comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Items filtered by date: Հինգշաբթի, 11 Ապրիլի 2019 http://artsakhtert.com Sun, 21 Jul 2019 13:11:31 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ԻՆՉ ԱՌԱՎԵԼՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՈՒՆԻ ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26457-2019-04-12-16-57-56 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26457-2019-04-12-16-57-56 ԻՆՉ ԱՌԱՎԵԼՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՈՒՆԻ ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ
Սրբուհի ՎԱՆՅԱՆ

Առողջապահության նախարարի պարզաբանումները

Ինչպես հայտնի է, Հանրապետական բժշկական կենտրոնի պոլիկլինիկական բաժանմունքում վերջերս ներդրվել է առողջապահության էլեկտրոնային համակարգ, որը խոստանում է մի շարք բարեփոխումներ, այդ թվում և` քաղաքացիների հերթագրման գործընթացի պարզեցնում, բյուրոկրատական քաշքշուկներից ազատում, հիվանդների սպասարկաման մակարդակի բարձրացում: Այն նաև նպատակ է հետապնդում հեռախոսակապով գրանցվելու միջոցով կանոնակարգելու հերթերը: Քաղաքացիների համար գործում է 33-03 կարճ հեռախոսահամարը: Զանգահարելով և հայտնելով անձնագրի կամ սոցիալական քարտի համարը, քաղաքացիները հերթագրվում են և օգտվում պոլիկլինիկայի մատուցած ծառայություններից: Այս կարգը գործում է ս.թ. ապրիլի 1-ից: Շուտով բնակիչները կկարողանան նաև էլեկտրոնային եղանակով հերթագրվել: Դա թույլ կտա խնայել քաղաքացիների ժամանակը, կարգավորել բժիշկների աշխատաժամանակը, կբացառի մեծաթիվ կուտակումները պոլիկլինիկայի տարածքում:

Այդ մասին զեկուցելով Կառավարության վերջին նիստում առողջապահության նախարար Ա. Բաղրյանը նշել է, որ համակարգը բազմաֆունկցիոնալ է, այն առողջապահական տվյալների կառավարման միասնական համակարգ է, որտեղ մուտքագրվում և պահվում են բնակիչների առողջությանը վերաբերող ամբողջական տվյալներ։ ՙԱռողջապահության էլեկտրոնային համակարգը կլինիկական ռիսկերի նվազեցում, ժամանակի տնտեսում, ծախսերի կրճատում, հասանելիություն է ենթադրում՚,-ասել է Ա. Բաղրյանը։
Իսկ ինչո՞ւ են հենց հերթագրումից սկսել. քանի որ հենց դա է բազմաթիվ բողոքների ու գանգատների և քաղաքացիների մտահոգության տեղիք տալիս։ Ըստ 2018թ. վիճակագրական տվյալների, պոլիկլինիկա օրական հաճախում է 450 մարդ։ Նույնչափ հաճախումներ կան ընթացիկ տարում։ Հերթագրման վերոնշյալ կարգը սահմանելուց հետո օրական շուրջ 100 հոգի նախօրոք հերթագրվում է, այսինքն` մոտ 25-30 տոկոսով կարողանում են հաճախումները պլանավորել։ Ա. Բաղրյանի խոսքով` դեռ չի կարելի ասել, որ խնդիրը լրիվությամբ լուծվել է, կուտակումներ, քաղաքացիներից որոշակի դժգոհություններ կան, քանի որ դեռևս լրիվությամբ չեն հարմարվել սպասարկման նոր կարգին։
Արայիկ Բաղրյանը լրագրողների հետ ճեպազրույցում ասել է, որ իրականում այդ դժգոհությունները մասամբ տեղին են։ Նախարար հաճախակի է լինում պոլիկլինիկայում` համակարգի ուժեղ ու թույլ կողմերին ծանոթանալու նպատակով։ Բժիշկների ու մյուս բուժաշխատողների համար համակարգի առավելությունն արդեն տեսանելի է, քանի որ ստիպված չեն լինում ընդհատել աշխատանքը` հերթերի ժամանակ ծագող վեճերը հարթելու համար կամ ակամայից ունկնդիրն ու ականատեսը դառնալու նմանատիպ ընդհարումներին: Խոստովանենք, դա այնքան էլ հաճելի չէ և հաճախ խանգարում է բուժսպասարկման գործընթացին: Այս պահին պոլիկլինիկայի բոլոր բժիշկները հանգիստ են աշխատում, ու սա արդեն խոսում է համակարգի առաջին լուրջ առավելության մասին։ ՙՄնացած առավելությունները կերևան համակարգի լրիվ գործարկմանը զուգահեռ. մարդիկ կսովորեն, որ նախօրոք պետք է գրանցվել, այնպես, ինչպես գրանցվում են վարսավիրանոց հաճախելուց առաջ, կամ` մեկ այլ մասնագետի մոտ ընդունելության դեպքում՚,-համոզված է նախարարը:
Ինչ վերաբերում է հիվանդներին, որոնք բողոքում են, թե, վատառողջ լինելով հանդերձ, ստիպված են լինում սպասել բժշկի նշանակած օրվան` հետազոտվելու համար, Ա. Բաղրյանն ասաց, որ նման դեպքերի համար Հանրապետական բժշկական կենտրոնում գործում են այլ ծառայություններ, այդ թվում և առաջին բուժօգնության: Իսկ պոլիկլինիկան առաջին հերթին պլանային հետազոտման ֆունկցիա է իրականացնում։ Լրագրողները նախարարին փոխանցեցին Արցախում բնակվող, բայց ԼՂՀ քաղաքացիություն չունեցող անձանց բողոքները, ովքեր բուժսպասարկման հետ կապված դժվարություններ են ունենում: Ա. Բաղրյանը պատասխանեց, որ տեղյակ է խնդրին, նման դեպքեր լինում են ինչպես հիվանդների, այնպես էլ հղիների հետ. նրանց առանձին հրամանով կցագրում են ծննդատանը և պոլիկլինիկայում, որպեսզի պատշաճ բուժսպասարկում ստանան Արցախի հանրապետության մյուս քաղաքացիներին հավասար իրավունքներով։ Առողջապահության նախարարությունն ամենօրյա մոնիտորինգի միջոցով վերահսկում է իրավիճակը: Նախարարը համոզմունք հայտնեց, որ առաջիկա մեկ-երկու ամիսներին խնդիրը լրիվությամբ կկարգավորվի։
Էլեկտրոնային համակարգը փորձ է արվում ներդնել նաև սոցիալական ոլորտում, ասենք` նպաստների համար: Այդ ուղղությամբ նախապատրաստական աշխատանքները սկսված են, դրանք կավարտվեն մեկ-երկու ամսից։ Սոցիալական ոլորտում էլեկտրոնային համակարգի ներդրումով նվազագույնի կհասցվի ծնողների ներգրավվածության անհրաժեշտությունը երեխաների ծննդյան, նպաստների ստացումն ապահովող փաստաթղթերի ձևակերպման մեջ, տարբեր կառույցների հետ համագործակցությունը կդառնա առավել արդյունավետ և կիրականացվի ժամանակի տնտեսումով:
Լրագրողներն Արայիկ Բաղրյանի ուշադրությունը հրավիրեցին առողջապահության համակարգում առկա մի շատ կարևոր խնդրի՝ մասնագետների պակասի վրա, ինչը ևս ինչպես հերթերի, այնպես էլ բուժսպասարկման մակարդակի անկման պատճառ է հանդիսանում։ Ի՞նչ մեխանիզմներ է կիրառում նախարարությունը պետպատվերի շրջանակներում ուսումն ավարտած մասնագետներին հետ` Արցախ բերելու և աշխատանքով ապահովելու համար: Անվիճելի է, որ մասնագետների պակաս իրականում կա, հատկապես շրջաններում։ Նախարարի տեղեկատվությամբ` Հայաստանի Հանրապետությունում այս պահին պետպատվերի շրջանակներում 175 ուսանող է բժշկական կրթություն ստանում, մինչև 2025 թվականը սպասում են նրանց վերադարձին, ինչպես նշված է պայմանագրում: Մեր նկատառմանը, թե պայմանագիր ունեին նաև մինչ այս պահն ավարտածները, որոնք այդպես էլ չեն վերադարձել, նախարարը պատասխանեց, որ չվերադառնալու պայմաններն ինչպես սուբյեկտիվ, այնպես էլ օբյեկտիվ են, և խնդիրը լրիվությամբ դեռևս հնարավոր չէ կարգավորել։ Նա տեղեկացրեց, որ պայմանագրի ձևերը խստացվել են: 2018 թվականին ունեցել են դեպք, երբ շրջանավարտը հրաժարվել է կատարել պայմանագրի պարտավորությունները և վերադառնալ: Ներկայումս, սահմանված ժամանակացույցով, իր ուսման վրա ծախսված պետական միջոցները հետ է վերադարձնում։
2018 թվականին համակարգը համալրվել է 19 մասնագետով: Այս տարի սպասում են 7 շրջանավարտի, որոնք պատրաստ են վերադառնալ և աշխատել այստեղ։ Նախարարի խոսքով` յուրաքանչյուր տարի այդ թիվն ավելացվելու է։ Խնդիրը լուծելու համար պարբերաբար նաև դրսից են մասնագետներ հրավիրում:
Առողջապահության նախարարը կառավարության հաստատմանն է ներկայացրել նաև պոլիկլինիկաների, առանձին մասնագիտացված կաբինետների, ընտանեկան բժշկի գրասենյակների, բժշկական ամբուլատորիաների, գյուղական առողջության կենտրոնների, բուժակ-մանկաբարձական կետերի, կանանց կունսուլտացիաների, հիվանդանոցային ու կալանավորված անձանց ու դատապարտյալների համար ստեղծված բժշկական կազմակերպությունների կողմից տրամադրվող բժշկական օգնության ու սպասարկման համար անհրաժեշտ տեխնիկական ու մասնագիտական որակավորման պահանջներն ու պայմանները հաստատելու մասին որոշման նախագիծը։ Արայիկ Բաղրյանը նշել է, որ ներկայացված նախագծի հիմնական նպատակը լաբորատոր ախտորոշիչ տեսակների տարանջատումն է, սարքավորումների և գործիքների հագեցվածության սահմանումը, տեխնիկական պահանջների ու պայմանների նորացումը, պարզեցումը, կրճատումը, համապատասխանեցումը ժամանակակից նորագույն սարքավորումներին և բժշկական պահանջարկին։ Կգործի բուժաշխատողների պարտադիր վերապատրաստման նոր կարգ։ Կսահմանվեն կալանավորված անձանց և դատապարտյալների համար ստեղծված բժշկական կազմակերպության կողմից տրամադրվող բուժօգնության և սպասարկման անհրաժեշտ տեխնիկական և մասնագիտական որակավորման պահանջները, ներառյալ քրեակատարողական հիմնարկներում բժշկական օգնության և սպասարկման համար անհրաժեշտ պարտադիր մասնագիտական գործունեության պահանջները։ Նախագիծը համաձայնեցվել է շահագրգիռ պետական մարմինների հետ։

