comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Items filtered by date: Հինգշաբթի, 10 Հոկտեմբերի 2019 http://artsakhtert.com Sat, 14 Dec 2019 23:01:57 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՔՈՒՄ ՀԱՎԱՏԱՐՄՈՒԹՅՈՒՆՆ Է ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԱՐԺԵՀԱՄԱԿԱՐԳԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27598-2019-10-11-17-17-29 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27598-2019-10-11-17-17-29 ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՔՈՒՄ ՀԱՎԱՏԱՐՄՈՒԹՅՈՒՆՆ Է ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԱՐԺԵՀԱՄԱԿԱՐԳԻՆ
Ռուզան ԻՇԽԱՆՅԱՆ

ՙՀամագործակցություն հանուն արդարության և խաղաղության՚ խորագրով Արցախի բարեկամների համաժողովը մեկնարկեց հոկտեմբերի 11-ին՝ մայրաքաղաքի մշակույթի և երիտասարդության պալատում, որին մասնակցում էին 27 երկրների 150 ներկայացուցիչներ։ Համանախագահներն էին ԱԺ նախագահ Աշոտ Ղուլյանը, ԱՀ արտգործնախարար Մասիս Մայիլյանն ու ՀՀ փոխարտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանը, ՀՅԴ բյուրոյի ներկայացուցիչ Հակոբ Տեր-Խաչատուրյանը։
Ներկա էր Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանը։
Համաժողովի բացումն ազդարարեց ԱՀ Ազգային ժողովի նախագահ Աշոտ Ղուլյանը։
Նա իր ելույթում մասնավորապես նշեց, որ արդարության և խաղաղության արժեքները համամարդկային են։ Այս գաղափարներն են մի հարկի տակ հավաքել մոտ երեք տասնյակ երկրներից ժամանած պատվիրակներին, ովքեր, հնարավոր է, չճանաչելով միմյանց, նույն աշխատանքն են տանում աշխարհի տարբեր կետերում։ Եվ նրանցից յուրաքանչյուրն Արցախի հետ կապված իր ուրույն պատմությունն ունի։ Արցախի շուրջ այս համախմբումը հատուկ ուղերձ է՝ մեր ժողովուրդը միայնակ չէ իր իրավունքների համար պայքարում։ Սեփական ճակատագիրը տնօրինելու և մյուս ժողովուրդների հետ բարիդրացիական հարաբերություններ զարգացնելու ցանկությունն ընկալվում ու արձագանք է գտնում տարբեր երկրների խորհրդարանականների, քաղաքական ու հասարակական գործիչների, լրագրողների, մշակութային ու ակադեմիական շրջանակների ներկայացուցիչների կողմից։ Այս համատեքստում ԱԺ նախագահը բարձր գնահատեց Արցախի բարեկամների պատրաստակամությունն ու աշխատանքը երկուստեք հետաքրքրություն ներկայացնող ոլորտներում համագործակցություն հաստատելու ուղղությամբ։ Ղուլյանը շնորհակալություն հայտնեց Սփյուռքի մեր հայրենակիցներին, ովքեր իրենց մարդկային ու գործնական հատկանիշների, հետևողական ջանքերի շնորհիվ կապող օղակ են դառնում Մայր Հայրենիքի ու իրենց համար երկրորդ հայրենիք դարձած երկրների միջև։ Դրանով նրանք իրենց կարևոր ներդրումն են ունենում Արցախի միջազգային կապերի ընդլայնման գործում։
Ողջունելով աշխարհի տարբեր անկյուններից մեր հանրապետություն ժամանած հյուրերին՝ ԱԺ նախագահը համաժողովը հայտարարեց բացված։

ԱՀ օրհներգի կատարումից հետո ներկաներին ողջունեց ԱՀ նախագահ Բակո Սահակյանը։ Դիմելով Արցախի բարեկամներին և համաժողովի մասնակիցներին՝ նա ասաց, որ միջոցառումն առանձնահատուկ է թե՜ բովանդակությամբ և թե՜ մասնակիցների առումով։ Առաջին անգամ տեղի է ունենում Արցախի բարեկամների համաժողով։ Այստեղ են Արցախի հետ բարեկամական խմբերի և շրջանակների անդամներ, մեր հանրապետության անկախությունը ճանաչած և Արցախի հետ համագործակցող վարչական միավորների և հավաքական ուժերի ներկայացուցիչներ։ ՙԺողովրդավարական սկզբունքներին և մարդասիրական արժեքներին նվիրվածությամբ դուք տարիներ շարունակ քրտնաջան աշխատանք եք կատարել՝ ուղղված Արցախի սատարմանը, միջազգային տարբեր հարթակներում մեր երկրի մասին ճշմարիտ տեղեկատվության ներկայացմանը, երկկողմ հարաբերությունների զարգացմանը, Արցախում տարբեր ծրագրերի իրականացմանը։ Մենք շնորհակալ ու երախտապարտ ենք ձեզ այս ամենի համար, բարձր ենք գնահատում ձեր առաքելությունը և ուրախ ենք, որ ունենք ձեզ նման ընկերներ և բարեկամներ՚,-իր խոսքում ընդգծել է հանրապետության Նախագահը։ Նա նաև նշել է, որ համաժողովում քննարկվելիք թեմաներն առնչվում են Արցախի կենսագործունեության գրեթե բոլոր ոլորտներին, և նման ձևաչափը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ պատկերացնել իրականությունը, նաև նախանշել ու հստակեցնել հետագա անելիքները։
Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Շավարշ Քոչարյանը, ողջունելով հյուրերին, համոզմունք հայտնեց, որ այն քննարկումները, որոնք տեղի են ունենալու, խորքային, արդյունավետ և օգտակար կլինեն բոլորի համար։ Ընտրված թեմաներն ընդգրկուն են՝ ինքնորոշման իրավունք և համագործակցություն։ Արցախի ժողովուրդն անթերի է իրացրել իր ինքնորոշման իրավունքը։ Իրավունք, որն ամրագրված է ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ՝ որպես նրա երեք նպատակներից մեկը, իրավունք, որին չի կարելի հակադրել որևէ միջազգային իրավունքի սկզբունք, ներառյալ և առաջին հերթին տարածքային ամբողջականությունը։ Իրավունք, որը գերակա է ցանկացած այլ միջազգային փաստաթղթի նկատմամբ, ուստի բոլորիս պարտքն է սատարել Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքին։ Մյուս կարևոր թեման համագործակցությունն է, որը պետք է դառնա լուրջ քննարկումների առարկա։ Մարդկությունն անընդհատ ձգտում է, որ աշխարհն ավելի քաղաքակիրթ դառնա, հարաբերությունները զարգանան, բայց այդ ճանապարհին, դժբախտաբար, կան խոչընդոտներ։ ՀՀ փոխարտգործնախարարի խոսքով՝ եթե խորքային դիտարկման ենթարկենք բոլոր զարգացումները, ապա, ըստ էության, այդ խոչընդոտը հակաքաղաքակրթական ուժերից է գալիս։ Իրականում անընդհատ խորքային պայքար է գնում քաղաքակրթությունների և հակաքաղաքակրթական ուժերի միջև։ Հայ ժողովուրդը դա զգաց իր մաշկի վրա, որի վկայությունը Հայոց ցեղասպանության ժամանակ իրականացված դաժանություններն էին։ Այդ հակաքաղաքակրթական ուժերը խոչընդոտում են մարդկության զարգացման ընթացքին։ Պատահական չէ, որ ցեղասպանություն վերապրած հայ ժողովուրդը միշտ գտնվել և գտնվում է քաղաքակրթական ուժերի կողքին, պատահական չէ, որ Երկրորդ աշխարհամարտին մասնակցած արցախահայությունն աշխարհին բազմաթիվ հերոսներ ու գեներալներ տվեց։
Քոչարյանն իր ելույթում մատնացույց արեց այսօր Մերձավոր Արևելքում քաղաքակրթական և հակաքաղաքակրթական ուժերի բախումը՝ շեշտելով, որ այնտեղ իրենց բնօրրանում ոչնչացվում են ավանդական քաղաքակրթություններ, ժողովուրդներ, ազգեր, ցեղեր։ Նրա բնորոշմամբ՝ Արցախի համագործակցությունն իր բարեկամների հետ համագործակցություն է քաղաքակրթական ուժերի հետ։ Եվ այսօր խնդիր կա միավորել բոլոր քաղաքակրթական ուժերի ջանքերը, որպեսզի հակաքաղաքակրթությունը չկարողանա գլուխ բարձրացնել։ Իր կողմից ընդգծելով համաժողովի կարևորությունը, ՀՀ փոխարտգործնախարարը շնորհակալություն հայտնեց համաժողովի կազմակերպիչներին, մասնակիցներին էլ մաղթեց արդյունավետ աշխատանք։

ԱՀ արտգործնախարար Մասիս Մայիլյանը ներկաներին տեղեկացրեց, որ Արցախում նման համաժողով անցկացնելու գաղափարը ծագել է մոտ երկու տարի առաջ. Նախագահ Բակո Սահակյանը հավանություն էր տվել գաղափարին և ամենայն աջակցություն ցուցաբերել դրա կյանքի կոչմանը։ Գաղափարի իրագործումն ԱՀ կառավարության՝ ի դեմս արտաքին գործերի նախարարության, և ՀՅԴ Արցախի կառույցի միջև արդյունավետ համագործակցության արդյունք է։ Այդ կապակցությամբ Մայիլյանը նախ իր երախտագիտությունը հայտնեց ՀՅԴ բյուրոյին։ Նաև բոլոր նրանց, ովքեր դժվարագույն օրերին, երբ թվում էր, թե Արցախը դատապարտված է, եղել են Արցախի կողքին։ Արցախը երախտապարտ է իր բարեկամներին նրա համար, որ այդ մարդիկ աջակցել են մեր ժողովրդի ձգտումներին առ արդարություն և ազատություն, որ շարունակում են նպաստել Արցախի միջազգային կապերի զարգացմանը։ ՙԱրցախի ճակատագրում ձեր ունեցած ավանդն անգնահատելի է,-շարունակեց արտգործնախարարը,-և այսօր զարգացնելով համագործակցությունը, մենք տարածաշրջանում ապագա խաղաղության հիմքերն ենք դնում։ Ես անկեղծորեն հավատում եմ մեր համագործակցության հեռանկարներին, քանզի նրա հիմքում ընկած է ընդհանուր արժեհամակարգի նկատմամբ հավատարմությունը, արժեհամակարգ,որում առանցքային դեր են խաղում ազատության, հավասարության, մարդու իրավունքների իդեալները, ինչպես նաև ձգտումը դեպի արդարություն, խաղաղություն և զարգացում՚։ Քննարկումների արդյունքում կստեղծվի մշտապես գործող հարթակ՝ նոր գաղափարների և առաջարկների շուրջ կարծիքներ փոխանակելու և դրանք իրագործելու համար, համոզմունք հայտնեց Մայիլյանը։ Ավարտելով խոսքը՝ նա վստահություն հայտնեց, որ համաժողովը միջազգային հանրությանն ուղղված ազդակ կդառնա առ այն, որ Արցախին մեկուսացնելն ու նրա քաղաքացիներին միջազգային համագործակցության հնարավորություններից զրկելն անթույլատրելի է։ Մեկուսացումը պատերազմի շարունակումն է, մինչդեռ համագործակցությունը խաղաղության հիմքն է։ Բոլորիս ընդհանուր խնդիրն է աշխատանք տանել այս հիմքի ամրապնդման ուղղությամբ՝ հանուն մեր տարածաշրջանի խաղաղ ապագայի։
Հետևել է ՀՅԴ բյուրոյի ներկայացուցիչ Հակոբ Տեր-Խաչատուրյանի ելույթը։
Համաժողովի մասնակիցներին տեսաուղերձներ են հղել ԱՄՆ կոնգրեսականներ Էլիոտ Էնգելը, Ադամ Շիֆը, Բրեդ Շերմանը, Ջուդի Չուն, Դինա Թայթուսը և Ջեյմս ՄըքԳովերնը։
Համաժողովի մասնակիցների ուշադրությանը ներկայացվեց նաև ՙԱրցախ. պատմություն և հակամարտություն՚ խորագիրը կրող տեսաֆիլմը, որը հնչեց անգլերեն լեզվով։
Ապա ելույթ ունեցավ ԱՄՆ-ում և Կանադայում ԱՀ մշտական ներկայացուցիչ Ռոբերտ Ավետիսյանը։ Արցախի խորհրդարանական դիվանագիտության նոր հնարավորությունների մասին խոսեց ԱԺ նախագահ Ա. Ղուլյանը, ԱՀ միջազգային ճանաչումը՝ որպես տարածաշրջանի կայունության և խաղաղության գրավական, թեման ընդհանրացրեց արտգործնախարար Մ. Մայիլյանը։ ՀՀ արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավար Շ. Քոչարյանն անդրադարձավ Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքին և խաղաղ կարգավորման գործընթացին։
Ռուսաստանի Դաշնությունից համաժողովին մասնակցելու հրավեր էր ստացել Կոնստանտին Զատուլինը։ Նա հանդես եկավ ողջույնի խոսքով՝ կարևորելով ինքնորոշման համար Արցախի ժողովրդի պայքարը և հակամարտության խաղաղ հանգուցալուծմանն ուղղված ջանքերը։
Օրվա երկրորդ կեսին քննարկումները շարունակվեցին։
Արցախի բարեկամների համաժողովն ընդունեց հռչակագիր։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 11 Oct 2019 17:15:25 +0000
Ագրարային կրթությունն Արցախում որակապես նոր մակարդակ տեղափոխելն առաջնահերթ է. Գրիգորի Մարտիրոսյան http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27596-2019-10-11-16-20-54 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27596-2019-10-11-16-20-54 Ագրարային կրթությունն Արցախում որակապես նոր մակարդակ տեղափոխելն առաջնահերթ է. Գրիգորի Մարտիրոսյան
Արցախի Հանրապետության պետական…

