comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Items filtered by date: Երեքշաբթի, 06 Օգոստոսի 2019 http://artsakhtert.com Wed, 21 Aug 2019 10:53:48 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ՀԵ­ՌՈՒ ՉԵՆՔ ՀՈՒ­ԴԱ­ՅԻ ԿԵՐ­ՊԱ­ՐԻՑ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27251-2019-08-07-12-56-24 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27251-2019-08-07-12-56-24 ՀԵ­ՌՈՒ ՉԵՆՔ ՀՈՒ­ԴԱ­ՅԻ ԿԵՐ­ՊԱ­ՐԻՑ
Սո­ֆի ԲԱ­ԲԱ­ՅԱՆ հո­գե­բան

Մոտ եր­կու հա­զար տա­րի է ան­ցել պատ­մա­կան այն դր­վա­գից, երբ Հի­սուս Քրիս­տո­սի ա­շա­կերտ­նե­րից մե­կը` Հու­դա Իս­կա­րիով­տա­ցին, մատ­նեց իր Ու­սուց­չին։ Այս մար­դը դար­ձավ դա­վա­ճա­նու­թյան խոր­հր­դա­նիշ` հի­շա­տակ­վե­լով պատ­մու­թյան մեջ որ­պես մարդ­կու­թյան Փրկ­չի մատ­նիչ։

Բո­լորս ար­գա­հա­տան­քով ենք վե­րա­բեր­վում Հու­դա­յին, բայց վար­քով ու մտ­քե­րով հա­ճախ նրա­նից ոչն­չով չենք տար­բեր­վում։
Հու­դա­յի պատ­կե­րը հա­տուկ է նրանց, ով­քեր դա­վա­ճա­նում են։ Դա­վա­ճա­նու­թյու­նը միայն ըն­կե­րու­թյան, բա­րե­կա­մու­թյան, սի­րո կա­նոն­նե­րի խախ­տու­մը չէ, այն ի­րա­կա­նում շատ ա­վե­լի լայն շր­ջա­նակ ու­նի։ Ան­տար­բե­րու­թյան, ա­տե­լու­թյան բո­լոր դր­սե­ւո­րում­նե­րը, ո­րոնք մենք ա­նընդ­հատ ու­նե­նում ենք մեզ շր­ջա­պա­տող­նե­րի հան­դեպ, ան­կախ նրա­նից` բա­րե­կամ ենք նրանց, թշ­նա­մի, թե՝ մր­ցա­կից, նույն­պես դա­վա­ճա­նու­թյուն է։ Նույ­նիսկ այն, որ մենք ար­հա­մար­հում ենք մար­դուն, ա­սե­լով, որ նա դրան ար­ժա­նի է, նույն­պես դա­վա­ճա­նու­թյուն է։

Հու­դա­յու­թյուն է նաեւ գո­ղու­թյուն ա­նելն ու գո­ղին օ­ժան­դա­կե­լը։ Մի՞­թե գո­ղու­թյուն չէ նաև մար­դու պատ­վի և ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան հետ խա­ղա­լը։ Մի՞­թե գո­ղու­թյուն և ստո­րու­թյուն չէ կեղ­ծա­նուն­նե­րի տակ հայ­հո­յե­լը, ստե­լը, գո­վազ­դե­լը…

Ին­չո՞ւ ենք Աստ­վա­ծա­կերպ մարդ լի­նե­լու պա­տի­վը փո­խա­րի­նում ամ­բոխ դառ­նա­լու տեն­չան­քով։ Ին­չո՞ւ ենք հակ­ված ան­հա­տա­կան վա­խերն ու ան­կա­տա­րու­թյու­նը, թե­րար­ժե­քու­թյան բար­դույ­թը տրասն­ֆոր­մաց­նել ա­տե­լու­թյան ու թշ­նա­մու­թյան։ Մի՞­թե բա­նա­կա­նու­թյու­նը գոր­ծի դնելն ա­վե­լի դյու­րին ու նպա­տա­կա­հար­մար չէ։ Ար­ժե՞, ար­դյոք, այ­սօր­վա հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի հա­մար կորց­նել խիղճն ու մարդ­կա­յին վեհ ար­ժա­նիք­նե­րը։ Հատ­կա­պես որ, հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րը ձնագն­դի են նման։ Այս երկ­րի վրա ո­չինչ հա­վերժ չէ։ Կյանքն էլ, պաշ­տոնն էլ, փառքն էլ, ե­րի­տա­սար­դու­թյունն ու հարս­տու­թյունն էլ ձնագն­դի պես հալ­չե­լու սո­վո­րու­թյուն ու­նեն։