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Fri, 12 Apr 2019 16:55:04 +0000
Նախագահ Սահակյանն ստորագրել է օրենքներ http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/26456-2019-04-12-16-54-09 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/26456-2019-04-12-16-54-09 Նախագահ Բակո Սահակյանն…]]> arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Fri, 12 Apr 2019 16:53:48 +0000 ԱՅԼ ՀԱՐՑԵՐԻ ՇՐՋԱՆԱԿՆԵՐՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26455-2019-04-12-16-52-44 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26455-2019-04-12-16-52-44 ԱՅԼ ՀԱՐՑԵՐԻ ՇՐՋԱՆԱԿՆԵՐՈՒՄ
Էմմա ԲԱԼԱՅԱՆ

 Ապրիլի 11-ին Ստեփանակերտի քաղաքապետարանի նիստերի դահլիճում տեղի ունեցավ ավագանու հերթական նիստը: Օրակարգային հարցերի քննարկումից հետո, այլ հարցերի շրջանակներում ավագանու անդամները բարձրացրին համայնքին հուզող մի շարք հարցեր:

Բայց մինչ այդ քաղաքապետ Սուրեն Գրիգորյանն ավագանու հաստատմանը ներկայացրեց Ստեփանակերտի տեղանունների և վերանվանման հանձնաժողովի` ապրիլի 4-ի նիստում կայացրած որոշումը, համաձայն որի՝ նկատի ունենալով ՀՅԴ կուսակցության և ՙՄայրություն՚ ՀԿ-ի առաջարկը, թիվ 6 դպրոցն անվանակոչվեց ԱՀ և ՀՀ հերոս Յուրի Պողոսյանի անունով: Ավագանին հաստատեց հանձնաժողովի կողմից ընդունված այդ որոշումը մի վերապահումով՝ մինչև համապատասխան որոշում ընդունելը հանձնաժողովը ծանոթացնի եղած առաջարկների հետ: Փողոցների վերանվանման հետ կապված բոլոր առաջարկները քաղաքապետի բացատրությամբ կհետաձգվեն` քանզի այս տարի սպասվում են ՏԻՄ ընտրություններ, մյուս տարի էլ՝ նախագահական, և հնարավոր է, փողոցների փոխած անուններն ընտրությունների ժամանակ առաջացնեն խառնաշփոթ: Սակայն նա հանձնարարեց ստեղծել համապատասխան աշխատանքային խումբ, որը կուսումնասիրի մայրաքաղաքի որոշ փողոցների, նրբանցքների, փակուղիների վերանվանման անհրաժեշտությունը, դրա հետ կապված օրենսդրական դաշտի հնարավոր փոփոխությունները:
Բարձրացվեցին որոշ փողոցների, արվարձանների արտաքին լուսավորման հետ կապված հարցեր: Բացատրվեց, որ կյանքի է կոչվում դրա հետ կապված ծրագիր, որով նախատեսվում է 3 տարվա ընթացքում լիարժեք լուծել արտաքին լուսավորման խնդիրը:
Հաճախ բարձրացվող հարցերից էին գերեզմանատան ճանապարհների բարեկարգման, աղբահանման խնդիրները: Ավագանու անդամները քննադատեցին ՙՌիտուալ՚ սերվիսի աշխատանքը, որի գործառույթների մեջ են մտնում նշված, ինչպես և մի շարք այլ հարցերի կշռադատված լուծումներ, որոնք տեղի չեն ունենում: Քաղաքապետը հանձնարարեց ստեղծել համապատասխան աշխատանքային խումբ, որը կուսումնասիրի համապատասխան օրենքները, որի շրջանակներում էլ պատասխանատվության կկանչվի ՙՌիտուալ՚ սերվիսի ղեկավարությունը: Քաղաքապետարանի արտադրական ենթակառուցվածքների բաժնի պետին հանձնարարվեց սկսել ճանապարհների կոպճապատման աշխատանքները: Ապրիլի 20-ին էլ՝ համաքաղաքային շաբաթօրյակի շրջանակներում, հիմնովին կլուծվեն աղբահանման հետ կապված հարցերը:
Հաջորդ հարցն առնչվում էր ՙԱղբահանության և սանիտարական մաքրման մասին՚ վերջերս ընդունված օրենքի կիրառման հետևանքների հետ: Բողոքներ են հնչում հատկապես շինանյութերի խանութների տերերից: Ըստ նոր օրենքի՝ աղբահանման սակագինը նմանատիպ մի շարք օբյեկտներում բարձրացել է, և տերերն աղբահանման հարցը ցանկանում են լուծել սեփական միջոցներով, ինչը օրենքով չի բացառվում:
Վերջին հարցը վերաբերում էր գովազդային պաստառների նպատակահարմարության քաղաքականությանը: Ավագանու մի քանի անդամներ առաջարկեցին գովազդել երկրում տեղի ունեցող նշանակալից անցուդարձերը՝ կրթության, մշակույթի, սպորտի և այլ ասպարեզներում մեծ հաջողություններ գրանցած երևույթները ու դրանց նպաստողներին: Առաջարկեցին գովազդային այդ պաստառները դարձնել գրավիչ, տեղադրել գլխավոր փողոցներում, ինչն էլ կգրավի զբոսաշրջիկների ուշադրությունը, և նրանք կտեղեկանան նաև մեր հաջողությունների մասին, կճանաչեն հայտնի դարձած մեր երիտասարդներին, ինչը կնպաստի մեր երկրի համբավին:

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Fri, 12 Apr 2019 16:48:30 +0000
ԱԴՐԲԵՋԱՆՆ ԻՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՐՍՏԱՑՆՈՒՄ Է ՆԱԵՎ ՎՐԱՍՏԱՆԻ ՀԱՇՎԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26454-2019-04-12-15-07-34 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26454-2019-04-12-15-07-34 ԱԴՐԲԵՋԱՆՆ ԻՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՐՍՏԱՑՆՈՒՄ Է  ՆԱԵՎ ՎՐԱՍՏԱՆԻ ՀԱՇՎԻՆ
Ռուզան ԻՇԽԱՆՅԱՆ

 Փորձում են սեփականել 6-րդ դարի վանական համալիրը

Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլիի փետրվարյան այցն Ադրբեջան զանգվածային լրատվամիջոցների կողմից մեկնաբանվեց այնքանով, որքանով թույլ տվեցին նախագահների հանդիպման վերաբերյալ կողմերի հրապարակային հայտարարությունները։ Համենայն դեպս, տարածված հաղորդագրությունների մեջ Վրաստանի և Ադրբեջանի պետական սահմանի դեմարկացիայի վերաբերյալ ոչ մի տեղեկատվություն չկար։

