­շե­րը հար­ձակ­վել է Սո­վե­տա­կան Միու­թյան վրա և այդ օր­վա­նից ամ­բողջ Միու­թյան տա­րած­քում հայ­տա­րար­ված է ռազ­մա­կան դրու­թյուն։ Մեզ բա­ժան­վե­ցին մար­տի հա­մար անհ­րա­ժեշտ ա­մեն ինչ, այդ թվում և` պաշտ­պա­նա­կան զեն­քեր, հա­կա­գա­զեր՚։
Եր­կու ամս­վա ըն­թաց­քում զո­րա­միա­վո­րում­նե­րը բեր­վե­ցին մար­տա­կան պատ­րաս­տու­թյան։ Ու­սում­նա­րա­նը, որ­տեղ սո­վո­րում էր պա­տա­նի Գրի­գո­րին, տե­ղա­փո­խե­ցին Սա­րա­տով, այն վե­րան­վան­վեց 3-րդ տան­կա­յին ու­սում­նա­րան: Գ. Ա­ռուս­տա­մովն այն­տեղ սո­վո­րեց և ստա­ցավ տան­կիս­տի ու ին­ստ­րուկ­տոր-մե­խա­նի­կի մաս­նա­գի­տու­թյուն։ ՙՊա­տե­րազ­մի չորս տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում պատ­րաս­տե­ցինք 400 մաս­նա­գե­տի, ո­րոնց պա­հան­ջարկն այդ տա­րի­նե­րին ան­չափ մեծ էր՚,-ա­սաց մեր զրու­ցա­կի­ցը:
Պա­տե­րազմն ա­վար­տե­լուց հետ նա ևս եր­կու տա­րի մնաց ու­սում­նա­րա­նում, աշ­խա­տեց որ­պես վա­րորդ, մո­տո­րիստ: Հենց այդ­տեղ է, ու­սա­նե­լու տա­րի­նե­րին, ծն­վել սե­րը մե­քե­նա­նե­րի նկատ­մամբ։ 1947 թվա­կա­նին վե­րա­դառ­նում է Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բաղ, աշ­խա­տան­քի անց­նում մե­խա­նի­կա­կան ար­տադ­րա­մա­սում, որ­տեղ գոր­ծում էր նաև շար­ժիչ­նե­րի տե­ղա­մաս, այս­տեղ աշ­խա­տել է չորս տա­րի, ո­րից հե­տո տե­ղա­փոխ­վել է Ստե­փա­նա­կեր­տի նո­րա­բաց ավ­տոդպ­րո­ցը և դա­սա­վան­դել 10 տա­րի։
ՙ1949 թվա­կա­նի ար­տադ­րու­թյան, բաց թափ­քով, բրե­զեն­տե ծած­կով ա­մա­ռա­յին մո­դե­լի իմ ՙՊո­բե­դա՚ ավ­տո­մեք­նե­նան է ինձ սո­վո­րեց­րել ավ­տո­մե­քե­նա­ներ վե­րա­նո­րո­գե­լու ար­հես­տը։ Կա­մա~ց-կա­մաց սկ­սել եմ աշ­խա­տել. սկզ­բում, այս­պես ա­սած, ստ­վե­րում, բազ­միցս տու­գան­վե­լով ֆին­բաժ­նի կող­մից` իմ ոչ այն­քան օ­րի­նա­կան գոր­ծու­նեու­թյան հա­մար: Այ­նու­հե­տեև իմ ա­ռա­ջար­կու­թյամբ ստեղծ­վել է Ավ­տո­տեխս­պա­սարկ­ման կետ՚,-պատ­մում է զրու­ցա­կիցս։ Դա 1966 թվա­կանն էր։ Նա սկ­սեց աշ­խա­տել այն­տեղ և զբաղ­վել իր սի­րած գոր­ծով։
Իսկ մե­քե­նան, ո­րին այդ­քան կապ­ված է Գ. Ա­ռուս­տա­մո­վը, այ­սօր էլ կա, այն նվի­րել է իր թոռ­նի­կին: Ավ­տո­մե­քե­նան աշ­խա­տում է ան­խա­փան. ճիշտ է ներ­կը մի քիչ թափ­ված է, ար­տա­քին տես­քը բա­րե­լավ­ման կա­րիք ու­նի, բայց այն մեր հե­րո­սը հա­մա­րում է իր տե­սած լա­վա­գույն մե­քե­նան, քա­նի որ ան­մո­ռա­նա­լի հու­շեր ու­նի նրա հետ կապ­ված:
Գ. Ա­ռուս­տա­մո­վը կոմ­կու­սի ան­դամ էր։ Այ­սօր էլ հպար­տու­թյամբ է ցույց տա­լիս կու­սակ­ցա­կան տոմ­սը: Գտ­նում է, որ ինչ­քան էլ փնո­վեն կո­մու­նիս­տա­կան կու­սակ­ցու­թյու­նը, այն իր դրա­կան ազ­դե­ցու­թյունն է ու­նե­ցել մար­դու, քա­ղա­քա­ցու ար­ժե­հա­մա­կար­գի ձևա­վոր­ման վրա, արժևո­րել է դրա­կան հատ­կա­նիշ­նե­րը մար­դու մեջ, այդ իսկ պատ­ճա­ռով սե­րուն­դը մե­ծա­ցել է դաս­տիա­րակ­ված, մե­ծե­րի նկատ­մամբ հար­գան­քով, ազ­նիվ և աշ­խա­տա­սեր։ ՙՆման բա­րո­յա­կան հատ­կա­նիշ­նե­րով օժտ­ված մարդ­կանց են ըն­դու­նել միայն կոմ­կու­սի շար­քե­րը, ով­քեր հա­մընդ­հա­նուր հար­գանք էին վա­յե­լում: Քն­նա­դատ­վել են ա­նազն­վու­թյու­նը, գո­ղու­թյու­նը, թշ­նա­ման­քը ի­րար նկատ­մամբ,-ա­սում է նա:- Հա­մա­րյա մեկ­դա­րյա կեն­սագ­րու­թյուն ու­նեմ ու միշտ աշ­խա­տանքս կա­տա­րել եմ բա­րե­խիղճ, իմ հա­ցը վաս­տա­կել ազն­վու­թյամբ։ Կարևո­րը` միշտ փոր­ձել եմ օգ­տա­կար լի­նել մարդ­կանց։
Հի­մա ժա­մա­նակ­ներն այլ են: Խոր­հր­դա­յին Միու­թյան փլու­զու­մից հե­տո փլուզ­վել է նաև այդ ար­ժե­հա­մա­կար­գը, մար­դիկ դար­ձել են էու­թյամբ սե­փա­կա­նա­տե­րեր, փոր­ձում են ա­մեն ին­չի մեջ ա­ռա­ջին հեր­թին տես­նել սե­փա­կան շա­հը՚։
Գրի­գո­րի պա­պի­կը հաս­կա­ցել է` ճիշտ է աս­ված, որ յու­րա­քան­չյուր տղա­մարդ պետք է ծառ տն­կի, տուն կա­ռու­ցի ու ե­րե­խա ու­նե­նա։ Ա­վե­լաց­նում է` պետք է նաև սե­փա­կան գի­տե­լիք­նե­րը, սե­րը ըն­տր­ված մաս­նա­գի­տու­թյան, աշ­խա­տան­քի հան­դեպ նույն­պես փո­խանց­վի սերն­դե­սե­րունդ։
Զա­վակ­նե­րը չորսն են: Որ­դի­նե­րից մե­կը ժա­ռան­գել է հոր մաս­նա­գի­տու­թյու­նը։ Մինչև վեր­ջերս Գ. Ա­ռուս­տա­մո­վը աշ­խա­տան­քի մեջ օգ­նում էր որ­դուն: Հի­մա աչ­քերն այն չեն, վար­պետ որ­դին չի վս­տա­հում, բայց օգ­տա­կար է լի­նում իր խոր­հուրդ­նե­րով: Գրի­գո­րի Ա­ռուս­տա­մո­վի բա­կում ևս եր­կու հին ավ­տո­մե­քե­նա կա կանգ­նեց­ված` 1962 և 1964 թվա­կան­նե­րի ար­տադ­րու­թյան ՙՎոլ­գա-21՚ մակ­նի­շի: Որ­դին է գնել 1985 թվա­կա­նին: Ա­ռայ­սօր դրանք ծա­ռա­յում են Ա­ռուս­տա­մով­նե­րի ըն­տա­նի­քին, նրա ան­դամ­նե­րը չեն պատ­րաստ­վում ի­րենց դժ­վա­րին օ­րե­րի հա­վա­տա­րիմ ըն­կեր այդ ավ­տո­մե­քե­նա­նե­րը փո­խա­րի­նել նոր մո­դել­նե­րով: ՙՈ­րախ եմ, որ տղաս էլ իր բա­րե­խիղճ աշ­խա­տան­քով ապ­րող մարդ է, վս­տահ եմ, որ նա ոչ միայն իմ մաս­նա­գի­տու­թյունն է ժա­ռան­գել, այլ ար­դար վաս­տա­կով ապ­րե­լու և ու­րիշ­նե­րին օգ­նե­լու հատ­կու­թյու­նը՚,-ա­սաց նա:

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Wed, 24 Jul 2019 15:57:57 +0000
ՙ...ՄԻ ԳՈ­ՂԱ­ՆԱ...՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27122-2019-07-15-16-20-18 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27122-2019-07-15-16-20-18 Մառ­լեն ՇԱՀ­ՆԱ­ԶԱ­ՐՅԱՆ

 Ա­ռա­վոտ էր։ Բան­ջա­րա­նո­ցից ե­կել, լվաց­վում էի, երբ դու­ռը ծե­ծե­ցին։ Լվաց­վելս կի­սատ թո­ղած, օ­ճա­ռա­թա­թախ ձեռ­քե­րով դուրս ե­կա լվա­ցա­րա­նից։ Ան­ծա­նոթ տղա էր կանգ­նած, կլի­նի 15-16 տա­րե­կան։ Ինձ տես­նե­լով` քիչ շփոթ­ված ու ա­մոթ­խած հարց­րեց.


-Հո­պար, ա­լյու­մին, պղինձ ու­նե՞ք:


Ջղայ­նու­թյունս մի կերպ զս­պե­լով, ա­վե­լի ճիշտ, թաքց­նե­լով` հար­ցին հար­ցով պա­տաս­խա­նե­ցի. ՙԻսկ քա­նի­սո՞վ եք վերց­նում՚։


-Ա­լյու­մի­նը՝ 200, պղին­ձը՝ 1000 դրա­մով։


-Իսկ քա­նի­սո՞վ եք հանձ­նում մե­տա­ղի հան­ձն­ման կետ։


-Չգի­տեմ, խա­զա­յինն է ի­մա­նում և մա­տով ցույց է տա­լիս դար­պա­սի մոտ կանգ­նած շքեղ մե­քե­նան, ո­րի ղե­կին բազ­մած էր ճար­պա­կա­լած, ամ­րա­կազմ տղա­մար­դը, ո­րը, ինձ տես­նե­լով, տե­ղից էլ չշարժ­վեց: Ա­ռանց հարց­նե­լու ով լի­նե­լը, հարց­րի. ՙՔա­նի­սո՞վ եք հանձ­նում մե­տա­ղը ըն­դուն­ման կետ՚: Իսկ նա, աչ­քե­րը չռած, շպր­տում է. ՙՔո ի՞նչ գործն է, ու­նես, տուր, չու­նես, էլ ին­չո՞ւ ես գլուխ ցա­վեց­նում՚։ Ի՞նչ ա­րած։ Ես այն ու­ժը չու­նեմ, որ օ­ձի­քից բռ­նեմ, մի լավ թա­փա­հա­րեմ, բա­ռա­պա­շարս էլ չի հե­րի­քում,որ այդ մե­ծագ­լու­խին մի լավ դաս տամ, միայն ա­սում եմ, որ շուտ մեր բա­կի շե­մից փա­սա¬փու­սան քա­շի, գնա, թե չէ...
Բանն այն է, որ եր­կու օր ա­ռաջ գնա­ցել էի ըն­կե­րոջս մոտ` ի­մա­նա­լու, թե ինչ է պա­տա­հել, որ ծնն­դյանս օր­վա կա­պակ­ցու­թյամբ չի ներ­կա­յա­ցել։ Ըն­կե­րոջս չա­փա­զանց հիաս­թափ­ված տե­սա։


-Ի՞նչ տրա­մադ­րու­թյամբ գա­յի քո ծնն­դյան ա­րա­րո­ղու­թյա­նը, երբ...: Հե­տաք­րք­րու­թյունս ա­վե­լի մե­ծա­ցավ և ստի­պե­ցի, որ պատ­մի թե ինչ է պա­տա­հել: Եվ նա սկ­սեց պատ­մել.