Գ. Մարտիրոսյանը բարձր է գնահատել ՀԱԱՀ և Արցախի կրթական ոլորտի միջև համագործակցությունը՝ ընդգծելով այդ ուղղությամբ ավելի բարձր նշաձող սահմանելու անհրաժեշտությունը: Արցախի տնտեսության գերակա ճյուղ հանդիսացող գյուղատնտեսության զարգացման համատեքստում պետական նախարարը շեշտել է ագրարային որակյալ կրթությունն ապահովելու հրամայականը՝ այդ հարցում ակնկալելով ՀԱԱՀ-ի գործուն մասնակցությունը: «Ագրարային երկրին այսօր անհրաժեշտ է այնպիսի կրթահամակարգ, որը դաշտ կբերի գրավիչ ու մրցունակ մասնագիտություններ: Մենք աշխատում ենք ագրոմասնագիտությունների գրավչության ուղղությամբ, մեր սպասելիքները մեծ են հատկապես միջին մասնագիտական օղակի կայացումից, ինչը, համոզված ենք, կապահովի մասնագիտորեն ճիշտ կողմնորոշված, ասել է թե՝ երկրի զարգացումն ապահովող երիտասարդ կադրերով»,- իր խոսքում նշել է Գրիգորի Մարտիրոսյանը:
Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի (ՀԱԱՀ) ռեկտոր Վարդան Ուռուտյանը պատրաստակամություն է հայտնել սերտացնել համագործակցությունը կրթության և գյուղատնտեսության ոլորտների հետ: Տեղերից ստացված առաջարկների հիման վրա առաջիկայում ՀԱԱՀ-ն իր ներդրումն է ունենալու Բերձորի գյուղատնտեսական քոլեջի կայացմանը, որն իր դռները բացելու է 2020 թվականի ուսումնական տարում, փոխանցելու է գինեգործության բնագավառում ունեցած հարուստ փորձը պետական ու մասնավոր հատվածին, շարունակելու է Արցախում ագրոճամբար հիմնելու աշխատանքները:
Հանդիպման ավարտին ՀԱԱՀ ռեկտորը պետական նախարարին է հանձնել համալսարանի կողմից թողարկված առաջին ագրարային հանրագիտարանը:
Հանդիպմանը մասնակցել են կրթության, գիտության և սպորտի նախարար Նարինե Աղաբալյանը, գյուղատնտեսության նախարար Ժիրայր Միրզոյանը, ՀԱԱՀ ուսումնական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր Ռոբերտ Մակարյանը:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Fri, 11 Oct 2019 16:19:42 +0000
ՖՐԵՆԿ ՓԱ­ԼՈՈՒՆ. ՙՊԵՏՔ Է ՈՉ ԹԵ ԱՐ­ԳԵ­ԼԵԼ, ԱՅԼ ԽՐԱ­ԽՈՒ­ՍԵԼ ԱՅ­ՑԵՐՆ ԱՐ­ՑԱԽ ՈՒ ԱՅՆ­ՏԵՂ ԱՐ­ՎՈՂ ՆԵՐԴ­ՐՈՒՄ­ՆԵ­ՐԸ՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27597-2019-10-11-16-27-29 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27597-2019-10-11-16-27-29 ՖՐԵՆԿ ՓԱ­ԼՈՈՒՆ. ՙՊԵՏՔ Է ՈՉ ԹԵ ԱՐ­ԳԵ­ԼԵԼ, ԱՅԼ ԽՐԱ­ԽՈՒ­ՍԵԼ ԱՅ­ՑԵՐՆ ԱՐ­ՑԱԽ ՈՒ ԱՅՆ­ՏԵՂ ԱՐ­ՎՈՂ ՆԵՐԴ­ՐՈՒՄ­ՆԵ­ՐԸ՚
Մա­րի­նա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

 Թվով ո՞­րե­րորդ այցն եք օ­րերս կա­տա­րել Ար­ցախ` հար­ցին ի պա­տաս­խան հմա­յիչ, բա­րե­համ­բույր և շատ բարձ­րա­հա­սակ կոնգ­րե­սա­կան Փա­լոու­նը մի պահ մտա­ծե­լուց հե­տո ա­սաց՝ առն­վազն 5-րդը, հնա­րա­վոր է` 6-րդը ... Ու հա­վե­լեց՝ ա­մեն ինչ սկս­վեց 25 տա­րի ա­ռաջ։

Այս­պես լի­նում է, երբ մարդ ա­վե­լի քան քա­ռորդ դար զբաղ­վում է մի խնդ­րով, ո­րը նրա քա­ղա­քա­կան-հա­սա­րա­կա­կան գոր­ծու­նեու­թյան ան­քակ­տե­լի մասն է դառ­նում։ Ֆրենկ Փաո­լուն կրտ­սե­րի ա­նու­նը, ով ա­ռա­ջին ան­գամ ԱՄՆ Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տի ան­դամ դար­ձավ մեզ հա­մար հի­շար­ժան 88-ին ու այդ ժա­մա­նա­կից ի վեր ան­փո­փոխ կեր­պով ըն­տր­վում է Նյու­ջեր­սի նա­հան­գի 6-րդ օկ­րու­գի կոնգ­րե­սա­կան, քաջ ծա­նոթ է բո­լո­րին, ով­քեր այս կամ այն չա­փով զբաղ­վում են ղա­րա­բա­ղյան հար­ցով։ Եվ ինչ­պես նրա հա­մար է դժ­վար հաշ­վել Ար­ցախ կա­տա­րած այ­ցե­րը, այն­պես էլ ու­սում­նա­սի­րող­նե­րի հա­մար է դժ­վա­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նում վեր­հի­շել, թե ար­ցա­խյան պայ­քա­րի տար­բեր փու­լե­րում որ­քան հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ են հն­չեց­վել նրա կող­մից` լի­նի դա Ադր­բե­ջա­նում հա­յե­րի ցե­ղաս­պա­նու­թյան հար­ցի, թե հիմ­նախ­նդ­րի կար­գա­վոր­ման, Ար­ցա­խի մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ման, նրա բնա­կիչ­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րի հան­դեպ ար­դա­րա­ցի և հա­մար­ժեք մո­տեց­ման անհ­րա­ժեշ­տու­թյան և բա­զում այլ հար­ցե­րի շուրջ։

-Ի­հար­կե, Ար­ցա­խում տե­ղի ու­նե­ցած փո­փո­խու­թյուն­նե­րը հս­կա­յա­կան են։ Դրանք ակն­հայտ են և՜ Ստե­փա­նա­կեր­տում, և՜ գյու­ղե­րում, որ­տեղ ե­ղել ենք։ Տն­տե­սա­կան վի­ճակն ան­հա­մե­մատ բա­րե­լավ­վել է։ Ստե­փա­նա­կեր­տում և Շու­շիում ե­ղել եմ պա­տե­րազ­մից ան­մի­ջա­պես հե­տո, երբ շուրջ­բո­լորն ա­վե­րակ­ներ էին։ Այժմ ա­մեն ինչ հիմ­նա­կա­նում վե­րա­կան­գն­ված է և ակ­տիվ շի­նա­րա­րու­թյուն է ըն­թա­նում՝ նոր շի­նու­թյուն­ներ, նոր տա­ճար­ներ...դա շատ տպա­վո­րիչ է։
Ար­ցա­խը, դժ­բախ­տա­բար, դեռևս մնում է չճա­նաչ­ված։ Սա­կայն ես միշտ ըն­դգ­ծել եմ՝ ես ճա­նա­չում եմ Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյու­նը, քա­նի որ այն գո­յու­թյուն ու­նի և օժտ­ված է դե ֆակ­տո պե­տու­թյան բո­լոր անհ­րա­ժեշտ տար­րե­րով։ Դա նաև ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան պե­տու­թյուն է։ Մի քա­նի տա­րի ա­ռաջ որ­պես դի­տորդ այս­տեղ էի նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին և կա­րող եմ կր­կին ար­ձա­նագ­րել՝ դրանք չա­փա­զանց թա­փան­ցիկ, ա­զատ և ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ընտ­րու­թյուն­ներ էին։
-Չճա­նաչ­ված լի­նե­լուց բա­ցի Ար­ցա­խը դեռևս մնում է մի­ջազ­գա­յին մե­կու­սաց­ման մեջ, այդ թվում և մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի հա­մա­տեքս­տում։ Ձեր կար­ծի­քով, ի՞նչ պետք է ա­նել այս ա­ռու­մով ա­ռա­ջըն­թաց ա­պա­հո­վե­լու հա­մար։
-Կոնգ­րե­սի Հայ­կա­կան հար­ցե­րով հանձ­նախմ­բի շր­ջա­նակ­նե­րում մենք հան­դես ե­կանք Պետ­դե­պար­տա­մեն­տին ուղղ­ված կո­չով՝ հոր­դո­րե­լով վերջ տալ այն մո­տեց­մա­նը, երբ ԱՄՆ քա­ղա­քա­ցի­նե­րին խոր­հուրդ է տր­վում չայ­ցե­լել Ար­ցախ, չշփ­վել մա­մու­լի ու հա­սա­րա­կայ­նու­թյան հետ և այլն։ Ես միշտ շեշ­տում եմ դա իմ ե­լույթ­նե­րում։ Մենք պետք է շփ­վենք ցան­կա­ցած, թող որ չճա­նաչ­ված, պե­տու­թյան ու նրա քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հետ։ Ի­հար­կե, շատ կցան­կա­նա­յի, որ ԱՄՆ կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ճա­նա­չեր Ար­ցա­խը։ Բայց ան­գամ ե­թե դա տե­ղի չու­նե­նա հենց հի­մա, պետք է առն­վազն խրա­խու­սել այ­ցերն ու սո­վո­րա­կան մարդ­կանց հետ շփում­նե­րը, որ­պես­զի բո­լո­րը կա­րո­ղա­նան տես­նել ու հաս­կա­նալ՝ ինչ է տե­ղի ու­նե­նում այս հան­րա­պե­տու­թյու­նում, ին­չու նա պետք է մնա հայ­կա­կան կամ Հա­յաս­տա­նի մաս դառ­նա։ Ու հա­մոզ­ված եմ, որ ճա­նա­պար­հոր­դու­թյուն­նե­րից ձեռն­պահ մնա­լու կո­չերն ու ցան­կա­ցած տե­սա­կի այլ սահ­մա­նա­փա­կում­նե­րը սխալ քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն են։
-Ադր­բե­ջա­նի 2016թ. ապ­րի­լյան ագ­րե­սիան մեծ հաշ­վով մնաց ան­հայտ և մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թյան կող­մից չդա­տա­պարտ­ված։ Ըստ ձեզ, ի՞ն­չը խան­գա­րեց դրան, և ի՞նչ է անհ­րա­ժեշտ այս հար­ցում ի­րա­զեկ­վա­ծու­թյան մա­կար­դա­կը բարձ­րաց­նե­լու հա­մար։
-Ես կա­րող եմ խո­սել միայն որ­պես ա­մե­րի­կա­ցի։ Իմ երկ­րում ան­ցյալն այն­քան էլ չի հե­տաք­րք­րում մարդ­կանց։ Իսկ ա­մե­նա­կարևոր պատ­ճա­ռը՝ Հա­յաս­տա­նը շատ փոքր է, և դա ա­վե­լի է դժ­վա­րաց­նում այս­տեղ տե­ղի ու­նե­ցող ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի վե­րա­բե­րյալ տե­ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա­լու խն­դի­րը՝ ի տար­բե­րու­թյուն, ա­սենք, Ռու­սաս­տա­նի կամ Չի­նաս­տա­նի, այն էլ ոչ լրի­վու­թյամբ։ Կոնգ­րե­սի Հայ­կա­կան հար­ցե­րով հանձ­նա­խումբն ստեղծ­վել ու աշ­խա­տում է այդ թվում և այն հար­ցե­րի շուրջ ի­րա­զեկ­վա­ծու­թյու­նը բարձ­րաց­նե­լու նպա­տա­կով, ո­րոնք առ­նչ­վում են ձեր երկ­րում, տա­րա­ծաշր­ջա­նում տե­ղի ու­նե­ցող ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րին։ Ըստ էու­թյան, հենց դա էլ հան­դի­սա­նում է այ­ցիս նպա­տա­կը։
-Վեր­ջին տա­րի­նե­րին Հա­յաս­տա­նի հան­դեպ ԱՄՆ քա­ղա­քա­կա­նու­թյան մեջ փո­փո­խու­թյուն­ներ տես­նո՞ւմ եք։
-Ես դե­մոկ­րատ եմ և, հա­վա­նա­բար, տե­ղյակ եք, թե մեզ մոտ ինչ է կա­տար­վում՝ նա­խա­գահ Թրամ­փի դեմ սկս­ված իմ­պիչ­մեն­տի գոր­ծըն­թա­ցը, հա­ջորդ տա­րում կա­յա­նա­լիք ընտ­րու­թյուն­նե­րը...ինձ ա­ռա­վել մտա­հո­գում է այն հան­գա­ման­քը, որ նա­խա­գա­հը, թվում է, չի պաշտ­պա­նում ԱՄՆ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան ա­վան­դա­կան ու­ղե­գի­ծը։ Ընդ ո­րում, ան­գամ այն­պի­սի երկ­րի հար­ցում, ինչ­պի­սին, օ­րի­նակ, Կա­նա­դան է, ո­րը հա­րյու­րա­մյակ­ներ շա­րու­նակ մեր դաշ­նա­կիցն է ե­ղել։ Այն­պես որ, Թրամ­փի գոր­ծու­նեու­թյան հան­դեպ իմ վե­րա­բեր­մունքն ընդ­հա­նուր առ­մամբ քն­նա­դա­տա­կան է։
-Ձեր կար­ծի­քով, ինչ­պի­սի՞ն են Ար­ցա­խի և հան­րա­պե­տու­թյան ան­կա­խու­թյու­նը ճա­նա­չած ա­մե­րի­կյան նա­հանգ­նե­րի, ինչ­պես նաև տար­բեր պե­տա­կան ու հա­սա­րա­կա­կան կա­ռույց­նե­րի միջև հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի հե­ռան­կար­նե­րը։
-Կցան­կա­նա­յի ա­վե­լի շատ ա­մե­րի­կյան ներդ­րում­ներ ու այ­ցեր տես­նել։ Հան­րա­պե­տու­թյու­նում այն­քա՛ն հիաս­քանչ վայ­րեր կան։ Այս հար­ցը քն­նար­կել ենք Ստե­փա­նա­կեր­տում` այն դի­տար­կե­լով ան­գամ Շվեյ­ցա­րիա­յի հա­մա­տեքս­տում կամ Իռ­լան­դիա­յի, որն ինչ-որ ի­մաս­տով նույն­պես մե­կու­սաց­ված է` իր աշ­խար­հագ­րա­կան դիր­քի բե­րու­մով։ Ինձ հարց­րե­ցիք՝ ինչ­պե՞ս կա­րող ենք ա­ռաջ տա­նել, գո­վազ­դել Ար­ցա­խը։
Վեր­ջին տա­րի­նե­րին անց­կաց­ված ո­րոշ սոց­հար­ցում­նե­րի հա­մա­ձայն, հան­րա­պե­տու­թյուն այ­ցե­լող­նե­րին ա­վե­լի շատ գրա­վում ու տպա­վո­րում են հյու­րա­սի­րու­թյունն ու բա­րե­համ­բույր վե­րա­բեր­մուն­քը, հատ­կա­պես գյու­ղե­րի բնա­կիչ­նե­րի կող­մից։ Ուս­տի գտ­նում եմ, որ պետք է աշ­խա­տել տու­րիզ­մի զար­գաց­ման և ներդ­րում­ներ գրա­վե­լու ուղ­ղու­թյամբ։ Ի­հար­կե, ա­մե­րի­կա­հա­յե­րից շա­տե­րը ներդ­րում­ներ Ար­ցա­խում ա­նում են, բայց կցան­կա­նա­յի, որ դրանք ա­վե­լի շատ լի­նեին։