Այ­սօր վե­րել­քում ենք, մեզ պատ­վում են, շո­ղո­քոր­թում, և դրա­նից մենք հա­ճույք ենք ստա­նում, էլ ա­վե­լի մե­ծամ­տա­նում, ամ­բար­տա­վա­նա­նում ու, սո­վո­րե­լով այդ կյան­քին, այլևս չենք կա­րո­ղա­նում շն­չել այլ պայ­ման­նե­րում։ Եվ երբ գա­լիս են մեզ հա­մար ան­բա­րեն­պաստ պայ­ման­նե­րը, կորց­նում ենք նախ­կին փառքն ու հե­ղի­նա­կու­թյու­նը, շն­չա­հեղձ ենք լի­նում, հար­մար պահ փնտ­րում` ա­մեն գնով վե­րա­դարձ­նել կորց­րա­ծը։
Ի վեր­ջո, ե­թե բո­լորս ո­րո­շենք անձ­նա­կան շա­հը վեր դա­սել հան­րու­թյան, պե­տու­թյան, հայ­րե­նի­քի, հա­վատ­քի, սր­բու­թյան շա­հե­րից, կկորց­նենք ա­մեն ինչ։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Wed, 07 Aug 2019 13:28:04 +0000
ՃԱՄ­ԲԱՐ, ՈՐ ԿԱ­ՄՈՒՐՋ Է ՀԱՅ­ՐԵ­ՆԻ­ՔԻ ԵՎ ՍՓՅՈՒՌ­ՔԻ ՄԻ­ՋԵՎ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27256-2019-08-07-13-30-56 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27256-2019-08-07-13-30-56 ՃԱՄ­ԲԱՐ, ՈՐ ԿԱ­ՄՈՒՐՋ Է ՀԱՅ­ՐԵ­ՆԻ­ՔԻ ԵՎ ՍՓՅՈՒՌ­ՔԻ ՄԻ­ՋԵՎ
Ար­մի­նե ԴԱ­ՆԻԵ­ԼՅԱՆ ք.…

Հու­լի­սի 30-ին Մար­տու­նու հ.1 միջ­նա­կարգ հոս­քա­յին դպ­րո­ցում մեկ­նար­կել է ՀՅԴ Զա­վա­րյան ու­սա­նո­ղա­կան միու­թյան (ԶՈՄ) նա­խա­ձեռ­նած ՙԴե­պի եր­կիր՚ նշա­նա­բա­նով ճամ­բար՝ նվիր­ված ԶՈՄ-ի հիմ­նադր­ման 115-ա­մյա­կին։

Ճամ­բա­րի պա­տաս­խա­նա­տու Հրագ Գա­րա­մի­նա­սյա­նը նշեց, որ ճամ­բա­րը Մար­տու­նիում կազ­մա­կերպ­վում է ար­դեն եր­րորդ տա­րին։ Նպա­տակն է՝ օգ­տա­կար լի­նել Ար­ցա­խի պա­տա­նի­նե­րին, նրանց փո­խան­ցել ի­րենց գի­տե­լիք­նե­րը և ամ­րագ­րել ազ­գա­յին նկա­րա­գի­րը՝ նպաս­տե­լով միաս­նա­կան հայ­րե­նի­քի կա­ռուց­մա­նը։
-Այս ծրա­գի­րը մեզ՝ սփյուռ­քա­հայ ե­րի­տա­սարդ­նե­րիս հա­մար, հնա­րա­վո­րու­թյուն է ճա­նա­չել ու ի­մա­նալ Հայ­րե­նի­քի այս հրաշք մաս­նի­կի՝ Ար­ցախ աշ­խար­հի գողտ­րիկ վայ­րե­րից մե­կը, և ամ­րապն­դել կա­պը հայ­րե­նա­կից­նե­րի հետ։ Ա­վե­լին՝ ճամ­բա­րը յու­րօ­րի­նակ կա­մուրջ է Սփյուռ­քի, Հայ­րե­նի­քի և Ար­ցա­խի ե­րի­տա­սարդ­նե­րի միջև,- նշում է զրու­ցա­կիցս և ա­վե­լաց­նում, որ ինչ­պես Բեյ­րու­թի, այն­պես էլ Մար­տու­նու հա­սա­րա­կու­թյու­նը հյու­րա­սեր ու կա­տա­կա­սեր է, ին­չը նրան հո­գե­հա­րա­զատ է ու շատ է դուր գա­լիս։ Մար­տու­նու ե­րե­խա­նե­րի մեջ ա­մե­նից շատ գնա­հա­տում է ըն­կե­րա­սի­րու­թյու­նը, խե­լա­ցիու­թյու­նը, հա­մես­տու­թյունն ու ճարպ­կու­թյու­նը։

Նա ա­ռա­ջին ան­գամ է Մար­տու­նիում։ Վա­ղուց էր ե­րա­զում լի­նել այս­տեղ, բայց հնա­րա­վո­րու­թյուն հի­մա է ըն­ձեռ­վել, ին­չի հա­մար ան­չափ ու­րախ է։
Չնա­յած ճամ­բա­րը նա­խա­տես­ված է 50-70 պա­տա­նի­նե­րի ու աղ­ջիկ­նե­րի հա­մար, այն ընդգրկվում է շր­ջա­նի թվով 85 ճամ­բա­րա­կան։
Ճամ­բա­րը բաց­վում է ա­ռա­վո­տյան ժա­մը 9։00-ին, ՀՅԴ և Ար­ցա­խի պե­տա­կան օրհ­ներ­գե­րով, ա­վարտ­վում՝ 15։00-ին, նույն օրհ­ներ­գե­րի հն­չյուն­նե­րի ներ­քո։ Ժա­մը 13։00-ից մինչև ժա­մը 14։30-ը ճա­մա­բա­րա­կան­նե­րի ընդ­միջ­ման ժամն է։ Նրանց տր­վում են սենդ­վիչ­ներ և հյու­թեր։