Որ երկու երկրների միջև նախկինում սկսված սահմանային վեճը նոր թափ է առնում և մատուցվում նոր թարմությամբ, հայտնի դարձավ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի ապրիլի 4-ի հայտարարությունից, որում ակնարկ կար վրացական կողմի ՙհավակնությունների՚ և ադրբեջանական կողմի ՙհակափաստարկների՚ մասին։ Պարզվում է, որ փետրվարի 27-ին Վրաստանի նախագահ Զուրաբիշվիլին Բաքվում Իլհամ Ալիևի հետ հանդիպման ժամանակ միջպետական սահմանի վերջնական հստակեցման խնդիր էր դրել։
ԱԳՆ-ի հայտարարության մեջ նաև նշված էր, որ Վրաստանի և Ադրբեջանի միջև վեճը սահմանի 34%-ի շուրջ է և սահմանագծման գործընթացի նպատակը փոխադարձ ընդունելի արդյունքի հասնելն է։ Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունն այնուհետև հիշեցրել է, որ 2015 թվականին Վրաստանում և 2017-ին Ադրբեջանում միջպետական սահմանի դելիմիտացիայի և դեմարկացիայի հարցով փորձագետներն անցկացրել են խորհրդատվություններ։
Միջազգային իրավունքում այս երկու հասկացություններն ունեն հետևյալ բացատրությունը. փոխադարձ համաձայնությամբ հարևան պետությունների սահմանագծի որոշումը համապատասխան քարտեզի վրա կոչվում է դելիմիտացիա։ Երկրի մակերևույթի վրա նշված սահմանագծի անցկացումը կոչվում է դեմարկացիա։
Վրաստանն Ադրբեջանի հետ ունի 446կմ ընդհանուր սահման։ Երկու պետությունների միջև ծագած սահմանային վեճը Վրաստանին պատկանող 6-րդ դարի մի կառույցի՝ ՙԴավիթ Գարեջիի՚ վանական համալիրի շուրջ է, որը գտնվում է Թբիլիսիից 60կմ հեռավորության վրա և ձգվում է մինչև 25կմ։ Խնդիրն, ինչպես տեսնում ենք, լուրջ է, քանի որ ունի քաղաքակրթական նշանակություն։ Մենք գիտենք, որ սեփական պատմություն չունենալն Ադրբեջանի համար բավական ցավոտ թեմա է։
Այդ պատճառով էլ Բաքուն, ի լուր աշխարհի, հայտարարել էր, որ վանական համալիրն Ադրբեջանին պատկանող ալբանական մշակույթի հուշարձան է։ Միաժամանակ զգուշացրել էր Թբիլիսիին, որ ադրբեջանական կողմը կպատժի բոլոր նրանց, ովքեր կխախտեն միջպետական սահմանի այն հատվածը, որում սահմանագծման գործընթացը դեռևս ավարտին չի հասցվել։
Մեզ՝ հայերիս, քաջածանոթ և հասկանալի իրավիճակ։ Ադրբեջանն իր համար պատմություն է հորինում հարևան պետությունների հաշվին և այդ նպատակով յուրացնում նրանց պատմական հուշարձանները, հոգևոր արժեքները։ Վիճարկվող առարկայի արժեքը շատ բարձր է և կոչվում է քաղաքակրթություն, այն, ինչից զուրկ է Ադրբեջանը։ Մեր տարածաշրջանի փորձանքը։
Վրացական աղբյուրների փոխանցմամբ՝ տարածքային կորուստների մեջ հասարակությունը ժամանակին մեղադրել էր Միխեիլ Սահակաշվիլիին, ում պատճառով վրացիները կորցրել են իրենց տարածքների 20%-ը։ Խոսքն Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի մասին է։ Նախկին նախագահին մեղադրել են նաև Ադրբեջանի հետ նոր սահմանային խնդիր հարուցելու մեջ։ Բանն այն է, որ Սահակաշվիլիի օրոք Վրաստանում աճել է թուրքալեզու բնակչության թվաքանակը։ Ասում են՝ նա վարել է Վրաստանի իսլամականացման քաղաքականություն։ Հայկական լրատվամիջոցը վկայակոչել է վրացական ոչ պաշտոնական աղբյուրի տեղեկությունները, ըստ որոնց՝ Սահակաշվիլին որոշ տարածքներ զիջել է Թուրքիային։ Այդ նույն աղբյուրը չի բացառել նաև ՙԴավիթ Գարեջիի՚ համալիրից ինչ-որ հատված Բաքվին զիջելու հավանականությունը։ Ամեն դեպքում, նորագույն ժամանակաշրջանում Վրաստանի ունեցած տարածքային կորուստներն այս նախագահի անվան հետ են կապվում։
Անդրադառնանք ևս մեկ հանգամանքի. վերջին ժամանակներս Վրաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունները որոշ պատճառներով լարվածության փուլ են մտել։ Աշխարհաքաղաքական նոր զարգացումներով պայմանավորված` ճեղք է տվել նաև Ադրբեջան-Վրաստան-Թուրքիա դաշինքը։ Վրաստանի ներկայիս նախագահն, ըստ երևույթին, հակված չէ շարունակել տարածքներ զիջելու քաղաքականությունը։ Գուցե հակառակը։ Եթե այս տեսանկյունից դիտարկենք վրաց-ադրբեջանական սահմանային վեճը, թերևս, կարելի է սահմանագծման հարցում նրա դիրքորոշման մասին մոտավոր պատկերացում կազմել։
Վերոհիշյալ զարգացումների համատեքստում հետաքրքրություն է ներկայացնում Զուրաբիշվիլիի հարցազրույցը ՙBloomberg՚-ին, որի մասին վրացական աղբյուրներն իրազեկեցին օրերս։ Նախագահը կարևորել է ամռանը Բաթումիում կայանալիք ԵՄ առաջնորդների համաժողովը և համոզմունք հայտնել, որ այն հնարավորություն կտա իրեն՝ ներկայացնելու Վրաստանի ապագայի տեսլականը։
Կարիք չկա գուշակություններ անել այն մասին, թե այդ տեսլականում հարևան երկրների հետ հարաբերություններ զարգացնելու առումով ինչ տեղ է հատկացված Ադրբեջանին։ Բավական է միայն ասել, որ վրացական արժեքային համակարգը համեմատելի չէ ադրբեջանականի հետ։ Քաղաքական փորձագետներն այդ երկու պետությունների հարաբերությունները բնորոշում են որպես ասիմետրիկ։ Սահմանային վեճը հենց դրա վկայությունն է։
Վրաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանային վեճում ակնկալվելիք զարգացումները, կարծում ենք, թույլ կտան երկու երկրների հարաբերությունները դիտարկել միանգամայն նոր հարթությունում։

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 12 Apr 2019 15:06:07 +0000
Վլադիմիր ԿԱԶԻՄԻՐՈՎ. ՙՉԻ ԲԱՑԱՌՎՈՒՄ, ՈՐ ԱՅՆ ԿՈՂՄԸ, ՈՐԸ ՀԵՏԱՔՐՔՐՎԱԾ Է ԴՐԱՆՈՒՄ, ԿՐԿԻՆ ՑԱՆԿԱՆԱ ՈՒԺԵՐԸ ՓՈՐՁԵԼ, ԻՆՉՊԵՍ 2016 ԹՎԱԿԱՆԻ ԱՊՐԻԼԻՆ՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26453-2016 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26453-2016 Վլադիմիր ԿԱԶԻՄԻՐՈՎ. ՙՉԻ ԲԱՑԱՌՎՈՒՄ, ՈՐ ԱՅՆ ԿՈՂՄԸ,  ՈՐԸ ՀԵՏԱՔՐՔՐՎԱԾ Է ԴՐԱՆՈՒՄ, ԿՐԿԻՆ ՑԱՆԿԱՆԱ ՈՒԺԵՐԸ ՓՈՐՁԵԼ, ԻՆՉՊԵՍ 2016 ԹՎԱԿԱՆԻ ԱՊՐԻԼԻՆ՚
168.am-ի զրուցակիցն է…

 -Պարոն Կազիմիրով, երեք տարի է անցել Ղարաբաղյան հակամարտության գոտում ապրիլյան ռազմագործողություններից։ Հակամարտության կարգավորման գործընթացը կրկին շարունակվում է առանց բեկումնային արդյունքների։ Ի՞նչ փուլում է գտնվում հակամարտությունը ներկայումս։ Ի՞նչ խնդիրներ եք տեսնում կարգավորման գործընթացում Դուք, որ եղել եք այս հակամարտության պատմության առանցքային համանախագահներից մեկը։