ՙԻնչ­պես գի­տես, 2010¬ին հողս են գո­ղա­ցել, այն էլ ա­մե­նա­մոտ հարևանս, ո­րը ա­վա­գա­նու ան­դամ էր և գյու­ղա­պե­տի ու հաշ­վա­պա­հի հետ խոսք­նե­րը մեկ ա­ռած` ինձ­նից ծա­ծուկ կեղծ ա­ճուր­դով տնա­մեր­ձիս մի մա­սը սե­փա­կա­նաց­րել է և ու­ղիղ ե­րեք տա­րի հե­տո սե­փա­կա­նու­թյան վկա­յա­կա­նը՚ բե­րել ու աչքս խո­թել` ա­սե­լով. Այս հողն իմն է, այս ծա­ռե­րը իմն են, որ­տեղ ու­զում ես բո­ղո­քիր...՚: Քաշք­շու­կի մեջ չընկ­նե­լու պատ­ճա­ռով թքել եմ ադ տա­րած­քի և հարևա­նու­թյան վրա և ար­դեն վեց տա­րի է` մենք ոչ մի հա­րա­բե­րու­թյուն չու­նենք, կար­ծես ի­րար չենք ճա­նա­չում։ Իսկ այ­սօր էլ չգի­տեմ ով է մտել մեր բա­կը և ինչ¬որ ու­նենք պղն­ձե, ա­լյու­մի­նե, սր­բել- տա­րել է: Օ­ղի թո­րե­լու սար­քը 150 հա­զա­րով Քո­լա­տա­կից եմ գնել, այդ ա­նաստ­վա­ծը օ­ջա­խից վերց­րել է պղն­ձե ղըզ­ղա­նը, չի բա­վա­րար­վել, ա­լյու­մի­նե բի­դոնն էլ, որ լց­ված է ե­ղել փա­սո­յով, գե­տին է թա­փել ու տա­րել, դրա­նով էլ չի բա­վա­րար­վել, ա­լյու­մի­նից ինչ­քան սարք է ե­ղել, հա­վա­քել է ու ինք­նաե­ռի հետ միա­սին տա­րել:

Պատ­կե­րաց­նո՞մ եք, մար­դը շքեղ մե­քե­նա ու­նի, ար­տաք­նա­պես հաղ­թան­դամ, ամ­րա­կազմ տղա­մարդ է, փո­խա­նակ աշ­խա­տի, ազ­նիվ քր­տին­քով ապ­րի, գո­ղու­թյամբ է զբաղ­վում, ապ­րուս­տի հեշտ ճա­նա­պարհ է գտել: Աստ­ծուց էլ չի վա­խե­նում։ Խոր­հր­դա­յին տա­րի­նե­րին ե­կե­ղե­ցին կար, բայց բո­լորս ա­թեիստ­ներ էինք, իսկ այ­սօր, փա~ռք Աստ­ծո, ե­կե­ղե­ցին է իշ­խում, ո­րը քա­րո­զում է. ՙՏի­րոջ՝ Աստ­ծո պատ­վի­րան­նե­րը, կա­նոն­ներն ու ո­րո­շում­նե­րը, ո­րոնք նա ձեզ պատ­վի­րել է, ա­մուր պա­հե­ցեք, վա­խե­ցեք Տեր Աստ­ծուց... Մի գո­ղա­նա... Քո հարևա­նի տու­նը մի ցան­կա... Քո հարևա­նի ոչ մի բա­նը մի ցան­կա...՚: Լսում եմ ու մտ­քե­րով սուզ­վում ան­ցյա­լի մեջ. հի­շում, թե ինչ­պես մեր գյու­ղա­ցի Թար­խան ա­մին, որ 1920 թվա­կա­նից կո­մու­նիստ էր, խո­զը խա­ղո­ղի այ­գուց դուրս հա­նե­լու ժա­մա­նակ մի ող­կույզ խա­ղող է պո­կել և համ­տե­սե­լով դուրս ե­կել, պա­հա­կը բռ­նել և տա­րել է կոլ­վար­չու­թյան գրա­սե­նյակ: Դա­տի են տվել և 10 տա­րով ա­զա­տազր­կել։ Որ­պես պրո­պա­գան­դիստ` ուն­կն­դիր­նե­րիս պատ­մում էի մի դեպ­քի մա­սին. ՏԱՍՍ¬ի թղ­թա­կի­ցը Կո­պեն­հա­գե­նում հե­ծան­վով գնա­ցել է վար­սա­վի­րա­նոց, դեռ սափր­վե­լը չվեր­ջաց­րած` մո­տե­նում է մյուս թղ­թա­կի­ցը ու հայտ­նում, որ Մոսկ­վան շտապ հետ է կան­չել, եր­կու­սով նս­տում են ՙտաք­սի՚, հաս­նում օ­դա­նա­վա­կա­յան: Տա­րի­ներ անց այդ նույն թղ­թա­կի­ցը, վե­րա­դառ­նա­լով Կո­պեն­հա­գեն` տես­ել է հե­ծա­նի­վը նույն տե­ղում։ Այս­պի­սի օ­րի­նակ­ներ ես շատ էի հասց­նում և’ ա­շա­կերտ­նե­րիս, և’ հա­սա­րա­կու­թյա­նը։
Ար­դեն եր­րորդ տաս­նա­մյակն է ա­վարտ­վում, ինչ մենք նոր հա­սա­րա­կու­թյուն ենք ձևա­վո­րում, հաս­կա­նա­լի է, որ պետք է դաս­տիա­րա­կենք նոր մարդ` գի­տա­կից, ազ­նիվ, աշ­խա­տա­սեր ու հայ­րե­նա­սեր, մինչ­դեռ մեզ ա­սում են. ՙԴու­ռը կող­պե­քով փա­կե­ցեք, որ գող չմտ­նի՚։ Մենք մար­դու հետ դաս­տիա­րակ­չա­կան բա­վա­րար աշ­խա­տանք չենք տա­նում, ա­մեն ինչ թո­ղել ենք հե­ռուս­տա­ցույ­ցին կամ հա­մա­ցան­ցին…, իսկ գո­ղի հա­մար Աստ­ված չկա։ Այս­պես վր­դով­ված պատ­մում եմ տնե­ցի­նե­րիս: Թոռ­նու­հիս` Թա­մա­րան, ով աշ­խա­տում է Շու­շիում, ինձ հան­գս­տաց­նում է. ՙՊա­պի, մեզ մոտ հա­րյու­րա­վոր զբո­սաշր­ջիկ­ներ են գա­լիս, ո­րոնք մեր մա­սին շատ լավ կար­ծիք ու­նեն: Եվ պատ­մում է մի տա­րեց զբո­սաշր­ջի­կի մա­սին, ո­րը հիա­ցած է ղա­րա­բաղ­ցի­նե­րով: Նա մի քա­նի ան­գամ տար­բեր վայ­րե­րում դի­տա­վո­րյալ գր­պա­նից թաշ­կի­նա­կը հա­նե­լիս դրամ կամ դո­լար է գետ­նին գցել և ա­մեն ան­գամ ետևից ե­կո­ղը` ծեր թե փոքր, ըն­կած փո­ղը վերց­րել և վա­զե­լով բե­րել- տվել են ի­րեն կամ սև ակ­նոց հա­գած` ի­րեն կույր է ձևաց­րել և 10 000-ո­ցը տվել խա­նու­թի աշ­խա­տո­ղին`խնդ­րե­լով, որ այդ ՙհա­զա­րա­նո­ցի՚ դի­մաց ի­րեն մի շիշ օ­ղի տա, իսկ խա­նու­թի աշ­խա­տողն ա­սել է. ՙՀայ­րիկ, սա հա­զա­րա­նոց չի, այլ տես­հա­զա­րա­նոց է՚: Եվ թոռ­նու­հիս այս­պես բազ­մա­թիվ օ­րի­նակ­ներ է բե­րում ու ինձ հան­գս­տաց­նում: Այն­պես որ` մեր հա­սա­րա­կու­թյու­նը կա­րոտ է կեն­դա­նի խոս­քի: Իսկ ե­թե Մեծն Թու­մա­նյա­նը հրաշ­քով արթ­նա­նա և լի­նի մեզ մոտ, ան­պայ­ման կա­սի.ՙԵ­թե Ար­ցա­խում կա թե­կուզ մի գող կամ ա­վա­զակ, չի լի­նե­լու երկ­րի վրա ոչ հան­գիստ քուն, ոչ կյանք, ոչ սեր…