Ճամ­բա­րի պա­տաս­խա­նա­տու Հրագ Գա­րա­մի­նա­սյա­նի հա­վաստ­մամբ՝ ե­րե­խա­նե­րի ա­ռօ­րյան հա­գե­ցած ծրագ­րով է ըն­թա­նում։ Նրանց սո­վո­րեց­նում են եր­գե­ցո­ղու­թյուն, ազ­գա­յին պա­րեր, ա­վան­դա­կան խա­ղեր, կազ­մա­կեր­պում մար­զա­կան մր­ցում­ներ, նա­մա­կագ­րու­թյուն­ներ։
Ճամ­բա­րա­կան­նե­րի հետ դա­սըն­թաց­նե­րը տար­վում են ե­րեք խմ­բե­րում։ Օ­գոս­տո­սի 3-ին ա­վարտ­վեց ճամ­բա­րի ա­ռա­ջին փու­լը։
Երկ­շա­բա­թյա ճամ­բա­րի երկ­րորդ փու­լը մեկ­նար­կեց օ­գոս­տո­սի 5-ին և կտևի մինչև օ­գոս­տո­սի 10-ը։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 07 Aug 2019 13:01:31 +0000
ԵՐԿ­ՐԻՍ ԳՈՒՅ­ՆԸ... http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27250-2019-08-07-12-44-52 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27250-2019-08-07-12-44-52 ԵՐԿ­ՐԻՍ ԳՈՒՅ­ՆԸ...
Սիր­վարդ ՄԱՐ­ԳԱ­ՐՅԱՆ

Մայ­րա­քա­ղա­քում՝ Ար­ցա­խի սր­տում, Տոն է՝ հա­մա­հայ­կա­կան տո­նախմ­բու­թյուն... Զա­վակ­ներն աշ­խար­հա­ցիր Տուն են դար­ձել, որ ի­րենց ու­ժը, վար­պե­տու­թյու­նը, կամ­քը փոր­ձեն-փոր­ձար­կեն, հաղ­թեն ու հաղ­թա­նա­կեն, ու ե­թե պարտ­վեն՝ միայն հաղ­թե­լով, իսկ ե­թե հաղ­թեն՝ հաղ­թի հա­յու­թյունն ու նրա միաս­նա­կա­նու­թյու­նը։ Ե­կել-ծո­վա­ցել են հրա­պա­րակ­նե­րում, մար­զա­հա­մա­լիր­նե­րում ու զբո­սայ­գի­նե­րում, ու բո­լորն ի­րար պատ­վում են ան­կա­շառ ժպիտ­նե­րով, ան­սահ­ման սի­րով մր­ցում են, մա­քա­ռում, ընկ­նում, բարձ­րա­նում, պար­տում ու պարտ­վում` հյու­սե­լով դափ­նին հա­մա­հայ­կա­կան  սի­րուց ու պատ­վից, ու­ժից ու պատ­վախ­նդ­րու­թյու­նից:

Ե­րե­կո­յան Ստե­փա­նա­կեր­տի վրա լեզ­վակ­ներն է տա­րա­ծում Ե­ռա­ջահ հա­վատ­քը` կրակ­ված էրգ­րի հույ­սից (Մու­սա լե­ռան ստո­րո­տից), Խոր Վի­րա­պի հա­վա­տամ­քից, Տիգ­րա­նա­կերտ հաղ­թա­նակ­նե­րից` շա­ղախ­վե­լով ու մե­րան­վե­լով հա­մա­հայ­կա­կան կամ­քով ու կա­մար­տա­հայ­տու­թյամբ:

Ե­կել, աշ­խար­հի տար­բեր եր­կր­նե­րից ժա­մա­նել են, ծո­վա­ցել են, որ ձեռք-ձեռ­քի, սիրտ-սր­տի, կամք-կամ­քի ի­րենց հույ­զե­րը, տրա­մադ­րու­թյուն­ներն ու նպա­տակ­նե­րը տո­նախմ­բեն Ար­ցա­խում ու նրա մայ­րա­քա­ղաք Ստե­փա­նա­կեր­տում... Ե­կել են, որ մար­տա­կան հաղ­թա­նակ­նե­րը նո­րո­գեն մար­զա­կան հաղ­թա­նակ­նե­րով, ջնա­րա­կեն երգ ու ե­րաժշ­տու­թյամբ և, ա­մե­նա­կարևո­րը, յու­րա­քան­չյուրն իր հո­գու, իր ոս­կե­ղե­նիկ ըն­դեր­քի գույնն է բե­րել խառ­նե­լու հա­մա­հայ­կա­կան ներ­կապ­նա­կին։ Յու­րա­քան­չյուրն իր շյուղն է պար­զել, իր ծի­լը, նշ­խա­րը պտ­ղունց, յու­րա­քան­չյուրն իր երկ­րի, իր մի­ջա­վայ­րի գույնն է բե­րել, բե­րել է բազ­մա­պատ­կե­լու ու իր հետ Ար­ցա­խա գույ­նե­րը տա­նե­լու՝ մի պտ­ղունց Ար­ցա­խա սեր, սր­տա­բաց հյու­րա­սի­րու­թյուն, ջեր­մու­թյուն ու ան­սահ­ման ժպիտ­ներ, տա­նե­լու է որ­պես Երկ­րի կա­րո­տից վա­ռած ջահ, Երկ­րի հե­րո­սա­պա­տում­նե­րով զո­րա­ցած Հույս, Հա­վատ, Սեր.... Թող­նե­լու է իր հո­գուց նշ­խար, իր սր­տից պա­տա­ռիկ, թող­նե­լու է որ­պես ջահ, կե­րոն ու ա­լե­ծա­ծան Ե­ռա­գույն։ Յու­րա­քան­չյուրն իր մեծ հա­վատ­քից մի նշ­խար է թող­նե­լու Ար­ցա­խում ու իր պատ­գամն է թող­նե­լու՝ միաս­նա­կա­նու­թյու­նը չխա­թա­րե­լու քա­րա­կուռ պատ­գա­մը... Թող­նե­լու է ան­խախտ ո­րոշ­մամբ, իր պատ­րաս­տա­կա­մու­թյու­նը յու­րա­քան­չյուր պա­հի գործ դարձ­նե­լու հաս­տա­տա­կամ մտադ­րու­թյամբ, Երկ­րի հա­վեր­ժա­կան Տերն ու նրա սահ­ման­նե­րի Զին­վո­րը լի­նե­լու ո­գե­ղեն ու մարմ­նա­վոր վա­վե­րաց­մամբ։ Հա­զա­րա­վոր­նե­րը գնա­լու են, գա­լու են հա­զար­նե­րը, ոչ թե եր­կի­րը տես­նե­լու հույ­սով, այլև այն ներ­սից ՙպե­ղե­լու՚, նրա սահ­ման­նե­րին տեր կանգ­նե­լու, հարկ ե­ղած դեպ­քում նաև այն ընդ­լայ­նե­լու հաս­տա­տա­կա­մու­թյամբ։ Յու­րա­քան­չյուրն իր հո­գու ծալ­քե­րում փա­թե­թա­վո­րած տա­նե­լու է հա­մա­հայ­կա­կան տո­նախմ­բու­թյու­նը` որ­պես հա­մա­հայ­կա­կան հպար­տու­թյուն, որ­պես գե­նի, ա­րյան եռք ու ծփանք... Տա­նե­լու է Ար­ցա­խա բույ­րը, լեռ­նե­րի վե­հու­թյունն ու կա­րո­տը՝ վեր­ջա­պես գտն­ված Հայ­րե­նի­քի մի պա­տա­ռի­կի, պա­տա­ռիկ, ո­րը ՙսպառ­նում է՚ դառ­նալ ան­պար­փակ վե­հու­թյան ու քա­ջու­թյան հա­մա­հար­թակ, որ­տե­ղից ա­ռա­վել տե­սա­նե­լի են հա­յու­թյան բո­լոր ե­րա­զանք­նե­րը, իղ­ձե­րը, ցան­կու­թյուն­ներն ու հա­մա­հայ­կա­կան ՙնկր­տում­նե­րը՚: Գնա­լու են մար­զա­կան հաղ­թա­նակ­ներ կեր­տած զա­վակ­նե­րը, իսկ Ար­ցա­խը հի­շե­լու ու կա­րո­տե­լու է նրանց ու ան­պայ­ման սպա­սե­լու է նրանց նո­րա­նոր հաղ­թա­նակ­նե­րին և նաև մի թա­քուն հույ­սով սպա­սե­լու է զա­վակ-հո­գե­զա­վակ­նե­րի տուն­դարձ-վե­րա­դար­ձին։

Անձ­նա­կան ու քա­ղա­քա­կան խար­դա­վանք­նե­րից մաք­րա­գործ­ված Ստե­փա­նա­կեր­տը ա­ղո­թե­լու է ան­վերջ, ա­ղո­թե­լու է հա­մա­հայ­կա­կան միաս­նա­կա­նու­թյան երևույ­թի հա­մար, ու նրա աչ­քը ծա­րավ չի մնա­լու, զի աշ­խար­հաս­փյուռ հա­յու­թյան աշ­խար­հա­կերտ բո­լոր հաղ­թա­նակ­նե­րը մե­ռոն­վե­լու են Ար­ցա­խա մա­քուր լու­սա­բաց­նե­րի մե­ռո­նա­կաթ ա­ռա­վոտ­նե­րով։ Իսկ հա­վա­տա­ցյալ ար­ցախ­ցին ա­մեն Աստ­ծո լու­սա­բա­ցի հետ շր­շա­լու է` Տեր Աստ­ված, երկ­րիս գույ­նե­րը մե­ռո­նիր հա­մա­հայ­կա­կան սի­րով, կա­րո­տով, կամ­քով ու հաղ­թա­նակ­նե­րով՝ Հա­մա­հայ­կա­կան... Օրհ­նիր ու ան­սա­սան պա­հիր բո­լոր նրանց, ով­քեր թե­կուզ չեն ապ­րում Հայ­րե­նի­քում, սա­կայն Հայ­րե­նիքն ապ­րում է նրանց մեջ, ապ­րում է` դառ­նա­լով ա­պա­գա­յի Ե­րազ ու գա­լի­քի տես­լա­կան...