www.golosarmenii.am

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 11 Oct 2019 16:16:31 +0000
ԿԱՐ­ՄԻՐ ՇՈՒ­ԿԱ՝ ՀԵ­ՌԱՆ­ԿԱՐ­ՆԵՐ ՈՒ­ՆԵ­ՑՈՂ ԳՅՈՒՂ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27595-2019-10-11-16-07-09 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27595-2019-10-11-16-07-09 ԿԱՐ­ՄԻՐ ՇՈՒ­ԿԱ՝ ՀԵ­ՌԱՆ­ԿԱՐ­ՆԵՐ ՈՒ­ՆԵ­ՑՈՂ ԳՅՈՒՂ
Զա­րի­նե ՄԱ­ՅԻ­ԼՅԱՆ

 Մար­տու­նու շր­ջա­նի Կար­միր Շու­կա բնա­կա­վայ­րը տե­ղա­կայ­ված է հան­րա­պե­տու­թյան հա­րավ¬արևե­լյան հատ­վա­ծում։ Ի տար­բե­րու­թյուն ար­ցա­խյան ո­րոշ գյու­ղե­րի, այն զար­գա­ցող և զար­գաց­ման լայն հե­ռան­կար­ներ ու­նե­ցող հա­մայ­նք­նե­րից է։ Կար­միր Շու­կան կա­պող օ­ղակ է հա­րա­կից մի շարք գյու­ղե­րի հա­մար, որ­տեղ էլ տա­րեց­տա­րի ա­վե­լա­նում են են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րը, ար­տադ­րա­մա­սե­րը, բաց­վում են աշ­խա­տա­տե­ղեր, ինչն էլ նպաս­տում է, որ շր­ջա­կա հա­մայ­նք­նե­րի բնա­կիչ­նե­րը հենց այս­տեղ լու­ծեն զբաղ­վա­ծու­թյան խն­դի­րը։ Ի դեպ, գյու­ղը հիմ­նա­վոր­վել է Ղա­րա­բա­ղում խոր­հր­դա­յին կար­գեր հաս­տատ­վե­լու ա­ռա­ջին տա­րի­նե­րին` որ­պես մո­տա­կա բնա­կա­վայ­րե­րի հա­մար շու­կա­յա­տե­ղի: Այս­տեղ կա­ռուց­ված գի­նու գոր­ծա­րան հա­րա­կից գյու­ղե­րից և այլ վայ­րե­րից աշ­խա­տե­լու էին գա­լիս բան­վոր­ներ, մաս­նա­գետ­ներ ու նաև բնա­կու­թյուն հաս­տա­տում։

Լեռ­նա­յին այս հա­մայնքն այժմ ու­նի 2395 հա տա­րածք, ո­րից 1745 հա-ն` գյու­ղատն­տե­սա­կան, իսկ 428,31 հա-ն` ան­տա­ռա­յին նշա­նա­կու­թյան հո­ղեր։ Բնակ­չու­թյունն էլ զբաղ­վում է ոչ միայն գյու­ղատն­տե­սու­թյամբ, ա­նաս­նա­պա­հու­թյամբ և հո­ղա­գոր­ծու­թյամբ, այլև աշ­խա­տում է հա­մայն­քում գոր­ծող տար­բեր ար­տադ­րա­մա­սե­րում, կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րում, գոր­ծա­րան­նե­րում։
Սեպ­տեմ­բե­րի 8-ին հա­մայն­քի բնակ­չու­թյունն ընտ­րեց բա­վա­կա­նին ե­րի­տա­սարդ ղե­կա­վար Նա­րեկ Ա­թա­յա­նին, ով, ե­ռան­դով լց­ված, պատ­րաս­տա­կամ է գյու­ղում կյան­քի կո­չե­լու բազ­մա­պի­սի ծրագ­րեր։ Օ­րերս լի­նե­լով Կար­միր Շու­կա­յի հա­մայն­քում, զրու­ցե­ցինք նո­րըն­տիր ղե­կա­վա­րի հետ, ծա­նո­թա­ցանք հա­մայն­քում ըն­թա­ցող աշ­խա­տանք­նե­րին և նա­խա­տես­վող ծրագ­րե­րին։
Ե­րի­տա­սարդ հա­մայն­քա­պե­տը, ներ­կա­յաց­նե­լով գյու­ղի ա­ռօ­րյան, բնակ­չու­թյան ա­ճը և մյուս հան­գա­մանք­նե­րը, նշեց, որ անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն կա Կար­միր Շու­կա­յին տալ այլ կար­գա­վի­ճակ, թե­կուզ ա­վա­նի։ Հա­մայնքն ու­նի զար­գաց­ման հե­ռան­կար­ներ։ Ընդ­հա­նուր առ­մամբ՝ բնակ­չու­թյան մի մա­սը, ինչ­պես նշե­ցինք, զբաղ­վում է գյու­ղատն­տե­սու­թյամբ, հո­ղա­գոր­ծու­թյամբ, ա­նաս­նա­պա­հու­թյամբ, ընդ ո­րում` 2-3 խո­շոր ֆեր­մեր­ներ ու­նեն 100-ից ա­վե­լի խո­շոր եղ­ջե­րա­վոր ա­նա­սուն­ներ: Գոր­ծում են ձե­թի, գի­նու, փայ­տամ­շակ­ման և այլ տե­ղա­մա­սեր։ ՙՌեյփ­սիդ՚ ՍՊԸ¬ն ժա­մա­նա­կա­կից տեխ­նո­լո­գիա­նե­րով հա­գե­ցած ձե­թի գոր­ծա­րան է։ Այս­տեղ ար­տադր­վում են ռա­ֆի­նաց­ված և չռա­ֆի­նաց­ված ձե­թեր: Գյու­ղա­ցի­նե­րի հա­մար աշ­խա­տա­տե­ղեր է ա­պա­հո­վում նաև շի­նա­րա­րա­կան ՙՌա­ֆո՚ ՍՊԸ-ն։ Ար­ցա­խի ներդ­րու­մա­յին հիմ­նադ­րա­մի մի­ջոց­նե­րով շի­նա­րա­րա­կան այս կազ­մա­կեր­պու­թյան կող­մից Կար­միր Շու­կա­յում կա­ռուց­վում են բազ­մաբ­նա­կա­րան շեն­քեր։ Հա­մա­ձայն նա­խագ­ծի` քա­ռա­հարկ եր­կու շենք՝ 3 և 4-սե­նյա­կա­նոց բնա­կա­րան­նե­րով, նկու­ղա­յին հար­կե­րով կա­ռուց­վում են հա­մայն­քի դպ­րո­ցի հա­րա­կից տա­րած­քում, նոր թա­ղա­մա­սը կու­նե­նա կա­հա­վոր­ված խա­ղահ­րա­պա­րակ, զբո­սայ­գի։ Բնա­կա­րան­նե­րը տրա­մադր­վե­լու են ՊԲ սպա­նե­րին, 5-6 ան­չա­փա­հաս ե­րե­խա ու­նե­ցող ըն­տա­նիք­նե­րին, ինչ­պես նաև հի­փո­թե­քա­յին վար­կա­վոր­մամբ ե­րի­տա­սարդ ըն­տա­նիք­նե­րին` մատ­չե­լի տո­կո­սադ­րույ­քով։ Մեր զրու­ցակ­ցի պար­զա­բան­մամբ՝ վեր­ջին տա­րի­նե­րին տար­բեր մաս­նա­գետ­ներ փոր­ձում են հաս­տատ­վել հա­մայն­քում, սա­կայն բնա­կա­րա­նա­յին խնդ­րի պատ­ճա­ռով հետ են կանգ­նում այդ մտ­քից։ Շր­ջա­կա գյու­ղե­րի շատ ըն­տա­նիք­ներ էլ ցան­կու­թյուն են հայտ­նել տե­ղա­փոխ­վել Կար­միր Շու­կա, ո­րով­հետև, բա­ցի աշ­խա­տա­տե­ղե­րից, այս­տեղ կա ման­կա­պար­տեզ, ինչ­պես նաև վե­րա­նո­րոգ­ված դպ­րոց։ Հա­րա­կից Սարգ­սա­շեն հա­մայն­քի ղե­կա­վարն էլ մե­քե­նա է հատ­կաց­րել նա­խադպ­րո­ցա­կան տա­րի­քի ե­րե­խա­նե­րի հա­մար՝ նրանց ա­մեն օր Կար­միր Շու­կա­յի ման­կա­պար­տեզ տե­ղա­փո­խե­լու և հետ բե­րե­լու նպա­տա­կով։ Ժո­ղովր­դագ­րա­կան ա­ռու­մով հա­մայն­քում տա­րեց­տա­րի ար­ձա­նագր­վում է ծնունդ­նե­րի աճ։ 2018թ. հա­մայն­քում ծն­վել է 20 ե­րե­խա։ 2019թ. հուն­վա­րի 1-ի դրու­թյամբ Կար­միր Շու­կա­յում գրանց­ված է 268 ըն­տա­նիք։ Կեն­սա­թո­շա­կա­ռու­նե­րը կազ­մում են բնակ­չու­թյան 13,7%¬ը։ Դպ­րո­ցի շեն­քը հիմ­նա­կա­ռուց­ված է, սա­կայն տա­րեց­տա­րի, ա­շա­կերտ­նե­րի թվի ա­ճին զու­գա­հեռ, անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն է ա­ռա­ջա­նում շեն­քա­յին պայ­ման­նե­րը բա­րե­լա­վե­լու հա­մար։ Կր­թօ­ջախն ու­նի 274 ա­շա­կերտ, որ­տեղ սո­վո­րում են ոչ միայն հա­մայն­քի, այլև Թա­ղա­վարդ գյու­ղի ա­շա­կերտ­նե­րը։ Հա­րա­կից այդ և այլ գյու­ղե­րի ա­շա­կերտ­նե­րի հա­մար նպա­տա­կա­հար­մար է սո­վո­րել Կար­միր Շու­կա­յի միջ­նա­կարգ դպ­րո­ցում։ Նո­րա­կա­ռույց դպ­րոցն ու­նի լա­բո­րա­տո­րիա­ներ, նկու­ղա­յին հատ­ված­ներ, սա­կայն դա­սա­սե­նյակ­նե­րը փոքր լի­նե­լու պատ­ճա­ռով կր­կին խն­դիր­ներ են ա­ռա­ջա­նում ա­շա­կերտ­նե­րի տե­ղա­վոր­ման հար­ցում։ Ման­կա­պար­տեզ է հա­ճա­խում 100 ե­րե­խա։ Նա­խադպ­րո­ցա­կան այս հաս­տա­տու­թյան շեն­քի ա­ռա­ջին մաս­նա­ճյու­ղը թեթևա­կի վե­րա­նո­րոգ­վել է, սա­կայն երկ­րորդ մաս­նա­շեն­քը բար­ձի­թո­ղի վի­ճա­կում է։

