comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ԱՇԽԱՐՀԻ ԱՌԱՋԻՆ ԿԻՆ ԴԵՍՊԱՆԸ
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ԱՇԽԱՐՀԻ ԱՌԱՋԻՆ ԿԻՆ ԴԵՍՊԱՆԸ

Մարինա և Համլետ ՄԻՐԶՈՅԱՆՆԵՐ

 1859թ. հոկտեմբերի 12-ին Բրիտանական Հնդկաստանի կազմում գտնվող Բիրմայի (այժմ` Մյանմա) մայրաքաղաք Ռանգուն (ներկայումս` Յանգոն) քաղաքում հարուստ վաճառական Հովհաննես Աղաբեկի (Աղաբեկյանի) ընտանիքում ծնվեց յոթերորդ երեխան։ Փոքրիկին կոչեցին Անահիտ։ Նրա հայրական կողմի նախնիները 18-րդ դարի վերջին հայկական Ջուղա քաղաքից տեղափոխվեցին պարսկական Սպահանի մի քաղաքամերձ բնակավայր՝ Նոր Ջուղա։

Նոր Ջուղայում շատ քիչ ապրելուց հետո Հովհաննեսի ծնողները միակ ժառանգի հետ միասին հայտնվում են Կալկաթայում՝ Բրիտանական Հնդկաստանի մայրաքաղաքում։ Հովհաննեսը կնության է առնում պոետների, աստվածային վարդերի ու բացառիկ գինիների պարսկական Շիրազ քաղաքում ծնված՝ անվանի Թադևոս Ավետումի տոհմից Ավետ անունով մի գեղեցկուհու։
Նորապսակները գնում են Ռանգուն և միայն Անահիտի ծնվելուց հետո են վերադառնում Կալկաթա՝ հայրական օջախ։ Ծնողներն Անահիտին կրթության են տալիս ՙԱրևելյան սեմինարիայում՚, որտեղ նա սովորում է անգլերեն և Հնդկաստանի հին գրական լեզու համարվող սանսկրիտ։
1889թ. հունիսի 18-ին, կյանքի 29-րդ տարում, Անահիտն ամուսնանում է Հնդկաստանի և Ճապոնիայի միջև մետաքսի առևտրով զբաղվող հաջողակ վաճառական Միքայել Աբգարի (Աբգարյանի) հետ: Կնոջով հիացած երիտասարդ ամուսինը նրան քնքշորեն Դիանա էր անվանում՝ մշտապես նրան համեմատելով որսորդության ու բնության հռոմեական աստվածուհու հետ։ Այդպես էլ նա ողջ կյանքը Դիանա Աբգար է մնում։
Նորապսակներն ամուսնական ճանապարհորդության են մեկնում Հոնկոնգ, Չինաստան ու այնուհետև Ճապոնիա, որտեղ էլ հաստատվում են Խաղաղ օվկիանոսի ափերին՝ Կոբե քաղաքում։ Դիանան և Միքայելը հինգ երեխա են ունենում, որոնցից երկուսը մահանում են մանուկ հասակում, մյուս երեխաները՝ Ռոզը, Միքայել կրտսերը և Ռութը, մեծանում են սիրո ու բարեկեցության մեջ։
1906թ. կյանքից վաղաժամ հեռանում է նրա պաշտելի ամուսին Միքայելը։ Շարունակելով ընտանեկան գործը՝ Դիանան ամբողջ ազատ ժամանակը տրամադրում է մեծացող երեխաներին։ Շատ չանցած` նրանք տեղափոխվում են ճապոնական ամենաաշխույժ նավահանգստային քաղաք Յոկոհամա, որը Տոկիոյից 30 կիլոմետր հեռավորության վրա է։ Օգտագործելով նախկին կապերը՝ Դիանան Յոկոհամայում առևտրի մեծ տուն է բացում։
Ճապոնիայի արտաքին գործերի նախարարության արձանագրությունների բաժնում աշխատելու առաջարկ ստանալով` Դիանան հաճույքով համաձայնում է և կարճ ժամանակ անց նշանավոր դեմք է դառնում դիվանագիտական շրջանակներում։ ՙՀայ լեդիի՚ վառ արտաքինը՝ խորաթափանց մտքի ու անթերի շարժուձևերի հետ զուգակցությամբ, նրան թույլ էր տալիս փայլել դեսպանական ընդունելություններին և կառավարության կողմից բարձրաստիճան անձանց ու դիվանագետների համար անցկացվող հանդիպումներին։