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 07 Aug 2019 12:37:31 +0000
ՔԱՐՎԱՃԱՌԻ ԱՄՐՈՑԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27255-2019-08-07-13-25-56 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27255-2019-08-07-13-25-56 ՔԱՐՎԱՃԱՌԻ ԱՄՐՈՑԸ
Զոհ­րաբ ԸՌ­ՔՈ­ՅԱՆ ք.…

Վեր­ջերս հնա­գետ­ներ Գա­գիկ Սարգ­սյա­նի և Լևոն Մկրտ­չյա­նի հետ Ար­ցա­խի հյու­սիս-արևմտյան տա­րած­քում էինք՝ Քար­վա­ճա­ռում՝ Նոր Շա­հու­մյա­նի շր­ջա­նում։ Պա­տա­հա­բար գտանք վաղ միջ­նա­դա­րյան ամ­րո­ցի հետ­քեր՝ Քար­վա­ճառ քա­ղա­քից մոտ 3կմ հյու­սիս։

Թար­թառ-Տր­տու գե­տի արևմտյան կող­մում՝ ձախ ա­փին է Քար­վա­ճառ քա­ղա­քը՝ թա­ռած բնա­կան կտր­ված­քով, ժայ­ռե­ղեն լան­ջեր ու հարթ մա­կերևույթ ու­նե­ցող բլ­րի վրա։ Նույ­նա­տիպ 2 բլուր կա Քար­վա­ճա­ռի հյու­սի­սա­յին կող­մում, ո­րոն­ցից մե­կը քա­ղա­քի հարևա­նու­թյամբ է։ Խոր­հր­դա­յին տա­րի­նե­րին բա­զում շի­նու­թյուն­ներ են ե­ղել այդ­տեղ, և տա­րածքն ամ­բող­ջու­թյամբ աղ­ճատ­ված է։ Եր­րոր­դը 3 կող­մից դար­ձյալ ժայ­ռա­պատ լան­ջե­րով է։ Հա­րա­վա­յին կող­մում ար­հես­տա­կան խան­դա­կով բա­ժան­ված է երկ­րորդ բլ­րից, իսկ հյու­սի­սում վեր­ջա­նում է ոչ մեծ աս­տի­ճա­նի թե­քու­թյամբ հր­վան­դա­նով և հաս­նում Տր­տուի և նրա փոքր վտակ­նե­րից մե­կի միաց­ման տեղ։ Այս հատ­վա­ծում պահ­պան­վել են 2 աշ­տա­րա­կի հետ­քեր, ո­րոնք մի­մյանց են կապ­վել պարս­պա­պա­տով։ Բնա­կան նման պայ­ման­ներ ու­նե­ցող բլուր­նե­րը հնում օգ­տա­գործ­վել են որ­պես ամ­րաց­ված բնա­կա­վայ­րեր ու ամ­րոց­ներ։ Եր­բեմ­նի ամ­րո­ցի տա­րած­քում խոր­հր­դա­յին տա­րի­նե­րին ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը պա­տեր են շա­րել, մա­սե­րի բա­ժա­նել՝ օգ­տա­գոր­ծե­լով որ­պես փա­րախ կամ ա­րո­տա­վայր։ Շր­ջե­լով բլ­րի եզ­րագ­ծով, տե­սանք՝ հնա­դա­րյան պարս­պա­պա­տե­րի հիմ­քե­րը, ո­րոշ հատ­ված­նե­րում պա­տե­րի ա­ռա­ջին-երկ­րորդ շար­քերն էլ են երևում։ Ա­ռա­վել նշ­մա­րե­լի են եր­բեմ­նի հզոր բուր­գե­րի ու աշ­տա­րակ­նե­րի հիմ­քե­րը՝ կո­րաձև ու քա­ռան­կյուն։ Զգաց­վում է՝ մեծ վար­պե­տու­թյամբ ու ամ­րու­թյամբ են կա­ռուց­վել պա­րիսպ­ներն ու նրանց միջև ե­ղած բուրգ-աշ­տա­րակ­նե­րը։ Ա­նօ­դա­չու թռ­չող սար­քով կա­տա­րած նկա­րա­հա­նում­ներն ա­վե­լի շատ տե­ղե­կու­թյուն տվե­ցին ամ­րո­ցի մա­սին: Մի­ջին մա­սում ակն­հայտ է հզոր պարս­պի հետ­քը։ Ցա­վոք, նույն պարս­պի վրա թուր­քե­րը խոր­հր­դա­յին շր­ջա­նում ի­րենց ճա­շա­կով պա­տեր են շա­րել՝ օգ­տա­գոր­ծե­լով պա­րիսպ­նե­րի ու շի­նու­թյուն­նե­րի քա­րե­րը։ Հնա­գետ Գա­գիկ Սարգ­սյանն ա­սաց՝ ամ­րո­ցի մա­սին որևէ տե­ղե­կու­թյուն չկա հա­յոց պատ­մագ­րու­թյան մեջ, տե­ղը գտել է հա­մա­կարգ­չա­յին ծրագ­րով։ Արևմտյան կող­մում լան­ջը, թեև ժայ­ռա­պատ է, սա­կայն ու­նի թույլ տե­ղեր, ո­րոնց վե­րին մա­սե­րում պա­րիսպ­ներ են ե­ղել։ Նույն լան­ջում ե­ղել է նաև գաղտ­նու­ղի, որն ի­ջել  է մինչև Տր­տուի վտակ։ 