Անդ­րա­դառ­նա­լով հա­մայն­քի բուժս­պա­սարկ­ման ո­րա­կին, մեր զրու­ցա­կի­ցը նշեց, որ ու­նեն բուժ­կետ, սա­կայն շեն­քա­յին պայ­ման­նե­րը բար­վոք չեն, չկա շտա­պօգ­նու­թյան մե­քե­նա, ին­չի պատ­ճա­ռով լուրջ խն­դիր­ներ են ծա­գում բու­ժօգ­նու­թյան գոր­ծում։ Առ­կա են փոր­ձա­ռու բուժ­քույ­րեր, բայց քա­նի որ չու­նեն բու­ժամ­բու­լա­տո­րիա, բժշ­կի հաս­տիքն էլ նա­խա­տես­ված չէ։ Նախ­կի­նում, երբ Կար­միր Շու­կան ու­ներ ա­վա­նի կար­գա­վի­ճակ, բժիշկ էլ ու­նեին, կա­յին ստա­ցիո­նար պայ­ման­ներ հի­վանդ­նե­րի հա­մար, ին­չի կա­րիքն այժմ խիստ զգաց­վում է։
Գյու­ղում կան տն­տե­սա­կան, շի­նա­րա­րա­կան, մթե­րա­յին խա­նութ­ներ, գա­զա-բեն­զալ­ցա­կա­յան­ներ, է­լեկտ­րա­ցանց, ՙԱր­ցախ­փոստ՚-ի մաս­նա­ճյուղ, մեկ հր­շեջ փր­կա­րար ջոկ, ՙՂա­րա­բաղ Տե­լե­կոմ՚-ի սպա­սարկ­ման կետ։ Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, գյու­ղի հիմ­նարկ¬ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րում ներգ­րավ­ված են շուրջ 100 հո­գի, գյու­ղատն­տե­սա­կան ո­լոր­տում՝ 310, այլ բնույ­թի աշ­խա­տանք­նե­րում` 135 մարդ։ Աշ­նա­նա­ցան և գար­նա­նա­ցան մշա­կա­բույ­սե­րի ցանք­սը, ըստ հա­մայն­քի ղե­կա­վա­րի, կա­տար­վում է ագ­րո­տեխ­նի­կա­կան ժամ­կետ­նե­րում, միա­ժա­մա­նակ տար­վում է սնուց­ման, մո­լա­խո­տե­րի և վնա­սա­տու­նե­րի դեմ պայ­քա­րի գոր­ծըն­թաց։ Ան­ցած տա­րի հնձ­վել է 287,9 հա ցան­քա­տա­րածք, ամ­բար­վել է 6165 տոն­նա հա­մա­խառն բերք։ Հեկ­տա­րի մի­ջին բեր­քատ­վու­թյու­նը կազ­մել է 21,4 ցենտ­ներ։ Ե­կամ­տա­բեր է տա­վա­րի և խո­զի մսի ար­տադ­րու­թյու­նը. 2019թ. հուն­վա­րի 1-ի դրու­թյամբ հա­մայն­քում խո­շոր եղ­ջե­րա­վոր ա­նա­սուն­նե­րի գլ­խա­քա­նա­կը 161 գլուխ է, ընդ ո­րում՝ 64 կով, 71 գլուխ խոզ, մանր եղ­ջե­րա­վոր ա­նա­սուն­ներ՝ 106 գլուխ։
Բնակ­չու­թյունն ա­պա­հով­ված է խմե­լու ջրով, գյու­ղը գա­զի­ֆի­կաց­ված է, բա­ցա­ռու­թյամբ 4 ըն­տա­նի­քի՝ գա­զի մա­գիստ­րա­լը մայ­րու­ղուց հե­ռու լի­նե­լու պատ­ճա­ռով։ Հա­մայնքն ա­պա­հով­ված է ան­լար հե­ռա­խո­սա­կա­պով, գոր­ծում է նաև հա­մա­ցան­ցը։ ՙՀա­յաս­տան՚ հա­մա­հայ­կա­կան հիմ­նադ­րա­մի ներդ­րում­նե­րով Կար­միր Շու­կա­յում կա­ռուց­վել է հա­մայն­քա­յին կենտ­րոն, որ­տեղ տե­ղա­կայ­ված են նաև դպ­րո­ցի գրա­դա­րա­նը, ա­կում­բը։ Ե­րի­տա­սարդ գյու­ղա­պե­տը խոս­տո­վա­նեց, որ, այս ա­մե­նին զու­գա­հեռ, գյու­ղում չկան ժա­ման­ցա­յին վայ­րեր ե­րի­տա­սարդ­նե­րի հա­մար, հատ­կա­պես երբ գյու­ղատն­տե­սա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի սե­զոնն ա­վարտ­վում է, նրանք ցան­կա­նում են ի­րենց ժա­ման­ցը հե­տաքր­քիր ձևով կազ­մա­կեր­պել։
Զար­գա­ցող այս հա­մայն­քի խնդ­րա­հա­րույց հար­ցե­րից է սա­նի­տա­րա­հի­գիե­նիկ վի­ճա­կը։ Ե­րի­տա­սարդ հա­մայն­քա­պետն իր նա­խընտ­րա­կան ծրագ­րում հա­վաս­տիաց­րել էր, որ հա­մա­տեղ ու­ժե­րով կլու­ծեն աղ­բա­հա­նու­թյան հար­ցը։ Վեր­ջերս հենց Մար­տու­նու շրջ­վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վա­րի հետ ու­նե­ցած հա­մա­տեղ քն­նար­կում­նե­րի ար­դյուն­քում ո­րո­շել են հա­մայն­քի տա­րածք­նե­րից մեկն ա­ռանձ­նաց­նել որ­պես աղ­բի հա­վաք­ման և ոչն­չաց­ման վայր։ Հա­մայն­քի աղ­բա­կու­տակ­ման ձո­րակ­նե­րը լց­վել են և բնա­պահ­պա­նա­կան ա­ռու­մով վտանգ են ներ­կա­յաց­նում։ Նախ­նա­կան պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյամբ մտա­դիր են գյու­ղում տե­ղադ­րել փակ աղ­բարկ­ղեր և դրանց զու­գա­հեռ ձեռք բե­րել աղ­բա­հա­վաք շր­ջիկ մե­քե­նա, ո­րը շա­բաթ­վա ա­ռան­ձին օ­րե­րի կշր­ջի թա­ղա­մա­սե­րով և կհա­վա­քի աղ­բը։ Այս և վի­ճա­հա­րույց մյուս խն­դիր­նե­րի հա­մար նա­խա­տես­վում է ստեղ­ծել հան­րա­յին խոր­հուրդ, որ­տեղ կքն­նարկ­վեն տար­բեր ո­լորտ­նե­րին վե­րա­բե­րող հար­ցե­րը: Քա­նի որ հա­մայն­քի փոքր բյու­ջեով հնա­րա­վոր չէ լու­ծել այդ խն­դիր­նե­րը, պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րը ներդ­րում­նե­րի հա­մար դի­մել են բա­րե­րար­նե­րին։ Դրան զու­գա­հեռ, պե­տա­կան ա­ռան­ձին ծրագ­րե­րով ևս ա­ջակ­ցու­թյուն կտր­վի կո­յու­ղաջ­րե­րի հե­ռաց­ման և աղ­բա­հան­ման խն­դիր­նե­րի լուծ­ման հա­մար։ Հա­մայն­քա­պե­տը նա­խա­տե­սել է է­լեկտ­րո­նա­յին տար­բե­րա­կով գյու­ղի մա­սին ստեղ­ծել կայ­քէջ, որ­տեղ պար­բե­րա­բար կթար­մաց­վեն հա­մայն­քի նո­րու­թյուն­ներն ու հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րը։ Հա­մայն­քա­պետն ու բնակ­չու­թյու­նը մեծ ակն­կա­լիք­ներ ու­նեն գյու­ղի կար­գա­վի­ճա­կը փո­խե­լու ա­ռու­մով, ո­րով­հետև դա հնա­րա­վո­րու­թյուն կըն­ձե­ռի ու­նե­նալ նոր աշ­խա­տա­տե­ղեր, զար­գաց­ման այլ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Fri, 11 Oct 2019 16:03:59 +0000
Ի­ՐԱ­ԶԵԿ­ՄԱՆ ԴԱ­ՍԸՆ­ԹԱՑ­ՆԵՐ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27594-2019-10-11-16-03-20 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27594-2019-10-11-16-03-20 Լաու­րա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

 Օ­զո­նա­յին շեր­տի պահ­պա­նու­թյան խն­դի­րը, ո­րը Երկ­րի կեն­դա­նի օր­գա­նիզմ­նե­րը պաշտ­պա­նում է ուլտ­րա­մա­նու­շա­կա­գույն ճա­ռա­գայթ­նե­րի կոր­ծա­նիչ ազ­դե­ցու­թյու­նից, հա­մար­վում է ա­ռաջ­նա­յին բո­լոր եր­կր­նե­րի հա­մար։