-2016թ. ապրիլյան իրադարձությունների հաղթահարումը շատ կարևոր է, քանի որ, երբ Հայաստանի, Ադրբեջանի Գլխավոր շտաբի պետերը հանդիպեցին Մոսկվայում իրենց ռուս գործընկերոջ` Վալերի Գերասիմովի հետ, քննարկեցին իրավիճակը, հրադադարի բանավոր պայմանավորվածություն ձեռք բերեցին, որից հետո Բաքվի կողմից եղան փորձեր խախտել այդ բանավոր պայմանավորվածությունը։ Խախտվել է նաև այն պայմանավորվածությունը, որը կնքվել էր մայիսի 12-ին, 1994 թվականին։ Այսինքն` նպատակն էր հեռանալ այն պարտավորություններից, որոնք կողմերը ստանձնել էին հրադադարի պայմանագրով, պաշտոնական, գրավոր, փաստաթղթային կերպով, նպատակն էր՝ այդ կարևոր պայմանավորվածությունը վերածել ավելի պակաս պարտավորեցնող, ավելի պակաս կարևոր բանավոր պայմանավորվածության։ Թեև բանավոր պայմանավորվածությունից հետո ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները ևս հանդես եկան 1994 թվականի հրադադարի պայմանագրի իրագործման օգտին, և Բաքվի այդ փորձը որոշակիորեն փորձ արվեց չեզոքացնել։ Այս հանգամանքը, ըստ իս, շատ կարևոր է։
Հետագայում իրադարձությունները զարգացան արդեն բանակցությունների միջոցով, և այստեղ առաջացել է հարց` պե՞տք է Լեռնային Ղարաբաղը մասնակցի դրանց, թե՞ ոչ։ Ամենաշատն ինձ համար է հեշտ խոսել այն մասին, թե 1993-1994թթ. ինչպես ձեռք բերվեց այդ հրադադարը, և ինչ քայլեր են ձեռնարկվել այն ժամանակ` 1990-ական թվականներին։ Բայց Դուք հիանալի հասկանում եք, որ այդ պայմանավորվածությունը ձեռք բերվեց հակամարտության բոլոր երեք կողմերի միջև։
Նույնկերպ 1995 թվականի փետրվարին բոլոր երեք կողմերը ստորագրեցին հրադադարի ռեժիմի ամրապնդման մասին պայմանագիր։ Հակամարտության 30-ամյա պատմության ընթացքում սրանք այն եզակի երկու պայմանագրերն են, որոնք կնքվել են հակամարտության բոլոր երեք կողմերի միջև` 1994-1995թթ. պայմանագրերը։ Ավելին, սրանք անժամկետ համաձայնագրեր են։ Դիվանագիտական պրակտիկայում կա համաձայնագրի նման տեսակ` անժամկետ համաձայնագիր, ոչ մի ժամկետ ո՜չ հրադադարի պայմանագրում, ո՜չ էլ ամրապնդման պայմանագրում չկան, դրանք անժամկետ համաձայնագրեր են, սա համընդհանուր միջազգային պրակտիկա է։ Այս երկու պայմանագրերը ծայրահեղ կարևոր են։
Այս պայմանագրերին հաջորդած ժամանակահատվածում ԵԱՀԿ-ն շարունակել է բանակցությունները հենց երեք կողմերի միջև։ Այդպես էր մինչև 1997 թվականի ապրիլը։ Ես արդեն չէի մասնակցում գործընթացին, աշխատում էի Լատինական Ամերիկայում, բայց իմ փոխարեն աշխատող դիվանագետը մասնակցում էր և պատրաստում էր այդ բանակցային ռաունդները 1997 թվականի ապրիլին։ Մինչ այդ համանախագահ երկրներն էին Ռուսաստանն ու Ֆինլանդիան, որից հետո փոխվեց, և համանախագահներ դարձան ՌԴ-ն, ԱՄՆ-ն ու Ֆրանսիան, և նրանք անցում կատարեցին մաքոքային դիվանագիտության, նրանք ժամանակ առ ժամանակ այցելում են տարածաշրջան և վարում բանակցություններ երեք կողմերի ղեկավարների հետ։ Բայց այս դիվանագիտության մեջ և՜ դրական, և՜ բացասական հանգամանքներ կան։ Դրականն այն էր, որ պետք չէր սպասել բանակցային ռաունդների, կարելի էր յուրաքանչյուր պահի այցելել այս երեք կետեր։
Այս փուլից հետո հայտնվեցին պրոյեկտներ, ինչպիսիք էին փաթեթային կարգավորումը, փուլայինը, ապա հայտնի փաստաթղթեր էին առաջարկվում կողմերին, բայց դրանք չընդունվեցին կողմերի կողմից։ 1997-1998թթ. սկսվեցին ղեկավարների մակարդակով հաճախակի հանդիպումներ, աշխատանքի ձևը փոխվել էր, բայց դա ռազմավարական փոփոխություն չէր, իսկ ուժերի հավասարակշռությունը ռազմավարական իմաստով նույնն էր, ինչպես պատերազմի տարիներին էր։
Ադրբեջանը, ԼՂ-ն և Հայաստանը՝ սա ուժերի ռազմավարական դասավորությունն է, դա նաև այսօր է մնում՝ որպես ռազմավարական։ Բայց պատկերացրեք, որ, եթե ռազմական գործողություններ են սկսվում, ապա պարզ է, որ ռազմական գործողություններին մասնակցելու են ոչ միայն Հայաստանը, Ադրբեջանը, այլև Լեռնային Ղարաբաղը, այնպես որ, այստեղ է ուժերի ռազմավարական դասավորությունը։ Իսկ բանակցությունների վարման ձևի փոփոխությունը տակտիկա է, դրանում չկա ռազմավարական փոփոխություն։ Դրանից հետո երկու կողմերն են սկսում հաճախակի հանդիպել, և փաստորեն այդ նոր կոնֆիգուրացիան շարունակվում է 20 տարի, սա պարզապես հնարամտություն էր Բաքվի կողմից, ավելորդ համեստություն՝ Լեռնային Ղարաբաղի կողմից, և թերություն՝ Երևանի կողմից։
Այսպես պատահեց, որ ստացվեց բանակցային գործընթաց առանց Ստեփանակերտի։ Ես կարող եմ հակամարտության ամենաթեժ տարիներից բազմաթիվ օրինակներ բերել այն մասին, թե ինչպես է Ադրբեջանը դիմել և համագործակցել հենց Լեռնային Ղարաբաղի հետ, այդ թվում՝ իմ նշած պայմանագրերի շուրջ աշխատանքի ընթացքում։ Ինչպե՞ս այս պայմանագրերը ձեռք բերվեցին։ Առաջին հերթին՝ Ադրբեջանը հենց Լեռնային Ղարաբաղի հետ էր ստորագրում հրադադար։ Ադրբեջանական կողմը դիմում էր ԼՂ-ին, երբ ռազմական կորուստներ ուներ: Այն փուլի ողջ պատմությունը ցույց է տալիս, որ ֆորմալ կերպով Ադրբեջանը փորձում էր չճանաչել ԼՂ-ն, իսկ իրականում այն, ինչ անում էր, փաստում էր այն, որ ճանաչում էր ԼՂ-ն՝ որպես հակամարտող կողմ։
-Ինչո՞ւ է Ադրբեջանը, ըստ Ձեզ, նման սկզբունքային դիրքորոշում հայտնում Ստեփանակերտի մասնակցության վերաբերյալ, երբ հասկանալի է, որ առանց Ստեփանակերտի ներկայության՝ հայկական կողմը չի բանակցում առանցքային հարցերի շուրջ։
-Հեյդար Ալիևն ինչ-որ հարցերի դեմ էր, բայց համաձայնում էր նաև, իր իրատեսական քայլերով նա ճանաչում էր ԼՂ-ն՝ որպես կողմ, թեև ջանում էր դրանից ամեն կերպ խուսափել ֆորմալ տեսանկյունից, իսկ իրականում նրա գործողությունները հենց ճանաչում էին ենթադրում։ Իսկ Իլհամ Ալիևը փորձում է ցույց տալ, թե նախկինում այդ ամենը չի եղել, իբրև թե բոլորը մոռացել են։ Բայց ոչ մեկը ոչինչ չի մոռացել, ես չեմ կարող մոռանալ, քանի որ շատ ժամանակ ու ջանքեր էր պահանջվում ներդնել ռուսական միջնորդական առաքելությունից այս հակամարտության կարգավորման համար։
-Ի՞նչ քայլեր ներկայումս պետք է ձեռնարկել Ստեփանակերտին բանակցային սեղան վերադարձնելու համար, որը հայկական կողմի գլխավոր բանակցային օրակարգն է։
-Ես այստեղ կրկին պետք է վերադառնամ հակամարտության ռազմական փուլի փաստարկներին։ Ինչո՞ւ, որովհետև ռազմական գործողությունների փուլը 1991-1994թթ. ընկած ժամանակահատվածը ԼՂ հակամարտության ամենասուր փուլն էր։ Համաձայնեք, որ բանակցությունները մի բան են, իսկ ռազմական գործողությունները` այլ, երբ հարյուրավոր մարդիկ են մահանում և այլ զարգացումներ տեղի ունենում։ Բոլորովին այլ է իրավիճակը, երբ խաղաղ պայմաններում են բանակցությունները վարվում։ Ուստի ես պնդում եմ, որ ուժերի ռազմավարական դասավորության մասին պետք է դատել այդ շրջանի իրադարձություններից, իսկ այդ շրջանում Ադրբեջանը համագործակցում էր, դիմում էր ԼՂ-ին։ Եթե սկսվեն ռազմական գործողություններ, ապա ԼՂ-ն մասնակցելու է դրանց, և միայն երկու կողմը չի լինելու։ Ուստի, իհարկե, պետք է դատել հակամարտության ամենասուր փուլի իրադարձություններից։ Հրադադարի պայմաններում բանակցություններն ավելի ստորադաս բնույթ են կրում, եթե համեմատենք պատերազմական իրավիճակին։
-Ներկայումս հետաքրքիր իրավիճակ է ստեղծվել բանակցային գործընթացում։ ՀՀ վարչապետը նշում է, որ բանակցային գործընթացին բովանդակային բանակցությունների համար պետք է միանա Ստեփանակերտը, Ադրբեջանը դրան դեռ դեմ է, բայց շփման գիծն էլ բավականին փխրուն է։ Ի՞նչ եք կանխատեսում բանակցային գործընթացում և շփման գծի իրավիճակում։

-Իմ սուբյեկտիվ դատողությունն այն է, որ հակված չեմ մտածել լայնածավալ պատերազմի վերսկսման մասին։ Բայց միջադեպեր պատահում են, դրանք կարող են շարունակվել։ Հաճախ այն կողմը, որը հետաքրքրված է դրանում, կարող է կրկին ցանկանալ ուժերը փորձել, ինչպես 2016 թվականի ապրիլին։ Նման դեպքեր կարող են կրկնվել։ Բայց չեմ կարծում, որ հակամարտության կողմերը հետաքրքրված են մեծ պատերազմի վերսկսմամբ։
Կա մեկ կողմ, որը հաճախ սպառնում է ուժ գործադրել, բայց դա նաև ուղղված է սեփական ժողովրդին, դա ցուցադրական գերհայրենասիրություն է, սուտ, որ մենք չենք համակերպվել, մենք կշարունակենք, մենք պատրաստ ենք վերադառնալ այս հակամարտության կարգավորմանը ռազմական ճանապարհով, թեև բոլոր սկզբունքները հաստատված են, նշվում են 3-ը, ես կավելացնեմ նաև չորրորդը` վեճերի խաղաղ կարգավորում։ Դա կրկնում է, բայց նաև ամրապնդում է ուժի չկիրառման սկզբունքը։ Սրանք առանցքային են, քանի որ մյուս երկու սկզբունքների հարցում կողմերից յուրաքանչյուրն իր ցանկություններն ունի։
-Որքա՞ն կերկարաձգվեն այս ձևաչափով բանակցությունները։
-Ենթադրություններ չէի ցանկանա անել։ Դա կողմերի և ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների գործն է։ Ես մասնավոր կարծիք եմ հայտնում, արդեն վաղուց թողել եմ դիվանագիտական ծառայությունը, վաղուց թոշակառու եմ, մասնավոր անձ, ուստի այդ հարցով չէի ցանկանա հայտնել իմ կարծիքը։

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 12 Apr 2019 15:03:25 +0000
ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ԲԱՆԱԿԻ ՀԱՆՑԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ՝ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ԳՆԱՀԱՏԱԿԱՆԻ ՓՈՒԼՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26452-2019-04-12-14-56-41 http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26452-2019-04-12-14-56-41 Նարեկ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

 2016 թվականի ապրիլի 1-ի լույս 2-ի գիշերն ադրբեջանական զինուժը հրետակոծել է Արցախի սահմանամերձ բնակավայրերը։ Չխնայելով երեխաներին, կանանց ու տարեցներին՝ հակառակորդն արկակոծել է անգամ դպրոցները։ Եթե Թալիշի միջնակարգում դեռ երեխաներ չկային, ապա Մարտունու շրջանի Ներքին Ճարտարում աշակերտների հոսքը դեպի կրթօջախ արդեն սկսված էր։ Հենց դպրոցի դարպասների մոտ հակառակորդի հրետանու հարվածից զոհվել է 12-ամյա Վաղարշակ Գրիգորյանը, վիրավորվել են երկու աշակերտ՝ Գևորգ Գրիգորյանն ու Վարդան Ադրեասյանը։ Վաղարշակի մոր՝ Գայանե Գրիգորյանի համոզմամբ՝ դրանք պատահական արկեր չէին. ՙԺամը 8։30-ին հենց դպրոցի դարպասների մոտ միանգամից պայթել է 4 արկ։ Վաղարշակն ավելի մոտ էր, ու փրկել նրան չի հաջողվել։ Իսկ Վարդանն ու Գևորգը համեմատաբար հեռու էին դարպասներից և բեկորային վնասվածքներ են ստացել՚։