Ըստ պատ­մա­կան աղ­բյուր­նե­րի՝ Քար­վա­ճա­ռի շր­ջա­նը, Ք. Ա. ա­ռա­ջին հա­զա­րա­մյա­կում ե­ղել է Վա­նի թա­գա­վո­րու­թյան կազ­մում, խիտ բնա­կեց­ված և միա­տարր։ 5-7-րդ դա­րե­րում Քար­վա­ճա­ռի տա­րած­քը Աղ­վա­նից մարզ­պա­նու­թյան կազ­մում էր։ Ըստ ՙԱշ­խար­հա­ցույց՚-ի՝ 7-րդ դա­րում Մեծ Հայ­քի Ար­ցախ նա­հան­գի 12 գա­վառ­նե­րից մեկն էր՝ Վայ­կու­նիք, հե­տա­գա­յում նաև Ծար ա­նու­նով, ո­րի բնա­կա­վայ­րե­րից էր Քար­վա­ճա­ռը։ Ա­նունն ա­ռա­ջա­ցել է օ­տար­նե­րի կող­մից Քա­րա­վա­ճառ գյու­ղի ան­վան ա­ղա­վա­ղու­մից։ Լեզ­վա­բան Հրաչ Մար­տի­րո­սյա­նը տե­ղե­կաց­նում է. ՙԼ. Խա­չի­կյա­նի կազ­մած ՙԺԵ դա­րի հա­յե­րեն ձե­ռագ­րե­րի հի­շա­տա­կա­րան­ներ՚ գր­քի Ա հա­տո­րում (Երևան, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., 1955, էջ 24) 15-րդ դա­րի գրիչ Թու­մա Սյու­նե­ցու հի­շա­տա­կա­րա­նում կա հետևյալ գրու­թյու­նը. ՙ…և յար­հե­պիս­կո­սու­թեան այսմ նա­հան­գիս տէր Զա­քա­րիա­յի Դա­դի վա­նուց վե­րա­տես­ջի, ի հռ­չա­կա­ւոր եր­կիրս Ծար, ի գևղս Քա­րա­վա­ճառ…՚։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 07 Aug 2019 12:20:55 +0000
ՙGAZETA.RU՚. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՎԱՆՔԵՐՆ ՈՒ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐԸ ԵՐԿՐԻ ՀՈԳԻՆ ԵՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27252-gazeta-ru http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27252-gazeta-ru ՙGAZETA.RU՚. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՎԱՆՔԵՐՆ  ՈՒ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐԸ ԵՐԿՐԻ ՀՈԳԻՆ ԵՆ
Մա­րի­նա Յար­դաե­ւան ՙՀրա­շա­լի…

ՙԱ­րա­րա­տը գրե­թե եր­բեք չի ե­րե­ւում։ Ամ­պե­րի տա­կից կամ վե­րե­ւից եր­բեմն ե­րե­ւում է նրա ձյու­նե գա­գա­թը, այն թե­ւա­ծում է եր­կն­քի կա­պույ­տում, որ­պես հե­քիա­թա­յին ա­ռա­գաս­տա­նավ։ Տա­րօ­րի­նակ, ա­նի­րա­կան, տխուր եւ գե­ղե­ցիկ է­տյուդ։ Եվ Հա­յաս­տա­նում էլ ա­մեն ինչ գրե­թե այդ­պես է։ Տխուր հրա­շա­լի հե­քիաթ, ո­րում ա­մեն ինչ զար­մա­նա­լի է։

Զար­մա­նա­լի է, որ աշ­խար­հով սփռ­ված 11 մլն հա­յե­րից հայ­րեն­քիում ապ­րում է 3 մի­լիո­նից մի փոքր ա­վե­լին. այդ­պես է պատ­մա­կա­նո­րեն ստաց­վել։
Ա­նի­րա­կան է թվում այն, որ ակն­հայտ աղ­քա­տու­թյան, սո­ցիա­լա­յան ան­կա­յու­նու­թյան պայ­ման­նե­րում, չկա ոչ մի փլու­զում, իսկ մար­դիկ սի­րա­լիր են եւ կեն­սա­խինդ։ Ֆան­տաս­տիկ է այն, որ նման ան­հար­մար աշ­խար­հագ­րա­կան դիր­քի պայ­ման­նե­րում՝ ա­սիա­կան մու­սուլ­մա­նա­կան եր­կր­նե­րի շր­ջա­պա­տում, Հա­յաս­տա­նին հա­ջող­վում է եվ­րո­պա­կան եր­կիր մնալ, որ­տեղ գլ­խա­վոր հարս­տու­թյու­նը պատ­մու­թյունն ու մշա­կույթն է։