Օ­զո­նի շեր­տի պահ­պա­նու­թյու­նը սահ­ման­ներ չի ճա­նա­չում, այս խնդ­րի վե­րաց­ման շուրջ մի­մյանց հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցում է աշ­խար­հի 194 եր­կիր: Սա մի հիմ­նախն­դիր է, ո­րը մտա­հո­գում է ողջ մարդ­կու­թյա­նը, ուս­տի յու­րա­քան­չյուր ոք պետք է իր ներդ­րումն ու­նե­նա օ­զո­նի շեր­տի պահ­պա­նու­թյան գոր­ծում:
Ներ­կա­յում ինչ­պես ողջ աշ­խար­հում, այն­պես էլ Հա­յաս­տա­նում և Ար­ցա­խում այդ ուղ­ղու­թյամբ տար­բեր մի­ջո­ցա­ռում­ներ են ձեռ­նարկ­վում, մաս­նա­վո­րա­պես՝ կազ­մա­կերպ­վում են ի­րա­զեկ­ման դա­սըն­թաց­ներ։
Օ­րերս էլ Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան է­կո­լո­գիա­կան կր­թու­թյան և դաս­տիա­րա­կու­թյան մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի 2019 թվա­կա­նի ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում ԱՀ բնա­պահ­պա­նու­թյան և բնա­կան ռե­սուրս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյան աշ­խա­տա­կից­նե­րի նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ Օ­զո­նա­յին շեր­տի պահ­պա­նու­թյան մի­ջազ­գա­յին օր­վա կա­պակ­ցու­թյամբ ի­րա­զեկ­ման դա­սըն­թաց­ներ անց­կաց­վե­ցին: Նա­խա­րա­րու­թյան բնա­կան ռե­սուրս­նե­րի և բնա­պահ­պա­նու­թյան կա­ռա­վար­ման բաժ­նի պետ Էլ­լա­դա Ա­րա­մյա­նի տե­ղե­կատ­վու­թյամբ՝ նա­խա­ձեռ­նած մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի շար­քը մեկ­նար­կել է Բեր­ձո­րի դպ­րոց­նե­րից: Ի­րա­զեկ­ման մի­ջո­ցա­ռում­ներ անց­կաց­վե­ցին նաև Կար­միր Շու­կա­յի, Թա­ղա­վար­դի և Ճար­տա­րի դպ­րոց­նե­րում: Մի­ջո­ցառ­ման կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րը ներ­կա­յաց­րին օ­զո­նա­յին շեր­տի հիմ­նախն­դի­րը և ուլտ­րա­մա­նու­շա­կա­գույն ճա­ռա­գայթ­նե­րից պաշտ­պան­վե­լու ե­ղա­նակ­նե­րը՝ շեշ­տե­լով, որ մթ­նո­լոր­տի օ­զո­նա­յին շեր­տի քայ­քա­յու­մը մարդ­կու­թյա­նը սպառ­նա­ցող բնա­պահ­պա­նա­կան վտանգ­նե­րից է: Ըստ Է. Ա­րա­մյա­նի՝ ա­շա­կերտ­նե­րը ման­րակր­կիտ տե­ղե­կու­թյուն­ներ ստա­ցան արևի բա­րե­րար ազ­դե­ցու­թյան, ջեր­մու­թյան անհ­րա­ժեշ­տու­թյան, ինչ­պես նաև ուլտ­րա­մա­նու­շա­կա­գույն ճա­ռա­գայթ­նե­րի վնա­սա­կար ազ­դե­ցու­թյան մա­սին: ՙՆրանք տե­ղե­կա­ցան, որ օ­զո­նա­յին շեր­տի քայ­քա­յու­մը կվ­տան­գի բո­լոր կեն­դա­նի օր­գա­նիզմ­նե­րի, այդ թվում նաև մար­դու կյան­քը: Ի­մա­ցան, որ օ­զո­նա­յին շեր­տի քայ­քայ­ման հետ կմե­ծա­նա մաշ­կի քաղց­կե­ղով և կա­տա­րակ­տով հի­վանդ մարդ­կանց թի­վը, այն կբե­րի ջեր­մո­ցա­յին է­ֆեկ­տի ու­ժե­ղաց­ման: Մեր կող­մից պատ­կե­րա­վոր ներ­կա­յաց­վե­ցին նաև արևի վնա­սա­կար ճա­ռա­գայթ­նե­րից պաշտ­պան­վե­լու բո­լոր մի­ջոց­նե­րը, ցու­ցադր­վեց ու­սու­ցո­ղա­կան մուլտ­ֆիլմ՚,- ա­սաց Է. Ա­րա­մյա­նը:
Մի­ջո­ցառ­ման ա­վար­տին ե­րե­խա­նե­րին բա­ժան­վե­ցին ուլտ­րա­մա­նու­շա­կա­գույն ճա­ռա­գայթ­նե­րից պաշտ­պան­վե­լու մա­սին կա­նոն­ներ պա­րու­նա­կող ծո­ցա­տետ­րեր:
Նշենք, որ նման մի­ջո­ցա­ռում­նե­րը շատ կարևոր են ա­շա­կերտ­նե­րի է­կոկր­թա­կան դաս­տիա­րա­կու­թյան գոր­ծում, քա­նի որ դպ­րո­ցում տր­վող տե­սա­կան գի­տե­լիք­նե­րից զատ անհ­րա­ժեշտ են նաև ի­րա­զեկ­ման- գործ­նա­կան դա­սըն­թաց­ներ` մա­տաղ սերն­դին բնու­թյան բա­ղադ­րիչ­նե­րին, բնու­թյան մեջ վար­վե­լա­կեր­պի կա­նոն­նե­րին ծա­նո­թաց­նե­լու հա­մար:

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Fri, 11 Oct 2019 16:02:41 +0000
Արցախի խորհրդարանական դիվանագիտության նոր հնարավորությունները http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27593-2019-10-11-15-58-56 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27593-2019-10-11-15-58-56 Արցախի խորհրդարանական դիվանագիտության նոր հնարավորությունները
ԶԵԿՈՒՅՑ Արցախի խորհրդարանական …

 

 

Համաժողովի հարգելի մասնակիցներ,

Թանկագին բարեկամներ,

 

Առհասարակ ընդունված է համարելոր արտաքին հարաբերությունները իշխանության գործադիր թևի մենաշնորհն էսակայն վերջին տասնամյակների ընթացքում միջազգային հարաբերություններում խորհրդարանական կառույցների ակտիվությունըմիջազգային խորհրդարանական կազմակերպությունների աշխատանքը վկայում ենոր օրենսդիր իշխանությունը ներկայացնող գործիչների մասնակցությունը միջազգային հարաբերություններում օրեցօր աճում է:

Արցախի պարագայումերբ չճանաչվածության հանգամանքով պայմանավորված ունենք արտաքին քաղաքականություն վարելու սահմանափակ հնարավորություններխորհրդարանական մակարդակով շփումների ու կապերի կարևորությունը առավել ընդգծվում է:

Որպես խորհրդարանի նախագահ և նախկին արտգործնախարար ինձ համար հետաքրքիր է խոսել այսպիսի լսարանի առջև հենց խորհրդարանական դիվանագիտությանը վերաբերող թեմայով և համաժողովին ներկայացնել արտաքին հարաբերություններում մեր երկրի օրենսդիր մարմնի ունեցած դերն ու այն լիարժեք օգտագործելու հնարավորությունները:

Հռչակվելով որպես խորհրդարանական ժողովրդավարություն՝ անկախության առաջին օրերից մեր հանրապետությունում օրենսդիր մարմինը՝ այն ժամանակ Գերագույն խորհուրդ անվանումովիր կարևոր դերն է ունեցել թե՛ ներքինթե՛ արտաքին քաղաքականության մշակման ու վարման հարցումՀատկանշական էոր հենց այդ ժամանակներից սկսած խորհրդարանականները ակտիվորեն ներգրավված են եղել ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացում և մասնավորապես հրադադարի հաստատման ուղղությամբ տարվող բանակցություններումԱյս համատեքստում առանձնահատուկ տեղ պետք է հատկացնել 1994 թվականի մայիսի 4-5-ը ԱՊՀ միջխորհրդարանական վեհաժողովի նախաձեռնությամբ Բիշքեկում կազմակերպած եռակողմ հանդիպմանը:

Նշված ժամանակահատվածումառավել ևս հրադադարի հաստատմանն ուղղված բազմաթիվ համաձայնագրերի ժամանակավոր լինելու ֆոնինառկա էր այն գիտակցումըոր կարգավորման գործընթացի համար կենսական էորպեսզի երկխոսությունը վարվի ոչ միայն ռազմական և դիվանագիտական ղեկավարության միջևայլև ժողովրդից անմիջական մանդատ ստացած խորհրդարանականների միջևքանզի նրանց միջամտությամբ համաձայնեցված ցանկացած փաստաթուղթ հավելյալ լեգիտիմություն էր հաղորդելու գործընթացին:

 Դժբախտաբար հաջորդող տարիների ընթացքումբացառությամբ մի քանի առանձին փորձերիայն դրական դերըոր խորհրդարանական դիվանագիտությունը կարող էր կատարել ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության համապարփակ կարգավորման գործընթացումորևէ կերպ չի կիրառվել և զրոյացվել է նաև հակամարտող կողմերի միջև խորհրդարանականների մակարդակում շփումներ ունենալու հնարավորությունը:

Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի կողմից մշտապես տարվել են աշխատանքներ արտաքին կապերի ընդլայման ուղղությամբ՝ հիմնական առաջնահերթություն ունենալով արտասահմանյան գործընկերների միջոցով նպաստելու Արցախի միջազգային ճանաչմանըմեծացնելու արցախյան հիմնախնդրի մասին տեղեկացվածությունըբարձրաձայնելու Արցախի դիրքորոշումը և ուղիներ գտնելու բազմազան ոլորտներում արդյունավետ համագործակցություն ծավալելու ուղղությամբ:

Այս աշխատանքները առավել ակտիվորեն դրսևորվել են հատկապես 2012 թվականից և պատահական չէոր նշված ժամանակաշրջանից սկսած մենք ունեցել ենք առաջին արդյունքներըԱվստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգի, Բասկերի երկրի, ամերիկյան ինը նահանգների խորհրդարանների, ինչպես նաև մի շարք քաղաքների օրենսդիր մարմինների կողմից ընդունվել են բանաձևեր՝ ի պաշտպանություն Արցախի ժողովրդի ազատ և անկախ պետություն ունենալու իրավունքիՆույն փաստաթղթերը միաձայն արձանագրում են տարածաշրջանում առկա խնդիրների խաղաղ լուծման և միջազգային հանրության հետ կառուցողական շփումներ հաստատելու Արցախի Հանրապետության պատրաստակամությունն ու վճռականությունը:

Խորհրդարանի դիվանագիտական ջանքերին զուգընթաց տեղի է ունեցել առկա հարաբերությունների ինստիտուցիոնալացման գործընթացը և աշխարհի տարբեր երկրների խորհրդարանական կառույցների հետ սկիզբ է դրվել բարեկամական խմբերի և շրջանակների ձևավորումը:

Այսօր Արցախի խորհրդարանում գործում են բարեկամության շրջանակներ ԼիտվայիՖրանսիայիԱվստրալիայիԲելգիայի ֆրանսախոս օրենսդիրներիգիտական ու հասարակական ոլորտների ներկայացուցիչների հետբարեկամական խմբեր՝ ԵվրախորհրդարանիԲելգիայի Թագավորության ՖլանդրիայիԿանադայի հետԱյս ցանկում հատուկ չեմ նշում Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի հետ համագործակցության միջխորհրդարանական հանձնաժողովի մասինորովհետև այն երկու հայկական հանրապետությունների խորհրդարանների համագործակցության ամենաբարձր մակարդակն է և այդ հարաբերությունները չեն սահմանափակվում միայն արտաքին քաղաքական օրակարգով:  

Իհարկեբարեկամական խմբերն ու շրջանակները աշխատող խողովակ են արտաքին աշխարհի հետ կապերի պահպանման համարսակայն պետք է հաշվի առնենքոր Արցախի խորհրդարանի դիվանագիտական ջանքերի արդյունավետության վրա ազդում են տարբեր երկրներում ընթացքող քաղաքական վերադասավորումների գործընթացներըԱյս դաշտում դժվար է հեռահար կանխատեսումներ անելքանի որ քաղաքական նոր դասավորություններով պայմանավորված մենք երբեմն կորցնում ենք մեր ազդեցությունը որևէ երկրում կամ հակառակը՝ գտնում առավել ակտիվ աշխատելու համար նոր հնարավորություններԱրցախի դեպքում այսպիսի առանձնահատկություններ ունի խորհրդարանական դիվանագիտությունը և այդ հանգամանքը մեզնից պահանջվում է մշտական ուշադրություն և զգոնություն՝ որոնելու և գտնելու նպաստավոր միջավայրպահպանելու ստեղծածը և օգտագործելու նոր հնարավորությունները:

Հարգելի ներկաներ,

Խորհրդարանական դիվանագիտության կարևորագույն օղակներից մեկը միջազգային խորհրդարանական կառույցներում ներկայացվածությունն էինչը անդամակցող երկրների պատգամավորներին թույլ է տալիս բարձրաձայնելու ինչպես իրենց երկրների ներքին քաղաքականությանը վերաբերող հարցերի մասինայնպես էլ ուղիներ գտնելո՝ւ հաղթահարելու միջազգային հանրության առջև ծառացած մարտահրավերներըՑավոքբոլոր հնարավոր ու անհնարին միջոցներով Արցախը մեկուսացնելու Ադրբեջանի քմահաճ ցանկությունների հանդեպ միջազգային հանրության ոչ համարժեք ջանքերի պատճառով միջազգային կազմակերպություններում մեր առջև դռները մեծամասամբ մնում են փակված:

Արտաքին հարաբերություններում խորհրդարանի դերի աշխուժացման համար անհրաժեշտ հիմքեր են ստեղծում նաև օրենսդիր իշխանության մեջ  ներկայացված քաղաքական ուժերի մասնակցությունն ու համագործակցությունը այլ երկրների քաղաքական կուսակցությունների և դաշինքների հետԱրցախի Հանրապետության 6-րդ գումարման Ազգային ժողովում ներկայացված 5 քաղաքական ուժերից երեքը համագործակցում են նման կառույցների հետ՝ Արցախի ժողովրդավարական կուսակցությունը ասոցացված անդամի կարգավիճակ ունի Եվրոպական ազատ դաշինքումընդորում Դաշինքը Կանաչների հետ միասին ներկայացված է Եվրոպական խորհրդարանում, «Ազատ հայրենիք» կուսակցությունը համագործակցում է «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» կուսակցության հետիսկ Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը՝ «Սոցիալիստական ինտերնացիոնալ» միավորման հետԿուսակցական մակարդակում աշխատանքների ակտիվացման հնարավորություն միշտ էլ կամանավանդոր դաշտը առավել մեծ ճկունություն և լայն հնարավորություններ է ընձեռումիսկ խոչընդոտները համեմատաբար հեշտ հաղթահարելի են:

Հաղորդակցության ժամանակակից հնարավորությունների պայմաններումերբ անգամ հեռավորության վրա անհատական շփումներն ու կապերը որոշիչ ազդեցություն են ունենում կարծիքների և դիրքորոշումների ձևավորման վրաանհատ խորհրդարանականների անմիջական ներգրավվածությունը Արցախի հետ հարաբերություններում նոր հնարավորություններ է ստեղծում խորհրդարանական դիվանագիտության համարԱյս առիթով այս հարթակից ուզում եմ նաև խոսք ուղղել աշխարհի տարբեր երկրների ազգային խորհրդարանների ներկայացուցիչներին. «Առաջնորդվե՛ք սեփական մտքով ու խղճովձեր անհատական պատրաստակամությունն ու վճռականությունը շատ բան կարող է փոխել Արցախի և հակամարտության նկատմամբ ձեր ու ձեր երկրների վերաբերմունքի մեջԱմենաճիշտ միջոցը Արցախն անձամբ տեսնելն ու ճանաչելն է»:

Հարգելի ներկաներ,

Շուրջ 30 տարիների ընթացքում գործադրված ջանքերի շնորհիվ խորհրդարանական դիվանագիտությունը իր արժեքավոր տեղն է զբաղեցրել մեր երկրի արտաքին քաղաքականության գործիքակազմումԴրա ընդլայնման և նոր հնարավորությունների կիրառման համար ձևավորվել են անհրաժեշտ ինստիտուցիոնալ կարողություններըԱյս ամենով հանդերձ՝ այս ասպարեզում մեր հաջողությունները մեծապես խարսխված են մեր բարեկամների և Սփյուռքում գործող հայկական կառույցների ջանադիր ու նպատակային աշխատանքի վրաՈւստիպատեհ առիթից օգտվելովուզում եմ շնորհակալության խոսք ասել Արցախի բոլոր բարեկամներինՍփյուռքում գործող բոլոր ազգային կառույցներինմասնավորապեսՀայ դատի հանձնախմբերին և Արցախին սատարող բոլոր կազմակերպությունների աշխատակիցներին:

Կասկած չունեմոր «Համագործակցություն հանուն արդարության և խաղաղության համաժողովը» օգտակար հարթակ է լինելու նույն գաղափարների և արժեքների պաշտպանության համար այսօր Արցախում միավորված մեր բարեկամների համար ոչ միայն ավելի մոտիկից առնչվելու Արցախին և թարմացնելու իրենց պատկերացումներըայն նաև շփվելու միմյանց հետմտքեր ու կարծիքներ փոխանակելու փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցերի շուրջ և ուրվագծելու ապագայի անելիքներըՀամաժողովի հաջող ընթացքով պայմանավորվածթերևս կարելի է մտածել նաև այս ձևաչափով հավաքներ եթե ոչ ամեն տարիապա գոնե հաճախակի կազմակերպելու մասինՎստահ եմոր դա դրական ազդակներ կհաղորդի Արցախի ճանաչման մեր ընդհանուր գործին և նոր հնարավորություններ կբացի նաև խորհրդարանական դիվանագիտության հետագա ակտիվացման համարՄեր պայքարը շարունակվում է և հաջողություններ եմ մաղթում բոլորիս այս դժվարինբայց պատվաբեր աշխատանքում:

Շնորհակալություն:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Fri, 11 Oct 2019 15:51:45 +0000
Խորհրդարանականները մասնակցում են «Համագործակցություն հանուն արդարության և խաղաղության» համաժողովին http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27592-2019-10-11-15-50-10 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27592-2019-10-11-15-50-10 Խորհրդարանականները մասնակցում են «Համագործակցություն հանուն արդարության և խաղաղության» համաժողովին
Հոկտեմբերի 11-ին Արցախի…

 Բացելով համաժողովը, խորհրդարանի ղեկավարը նշել է, որ արդարությունն ու խաղաղությունը համամարդկային աժեքներ են, որոնք պահանջված են ու արդիական բոլոր տարածաշրջաններում, բոլոր ժամանակներում և բոլոր ազգերի համար: Նա ընդգծել է, որ հենց այս գաղափարներն են մի հարկի տակ հավաքել աշխարհի տարբեր երկրներում նույն աշխատանքն իրականացնող Արցախի բարեկամներին:

Համաժողովի առաջին նստաշրջանում Ազգային ժողովի նախագահը հանդես է եկել «Արցախի խորհրդարանական դիվանագիտության նոր հնարավորությունները» զեկույցով և ներկայացրել արտաքին քաղաքականության բնագավառում խորհրդարանի կողմից իրականացվող աշխատանքներն ու դրանք ակտիվացնելու հնարավորությունները: Նա մասնավորապես նշել է, որ Արցախի պարագայում, երբ չճանաչվածության հանգամանքով պայմանավորված՝ արտաքին քաղաքականություն վարելու հնարավորությունները սահմանափակ են, խորհրդարանական մակարդակով շփումների ու կապերի կարևորությունը առավել ընդգծվում է, և հավելել, որ 30 տարիների ընթացքում գործադրված ջանքերի շնորհիվ խորհրդարանական դիվանագիտությունը իր արժեքավոր տեղն է զբաղեցրել Արցախի արտաքին քաղաքականության գործիքակազմում:

Ելույթում Աշոտ Ղուլյանը անդրադարձել է 1994 թվականի մայիսին հրադադարի հաստատման ուղղությամբ տարվող բանակցություններում խորհրդարանականների մասնակցությանը, Ազգային ժողովում գործող բարեկամական խմբերի և շրջանակների գործունեությանը, քաղաքական ուժերի մակարդակով միջազգային համագործակցությանը և խորհրդարանական դիվանագիտության աշխուժացման գործում առանձին խորհրդարանականների անհատական պատրաստակամությանն ու ներգրավվածությանը:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Fri, 11 Oct 2019 15:49:12 +0000
ՀԱՐ­ՍԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27590-2019-10-11-15-48-09 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27590-2019-10-11-15-48-09 Նվարդ ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

Բեր­ձո­րից թեք­վում ենք դե­պի Նո­րա­շե­նիկ, և քա­նի որ մու­թը վրա էր հաս­նում, և լիա­լու­սին էր, սա­րե­րը ուր­վագծ­վում էին պայ­ծառ մաք­րու­թյամբ, իսկ ձո­րե­րը, ո­րոնց եզ­րե­րով անց­նում էր խճու­ղին, ա­ռա­վել ա­հար­կու էին թվում։ Ինձ ու­ղեկ­ցող­նե­րը, որ տե­ղի բնա­կիչ­ներ էին, ա­սա­ցին, որ հե­ղեղ­նե­րից ճա­նա­պար­հը շուտ-շուտ քանդ­վում է, բայց քա­նի որ գտն­վում է շրջ­վար­չա­կազ­մի ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում, ա­մեն տա­րի նո­րոգ­վում¬բա­րե­կարգ­վում է: Այս ճա­նա­պար­հին, այս ուղ­ղու­թյան վրա են գտն­վում Վար­դու­տը, Ար­տա­շա­վին, Նո­րա­շե­նի­կը, հե­տո է­լի գյու­ղեր, գյու­ղեր...

Ճա­նա­պար­հին մե­քե­նա­նե­րի շարժ կար, հատ­կա­պես բեռ­նա­տար, թափ­քա­ծածկ. մեղ­վա­փե­թակ­նե­րը սա­րե­րից ի­ջեց­նում էին հար­թա­վայ­րա­յին տա­րածք­ներ։ Բնու­թյունն ինձ թվաց կու­սա­կան ու վայ­րի, հատ­կա­պես երբ ա­ռա­վո­տը բաց­վեց, ու տե­սա, թե ինչ­պես սկյու­ռը պն­դու­կը ոտ­քե­րի մեջ բռ­նած, ցատ­կո­տե­լով բարձ­րա­ցավ տա­նիք. տան­տի­րու­հին՝ Լի­լի­թը բա­ցատ­րեց, որ տաք տեղ են ճա­րել, ձմեռ­վա պա­շար են հա­վա­քում, ձմե­ռում են տա­նի­քի տակ։
Նո­րա­շե­նի­կում տներն ի­րա­րից հե­ռու են` ի տար­բե­րու­թյուն ար­ցա­խյան ա­վան­դա­կան ո­րոշ գյու­ղե­րի, որ­տեղ տներն ընդ­հա­նուր պա­տեր ու­նեն, բա­կերն ընդ­հա­նուր են կամ ի­րար մի­ջով։ Տնե­րի ա­րան­քում ա­զատ հո­ղա­հան­դակ­ներ կան, և տեղ¬տեղ ցց­ված բնա­կան քա­րա­ժայ­ռե­րը մի ա­ռան­ձին գե­ղեց­կու­թյուն են հա­ղոր­դում տե­սա­րան­նե­րին։
Գյու­ղի հետ մեր ծա­նո­թու­թյունն սկս­վում է Սարգ­սյան­նե­րի ըն­տա­նի­քից։
Արևի շո­ղե­րի մեջ ֆռֆ­ռում են ա­մե­նա­տար­բեր չափ­սե­րի ման­կա­կան շո­րեր՝ փռ­ված մի շատ եր­կար լվաց­քա­պա­րա­նի վրա։ Ման­կա­մարդ կի­նը վեր­ջին շո­րը փռեց ու շրջ­վեց մեր կող­մը, որ մո­տե­ցել ու կանգ­նել էինք ցան­կա­պա­տի մյուս կող­մում։
Կար­ծե­ցինք, թե տան աղ­ջիկն է, բայց պարզ­վեց, որ հարսն է։ Պարզ­վեց, որ վեց ե­րե­խա­նե­րի մայրն ինքն է։
Ծա­նո­թա­նում ենք։ Ի­րի­նան Շի­րա­կի մար­զի գյու­ղե­րից է։ Ե­րե­խա­նե­րից մե­ծը սո­վո­րում է եր­րորդ դա­սա­րա­նում, փոք­րը մեկ տա­րե­կան է։


-Սի­րո՞ւմ ես ե­րե­խա­նե­րի հետ զբաղ­վել,- հարց­նում եմ։


-Ե­սիմ։ Էդ­պես ստաց­վեց,- պա­տաս­խա­նեց՝ կռա­հե­լով հար­ցիս են­թա­տեքս­տը։


-Չե՞ս ձանձ­րա­նում. շոր լվա¬փռի~, ամ­բողջ օ­րը՝ ե­փի¬թա­փի~...


-Ին­չըխ ձանձ­րա­նամ։ Չեմ հասց­նում գոր­ծերս ա­նեմ¬պրծ­նեմ՝ օ­րը մթ­նում է։ Համ էլ լվաց­քի մե­քե­նան... ապ­րած կե­նա, շատ է օգ­նում։ Բայց եր­կու օր է լվաց­քը ձեռ­քով եմ ա­նում, մե­քե­նան փչա­ցել է, կի­սուրս գա, տա­նի Բեր­ձոր կամ Ստե­փա­նա­կերտ, սար­քել տա։ ¬ Ա­ռանց այն էլ քն­քուշ խոսքն ա­վե­լի է նր­բա­նում, երբ կի­սու­րի ա­նու­նը տվեց։


-Հե՞շտ ես հար­մար­վել գյու­ղին։


-Դե, ես էլ հո քա­ղա­քից չեմ, գյու­ղի աղ­ջիկ եմ։ Նո­րա­շե­նի­կը մի տե­սակ ոնց որ աշ­խար­հից կտր­ված լի­նի, բայց ինձ շատ է դուր գա­լիս։ Բնու­թյու­նը շատ սի­րուն է, և աղ­մու­կից շատ հե­ռու ենք։ Էս լռու­թյու­նը մար­դու հո­գուն հան­գս­տու­թյուն է բե­րում։


-Հասց­րե՞լ եք բան­ջա­րե­ղեն¬բան ցա­նել։


-Հա։ Բայց կո­վը ցան­կա­պա­տը ջար­դեց¬մտավ, լո­բու ար­խե­րը կե­րավ, լո­լի­կի թփե­րը կոխ­կր­տեց, մնա­ցած մասն էլ ե­րաշտ ե­ղավ, չո­րա­ցավ...
-Կա­րո­ղա­նու՞մ եք հասց­նել:


-Ա­մեն ինչ լավ է։ Ե­րե­խա­նե­րը նպաստ են ստա­նում։


-Ինչ­քա՞ն։ Հե­րի­քո՞ւմ է։


-Մինչև 70 հա­զար։ Բայց կի­սուրս մեզ շատ է օգ­նում։

Ոչ մի տր­տունջ, ոչ մի բո­ղոք, գո­հու­թյուն էր ճա­ռա­գում կնոջ դեմ­քից, և զգում եմ, որ ի­րեն չի կեղ­ծում, ա­սում է այն, ինչ մտա­ծում է.
-Էս­տեղ մար­դիկ էլ են շատ լա­վը, շատ բա­րի են։ Գյու­ղը ոնց որ մի ըն­տա­նիք, ու­րա­խու­թյուն լի­նի, թե տխ­րու­թյուն, միա­սին ենք։
... Տնից դուրս է գա­լիս և մեր զրույ­ցին խառն­վում է տան աղ­ջի­կը, որ սո­վո­րում է 11-րդ դա­սա­րա­նում։