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Mon, 15 Jul 2019 16:16:34 +0000
ՈՐ­ՔԱ­ՆՈՎ Է ԱՆՀ­ՐԱ­ԺԵՇՏ ԻՆՔ­ՆԱԳ­ՆԱ­ՀԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՆԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27103-2019-07-12-11-30-44 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27103-2019-07-12-11-30-44 ՈՐ­ՔԱ­ՆՈՎ Է ԱՆՀ­ՐԱ­ԺԵՇՏ ԻՆՔ­ՆԱԳ­ՆԱ­ՀԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՆԸ
Սո­ֆի ԲԱ­ԲԱ­ՅԱՆ

Հո­գե­բան

Հա­ջո­ղակ լի­նել և հաս­նել ո­րո­շա­կի ձեռք­բե­րում­նե­րի ցան­կա­նում են շատ-շա­տե­րը, ին­չը բնա­կան է: Մինչ­դեռ ցա­վով պետք է ար­ձա­նագ­րել, որ քիչ չեն թույլ ու կա­մա­զուրկ մար­դիկ, ով­քեր ոչ միայն չեն հաս­նում ի­րենց նպա­տակ­նե­րին, այլև ի­րենց ան­հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի մեջ մե­ղադ­րում են ու­րիշ­նե­րին, ար­տա­քին հան­գա­մանք­նե­րը, նույ­նիսկ ճա­կա­տագ­րին:

Այս մար­դիկ հա­մոզ­ված են, որ ի­րենց մշ­տա­կան ըն­կճ­վա­ծու­թյունն ան­հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի հետևանք է, մինչ­դեռ ի­րա­կա­նում հա­կա­ռակն է: Ան­հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի հա­մար պատ­ճառ են հան­դի­սա­նում տվյալ անձ­նա­վո­րու­թյան մշ­տա­կան բա­ցա­սա­կան հույ­զե­րը, ու­րիշ­նե­րին քն­նա­դա­տելն ու դա­տե­լը, հա­կա­սա­կան մտ­քե­րը: Այ­սօ­րի­նակ տրա­մադր­վա­ծու­թյուն­նե­րից խու­սա­փե­լու կամ դրան­ցից ա­զատ­վե­լու հա­մար նախևա­ռաջ մարդ պետք է սի­րի ու հար­գի և՜ ինքն ի­րեն, և՜ մեր­ձա­վո­րին: Նա, ով չի սի­րում մարդ­կանց, այլ միայն ինքն ի­րեն, ի­րա­կա­նում զուրկ է ճշ­մա­րիտ սի­րուց: Ամ­բողջ կյան­քում ինքն ի­րեն մե­ղադ­րել ան­ցյա­լի վրի­պում­նե­րի հա­մար առն­վազն անմ­տու­թյուն է: Պետք է ուղ­ղա­կի դա­սեր քա­ղել ան­ցյա­լից, հնա­րա­վո­րինս ճիշտ գնա­հա­տել ներ­կան, նույ­նիսկ ա­մե­նա­վատ­թար ի­րա­վի­ճա­կում փոր­ձել տես­նել դրա­կանն ու կենտ­րո­նա­նալ դրա վրա: Քան­զի հաս­նել հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի հնա­րա­վոր չէ` ու­սե­րին կրե­լով մեղ­քի զգա­ցումն ու ան­հա­ջո­ղակ մար­դու պատ­րան­քը:
Մար­դու ինք­նագ­նա­հա­տա­կա­նը ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ փո­փո­խու­թյան է են­թարկ­վում, ին­չի ուղ­ղու­թյամբ պետք է ա­նընդ­մեջ աշ­խա­տել, փոր­ձել վեր կանգ­նել ոչ ցան­կա­լի ի­րա­վի­ճակ­նե­րից ու ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րից: Նկա­տե­լի է, որ ո­րոշ ան­ձինք, ու­նե­նա­լով և՜ տա­ղանդ, և՜ գի­տե­լիք­ներ, և՜ այլ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ, եր­բեմն հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի հաս­նե­լու հա­մար զգա­լի ջան­քեր են գոր­ծադ­րում: Ո­րոշ­ներն էլ, չու­նե­նա­լով ա­ռա­ջին­նե­րի պո­տեն­ցիալ հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը, շատ ա­րագ մեծ հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի են հաս­նում: Բա­նն այն է, որ վեր­ջին­ներս ինք­նավս­տահ են, կա­րո­ղա­նում են ճիշտ ներ­կա­յաց­նել ի­րենց: Պարզ­վում է` գոր­ծա­տու­ներն այդ­պի­սի­նե­րին վս­տա­հում են: Ինք­նավս­տահ մար­դիկ, ըստ իս, ա­վե­լի հա­վա­սա­րակ­շռ­ված են, նրանց հետ հե­տաքր­քիր է հա­ղոր­դակց­վե­լը, ու­նեն հու­մո­րի զգա­ցում ու սուր միտք, ա­մեն ման­րու­քի հա­մար չեն վի­րա­վոր­վում, ձգ­տում են ի­րա­վի­ճա­կից դուրս գալ ա­ռանց վեր­բալ (խոս­քի մի­ջո­ցով) ընդ­հա­րում­նե­րի: Եվ հա­կա­ռա­կը, նա, ով ա­նընդ­հատ պատ­ճառ է փնտ­րում վե­ճի մեջ մտ­նե­լու, ցան­կա­ցած ա­ռի­թով ձայ­նը բարձ­րաց­նում է, այդ­պի­սին թե­րար­ժեք է, եր­բեմն նաև վախ­կոտ: Նման­նե­րը վա­նում են մարդ­կանց, հետևա­բար նաև զրկ­վում են ցան­կա­լի կա­րիե­րա­յի հաս­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նից:
Ինք­նագ­նա­հա­տա­կա­նի հա­մար շատ կարևոր է ոչ միայն հա­մա­պա­տաս­խան հո­գե­բա­նա­կան տրա­մադր­վա­ծու­թյու­նը, այլև ֆի­զի­կա­կա­նի հան­դեպ ու­շադ­րու­թյու­նը: Անհ­րա­ժեշտ է կո­փել մար­մի­նը, զբաղ­վել մարմ­նա­մար­զու­թյամբ, վա­զել, պա­րել, կա­րո­ղա­նալ տի­րա­պե­տել ու­ղիղ քայլ­ված­քին: Նրանք, ով­քեր կո­րա­ցած են քայ­լում, վախ­վո­րած դեմք ու­նեն, չեն կա­րող ու­շադ­րու­թյուն գրա­վել, հետևա­բար նաև չեն հա­մար­վի հա­ջո­ղակ: Հո­գե­բան­ներն ա­պա­ցու­ցել են, որ ու­ղիղ պա­հե­լով ի­րա­նը` զգա­լիո­րեն մե­ծա­նում է ինք­նագ­նա­հա­տա­կա­նը: Նրանք, ով­քեր ինչ-ինչ պատ­ճառ­նե­րով ճնշ­ված են զգում ի­րենց, կամ` ան­վս­տահ, կա­րող են փոր­ձել ուղղ­վել և միան­գա­մից կզ­գան տար­բե­րու­թյու­նը: Այս­տեղ գոր­ծում է հո­գե­սո­մա­տիկ (հո­գե­ֆի­զի­կա­կան) յու­րա­հա­տուկ մի ֆե­նո­մեն. մարմ­նի ճիշտ դիրքն ան­մի­ջա­կա­նո­րեն դրա­կան ներ­գոր­ծու­թյուն է ու­նե­նում հո­գե­կա­նի վրա. ու­ղիղ ի­րան ու­նե­ցող մար­դիկ շատ ա­վե­լի ինք­նավս­տահ ու գրա­վիչ են զգում ի­րենց: Իսկ նման դրա­կան հո­գե­վի­ճակ­ներ ու­նե­նա­լով, մարդ չի կա­րող ի­րեն թույլ ու տկար զգալ:
Կարևոր է նաև հի­շել, որ պետք է դի­մա­կա­յել չար տրա­մադր­վա­ծու­թյուն ու­նե­ցող­նե­րի ճն­շում­նե­րին: Գաղտ­նիք չէ, որ կան մար­դիկ, ով­քեր հակ­ված են քն­նա­դա­տե­լու, տե­ղի-ան­տե­ղի դի­տո­ղու­թյուն­ներ ա­նե­լու: Նրանց ՙզո­հը՚ չդառ­նա­լու հա­մար, չպետք է տր­վել սադ­րանք­նե­րին: Այ­սինքն, ան­հիմն քն­նա­դա­տո­ղը, ինքն էլ չու­նե­նա­լով բարձր ինք­նագ­նա­հա­տա­կան, իր հո­գե­կա­նի դա­տար­կու­թյու­նը փոր­ձում է լրաց­նել մութ ու կաս­կա­ծե­լի մի­ջոց­նե­րով. խա­ղում է իր զո­հի հետ, փոր­ձում ա­մեն կերպ ստո­րաց­նել նրան (խոսքն ա­ռողջ դի­տո­ղու­թյան մա­սին չէ), ուս­տի պետք չէ ստեղծ­ված ՙսար­դոս­տայ­նի՚ մեջ ընկ­նել: Այս­տեղ անհ­րա­ժեշտ է սո­վո­րել տի­րա­պե­տել սե­փա­կան հույ­զե­րին, ին­չը նույն­պես մար­դու հատ­կան­շա­կան գծե­րից է: Նման քն­նա­դա­տու­թյուն­նե­րից պաշտ­պան­վե­լու հա­մար կա­րե­լի է ուղ­ղա­կի լսել, ժպ­տալ, ոչ մի պա­րա­գա­յում հա­կա­հար­ված չտալ, հնա­րա­վո­րու­թյան սահ­ման­նե­րում փո­խել խո­սակ­ցու­թյան թե­ման;

Ա­վե­լին, շատ ազ­դե­ցիկ, ար­դյու­նա­վետ ու ՙզի­նա­թա­փող՚ մար­տա­վա­րու­թյուն է նաև բա­րի վե­րա­բեր­մունքն այդ­պի­սի­նե­րի նկատ­մամբ:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Fri, 12 Jul 2019 11:09:26 +0000
ԻՐ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ ՏԱ­ՐԵ­ԳԻ­ՐԸ... http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27057-2019-07-05-12-05-45 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27057-2019-07-05-12-05-45 ԻՐ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ ՏԱ­ՐԵ­ԳԻ­ՐԸ...
Սիր­վարդ ՄԱՐ­ԳԱ­ՐՅԱՆ