Պատ­մու­թյա­նը, թե­րեւս, ար­ժե սկ­սել դրա­նից, Հա­յաս­տա­նում սր­տի թր­թի­ռով են վե­րա­բեր­վում։ Ընդ ո­րում` հենց թր­թի­ռով, շատ հո­գա­տար, ոչ մի ագ­րե­սիվ, տգետ պար­ծեն­կո­տու­թյուն։
Այն մա­սին, իբ­րեւ թե հա­յե­րը փր­փու­րը բե­րա­նին պատ­րաստ են ա­պա­ցու­ցել, որ Հի­սուսն էլ է հայ ե­ղել, ես լսել եմ որ­տեղ պա­տա­հի, ու­մից պա­տա­հի, բայց ոչ Հա­յաս­տա­նում եւ ոչ հա­յե­րից։
Փո­խա­րե­նը Ե­րե­ւա­նում յու­րա­քան­չյու­րը կա­րող է բա­ցատ­րել, թե ինչ­պես հաս­նել Սեր­գեյ Փա­րա­ջա­նո­վի թան­գա­րան, թե­կուզ հին ձե­ռագ­րե­րի թան­գա­րան՝ Մա­տե­նա­դա­րան։
Իսկ ա­մեն երկ­րոր­դը պատ­րաստ է իր գոր­ծե­րը թող­նել եւ դե­պի այդ թան­գա­րան­ներն ու­ղեկ­ցել՝ ճա­նա­պար­հին պատ­մե­լով եւ ցույց տա­լով, թե էլ ուր կա­րող է այ­ցե­լել հե­տաքր­քա­սեր ճա­նա­պար­հոր­դը։ Ծի­ծեռ­նա­կա­բերդ հու­շա­հա­մա­լիր էլ ձեզ հետ միա­սին կգան։
Սո­վո­րա­կան է, երբ ավ­տո­բու­սում ու­ղե­ւոր­նե­րը տա­րեթ­վե­րի, ա­նուն­նե­րի եւ այլ ման­րա­մաս­նե­րի հի­շա­տակ­մամբ պատ­մում են հնա­գույն Գառ­նու տա­ճա­րի պատ­մու­թյու­նը։ Սո­վո­րա­բար ա­րագ ես սո­վո­րում նրան, որ ան­գամ մթե­րա­յին խա­նու­թի ե­րի­տա­սարդ վա­ճա­ռո­ղու­հու հետ կա­րե­լի է խո­սել Է­րե­բու­նիում պե­ղում­նե­րի ար­դյունք­նե­րի մա­սին։

Ար­դեն 3-րդ օ­րը դա­դա­րում ես զար­մա­նալ, որ ան­գամ տաք­սիստ­նե­րը կար­դում են Ման­դելշ­տա­մին.
''Ах, Эри­вань, Эри­вань! Не город – орешек кал­ен­ный, Улиц твоих большеротых люблю вави­ло­ны''.

Ե­րե­ւանն, իս­կա­պես ինչ­պես Բա­բե­լոնն է։ Պար­զա­պես սկզ­բում փլու­զում էր, իսկ հե­տո փա­ռա­հեղ վեր խո­յա­ցում։ Հին քանդ­ված ա­սիա­կան քա­ղա­քի տե­ղում զանգ­վա­ծա­յին շի­նա­րա­րու­թյու­նը սկս­վել է XX դա­րի 30-ա­կան­նե­րին։
Երևա­նը կա­ռու­ցել են խոր­հր­դա­յին ճար­տա­րա­պետ Ա­լեք­սանդր Թա­մա­նյա­նի նա­խագ­ծով։ Հա­յե­րը նրա նկատ­մամբ նույն­պես հա­տուկ վե­րա­բեր­մուքն ու­նեն՝ շատ հար­գա­լից՚, – նշ­վում է հոդ­վա­ծում։ Եվ սա չնա­յած նրան, որ քա­ղա­քի տես­քը քիչ զո­հեր չպա­հան­ջեց. Ե­րե­ւա­նում ոչն­չաց­վե­ցին հնա­գույն մզ­կիթ­ներ եւ ե­կե­ղե­ցի­ներ (այդ թվում V դա­րում կա­ռուց­ված Պետ­րոս եւ Պո­ղո­սի), հին ամ­րո­ցի քա­րը օգ­տա­գործ­վեց ա­ռափ­նյա հատ­վա­ծի ե­րես­պատ­ման հա­մար։
Նպա­տակն ար­դա­րաց­նում է մի­ջոց­նե՞­րը։ Չգի­տեմ։ Ե­րե­ւան­ցի­նե­րը սի­րում են ի­րենց քա­ղա­քը, նրանց դուր է գա­լիս այդ ծան­րա­քաշ խոր­հր­դա­յին ամ­պի­րը, լայն պո­ղո­տա­նե­րը, կո­թող­նե­րը, կաս­կադ­նե­րը, շատր­վան­նե­րով ծա­ռու­ղի­նե­րը։