-Ի՞նչ ե­րա­զանք ու­նես, Ա­նուշ։


-Դպ­րո­ցը վեր­ջաց­նեմ, դի­զայ­նի գծով ու­սումս շա­րու­նա­կե­լու եմ, և ան­պայ­ման Երևա­նում։


-Մշա­կույ­թի տուն կամ ա­կումբ ու­նե՞ք։


-Ու­նենք, բայց մի քիչ հե­ռու է։ Ա­կում­բա­վա­րը լավ է աշ­խա­տում, ակ­տիվ է, միշտ մի­ջո­ցա­ռում­ներ է կազ­մա­կեր­պում։ Մենք նույ­նիսկ կո­լեկ­տի­վով գնա­ցել ենք Բեր­ձոր՝ Երևա­նից ե­կած հայտ­նի երգ­չի հա­մեր­գը լսե­լու։ Շատ հե­տաքր­քիր էր։¬Ու ա­վե­լաց­նում է։¬Բայց ինչ­քան լավ կլի­ներ, ե­թե մեր գյու­ղում ման­կա­պար­տեզ լի­ներ։


-Ե­թե ա­մեն ըն­տա­նի­քում ձեր տան պես 6 ե­րե­խա լի­նի, ման­կա­պար­տեզ էլ կու­նե­նաք։


Ե­րե­խա­նե­րը մե­կիկ¬մե­կիկ դուրս էին ե­կել. ո­րը ջրի ծո­րա­կի, ո­րը` առ­վի եզ­րի խո­տի մեջ խա­ղում էին։ Մե­կը մե­կից սի­րուն, խո­շոր աչ­քե­րով, ո­րը շի­կա­հեր, ո­րը սևա­հեր...
Խնդ­րե­ցի, որ լու­սան­կա­րենք, հար­սը հրա­ժար­վեց՝ կի­սուրս ի­մա­նա, հե­տո...
Ա­նու­շը մոր՝ Սու­սա­նի երևա­նյան հե­ռա­խո­սա­հա­մա­րը տվեց, պատ­րաս­տա­կա­մու­թյուն հայտ­նե­լով հա­մա­ցան­ցով լու­սան­կար ու­ղար­կել։
Նո­րա­շե­նի­կի հար­սի գե­ղա­նի պատ­կե­րը, հո­գու բա­ցա­ռիկ խո­նար­հու­թյան հետ, ամ­բող­ջաց­նում էր բնան­կա­րը, ո­րի մեջ մի զար­մա­նա­լի մաք­րու­թյուն ու գե­ղեց­կու­թյուն կար։
…Սու­սա­նի հետ ծա­նո­թա­նում եմ հե­ռա­խո­սով։ Պատ­մեց, որ ե­րա­զել է Ղա­րա­բա­ղը տես­նել, իսկ հե­տո, երբ Շար­ժու­մը սկս­վեց, հե­տաք­րք­րու­թյունն ա­վե­լի մե­ծա­ցավ։ Հա­րա­զատ եղ­բայ­րը՝ Հո­վիկ Մել­քո­նյա­նը, զոհ­վել է Ար­ցա­խյան պա­տե­րազ­մում, 1992-ին, Մռա­վի գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ։ Եվ պա­տա­հա­կան չէր, որ 2000¬ին գյում­րե­ցու ըն­տա­նի­քը հաս­տատ­վեց Նո­րա­շե­նի­կում։ Ար­ցախն ի­րեն դուր է գա­լիս… 2016¬ին գյու­ղից մի քա­նի կի­լո­մետր հե­ռու ա­կա­նի վրա մե­քե­նա պայ­թեց, ո­րը ա­ռիթ դար­ձավ, որ­պես­զի ա­կա­նա­զերծ­ման աշ­խա­տանք­նե­րին կա­նանց էլ ներգ­րա­վեն։ Սու­սա­նը շր­ջա­կա գյու­ղե­րից մի քա­նի կա­նանց հետ սակ­րա­վոր դար­ձավ։ Սո­վո­րե­ցին, պատ­րաստ­վե­ցին, եր­կու տա­րի աշ­խա­տե­լուց հե­տո տա­րի­քի ա­ռա­ջանց­ման պատ­ճա­ռով Սու­սա­նը թո­ղեց աշ­խա­տան­քը։ Ըն­տա­նի­քի ամ­բողջ հոգ­սը կնոջ ու­սե­րին է։ Մեծ ըն­տա­նի­քը Նո­րա­շե­նի­կում տե­ղա­վոր­ված է եր­կու­սե­նյա­կա­նոց բնա­կա­րա­նում։ Բայց նրանք հա­մոզ­ված են, հույ­սով սպա­սում են, որ բնա­կա­րա­նի հար­ցը կլուծ­վի, պայ­ման­նե­րը կբա­րե­լավ­վեն։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Fri, 11 Oct 2019 15:41:08 +0000
ԴԺ­ՎԱ­ՐՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԸ ՀԱՂ­ԹԱ­ՀԱ­ՐԵ­ԼԻ ԵՆ, Ե­ԹԵ... http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27589-2019-10-11-15-36-34 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27589-2019-10-11-15-36-34 ԴԺ­ՎԱ­ՐՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԸ ՀԱՂ­ԹԱ­ՀԱ­ՐԵ­ԼԻ ԵՆ, Ե­ԹԵ...
Նվարդ ՍՈ­ՂՈ­ՄՈ­ՆՅԱՆ


Քա­շա­թա­ղի շր­ջա­նի Նո­րա­շե­նի­կի հա­մայն­քը, ո­րի կազ­մի մեջ մտ­նում է նաև Վար­դուտ գյու­ղը, ղե­կա­վա­րում է Ծո­վի­նար Խա­չատ­րյա­նը։ Ա­վար­տել է Բա­դա­րա­յի միջ­նա­կար­գը, ա­պա Ստե­փա­նա­կեր­տի Մես­րոպ Մաշ­տոց Հա­մալ­սա­րա­նի պատ­մու­թյան բա­ժի­նը։ Ա­մու­սի­նը՝ Սեր­գեյ Պետ­րո­սյա­նը, Քա­շա­թա­ղի շր­ջա­նա­յին բաժ­նի պե­տի վա­րորդ էր աշ­խա­տում, հե­տո դար­ձավ նույն շր­ջա­նի 10 հա­մայ­նք­նե­րի տե­ղա­մա­սա­յին տե­սուչ։ Ըն­տա­նի­քը Վար­դուտ է տե­ղա­փոխ­վել 2007-ից, որ­տեղ և մինչև հի­մա ապ­րում են։ Վար­դու­տում է ծն­վել նաև եր­րորդ տղան։ Ծո­վի­նա­րը 2010 թվա­կա­նից մինչ այ­սօր աշ­խա­տում է Վար­դու­տի միջ­նա­կարգ դպ­րո­ցում՝ որ­պես պատ­մու­թյան ու­սուց­չու­հի։ 2015-ին ըն­տր­վել է Նո­րա­շե­նի­կի հա­մայն­քի ղե­կա­վար։ Պատ­մում է, որ ղե­կա­վար­ման ջի­ղը, ձգ­տու­մը փո­խանց­վել են հո­րա­կան պա­պի­կից, ով խոր­հր­դա­յին տա­րի­նե­րին ղե­կա­վար պաշ­տոն էր զբա­ղեց­րել։

Շփ­վող, նա­խա­ձեռ­նող, կազ­մա­կեր­պող բնա­վո­րու­թյուն ու­նի Ծո­վի­նա­րը և վա­յե­լում է գյու­ղա­ցի­նե­րի հար­գան­քը, վս­տա­հու­թյու­նը։ Երբ 8 տա­րի ա­ռաջ, ա­ռա­ջին ան­գամ տե­ղա­կան ինք­նա­կա­ռա­վար­ման ընտ­րու­թյուն­նե­րում, դրել է իր թեկ­նա­ծու­թյու­նը, կաս­կա­ծող­ներ կա­յին, մի քա­նի հո­գի էլ դեմ են ար­տա­հայտ­վել, բայց 4 տար­վա աշ­խա­տան­քից հե­տո, երբ նո­րից ա­ռա­ջադ­րեց իր թեկ­նա­ծուու­թյու­նը, կաս­կա­ծող­նե­րի թի­վը խիստ քչա­ցել էր։ Դա հետևանք է այն հա­մառ աշ­խա­տան­քի, որ Ծո­վի­նա­րը տա­րել է բնակ­չու­թյան հետ. բա­րի, սր­տա­ցավ, զգա­յուն վե­րա­բեր­մունք յու­րա­քան­չյուր բնակ­չի հոգ­սի, ցա­վի նկատ­մամբ, օգ­նե­լու պատ­րաս­տա­կա­մու­թյուն։
ՙՑան­կա­ցած դժ­վա­րու­թյուն հաղ­թա­հա­րե­լի է,¬ ա­սում է հա­մայն­քի կին ղե­կա­վա­րը։¬Ի­հար­կե, կան խն­դիր­ներ, որ դժ­վար լու­ծե­լի են, բնա­կան է, վե­րաբ­նա­կեց­ված գյու­ղե­րի խն­դիր­ներն առ­հա­սա­րակ շատ են։ Նման դեպ­քե­րում օգ­նու­թյան է հաս­նում Քա­շա­թա­ղի շրջ­վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վա­րու­թյու­նը՚։
Եր­կու գյու­ղե­րի բնակ­չու­թյու­նը հիմ­նա­կա­նում զբաղ­վում է ա­նաս­նա­պա­հու­թյամբ, մեղ­վա­բու­ծու­թյամբ։ Լայ­նա­ծա­վալ հո­ղա­գոր­ծա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի հա­մար տե­ղանքն այն­քան էլ բա­րեն­պաստ չէ. և՜ հո­ղա­տա­րա­ծու­թյունն է քիչ, և՜ ո­ռոգ­ման ջրի խն­դիր կա։ Իսկ Վար­դու­տը բա­վա­րար­ված է և՜ ո­ռոգ­ման, և՜ խմե­լու ջրով։ Նո­րա­շե­նի­կը բա­վա­րար­ված է միայն խմե­լու ջրով, յու­րա­քան­չյուր բա­կում ջրա­ծո­րակ կա։ Եր­կու գյու­ղե­րում խմե­լու ջրի հին խո­ղո­վա­կա­շա­րե­րը նո­րոգ­վել են, անց է կաց­վել փո­ղո­ցա­յին լու­սա­վո­րու­թյուն։ Գյու­ղա­պե­տը նշեց, որ Նո­րա­շե­նի­կում 7 ըն­տա­նիք ստա­ցել է շի­նա­նյութ տա­նիք­նե­րի հիմ­նա­նո­րոգ­ման հա­մար։ Միջ­հա­մայն­քա­յին և ներ­հա­մայն­քա­յին ճա­նա­պարհ­նե­րը, որ հոր­դա­ռատ անձրևնե­րից քանդ­վում են, մշ­տա­պես գտն­վում են հա­մայն­քի և շր­ջա­նա­յին ղե­կա­վա­րու­թյան ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում։ Այդ աշ­խա­տանք­ներն ի­րա­կա­նաց­վում են եր­կու հա­մայ­նք­նե­րի բնակ­չու­թյան օ­ժան­դա­կու­թյամբ։
Վար­դուտն ու­նի բու­ժամ­բու­լա­տո­րիա, որ­տեղ աշ­խա­տում է բարձ­րա­գույն կր­թու­թյամբ բժիշկ, ով բու­ժօգ­նու­թյուն է ցույց տա­լիս նաև հարևան գյու­ղե­րի բնակ­չու­թյա­նը: Նա տա­րած­քում մեծ հար­գանք է վա­յե­լում։ Վար­դուտն ու­նի միջ­նա­կարգ դպ­րոց, որ­տեղ սո­վո­րում է 15 ա­շա­կերտ, դա­սա­վան­դում է 7 ու­սու­ցիչ։ Շեն­քա­յին պայ­ման­նե­րը բա­վա­րար են, բայց դպ­րո­ցը վե­րա­նո­րոգ­ման կա­րիք ու­նի։ Ե­ղած կադ­րե­րը բարձ­րա­գույն կր­թու­թյան են, ո­րա­կյալ մաս­նա­գետ­ներ, բայց դպ­րո­ցը քի­միա¬կեն­սա­բա­նու­թյան, ռու­սաց և օ­տար լե­զու­նե­րի մաս­նա­գետ­նե­րի կա­րիք ու­նի։
Եր­կու գյու­ղե­րի բնակ­չու­թյան թի­վը 110 է, չկան աղ­քատ և ծայ­րա­հեղ աղ­քատ­ներ գյու­ղա­ցի­նե­րը ա­նաս­նա­պա­հա­կան մթերք­նե­րը կա­րո­ղա­նում են ի­րաց­նել. Հա­յաս­տա­նից, հան­րա­պե­տու­թյան մո­տիկ շր­ջան­նե­րից, գյու­ղե­րից մե­քե­նա­նե­րով գա­լիս են գնում­ներ ա­նում։ Ա­մե­նա­մյա բեր­քի տոնն էլ, որ անց­կաց­վում է Ստե­փա­նա­կեր­տում, նպաս­տում է, որ մար­դիկ ի­րենց մթեր­քը շու­կա հա­նեն։
Ծրագ­րեր շատ կան։ Նա­խա­տես­ված է 2020թ. Նո­րա­շե­նի­կի ո­ռոգ­ման ջրի հար­ցը լու­ծել։ Այդ դեպ­քում, թե­կուզ փոքր հո­ղա­հան­դակ­նե­րի վրա, մար­դիկ հնա­րա­վո­րու­թյուն կու­նե­նան զբաղ­վել հո­ղա­գոր­ծու­թյամբ։ Ի­մի­ջիայ­լոց, Նո­րա­շե­նի­կի ե­րե­խա­նե­րը հա­ճա­խում են հարևան Ար­տա­շա­վիի միջ­նա­կարգ դպ­րոց (հա­տուկ տրանս­պոր­տով)։
Իմ այն հար­ցին, թե դժ­վար չէ՞ հա­մա­տե­ղել ման­կա­վար­ժու­թյու­նը հա­մայն­քի ղե­կա­վա­րու­թյան հետ, Ծո­վի­նա­րը պա­տաս­խա­նեց. ՙԵր­րորդ ո­լոր­տը՝ ըն­տա­նիք, տուն, չն­շե­ցիք։ Հեշտ չէ, ի­հար­կե, բայց հաղ­թա­հա­րե­լի է։ Ա­մու­սինս, ե­րե­խա­ներս՝ Հրա­չը, Վա­հագ­նը, Սու­րե­նը (դպ­րո­ցա­կան­ներ) շատ են օգ­նում։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Fri, 11 Oct 2019 15:26:47 +0000
ՍՈՒՐԲ ԹԱՐԳ­ՄԱՆ­ՉԱՑ ՏՈՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/spiritual/item/27588-2019-10-11-15-10-45 http://artsakhtert.com/arm/index.php/spiritual/item/27588-2019-10-11-15-10-45 ՍՈՒՐԲ ԹԱՐԳ­ՄԱՆ­ՉԱՑ ՏՈՆ
Հայ ժո­ղո­վուր­դը միշտ…