 Շուրջ 96¬ա­մյա ճա­նա­պարհ ան­ցած ՙԱ­զատ Ար­ցախ՚ թեր­թը միշտ ե­ղել է իր ժո­ղովր­դի հետ, ժո­ղովր­դի կող­քին, հան­դի­սա­ցել ար­ցախ­ցի­նե­րի թիվ 1 խոս­նակն ու խո­սա­փո­ղը, տե­ղե­կատ­վու­թյան գլ­խա­վոր ու ա­նա­չառ աղ­բյու­րը։ Փոր­ձեք թեր­թել ՙՍո­վե­տա­կան Ղա­րա­բաղ՚¬ի հին հա­վա­քա­ծու­նե­րը և կզ­գաք նրա է­ջե­րում բա­բա­խող ժա­մա­նա­կի շուն­չը։ Իր ողջ տա­րեգ­րու­թյան ըն­թաց­քում թերթն ու­նե­ցել է նվի­րյալ­ներ, մար­դիկ, ո­րոնք ի­րենց խոս­քա­շեն թա­նա­քին ա­րյուն¬քր­տինք են խառ­նել։ Ան­հա­տա­կա­նու­թյուն­ներ, ո­րոնք ի­րենց խոս­քով, վա­վե­րագ­րու­թյամբ կեր­տել են սե­փա­կան ժա­մա­նա­կը։ Այս ան­գամ մենք պատ­մե­լու ենք այդ նվի­րյալ­նե­րից մե­կի՝ Մա­մի­կոն ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ մա­սին։

Ծն­վել է 1911 թվա­կա­նին, Հադ­րու­թի շր­ջա­նի Մեծ Թա­ղեր գյու­ղում։ Ծանր ման­կու­թյուն է ու­նե­ցել։ Ի­նը տա­րե­կան էր, երբ ըն­տա­նի­քով դուրս ե­կան գյու­ղից, հա­րուստ կու­լա­կի տա­նը բատ­րակ էր աշ­խա­տում, քա­ղաք տե­ղա­փոխ­վե­ցին, որ մի կտոր հա­ցի տեր դառ­նան։ Ա­վար­տեց դպ­րո­ցը, ա­պա Կի­րո­վա­բա­դի ման­կա­վար­ժա­կան տեխ­նի­կու­մը։ Ստե­փա­նա­կեր­տի եր­կա­մյա ու­սուց­չա­կան ինս­տի­տուտն ա­վար­տեց պատ­մա­բա­նի մաս­նա­գի­տու­թյամբ։ 1932թ. սեպ­տեմ­բե­րից աշ­խա­տել է ԼՂԻՄ մարզ­կո­մի օր­գան ՙԽոր­հր­դա­յին Ղա­րա­բաղ՚ թեր­թում, ե­ղել է կու­սակ­ցու­թյան, հե­տա­գա­յում գյուղ­բաժ­նի վա­րիչ։ 1938թ. կուս­մարզ­կո­մի բյու­րո­յի ո­րոշ­մամբ նշա­նակ­վել է ՙԵ­րի­տա­սարդ բոլշևիկ՚ թեր­թի խմ­բա­գիր։
Հայ­րե­նա­կան մեծ պա­տե­րազ­մից վե­րա­դար­ձել է ՙԿար­միր աստ­ղի՚ ու ՙՀայ­րե­նա­կան մեծ պա­տե­րազ­մի՚ շքան­շան­նե­րով և մար­տա­կան մե­դալ­նե­րով։ Նա ա­ռա­ջին կար­գի հաշ­ման­դամ էր, բայց որ­տեղ էլ կու­սակ­ցու­թյան կան­չով աշ­խա­տել է, իր գոր­ծի հմուտ գի­տակն ու կազ­մա­կեր­պիչն էր։ Աշ­խա­տել է նաև Շա­հու­մյա­նի շր­ջա­նի զին­կո­մի­սա­րիա­տում` որ­պես ա­ռա­ջին բաժ­նի պետ։ Սա­կայն, ինչ­պես ա­սում են, նրա տա­րեր­քը լրագ­րու­թյունն էր։ 1958թ.-ից ԽՍՀՄ ժուռ­նա­լիստ­նե­րի միու­թյան ան­դամ էր։ Դս­տեր` Լի­րա­յի վկա­յու­թյամբ, հայ­րը տան ե­րե­սը չէր տես­նում, միշտ զբաղ­ված էր, մշ­տա­պես` գոր­ծու­ղում­նե­րի մեջ։ Հինգ քույ­րե­րով Զա­րա տա­տի­կի փե­շի տակ են մե­ծա­ցել։ Մայ­րը շրջ­բուժ­միա­վոր­ման պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րից էր՝ բաժ­նի վա­րիչ և մշ­տա­պես ձիու թամ­բին։ Դս­տեր գնա­հա­տա­կա­նով` հայ­րը ժա­մա­նա­կի նշա­նա­վոր մտա­վո­րա­կան­նե­րից էր։ Նա միշտ փնտ­րում էր իր ար­մատ­նե­րը: Մի օր էլ Մոսկ­վա­յի կենտ­րո­նա­կան ռազ­մա­պատ­մա­կան ար­խի­վից ստա­նում է իր եր­կար փնտր­տուք­նե­րի պա­տաս­խա­նը։ Պարզ­վում է, որ նրա հո­րեղ­բայ­րը