Շատ չանցած` Յոկոհամայում գործող ՙՋափան գազետի՚ հրատարակչությունն իրար ետևից լույս է ընծայում նրա վեպերը. ՙՀայերի կոտորածների մասին ճշմարտությունը՚, ՙՀայկական հարցը՚, ՙՀայաստանը, որին դավաճանեցին՚ (1910թ.), ՙԻր անունով՚ (1911թ.) ՙԽաղաղությունը Եվրոպայում՚, ՙԱշխարհի խնդիրը՚, ՙԽաղաղություն և ոչ խաղաղություն՚ (1912թ.)։ Նրա գրքերն ընթերցում են Եվրոպայում և Ամերիկայում։
Երբ 1918թ. մայիսի 28-ին Հայաստանը վերականգնեց պետական անկախությունը, ոչ ոք չէր շտապում այն ճանաչել։ Եվ միայն 1920թ. Դիանա Աբգարի ջանքերի շնորհիվ Ճապոնիան դարձավ Հայկական Առաջին Հանրապետության անկախությունը պաշտոնապես ճանաչած առաջին երկիրը։
1920թ. հուլիսի 21-ին երկրի վարչապետ ու արտաքին գործերի նախարար Համո Օհանջանյանը Դիանա Աբգարին նշանակում է Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցիչը և գլխավոր հյուպատոսը Հեռավոր Արևելքում։ Այս նշանակումն ուղեկցվում էր պարզաբանմամբ. ՙնորաստեղծ հայրենիքի շահերը պաշտպանելու և մեր հայրենակիցների պայմանները մեղմելու համար...՚։ Այդկերպ նա դարձավ աշխարհի առաջին կին դեսպանը։ Դիանա Աբգարի նոր կարգավիճակը նրան ավելի մեծ հնարավորություններ տվեց Ճապոնիայի կառավարական բարձր օղակներում գործելու համար, ինչն էականորեն թեթևացրեց Վլադիվոստոկում ապրող հայ փախստականների անունից տարվող աշխատանքը, ովքեր ձգտում էին Սիբիրի և Ճապոնիայի տարածքով ԱՄՆ տեղափոխվել։ Հայազգի մեկենասի օգնությամբ շուրջ 500 փախստական օվկիանոսով տեղափոխվեց Ամերիկա։
Բարեպաշտ Դիանա Աբգարն Աստվածաշունչը ձեռքից ցած չէր դնում ու սաղմոսներ էր մրմնջում։ Արդեն դեսպանի կարգավիճակով նա 1920թ. նամակ ուղարկեց ԱՄՆ-ում Հայ Առաքելական եկեղեցու առաջնորդին` պատմելով նրան, ասես խոստովանություն անելիս լիներ, որ բոլոր այդ տարիներին, ապրելով պատմական հայրենիքից հեռու, նա երազում է ոտք դնել հայկական եկեղեցի: Խոստովանում էր, որ ուրիշ եկեղեցի չգտավ, որը ՙնույնքան դինամիկ կլիներ, ինչպիսին Հայկական եկեղեցին է` նույքան բարեհնչյուն աղոթքներով, որոնք վեհություն կպարգևին հոգուն ու կամրացնեին ոգին՚:
Ամենայն Հայոց Գևորգ 5-րդ կաթողիկոսը 1926թ. հատուկ կոնդակի արժանացրեց ազգի և Հայ Առաքելական եկեղեցու առաջ ունեցած նրա վաստակը: Նա Սուրբ Էջմիածնի հետ կապ է պահպանել մինչև իր կյանքի վերջը:
Դիանա Աբգարը վախճանվել է 1937թ. հուլիսի 8-ին Յոկոհամայում: Նրան հողին հանձնեցին օտարեկրացիների համար նախատեսված` ՙԳայդզին-Բոտի՚ կոչվող գերեզմանատանը` ամուսնու շիրիմի կողքին (գերեզմանը գտնվում է հայ-ճապոնական բարեկամության միության հոգածության տակ):
Մեկ տարի անց Դիանա Աբգարի երեխաներն ընդմիշտ հեռացան Ճապոնիայից` իրենց հետ Միացյալ Նահանգներ տանելով մոր արխիվը` ձեռագրերը և նրա ամբողջ նամակագրությունը:
;