 Ա­ռա­ջի­նը կոչ­վում է ՙՍր­բոց թարգ­ման­չաց հարցն մե­րոց Սա­հա­կայ եւ Մես­րով­բայ՚ և նշ­վում է հու­նի­սի 11-ից մինչև հու­լի­սի 16-ն ըն­կած ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում (այս տա­րի հու­լի­սի 11-ին): Այդ օ­րը հա­մար­վում է Ս.Սա­հա­կի և Ս.Մես­րո­պի հան­դիպ­ման օ­րը Ռահ գե­տի ա­փին: Տո­նի օ­րը բազ­մա­թիվ ուխ­տա­վոր­ներ մեկ­նում են Օ­շա­կան` եր­կր­պա­գե­լու և խունկ ծխե­լու ե­րա­նաշ­նորհ վար­դա­պետ Ս. Մես­րոպ Մաշ­տո­ցի շի­րի­մի վրա: Երկ­րոր­դը, որ կոչ­վում է ՙՍր­բոց Թարգ­ման­չաց վար­դա­պե­տացն մե­րոց` Մես­րով­բայ, Ե­ղի­շէի, Մով­սի­սի Քեր­թո­ղին, Դավ­թի Ա­նյաղթ փի­լի­սո­փա­յին, Գրի­գո­րի Նա­րե­կաց­ւոյն եւ Ներ­սի­սի Կլաեց­ւոյն՚, նշ­վում է հոկ­տեմ­բե­րի 3-ից մինչև նո­յեմ­բե­րի 7-ն ըն­կած ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում (այս տա­րի հոկ­տեմ­բե­րի 12-ին) և հի­շա­տա­կումն է հա­յոց գրե­րի գյու­տի և Սուրբ Գր­քի թարգ­մա­նու­թյամբ սկս­ված ՙԹարգ­ման­չաց շարժ­ման՚: 

Թերևս աշ­խար­հի քիչ ժո­ղո­վուրդ­ներ ի­րենց ե­կե­ղե­ցա­կան տո­նա­ցույ­ցում ու­նեն այս­պի­սի մի տոն, ո­րում գե­րա­զան­ցա­պես շեշտ­ված են թե’ հոգևոր և թե’ ազ­գա­յին գե­րա­գույն ի­րո­ղու­թյուն­ներ: Տո­նի խոր­հուր­դը լա­վա­գույնս ըն­բռ­նե­լու հա­մար մենք պետք է հե­տա­դարձ հա­յացք նե­տենք պատ­մա­կան այն շր­ջա­նին, երբ հայ ժո­ղո­վուրդն իր բազ­մա­դա­րյա ըն­թաց­քի մեջ վերս­տին կանգ­նել էր ձուլ­ման վտան­գի և լի­նել-չլի­նե­լու խնդ­րի առջև: Մինչև 5-րդ դար հա­յոց դպ­րոց­նե­րում ու­սու­ցու­մը կա­տար­վում էր հու­նա­րեն և ա­սո­րե­րեն լե­զու­նե­րով: Քրիս­տո­նեու­թյան ըն­դու­նու­մից հե­տո հու­նա­կան և ա­սո­րա­կան ազ­դե­ցու­թյուն­ներն էլ ա­վե­լի ու­ժե­ղա­ցան, քա­նի որ թե’ Սուրբ Գր­քի պատ­գամ­նե­րի մա­տու­ցու­մը և թե’ ե­կե­ղե­ցու ծի­սա­կան ա­րա­րո­ղա­կար­գե­րը կա­տար­վում էին այդ լե­զու­նե­րով: Դրու­թյու­նը ծան­րաց­նում էր նաև Հա­յաս­տա­նի բա­ժան­ված լի­նե­լը Բյու­զան­դիա­յի և Պարս­կաս­տա­նի միջև: Պե­տա­կան ան­կա­խու­թյան կո­րուս­տը, երկ­րի եր­կատ­վա­ծու­թյու­նը, սե­փա­կան գրի ու գրա­կա­նու­թյան բա­ցա­կա­յու­թյու­նը մեր ժո­ղովր­դին սպառ­նում էր ու­ծաց­մամբ և վե­րաց­մամբ: Այս վտան­գը խո­րա­պես գի­տակ­ցում էին թե’ հա­յոց Վռամ­շա­պուհ ար­քան և թե’ Սա­հակ Պարթև հայ­րա­պե­տը, ով­քեր ձեռ­նա­մուխ էին ե­ղել այդ ծանր վի­ճա­կից ելք ո­րո­նե­լու: Եր­կար դե­գե­րում­նե­րից ու ո­րո­նում­նե­րից հե­տո, ի վեր­ջո, Մես­րոպ Մաշ­տո­ցի մի­ջո­ցով մեր ազ­գին շնորհ­վեց հա­յոց գի­րը, ո­րը դար­ձավ աշ­խար­հի կոր­ծա­նա­րար հե­ղեղ­նե­րից մեզ պաշտ­պա­նող պատ­վար և մեր ան­մա­հու­թյան ան­խախտ գրա­վա­կան:
Գրե­րի գյու­տից ան­մի­ջա­պես հե­տո Ս.Սա­հակն ու Ս.Մես­րո­պը մի խումբ ա­շա­կերտ­նե­րի հետ ձեռ­նա­մուխ են լի­նում Սուրբ Գր­քի հա­յե­րեն թարգ­մա­նու­թյա­նը, ո­րը տևում է շուրջ 30 տա­րի: Թարգ­մա­նու­թյու­նը նախ կա­տար­վեց ա­սո­րա­կան Պե­շիտ­տա (Պե­շի­թո) բնագ­րից, այ­նու­հետև Աստ­վա­ծաշն­չի հնա­գույն` հու­նա­րեն Յո­թա­նաս­նից (Սեպ­տուա­գին­տա) թարգ­մա­նու­թյու­նից: Իր լեզ­վի մաք­րու­թյան, ո­ճի հս­տա­կու­թյան, գե­ղար­վես­տա­կան ար­տա­հայ­տիչ պատ­կե­րա­վո­րու­թյան և թարգ­մա­նա­կան մտ­քի ճշգր­տու­թյան շնոր­հիվ այս թարգ­մա­նու­թյունն օ­տար գիտ­նա­կան­նե­րի կող­մից ան­վան­վեց ՙԹա­գու­հի թարգ­մա­նու­թյանց՚:
Սուրբ Գր­քի թարգ­մա­նու­թյան շնոր­հիվ Աստ­ծո խոս­քը մեր ժո­ղովր­դի հա­մար դար­ձավ հա­րա­զատ ու մատ­չե­լի, Աստ­ված սկ­սեց հա­յե­րեն խո­սել հա­յի հետ` վառ պա­հե­լով հա­յի հո­գում Լու­սա­վոր­չի ան­մար կան­թե­ղի լույ­սը: Հա­յի հա­մար միս ու ա­րյուն դար­ձավ քրիս­տո­նեու­թյու­նը, հա­նուն ո­րի ար­դեն մե­կու­կես դար հե­տո նա դուրս ե­կավ Ա­վա­րայր:
Աստ­վա­ծաշն­չի թարգ­մա­նու­թյու­նից հե­տո Ս.Սա­հակն ու Ս.Մես­րո­պը ծա­վա­լե­ցին քա­րոզ­չա­կան լայն գոր­ծու­նեու­թյուն, ա­մե­նուր բա­ցե­ցին հա­յա­լե­զու դպ­րոց­ներ, հա­յաց­րին մեր Ե­կե­ղե­ցու ծե­սը և հիմ­քը դրե­ցին մեր ծի­սա­կան մա­տյան­նե­րի (Ժա­մա­գիրք, Շա­րա­կան, Տո­նա­ցույց և այլն), սահ­մա­նե­ցին զա­նա­զան կա­նոն­ներ և օ­րենք­ներ: Նրանք ստղ­ծե­ցին թարգ­մա­նիչ­նե­րի մի ամ­բողջ բա­նակ, ո­րոնց գոր­ծու­նեու­թյամբ սկիզբ ա­ռավ հայ թարգ­մա­նա­կան և ինք­նու­րույն գրա­կան ժա­ռան­գու­թյու­նը, սկս­վե­ցին քնն­վել ի­մաս­տա­սի­րու­թյան, բնա­գի­տու­թյան, պատ­մու­թյան, մարդ­կա­յին հո­գու և տիե­զեր­քի խոր­քե­րը: Ծաղ­կեց քրիս­տո­սա­շունչ մշա­կույ­թը, թրծ­վեց հա­յի ինք­նու­թյունն ու դի­մա­գի­ծը:
Ս.Սա­հա­կի և Ս.Մես­րո­պի ցա­նած հո­ղում ծլե­ցին ու փթ­թե­ցին այն­պի­սի սեր­մեր, ինչ­պի­սիք էին Կո­րյունն ու Ե­ղի­շեն, Եզ­նիկ Կող­բա­ցին ու Դա­վիթ Ան­հաղ­թը, Մով­սես Խո­րե­նա­ցին ու Ղա­զար Փար­պե­ցին, Գրի­գոր Նա­րե­կա­ցին ու Ներ­սես Կլա­յե­ցին (Շնոր­հա­լի) և շատ ու­րիշ­ներ: Նրանց բոր­բո­քած հրով վառ­ված` ի­մա­ցյալ մա­հով ան­մա­հա­նա­լու գնա­ցին Վար­դա­նանք և Վա­հա­նյանք, Սար­դա­րա­պա­տի և Ար­ցա­խյան գո­յա­պայ­քա­րի հե­րոս­նե­րը: Այ­սօր էլ բազ­մա­թիվ հա­յոր­դի­ներ, բարձր պա­հե­լով սր­բա­զան թարգ­մա­նիչ­նե­րի վա­ռած ջա­հը` ա­ռաջ­նոր­դում են մեր ժո­ղովր­դին դե­պի լույս և ճշ­մար­տու­թյուն, դե­պի ան­մա­հու­թյան ան­խախտ ու­ղին:

Տ. Ներ­սես քա­հա­նա ԱՍ­ՐՅԱՆ
Հայ Ա­ռա­քե­լա­կան Ե­կե­ղե­ցու
Ար­ցա­խի թե­մի Տե­ղե­կատ­վա­կան
հա­մա­կար­գի տնօ­րեն

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Հոգևոր Fri, 11 Oct 2019 15:08:52 +0000