ռու­սա­կան կայ­սե­րա­կան բա­նա­կի Թե­քի­նա­կան հե­ծե­լա­զո­րա­յին գն­դի շտաբս¬կա­պի­տան, կրտ­սեր սպա Գրի­գո­րի Օ­սի­պո­վիչ Կա­րա­գյո­զովն էր` ծն­ված 1860թ. Ե­լի­զա­վետ­պոլ նա­հան­գում: 1880-ից միա­ցել է թուրք­մե­նա­կան հե­ծա­լա­զո­րա­յին ոս­տի­կա­նա­կան զոր­քե­րին, որ­տեղ էլ ար­ժա­նա­ցել է մի շարք կո­չում­նե­րի։ 1914թ. նշա­նակ­վել է Թուրք­մե­նա­կան հե­ծե­լա­զո­րա­յին գն­դի նախ 1¬ին, ա­պա` 2-րդ հե­ծե­լա­վաշ­տի կրտ­սեր սպա­յի պաշ­տո­նում, իսկ նույն տար­վա հոկ­տեմ­բե­րին ան­դա­մագր­վել է Թուրք­մենս­տա­նի 1¬ին բա­նա­կա­յին կոր­պու­սի գոր­ծող բա­նա­կին և մաս­նակ­ցել Գեր­մա­նիա­յի դեմ մղ­վող մար­տե­րին Մլա­վա­յի, Սոլ­դաուի և Լո­վի­չի մոտ (1914¬1916թթ.)։ Ար­ժա­նա­ցել է հետևյալ շքան­շան­նե­րին ու պարգևնե­րին՝ Սուրբ Ան­նա­յի 3-րդ աս­տի­ճա­նի շքան­շան՝ սրե­րով ու ժա­պա­վե­նով, բաց բրոն­զե մե­դալ Գեոք¬Թե­փեի գրո­հի հա­մար, ար­ծա­թե մե­դալ` ՙՋա­նա­դիր ծա­ռա­յու­թյան հա­մար՚ (կրում են կրծ­քին, Ստա­նիս­լավս­կու ժա­պա­վե­նի վրա), ար­ծա­թե մե­դալ Մի­ջին Ա­սիա կա­տա­րած ար­շա­վանք­նե­րի հա­մար, ոս­կե մե­դալ ՙՋա­նա­դիր ծա­ռա­յու­թյան՚ հա­մար (կրում են կրծ­քին Ս. Ան­նա­յի ժա­պա­վե­նով), Նի­կո­լայ 2-րդ կայս­րի սուրբ թա­գադր­ման ար­ծա­թե հու­շա­մե­դալ և բաց բրոն­զե մե­դալ՝ Ռո­մա­նով­նե­րի թա­գա­վո­րա­կան ըն­տա­նի­քի գա­հա­կալ­ման 300-ա­մյա­կի հի­շա­տա­կին։ 1917թ. զո­րացր­վել է մի­լի­ցիա­յի կա­պի­տա­նի կո­չու­մով։
ՙՀայրս,-պատ­մում է Լի­րան,-կյան­քի վեր­ջին տա­րի­նե­րին գտել է Կա­րա­գյո­զո­վի ըն­տա­նի­քի ան­դամ­նե­րին, ա­սել կու­զե` իր հա­րա­զատ­նե­րին։ Կապ էր պա­հում նրանց հետ ու հպար­տա­նում էր ա­նուն հա­նած իր ազ­գա­կան­նե­րով՚։ Լի­րան նաև վեր­հի­շում է, թե ինչ­պի­սի խնամ­քով էր մաս­նա­գի­տու­թյամբ պատ­մա­բան հայ­րը նյու­թեր հա­վա­քում և մտա­դիր էր գիրք գրել Ղա­րա­բա­ղի մա­սին։ Մի կարճ ժա­մա­նա­կաըն­թաց­քում նա նաև Ստե­փա­նա­կեր­տի Մ. Գոր­կու ան­վան պե­տա­կան դրա­մա­տի­կա­կան թատ­րո­նի տնօ­րենն էր, հե­տո մեկ­նել է ռազ­մա­ճա­կատ։ Վի­րա­վոր­վել է Կեր­չում` թեժ մար­տե­րի ըն­թաց­քում։ 1943թ. զո­րա­կոչ­վել է խոր­հր­դա­յին բա­նակ, զո­րացր­վել է 1946թ., և լեյ­տե­նան­տի զին­վո­րա­կան կո­չու­մով ար­ձակ­վել է պա­հես­տա­զոր։ Հայ­րը եր­կար տա­րի­ներ ե­ղել է ՙԿոմ­սո­մոլս­կա­յա պրավ­դա՚ թեր­թի գրա­կան աշ­խա­տո­ղը։ Ժա­մա­նա­կին ա­ռա­ջար­կու­թյուն է ստա­ցել տե­ղա­փոխ­վել Երևան և խմ­բագ­րել ՙԱ­վան­գարդ՚ թեր­թը, բայց նա խնդ­րել է վե­րա­դառ­նալ Ղա­րա­բաղ և լի­նել մոր կող­քին, ով իր խնամ­քի ու հո­գա­ծու­թյան կա­րիքն ու­ներ։