Թիրախավորելով խաղաղ բնակչությանը՝ 2016 թվականի ապրիլին Ադրբեջանն օգտագործել է ծանր հրետանի, հրանոթներ ու հարվածային անօդաչու թռչող սարքեր։ Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանի խոսքով՝ սրանք միջազգային իրավունքի կոպիտ խախտումներ են. ՙՔաղաքացիականների նկատմամբ կյանքի իրավունք է խախտվել, խոշտանգումներից զերծ լինելու իրավունք է խախտվել, օրինակ, Խալափյանների դեպքը, երբ Թալիշում 3 քաղաքացիական անձանց սպանեցին, խոշտանգեցին, դպրոցի հրետակոծության դեպքը, երբ երեխա սպանվեց ու նաև մի քանի երեխաներ վիրավորվեցին՚։
Ծնողների ու տատիկի հետ կատարվածը Գագիկն ամեն անգամ հիշում է նյարդերի լարումով։ Թալիշի իրենց բնակարանում ադրբեջանցի դիվերսանտները խոշտանգել են ծնողներին՝ Վալերա, Ռազմելա Խալափյաններին ու անկողնուն գամված Մարուսյա տատիկին։ Հոր հորդորով Գագիկը երեխաներին ու կնոջը տեղափոխել էր տնից, երբ վերադարձել է, տեսել է աննկարագրելին. ՙԳնացի ու կանգնեցի հորս մոտ, տեսա, որ կրակել են գլխին։ Մութ էր, չէի տեսել կատարվածը։ Հետո պարզվեց, որ խոշտանգել են ծնողներիս ու տատիկիս՝ կտրել են ականջները։ Երեքն էլ անշունչ պառկած էին՚,-հուզմունքով հիշում է Գագիկ Խալափյանը։
Հակառակորդը նույն ձեռագրով է վարվել զոհված զինվորականների նկատմամբ։ Գլխատման, դիակապտության և այլ հանցագործությունների մասին Արցախի օմբուդսմենի գրասենյակը հենց ապրիլին հայտնել է միջազգային հանրությանը՝ սկզբից միջանկյալ, իսկ տարեվերջին՝ ամփոփ զեկույցով։ Ըստ Արտակ Բեգլարյանի՝ չի բացառվում, որ գլխատման երկու դեպքը տեղի է ունեցել կենդանի ժամանակ. ՙԶինվորականների նկատմամբ հանցագործություններ եղել են։ Օրինակ, հայտնի գլխատման դեպքերը՝ 3 դեպքով գլխատում է կատարվել: Նաև` դիակապտությունների դեպքեր՚։
Սպանված խաղաղ բնակչության, խոշտանգված ու գլխատված հայ զինվորականների հարազատները 2016-ի վերջին դիմել են Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան։ Հանցագործությունների ծանրությամբ պայմանավորված հայցերն ընդունվել են արագացված կարգով։ Գիտեն, որ ցանկացած պատիժ չի կարող սփոփել վիշտը, բայց լիահույս են, որ Եվրոպական դատարանը կարող է որոշակիորեն ազդել Ադրբեջանի հակահայկական քաղաքականությանը. ՙՎճիռը թող լինի այնպիսին, որ հետագայում, եթե ասենք կրկնվի էլ նման գործողությունները, խաղաղ բնակավայրերը թող զերծ մնան տուժելուց։ Երեխան, կինը կամ ծերունին պատասխանատու չեն այն երևույթների համար, ինչ որ կատարվում է երկու հակամարտող պետությունների միջև՚,-նշել է զոհված 12-ամյա Վաղարշակ Գրիգորյանի մայրը։ Իսկ Թալիշում դաժանաբար սպանված Խալափյանների որդին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանից պահանջել է ադրբեջանցի մարդասպաններին ենթարկել ամենախիստ պատժի. ՙՆրանք պետք է կրեն ամենածանր պատիժը։ Նրանց հետ այլ կերպ չի կարող լինել՚։
Ապրիլյան պատերազմի ժամանակ առանձնապես տուժած ընտանիքներում հուսով են, որ ՄԻԵԴ-ը կբավարարի հայցերը։ Դրանք հերթական ազդանշանն են, որ Ադրբեջանում հայատյացությունը համակարգային բնույթ ունի, որը պետք է զսպել։ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանը գրեթե համոզված է, որ վճիռները կլինեն հօգուտ արդարության. ՙՍպանությունների, խոշտանգումների և գլխատումների 23 գործերով որոշումները շատ ավելի արագ են կայացվելու՚,-ասել է Ա. Բեգլարյանը:
;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Բանակ Fri, 12 Apr 2019 14:55:13 +0000
ԼՈՒՍԱՎՈՐ ԱԴԱՄԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26451-2019-04-12-14-54-00 http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26451-2019-04-12-14-54-00 ԼՈՒՍԱՎՈՐ ԱԴԱՄԸ
Էմմա ԲԱԼԱՅԱՆ

 Քառօրյա պատերազմի լրահոսից: Ապրիլի 1-ի լույս 2-ի գիշերը, ժամը 2:30-ի սահմաններում, թշնամին հանկարծակի սկսել է հրետակոծել Ջեբրայիլի Վարազաթումբ (Լյալյա Իլյագի) կոչվող բարձունքի վրա տեղակայված և կարևոր նշանակություն ունեցող 112-րդ դիրքը: Շուրջ 20 րոպե սաստիկ հրետակոծությունից հետո դիրքի ավագ Ադամ Սահակյանի հմուտ ղեկավարությամբ անձնակազմն անցել է շրջանաձեւ պաշտպանության: Կարճ դադարից հետո դիրքի վրա հարձակվել են ադրբեջանցի հարյուրավոր գրոհայիններ, որոնց դեմ Ադամի դիրքի անձնակազմը, առանց խուճապի մատնվելու, համառ մարտ է վարել` ջարդելով թշնամու ողնաշարը եւ թույլ չտալով առաջխաղացումը, ինչը կարող էր հանգեցնել անդառնալի հետեւանքների: Թշնամու դեմ ժամեր տևած ՙհրեշտակների ջոկատի՚ պայքարը Ջեբրայիլի գնդին հնարավորություն է տվել տեղակայվել և ամրանալ ռազմաճակատի 2-րդ գծում, ինչը կանխել է թշնամու առաջխաղացումը դեպի երկրի խորքը, դրանով իսկ տապալել հակառակորդի մշակած` կայծակնային պատերազմի միջոցով արագ հաղթանակի հասնելու ծրագիրը:

Միշտ ժպտերես Ադամը սիրելի էր բոլորի կողմից: Շատ խելացի ու նպատակասլաց երեխա էր: Մայրը` տիկին Գայանեն, վերհիշում է. ՙ6 տարեկանից հաճախել է գիմնաստիկայի, ապա գեղասահքի, հետո կարատեի ու բռնցքամարտի: Այսինքն` նա սիրել է այն բոլոր սպորտաձևերը, որ երիտասարդին հաղորդում են ներդաշնակություն, առնականություն: Հրաշալի նկարում էր, սիրում էր ազգային, դասական և արդի լավ երաժշտություն՚:
Դպրոցն ավարտելով` Ադամն ընդունվել է Երևանի պետական Ճարտարապետա-շինարարական համալսարանի Ճարտարապետության և դիզայնի ֆակուլտետը: Երազում էր ավելի գեղեցկացնել սիրելի Երևանը: Ի դեպ, նա ծնվել ու մեծացել էր մայրաքաղաքի սրտում` Աբովյան փողոցի սկզբնամասում, Հանրապետության հրապարակի մերձակա տարածքում` երեւանյան հին բակերից մեկում, որտեղ տիրում էր երևանյան հին, բարի մթնոլորտը` մեկը մյուսին հասնող, ուրախությունն ու ցավն իրար հետ կիսող, մի խոսքով` ջերմության ու սիրո: Ջերմությունն ու սերը տիրում էր նաև ընտանիքում: Անշուշտ, նման էներգետիկ դաշտում մեծացած երեխան հասուն ժամանակ ինքն է շուրջբոլորը սեր ու ջերմություն սփռում, ինչի մասին է վկայում Ադամի կարճ, բայց բովանդակալից կյանքը:
Նրանից ճառագայթող դրական լիցքերի մասին շեշտում են ուսուցիչները, դասախոսները, հրամանատարները և, իհարկե, ընկերները, հարազատները: Սկսնակ ճարտարապետ-դիզայների աշխատանքների ներուժը, երևի, իսկապես տեսանելի է, որ ՀՀ ԿԱ քաղաքաշինության պետական կոմիտեի Ալ. Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտի ՙԹամանյան՚ սրահում հետմահու բացվել էր Ադամ Սահակյանի գրաֆիկական աշխատանքների ցուցահանդեսը, ինչը մասնագետների կողմից նույնպես արժանացել էր բարձր գնահատանքի:
Նա 2-րդ կուրսից գնաց ծառայելու Հայրենիքին. նրա ծառայությունն անցավ Ջեբրայիլում: Ծառայության մասին երբեք ոչինչ չէր պատմում: Երբ սերժանտական դպրոցն ավարտել է, առաջարկել են մնալ ծառայության տեղում, սակայն նա հրաժարվել է` ասելով, որ իր տեղը դիրքերում է, իր զինակից ընկերների կողքին: Սերժանտ Ադամ Սահակյանը 2016թ.-ի ապրիլի 1-ի լույս 2-ի գիշերը, գտնվելով առաջնագծում և լինելով դիրքի ավագը, գլխավորել է մարտը: Հինգ ժամ քաջաբար մարտնչելուց հետո զինամթերքը սպառվել է: Փոխգնդապետ Ալեքսան Առաքելյանը նահանջի հրաման է տվել, բայց ոչ մի զինվոր գիտակցաբար չի թողել դիրքն ու չի նահանջել: Պայքարել են մինչև արյան վերջին կաթիլը, թշնամուն հասցրել զգալի կորուստներ (200-ից ավելի սպանված հատուկջոկատայիններ): Ադամը զորամասի հրամանատարության հետ վերջին անգամ կապ է հաստատել ժամը 08:00-ին, հաղորդել, որ անձնակազմի բոլոր անդամները զոհվել են, ինքը մնացել է միայնակ: Հիշենք նաև անձնակազմի զինվորների անունները. Կարեն ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ, Բագրատ ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ, Տիգրան ԲԵՐԱՔՉՅԱՆ, Անդրանիկ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ, Ժորա ԵՍԱՅԱՆ, Բորիս ՕԶՄԱՆՅԱՆ:
Ադամ Սահակյանը 2016թ. ապրիլի 10-ին ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանի հրամանագրով հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ ՙՄարտական ծառայություն՚ մեդալով, իսկ մայիսի 28-ին ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրամանագրով` ՀՀ ՙԱրիություն՚ մեդալով:
Ադամ Սահակյանի մարմինն ապրիլի 13-ին ամփոփվել է Եռաբլուրում` Հայաստանի զինվորական փառքի պանթեոնում: Ծնողները Եռաբլուր այցելելիս, գրեթե ամեն անգամ որդու շիրմաքարի մոտ գտնում են գրություններ, երբեմն էլ՝ նամակներ, որտեղ գրված են լինում շնորհակալական խոսքեր Ադամին: Բերում և պահում են տանը, կարդում և սփոփանքի զգացում ապրում՚:
Այսօր բազում դպրոցներում, բարձրագույն հաստատություններում Ադամ Սահակյանի անունով կոչված են դասարաններ, գրվում են երգեր: Երիտասարդ քադակագործ Հովհաննես Բաղդասարյանն իր աշխատանքը՝ Ադամ Սահակյանի մարմարե քանդակը, նվիրել է հերոսի ընտանիքին: Ճարտարապետության և շինարարության ազգային համալսարանում Ադամ Սահակյանի անվան կրթաթոշակ է տրվում: Բակի բնակիչները ծիրանենի են տնկել ու անվանել հերոսի անունով, որ նրան հիշեն նաև հետագա սերունդները:

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Բանակ Fri, 12 Apr 2019 14:51:26 +0000
ՆԱ ԿԴԱՌՆԱՐ 50 ՏԱՐԵԿԱՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26450-50 http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26450-50 ՆԱ ԿԴԱՌՆԱՐ 50 ՏԱՐԵԿԱՆ
Հերմինե ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

 Ապրիլի 8-ին Խնձրիստանում կազմակերպված հուշ-ցերեկույթը նվիրված էր դպրոցի շրջանավարտ, արցախյան գոյամարտի նվիրյալներից մեկի ՝ ՙՄարտական Խաչ՚ երկրորդ աստիճանի շքանշանի ասպետ Դավիթ Զավենի Բեգլարյանի 50-ամյակին։ Միջոցառմանը ներկա էին Արցախի ազատամարտիկների միության նախագահ, գեներալ-մայոր Սամվել Կարապետյանը, Աժ պատգամավոր Ժաննա Գալստյանը, Ասկերանի քաղաքապետ Սամվել Աղաջանյանը, ՊԲ բարձրաստիճան սպաներ, հասարակության տարբեր շրջանակների ներկայացուցիչներ։ 

Դավիթ Բեգլարյանի կերպարն ու գործունեությունը ներկայացրին նրա ուսուցիչներն ու մարտական ընկերները։ Գյուղի առաջին կամավորներից էր Դավիթը, բոլորի կողմից սիրված ու հարգված մի երիտասարդ, ով մատաղ կյանքն անգամ չխնայեց հայրենի հողի ազատության համար։
Նա մասնակցել է մի շարք ազատագրական ու պաշտպանական մարտագործողությունների։ Հայրենիքը Դավթի համար սրբություն էր, իսկ հայրենիքի ազատությունը՝ կարևորագույն խնդիր։ Մարտընկերոջ՝ Աբել Բեգլարյանի գնահատմամբ, ծառայության ընթացքում փորձում էր ծանոթանալ իրեն կցագրված զենքի տեխնիկական ու մարտավարական բնութագրերին:
Մարտընկերոջ Դավիթ Սարուխանյանի դիտարկմամբ հուշ-ցերեկույթը նվիրյալների հիշատակը հարգելուց բացի ուղերձ է առ այն, որ ոչ ոք չի մոռացվել և ոչինչ չի մոռացվի նաև շնորհիվ նրանց գործի այսօրվա շարունակողների։
Ելույթ ունեցողները բեկոր առ բեկոր ամբողջացրին Դավիթ Բեգլարյանի մարտական կենսագրությունը։
Արցախի Հանրապետության նախագահի հրամանագիրը ՝ հետմահու ՙՄարտական խաչ՚ երկրորդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրելու մասին և Արցախի ազատամարտիկների միության նախագահ գեներալ-մայոր Սամվել Կարապետյանի երախտիքի խոսքը ներկայացրեց Արցախի ազատամարտիկների միության աշխատակազմի ղեկավար Էդուարդ Խաչատրյանը:
Շքանշանը քաջորդու մորը ՝ Լյուբա Բեգլարյանին, հանձնեց Աժ պատգամավոր, ԱԱՄ վարչության անդամ Ժաննա Գալստյանը։
Արցախի ազատամարտիկների միության նախագահ, գեներալ-մայոր Սամվել Կարապետյանի կողմից արժեքավոր հուշանվեր հանձնվեց Դավիթ Բեգլարյանի մորը։
Հուշ-ցերեկույթին հնչած ելույթներն ընդմիջվում էին դպրոցի սաների և Պաշտպանության բանակի ՙԱսպետ՚ համույթի գեղարվեստական ու հայրենասիրական կատարումներով։

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Բանակ Fri, 12 Apr 2019 14:47:15 +0000
ՄԻ ԼՈՒՍԱՆԿԱՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՇՈՒՐՋ http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26449-2019-04-12-14-44-50 http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26449-2019-04-12-14-44-50 ՄԻ ԼՈՒՍԱՆԿԱՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՇՈՒՐՋ
Անի ՄԱՆԳԱՍԱՐՅԱՆ

 ՙՖոտոլուր՚-ի լուսանկարչի՝ 2016-ի Ապրիլյան պատերազմի օրերի այս լուսանկարը մեծ արձագանք ու լայն տարածում գտավ սոցցանցերում և հայ իրականության մեջ։ Սերունդների եռամիասնությունից բացի, այն դարձավ քառօրյա պատերազմի խորհրդանշական ու սիրված լուսանկարներից մեկը։

ՙԵրեք սերունդ՝ մեկ ընտանիք՚ այսպես էր վերնագրվել լուսանկարը՝ սոցկայքերում։ Երկար փնտրտուքից հետո ինձ հաջողվեց հանդիպել լուսանկարի հերոսներից մեկի՝ ավագ լեյտենանտ Արմեն Գաբրիելյանի հետ։ Պարզվեց, որ լուսանկարի հերոսներն ամենևին էլ ազգականներ չեն, մինչ այդ մտերիմ չեն եղել, պարզապես պատրաստվում էին միասին դիրքեր գնալ։ Նրանցից ամենաերիտասարդը՝ Արմենը, հակատանկային դասակի հրամանատար էր, ով համագործակցում էր նաև հետախուզական վաշտի հետ:
Ապրիլյան պատերազմը նրա համար սկսվել է ՙԵղնիկներից՚, որտեղ նա ծառայում էր: Այնուհետև տեղափոխվել է Թալիշ ու մասնակցել մարտական գործողություններին։
Ապրիլյան իրադարձություններից անցել է ուղիղ երեք տարի։ Ինձ հետաքրքրեց, թե ինչպես է ընթացել լուսանկարի հերոսների կյանքը պատերազմից հետո, արդյո ՞ք շարունակվում է խրամատում ու մարտադաշտում ծնված ընկերությունը, ինչ փոխեց նրանց կյանքում քառօրյան. այս և այլ հարցերի շուրջ է մեր զրույցն Արմեն Գաբրիելյանի հետ։
-Արմեն, ինչպիսի՞ն էր Ձեր արձագանքը, երբ գիտակցեցիք, որ թշնամին ոչ թե սոսկ դիվերսիա, այլ՝ լայնածավալ մարտական գործողություններ է սկսել:
- Ապրիլի 1-ի լույս 2-ի գիշերը հյուսիսային հատվածի զորամասում էի։ Առավոտյան պետք է զորավարժությունների պատրաստվեինք։ Գիշերվա ժամը 3-ի կողմերն էր, երբ, արկերի պայթյուններից արթնանալով, հասկացանք, որ մարտական իրավիճակ է։ Հաղթահարելով զորամասում մի կարճ պահ տևած շփոթմունքը, արդեն կազմ ու պատրաստ սպասում էինք առաջադրանքի։
Առավոտյան ժամը վեցն էր, երբ ճանապարհվեցինք Թալիշ։ Մեր առջև բացված տեսարաներն ինձ համոզեցին, որ պատերազմի մասին ուրիշներից լսելն ու ականատես-մասնակիցը լինելը բոլորովին տարբեր բաներ են...
...Ամենուր արկեր ու պայթյուն, ծխացող գյուղ, կիսավեր տներ, խոցված մեքենաներ, պարանից կախված մանկան հագուստներ, տարեցների սպանություն ... նկուղներում և հրետակոծության տակ այս ու այն կողմ վազող ահաբեկ մանկան ճիչ ... Ցավ ու կսկիծ: Կռիվ ու պայքար՝ ապրելու համար:
Մարտադաշտում աղոթքի հետ միասին ինձ չէր լքում այն բանի գիտակցումը, որը կոչում էր զգոնության, համարձակության՝ հանուն մայր հողի պաշտպանության։ Տիրոջից ուժ և հմտություն էի խնդրում, որովհետև ոչ միայն պիտի զգոն լինեի: Նաև ինձ էր վստահված տղաների կյանքը, որոնց նույնպես պիտի ոգևորեի իմ օրինակով։ Գուցեև հենց այդ պատասխանատվության գիտակցումն էր ինձ մղում մի կողմ թողնել վախի զգացողությունը։
-Ինչպես ընթացավ կյանքն ապրիլյան պատերազմից հետո: Ի՞նչ փոխվեց։ Ո՞ րն էր այդ օրերի գլխավոր դասը Ձեզ համար:
-Այդ օրերին ես հասկացա` ինչպես տարբերել կարևորն ու անկարևորը... Պատերազմն, իսկապես, փոխում է մարդուն, նրա բնավորությունը, ապրելակերպը։ Կյանքում ցանկացած դժվարություն հաղթահարելի է, միայն թե ողջ լինես... Մարտական ընկերներ կորցրի... Այնտեղ բոլորս եղբայրներ, ընկերներ էինք՝ անկախ աստիճանից ու տարիքից։
Զինվորներիցս մեկի ծննդյան օրն էր։ Անգամ մարտի դաշտում, պահը որսալով, անակնկալ մատուցեցի նրա տարեդարձի կապակցությամբ։ Նշեցինք, շնորհավորեցինք։
Ապրիլյանի ծանր հարվածներից էր նաև ամենամտերիմ ընկերոջս ու զինվորիս՝ Ռաֆիկի մահը։
Ծառայության և մարտի ընթացքում բազում փորձությունների միջով ենք անցել, բայց մեզ երբեք չենք կորցրել, միասին ենք հաղթահարել բոլոր խոչընդոտները և ամեն իրավիճակից ելք գտել։ Այդպես էր և երեք տարի առաջ՝ ապրիլին։ Այդ օրերին մեզ շատ է ոգևորել նաև ավագ սերնդի ներկայությունը։ Նրանք էլ մեզ էին ասում.
-Դուք եք մեզ դուխ տալիս, տղե՜րք։
Հենց այդ օրերին հայտնի դարձավ այս լուսանկարը՝ ՙԵրեք սերունդ՝ մեկ ընտանիք՚ խորագրով։
Ավագ սերնդի ազատամարտիկների հետ այս լուսանկարը ՙՖոտոլուր՚-ի խմբագրության լուսանկարիչն էր նկարել։ Խորագիրն ու լուսանկարն, իսկապես, համոզիչ համադրություն են։ Երևի դրա շնորհիվ են շատերը սկզբում կարծում, թե, իսկապես, մեկ ընտանիքի մարտիկներ են։ Այո, ինչպես միշտ, հայրենիքի օրհասական պահերին բռունցքվում է հայ ժողովուրդը և դառնում մեկ ընտանիք։
-Ի՞նչ հիշողություններ է արթնացնում այդ լուսանկարը: Հանդիպո՞ ւմ եք իրար, շարունակո՞ւմ եք դիրքերում ծնված ընկերությունը:
-Այդ օրերի, ընդհանրապես` դիրքերում տարվող աշխատանքների, մարդկային հարաբերությունների մասին է հիշեցնում լուսանկարը։ Բազմիցս հանդիպել եմ լուսանկարի հերոսների հետ, շարունակվում են շփումները թե՜ նրանց, և թե՜ մեր մարտական մյուս ընկերների հետ։ Ասեմ, որ կողքիս Վաչագան Պետրոսյանն է՝ պռոշյանցի Վաչոն և պապիկը՝ Զարզանդ Զաքարյանը:
-Արմեն, այդ օրերն անհետևանք չանցան Ձեր առողջության համար:
-Այո, դիրքերում` վրանների մեջ, խոնավ ու ցուրտ պայմաններում քնելու հետևանքով հոդերի բորբոքում առաջացավ: Զինվորական հոսպիտալից տեղափոխվեցի Զեյթունի հիվանդանոց: Որոշ ժամանակ անց, կրկին ծառայության անցա զորամասում՝ միաժամանակ շարունակելով բուժման կուրսը։ Սակայն այդպես հնարավոր չեղավ լիարժեք բուժվել: Զորացրվեցի։
Ընտանիքիս միակ զավակն եմ։ Փոքր տարիքից մեծ սեր ունեի զինվորական համազգեստի, ինչպես նաև սպորտի հանդեպ։ Սպորտով զբաղվում եմ չորս տարեկանից։ Վերջին երկու տարիներին, առողջական խնդրի պատճառով, բժիշկները արգելել էին նաև սպորտով հաճախակի զբաղվել։ Այսօր փորձում եմ կամա՛ց-կամաց վերադառնալ մարզումների նախկին հաճախականությանը։ Մասնակցում եմ նաև սպորտային պարապմունքների։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Բանակ Fri, 12 Apr 2019 14:42:14 +0000
ՙԼԱՎ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆ ԳՐԵԼԸ ՄԻՇՏ ԷԼ ՆՎԻՐԱԿԱՆ ԵՐԱԶԱՆՔ Է՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/26448-2019-04-12-14-40-19 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/26448-2019-04-12-14-40-19 ՙԼԱՎ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆ ԳՐԵԼԸ ՄԻՇՏ ԷԼ ՆՎԻՐԱԿԱՆ ԵՐԱԶԱՆՔ Է՚
Նվարդ ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

 Դավիթ Միքայելյան: Բարձրագույնն ավարտելուց հետո աշխատել է ՙԽորհրդային Ղարաբաղ՚ (այժմ` ՙԱզատ Արցախ՚) թերթի խմբագրությունում` սկզբում որպես գրական աշխատող, ապա` բաժնի վարիչ: 1989թ. ընտրվել է ԼՂՀ գրողների միության վարչության քարտուղար: Այնուհետև գլխավորել է ՙԱրցախ՚ գրահրատարակչությունը: 1997-ին Դ. Միքայելյանը կրկին աշխատանքի է անցել ՙԱզատ Արցախ՚ թերթի խմբագրությունում: 1998-2008թթ. հանդիսացել է ԼՂՀ կառավարության մամուլի ծառայության պետը, 2008-2011թթ.` ԼՂՀ գրողների միության քարտուղարն ու ՙՊըլը-Պուղի՚ երգիծական հանդեսի գլխավոր խմբագիրը:

2012-2017թթ. խմբագրել է նաև ՙՀայրենիք՚ թերթը: Այժմ նա Ստեփանակերտի քաղաքապետարանի մամուլի քարտուղարն է, միաժամանակ հանդիսանում է ՙՀայաստանի Հանրապետություն՚ օրաթերթի սեփական թղթակիցն Արցախում: ՀՀ և ԼՂՀ գրողների միության, ինչպես նաև Արցախի ժուռնալիստների միության անդամ է:
Հրատարակել է բանաստեղծությունների չորս, ապա ՙԼուսաձորցի Մուքին կատակում է՚ երգիծական պատմվածքների ժողովածուները, ՙՀոգևոր թեմի վերածնունդն Արցախում՚ գիրքը: Այնուհետև 2004թ. ՙԼույսը պահապան՚ բանաստեղծությունների և արձակ գործերի, իսկ 2008-ին` ՙԾաղկել է ձորի խնձորենին՚ էսսեների, ակնարկների և ճամփորդական նոթերի ժողովածուները: 2011թ. տպագրվել է ՙՄարիամը զարմանում է՚ մանկական բանաստեղծությունների գիրքը, 2012-ին` ՙՓարվեմ բալենուն, որ չմրսի՚ բանաստեղծությունների ընտրանին: 2017թ. հրատարակվել է ՙԽորհրդավոր ժամադրություն՚ երգիծական պատմվածքների ժողովածուն:
2008թ. ԼՂՀ Նախագահի հրամանագրով, գրականությանը մատուցած ծառայությունների համար պարգևատրվել է ՙՎաչագան Բարեպաշտ՚ մեդալով: 2013թ. արժանացել է ՙԼՂՀ վաստակավոր լրագրող՚-ի կոչմանը:

Մեր հարցազրույցը Դ. Միքայելյանի հետ:


- Լրագրող և բանաստեղծ, իրար չե՞ն խանգարում:
- Ճակատագրի բերումով այնպես ստացվեց, որ ստիպված եղա իմ ավագ գրչընկերների օրինակով լրագրությունը զուգորդել գրական-ստեղծագործական աշխատանքին: Դրա անհրաժեշտությունը հատկապես զգացվեց արցախյան ազատագրական շարժման տարիներին, երբ պահանջված և ՙազդու՚ էր հրապարակախոսի ձայնը, ու պիտի ոգեշնչեինք իրար, գոտեպնդվեինք և հաղթեինք թշնամուն: Ուզում եմ ասել, մեզնից յուրաքանչյուրն այն ժամանակ և՜ գրող էր, և՜ լրագրող: Եվ, բնականաբար, ստեղծագործության համար անսպառ նյութ էր դաժան պատերազմը` իր զրկանքներով ու ողբերգական ճակատագրերով, անդառնալի կորուստներով, որ մեզնից ամեն մեկը յուրովի ընկալեց այդ երևույթը` բանաստեղծության և պոեմների, երգերի, արձակ գործերի տեսքով, հետագայում հրատարակվելով առանձին ժողովածուներով: Ինչ վերաբերում է այն մտքին, թե լրագրությունը ՙվնասում՚ է պոեզիային, այնքան էլ համամիտ չեմ այդ ձևակերպմանը: Իմ համոզմամբ, որտեղ ՙավարտվում՚ է լրագրությունը, այնտեղ ծնունդ է առնում բանաստեղծությունը: Եվ ճիշտ հակառակը: Պարզապես խոստովանենք, որ ժամանակը չի հերիքում… Շատ կարևոր է, որպեսզի չհուսալքվես, ոգևորությունն ու լավատեսությունը միշտ քեզ ուղեկից լինեն կյանքում… Մի ինքնախոստովանություն էլ պիտի անեմ: Կարծեմ, էլի առիթ ունեցել եմ շեշտելու, որ լավ բանաստեղծություն գրելը միշտ էլ նվիրական երազանք է մնում:
- Դուք բազմաթիվ արձակ և չափածո գործերի, նաև` երգերի հեղինակ եք: Ինչպե՞ս է հաջողվում մեր նորօրյա պատմությունը կերտել մեղեդու լեզվով:
- Այդ ստեղծագործություների մեծ մասը ծնվել է արցախյան պատերազմի ընթացքում և հետագա տարիներին, որոնք, հիրավի, սիրո և ցավի արտահայտություն են, մեր անցած հերոսական վայրիվերումներով լի ճանապարհի վկայագրեր` երգի ու երաժշտության լեզվով: Ինչպես հատուկ է յուրաքանչյուր հայ մարդու, իմ պարագայում ևս, երգի սնուցող երակն ինձ է փոխանցվել ծնողներիցս: Ինչպես ասում են` իմ գեներից այն մի պտղունց բաժին է հասել ու մինչև այսօր էլ ուղեկցում է ինձ: Առաջին իմ երգը ծնվել է Կրկժանի ազատագրման ժամանակ խիզախաբար զոհված Սամվել Զաքարյանի հիշատակին: Հետագայում միահյուսելով ցավն ու վիշտը, թախիծն ու լույսը` ծնունդ առան ՙԱվոն՚, ՙԲեկորը՚, ՙԱյցի կգամ լուսաբացին՚, ՙԻմ հայոց Շուշի՚, ՙԱրցախ՚, ՙ20 գարուն՚, ՙՌեքվիեմ՚, ՙԿարոտ՚, ՙՎերջին մարտը՚ և ուրիշ այլ երգեր: Եթե մի մասի թե՜ խոսքերը և թե՜ երաժշտությունը ես եմ հեղինակել, ապա մյուսներն արարվել են ճանաչված կոմպոզիտորներ Էդվարդ Ղազարյանցի, Խաչատուր Ներսիսյանի, Արմեն Նասիբյանի և Արթուր Ալեքսանյանի հետ համագործակցությամբ: ՙՍիրուց և ցավից ծնված երգեր՚. այսպես է կոչվում մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և զբոսաշրջության նախարարության հովանավորությամբ լույս տեսած իմ երգարանը, որի շնորհանդեսը կայացավ աշնանը` Ստեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատում…
- Որքան տեղյակ եմ, երգիծանքի ժանրը Ձեզ նույնպես հարազատ է:
- Հումորը, երգիծանքը, սատիրան ժամանակի համար միշտ պահանջված են եղել ու այսօր էլ չեն կորցրել իրենց նշանակությունը: Հատկապես պատերազմի տարիներին (նաև` Արցախում) ինձ թվաց, թե ժպիտն ու ծիծաղը պակասել են, և փորձեցի այն լրացնել: Ցանկացած իրավիճակներում, որքան էլ որ արցախցին հայտնվելու լինի փորձությունների հորձանուտում, միևնույն է, նա իր կենսասիրությամբ ու համառ կամքով, իմաստությամբ հաղթահարելու է արգելքներն ու երբեք չի կորցնելու հումորի զգացումը, կատակելու և սրամտելու կարողությունը: Այդ կենսափիլիսոփայությունն է ընկած ՙԽորհրդավոր ժամադրություն՚ երգիծական պատմվածքների ժողովածուի հիմքում, որի հերոսներն իրական կյանքից են և մարմնավորում են արցախցու տեսակը: Անգամ պատերազմի դժնդակ տարիներին մեր ժողովուրդը կարողացավ ցավի միջից ժպտալ: Մուքին միայն լուսաձորցի չէ, նա արցախցի սրախոս հայտնի Պըլը-Պուղու զարմից է սերված` իր իմաստախոսություններով և սրախոսություններով, մարդկային թուլություններով, հայրենասիրությամբ ու ավանդապաշտությամբ: Ի դեպ, ժողովածուն վերջերս վերածել եմ պիեսի, ավելի կոնկրետ` երկու գործողությամբ կոմեդիայի, որը հուսով եմ, մի օր բեմ կբարձրանա...


 

Դավիթ Միքայելյան

ԳԱՐՆԱՆԱՄՈՒՏԻ ԳԻՇԵՐ

Հոգեվարքի մեջ է ձմռան վերջին գիշերը,
Սակայն մեռնել չի ուզում։
Եվ, ի հեճուկս տանջալից իմ սպասումի,
Խավարը չի շտապում նահանջել,
Իսկ լուսածագն ուշանում է։
Ամպի մի փոքրիկ ծվեն
Լուրթ երկնքից կախվել,
Չարաճճի երեխայի գերփքված
փուչիկ է հիշեցնում,
Ու թվում է,
Թե ուր-որ է՝ կպայթի...
Ասես
Ժայռի չափ մի ծանր արճիճ է իջել կրծքիս,
Եվ քիչ է մնում շնչահեղձ լինեմ։
Աստված իմ,
Այս ի՞նչ սատանա է փակել տան դուռն իմ,
Որ գիշերս չի լուսանում...
Ու մինչ փորձում եմ
Խեղդամահ անել ինձ պաշարող
մղձավանջը,
Հարևան շենքից
Նորածին մանկան ճիչը ծաղկում է
ունկերիս մեջ
Եվ ավետում լուսաբացը։
..........................................
Ելնեմ
Ու պատուհանս լայնորեն բացեմ
Գարունքի առաջ,
Որ հավք ու թիթեռ ներս խուժեն տունս,
Տաքանա բունս...

ԽԱԲԿԱՆՔ

Կանգնել եմ ծաղկած բալենու առաջ,
Որ զուգված նորահարս է հիշեցնում,
Եվ ուշացած գարնան հմայքն եմ վայելում։
Իսկ շփոթահար նրա հայացքից
Անվերծանելի թախիծ է ծորում։
Նորընծա արևից
Դեռ կարգին չտաքացած,
Առաջին իսկ համբույրին համաձայնել,
Խաբվել է ծառն ու... մայրացել։
Բալենու բախտից
Հեռվում նորից ձյունել են սարերը,
Ու փաթիլվում է երկինքը վերստին
(Մարտն այդ ե՞րբ չի գիժ եղել որ...)։
Եվ մենության մեջ դողում է ծառը
Խեղճ ու անօգնական,
Ծաղկաթերթերն իր
Ցաքուցրելով՝ անթիվ, անհասցե։
.......................................................
Մոլագար քամուց փրկություն չկա,
Փարվեմ բալենուն, որ շատ չմրսի...

ԶՂՋՈՒՄ

Մեղուն
Նեկտարն իր ըմպելու պահին
Միամտորեն խայթել էր ծաղկին
Ու լացացրել...
Իսկ հետո երկար,
Նա երկար զղջաց արածի համար,
Ամոթից փակվեց մեղվափեթակում...
Եվ արտասվելիս
Նրա աչքերի արծաթ-արցունքը
Ուլունքվեց կաթ-կաթ
Ու փոխվեց... մեղրի։

ԻՄ ՀԱՅՈՑ ՇՈՒՇԻ
Երաժշտությունը՝
Արմեն Նասիբյանի

Արցախա իմ երկրի սիրտն ես դու եղել,
Արծվի նման բարձունք տենչացել,
Քեզ շատ են զարկել ու հրի մատնել,
Բայց միշտ անառիկ բերդ ես մնացել։
Կրկներգ.-
Երգի ու սիրո օջախ ես անուշ,
Խիղճ ես դու արթուն, քույր ես դու քնքուշ,
Ոսոխի կամքով դարձել էիր հուշ,
Չի կարող հաղթել քեզ ոչ մի չար ուժ,
Դու հավերժող իմ հայոց Շուշի։

Դու որպես փյունիկ հառնում ես կրկին,
Հին վերքերը քո բուժվում են վերստին,
Գալիս ենք գիրկդ դարձյալ աղոթքի,
Ու սուրբ քարերդ փոխվում են գրքի...

Կրկներգ:-

Թշնամին վայրագ քեզ խլել մեզնից,
Փորձում էր վանել մեր հոգուց, սրտից,
Որդիներդ քաջ խաչդ փրկեցին,
Լույսի, հավատի մոմեր վառեցին։

Կրկներգ:-

ԵԼՆԵՄ, ՏԱՆՍ ԴՈՒՌԸ ԲԱՑԵՄ
(Նմանություն)

Այս գիշեր էլ
Երազիս մեջ հորս տեսա։
Դրսում
Սաստիկ ցուրտ էր, խավար,
Փաթիլվում էր ձյունը հանդարտ,
Իսկ հայրիկս
Մեն ու մենակ ելել փողոց,
Ձմռան դիմաց կանգնել մոլոր,
Չէր իմանում, թե ուր քայլի,
Սիրտն ում բացի...
(Նկատեցի՝ մրսում էր նա)։
Ու ես, ու ես չդիմացա,
Հարցում արի լացախառն.
- Խռովե՞լ ես ինձնից, հայր իմ,
Այնպես շուտ ես մեզ մոռացել...
Ու հայացքով ետ շրջվեց նա,
Եվ լուռ, անխոս առաջ եկավ։

Ելնեմ, տանս դուռը բացեմ՝
Հայրիկս գա...

ՈՐ ԹԵԹԵՎԱՆԱ
ՍԻՐՏՍ ՈՐԲԱՑԱԾ

Ծաղկած ծիրանուն մեղու է իջել,
Եվ մեղրի համ եմ զգում շուրթերիս,
Ասես մայրիկս հրաշքով հայտնվել
Ու մեղրահաց է դրել սեղանիս...

Ուր-որ է՝ հուշիկ քայլերով կելնի,
Լույսը չծագած թոնիր կվառի,
Հետո սփռոցը կփռի թախտին,
Որ թաժա հացը հովանա կարգին...

Եվ թոնրահացի բույրից ես արբած՝
Քնից կարթնանամ, կսթափվեմ հանկարծ,
Մոլոր մանկան պես կարտասվեմ խաբված,
Որ թեթևանա սիրտս որբացած...

ՈՒՌԵՆԻ

Ուռենի, իմ հեզ ուռենի...
Վարսերդ փռեմ շեկ դեմքիդ
Ու հուշի՛կ-հուշիկ
Ըմպեմ նեկտարը շուրթերիդ,
Ուռենի, իմ հրաշք ուռենի..
Այն ե՞րբ էր,
Որ կապույտ հրաշքով
Քեզ առա գիրկս կարոտով,
Երկինքը աստղեր էր մաղում,
Հովը գարուն էր շրշում,
Լուսինը հեքիաթ էր պատմում
Մեր թախծոտ սիրո մասին...
Ու մինչև գիշերը անուշ
Ճերմակ շուշաններ կերազեր,
Շուշանն իմ գտել էի արդեն,
Ինչպես կարոտի թևող հուշ։
Ուռենի, իմ հեզ ուռենի,
Ուռենի, իմ հեքիաթ աղջիկ...
;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Fri, 12 Apr 2019 14:37:38 +0000