 

Ծն­վել է 1911 թվա­կա­նին, Հադ­րու­թի շր­ջա­նի Մեծ Թա­ղեր գյու­ղում։ Ծանր ման­կու­թյուն է ու­նե­ցել։ Ի­նը տա­րե­կան էր, երբ ըն­տա­նի­քով դուրս ե­կան գյու­ղից, հա­րուստ կու­լա­կի տա­նը բատ­րակ էր աշ­խա­տում, քա­ղաք տե­ղա­փոխ­վե­ցին, որ մի կտոր հա­ցի տեր դառ­նան։ Ա­վար­տեց դպ­րո­ցը, ա­պա Կի­րո­վա­բա­դի ման­կա­վար­ժա­կան տեխ­նի­կու­մը։ Ստե­փա­նա­կեր­տի եր­կա­մյա ու­սուց­չա­կան ինս­տի­տուտն ա­վար­տեց պատ­մա­բա­նի մաս­նա­գի­տու­թյամբ։ 1932թ. սեպ­տեմ­բե­րից աշ­խա­տել է ԼՂԻՄ մարզ­կո­մի օր­գան ՙԽոր­հր­դա­յին Ղա­րա­բաղ՚ թեր­թում, ե­ղել է կու­սակ­ցու­թյան, հե­տա­գա­յում գյուղ­բաժ­նի վա­րիչ։ 1938թ. կուս­մարզ­կո­մի բյու­րո­յի ո­րոշ­մամբ նշա­նակ­վել է ՙԵ­րի­տա­սարդ բոլշևիկ՚ թեր­թի խմ­բա­գիր։
Հայ­րե­նա­կան մեծ պա­տե­րազ­մից վե­րա­դար­ձել է ՙԿար­միր աստ­ղի՚ ու ՙՀայ­րե­նա­կան մեծ պա­տե­րազ­մի՚ շքան­շան­նե­րով և մար­տա­կան մե­դալ­նե­րով։ Նա ա­ռա­ջին կար­գի հաշ­ման­դամ էր, բայց որ­տեղ էլ կու­սակ­ցու­թյան կան­չով աշ­խա­տել է, իր գոր­ծի հմուտ գի­տակն ու կազ­մա­կեր­պիչն էր։ Աշ­խա­տել է նաև Շա­հու­մյա­նի շր­ջա­նի զին­կո­մի­սա­րիա­տում` որ­պես ա­ռա­ջին բաժ­նի պետ։ Սա­կայն, ինչ­պես ա­սում են, նրա տա­րեր­քը լրագ­րու­թյունն էր։ 1958թ.-ից ԽՍՀՄ ժուռ­նա­լիստ­նե­րի միու­թյան ան­դամ էր։ Դս­տեր` Լի­րա­յի վկա­յու­թյամբ, հայ­րը տան ե­րե­սը չէր տես­նում, միշտ զբաղ­ված էր, մշ­տա­պես` գոր­ծու­ղում­նե­րի մեջ։ Հինգ քույ­րե­րով Զա­րա տա­տի­կի փե­շի տակ են մե­ծա­ցել։ Մայ­րը շրջ­բուժ­միա­վոր­ման պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րից էր՝ բաժ­նի վա­րիչ և մշ­տա­պես ձիու թամ­բին։ Դս­տեր գնա­հա­տա­կա­նով` հայ­րը ժա­մա­նա­կի նշա­նա­վոր մտա­վո­րա­կան­նե­րից էր։ Նա միշտ փնտ­րում էր իր ար­մատ­նե­րը: Մի օր էլ Մոսկ­վա­յի կենտ­րո­նա­կան ռազ­մա­պատ­մա­կան ար­խի­վից ստա­նում է իր եր­կար փնտր­տուք­նե­րի պա­տաս­խա­նը։ Պարզ­վում է, որ նրա հո­րեղ­բայ­րը
ռու­սա­կան կայ­սե­րա­կան բա­նա­կի Թե­քի­նա­կան հե­ծե­լա­զո­րա­յին գն­դի շտաբս¬կա­պի­տան, կրտ­սեր սպա Գրի­գո­րի Օ­սի­պո­վիչ Կա­րա­գյո­զովն էր` ծն­ված 1860թ. Ե­լի­զա­վետ­պոլ նա­հան­գում: 1880-ից միա­ցել է թուրք­մե­նա­կան հե­ծա­լա­զո­րա­յին ոս­տի­կա­նա­կան զոր­քե­րին, որ­տեղ էլ ար­ժա­նա­ցել է մի շարք կո­չում­նե­րի։ 1914թ. նշա­նակ­վել է Թուրք­մե­նա­կան հե­ծե­լա­զո­րա­յին գն­դի նախ 1¬ին, ա­պա` 2-րդ հե­ծե­լա­վաշ­տի կրտ­սեր սպա­յի պաշ­տո­նում, իսկ նույն տար­վա հոկ­տեմ­բե­րին ան­դա­մագր­վել է Թուրք­մենս­տա­նի 1¬ին բա­նա­կա­յին կոր­պու­սի գոր­ծող բա­նա­կին և մաս­նակ­ցել Գեր­մա­նիա­յի դեմ մղ­վող մար­տե­րին Մլա­վա­յի, Սոլ­դաուի և Լո­վի­չի մոտ (1914¬1916թթ.)։ Ար­ժա­նա­ցել է հետևյալ շքան­շան­նե­րին ու պարգևնե­րին՝ Սուրբ Ան­նա­յի 3-րդ աս­տի­ճա­նի շքան­շան՝ սրե­րով ու ժա­պա­վե­նով, բաց բրոն­զե մե­դալ Գեոք¬Թե­փեի գրո­հի հա­մար, ար­ծա­թե մե­դալ` ՙՋա­նա­դիր ծա­ռա­յու­թյան հա­մար՚ (կրում են կրծ­քին, Ստա­նիս­լավս­կու ժա­պա­վե­նի վրա), ար­ծա­թե մե­դալ Մի­ջին Ա­սիա կա­տա­րած ար­շա­վանք­նե­րի հա­մար, ոս­կե մե­դալ ՙՋա­նա­դիր ծա­ռա­յու­թյան՚ հա­մար (կրում են կրծ­քին Ս. Ան­նա­յի ժա­պա­վե­նով), Նի­կո­լայ 2-րդ կայս­րի սուրբ թա­գադր­ման ար­ծա­թե հու­շա­մե­դալ և բաց բրոն­զե մե­դալ՝ Ռո­մա­նով­նե­րի թա­գա­վո­րա­կան ըն­տա­նի­քի գա­հա­կալ­ման 300-ա­մյա­կի հի­շա­տա­կին։ 1917թ. զո­րացր­վել է մի­լի­ցիա­յի կա­պի­տա­նի կո­չու­մով։
ՙՀայրս,-պատ­մում է Լի­րան,-կյան­քի վեր­ջին տա­րի­նե­րին գտել է Կա­րա­գյո­զո­վի ըն­տա­նի­քի ան­դամ­նե­րին, ա­սել կու­զե` իր հա­րա­զատ­նե­րին։ Կապ էր պա­հում նրանց հետ ու հպար­տա­նում էր ա­նուն հա­նած իր ազ­գա­կան­նե­րով՚։ Լի­րան նաև վեր­հի­շում է, թե ինչ­պի­սի խնամ­քով էր մաս­նա­գի­տու­թյամբ պատ­մա­բան հայ­րը նյու­թեր հա­վա­քում և մտա­դիր էր գիրք գրել Ղա­րա­բա­ղի մա­սին։ Մի կարճ ժա­մա­նա­կաըն­թաց­քում նա նաև Ստե­փա­նա­կեր­տի Մ. Գոր­կու ան­վան պե­տա­կան դրա­մա­տի­կա­կան թատ­րո­նի տնօ­րենն էր, հե­տո մեկ­նել է ռազ­մա­ճա­կատ։ Վի­րա­վոր­վել է Կեր­չում` թեժ մար­տե­րի ըն­թաց­քում։ 1943թ. զո­րա­կոչ­վել է խոր­հր­դա­յին բա­նակ, զո­րացր­վել է 1946թ., և լեյ­տե­նան­տի զին­վո­րա­կան կո­չու­մով ար­ձակ­վել է պա­հես­տա­զոր։ Հայ­րը եր­կար տա­րի­ներ ե­ղել է ՙԿոմ­սո­մոլս­կա­յա պրավ­դա՚ թեր­թի գրա­կան աշ­խա­տո­ղը։ Ժա­մա­նա­կին ա­ռա­ջար­կու­թյուն է ստա­ցել տե­ղա­փոխ­վել Երևան և խմ­բագ­րել ՙԱ­վան­գարդ՚ թեր­թը, բայց նա խնդ­րել է վե­րա­դառ­նալ Ղա­րա­բաղ և լի­նել մոր կող­քին, ով իր խնամ­քի ու հո­գա­ծու­թյան կա­րիքն ու­ներ։

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Fri, 05 Jul 2019 12:03:44 +0000