Այն իս­կա­պես վատ չի ստաց­վել։ Այժմ այդ ա­մե­նը հա­մեմ­վել է պարզ ժա­մա­նա­կա­կից ար­վես­տով։ Իսկ Հա­յաս­տա­նում հնու­թյուն­նե­րը բա­վա­կա­նին շատ են նաեւ մայ­րա­քա­ղա­քի սահ­ման­նե­րից դուրս։ Եվ այդ­տեղ, թվում է, թե նրանց ո­չինչ չի սպառ­նում։
Այն, թե ինչ­պես են հա­յե­րը վե­րա­բե­րում ի­րենց ճար­տա­րա­պե­տա-պատ­մա­կան ժա­ռան­գու­թյա­նը, նա­խանձ է ա­ռա­ջաց­նում։ Ա­մեն ինչ վե­րա­կա­ռուց­ված է, մա­քուր, ազն­վա­կա­նաց­ված։ Հա­յաս­տանն աղ­քատ եր­կիր է, սա­կայն հու­շար­ձան­նե­րի պահ­պա­նու­թյան եւ բա­րե­կարգ­ման հա­մար գու­մար չի խնա­յում։

Ին­չո՞ւ է այդ­պես։ Գու­ցե պատ­ճառն այն է, որ Հա­յաս­տա­նի մշա­կույ­թը վա­ղուց ան­ցած օ­րե­րի գոր­ծե­րը չեն։ Ժա­մա­նակ­նե­րի կա­պը այս­տեղ չի ընդ­հատ­վել, չնա­յած բազ­մա­թիվ կոր­ծա­նա­րար պա­տե­րազմ­նե­րին եւ ար­շա­վանք­նե­րին։ Օ­րի­նակ՝ Էջ­միած­նի մայր տա­ճա­րը, ո­րը հիմ­նադր­վել է 303 թվա­կա­նին, մին­չեւ հի­մա Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցու գլ­խա­վոր տա­ճարն է։ Գե­ղար­դի քա­րան­ձա­վա­յին վան­քում այ­սօր էլ, բա­ցի ար­տա­սահ­ման­ցի զբո­սաշր­ջիկ­նե­րի բազ­մու­թյու­նից, մեծ թվով հա­յեր են այ­ցե­լում՝ գնում են բու­ժա­կան ջուր վերց­նե­լու աղ­բյու­րից, ա­ղո­թե­լու մեր­ձա­վոր­նե­րի հա­մար։ Հի­մա կր­կին գոր­ծում է Սե­ւա­նա­վան­քը՝ հայ­կա­կան ա­մե­նա­հայտ­նի լճի ա­փի ե­կե­ղե­ցին։

Հայ­կա­կան սր­բա­վայ­րե­րում կյան­քի պահ­պա­նու­մը մեծ ջան­քեր եւ, ի­հար­կե, փող է պա­հան­ջում։ Բայց ոչ ոք չի դժ­գո­հում՝ իբր ա­վե­լի լավ է գոր­ծազր­կու­թյան նպաստ­նե­րը վե­րա­դարձ­նեն, քան ՙտեր­տեր­նե­րին՚ տան։ Ո՞րն է գաղտ­նի­քը։ Հայ ժո­ղովր­դի ա­ռանձ­նա­հա­տուկ կրո­նա­սի­րու­թյո՞ւ­նը։ Այն, որ կրո­նա­կան ինս­տի­տուտ­նե­րը վար­կա­բեկ­վա՞ծ չեն, ինչ­պես Ռու­սաս­տա­նում։ Զբո­սաշր­ջիկ­նե­րին պա­հե­լու եւ նո­րե­րին ներգ­րա­վե­լու ցան­կու­թյո՞ւ­նը։ Ո՜չ, բանն այդ չէ։

Բայց հաս­կա­նա­լի չէ, թե որն է։ Միայն ա­ղոտ զգում ես, որ այս­տեղ այլ բան կա։ Հա­յաս­տա­նում տա­ճար­նե­րը եւ ե­կե­ղե­ցի­նե­րը երկ­րի հո­գին են. սա­հուն-եր­գող, տխուր կա­վա­քա­րա­գույն, ա­րե­ւից տան­ջա­հար լեռ­ներն ու հո­վիտ­ներն ա­նե­րե­ւա­կա­յե­լի են ա­ռանց այս վե­հա­պանծ կա­ռույց­նե­րի։
Սա­կայն վե­րա­դառ­նամ երկ­րա­յի­նին եւ մեղ­սո­տին՝ տն­տե­սու­թյա­նը, սո­ցիա­լա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյա­նը։ Հա­յե­րի մե­ծա­մաս­նու­թյան կյան­քը ծանր է եւ շա­տե­րը ստիպ­ված են վաս­տա­կե­լու հա­մար այլ եր­կր­ներ մեկ­նել (շա­տերն, ի­հար­կե, Ռու­սաս­տան են մեկ­նում)։ Հա­յաս­տա­նում մի­ջին աշ­խա­տա­վար­ձը 178 հա­զար դրամ է, ռուբ­լով ար­տա­հայ­տած՝ գրե­թե 23 հա­զար։ Բայց ռեալ աշ­խա­տա­վար­ձը մե­ծա­մաս­նու­թյան ստա­ցածն է, որն այս թվե­րին չի էլ հաս­նում։

Ա­ռանձ­նա­պես սաս­տիկ են տար­բեր­վում Ե­րե­ւա­նում եւ մար­զե­րում բնակ­վող­նե­րի ե­կա­մուտ­նե­րը։ Բայց մայ­րա­քա­ղաք տե­ղա­փոխ­վե­լու մարդ­կանց ձգ­տու­մը զս­պում են բնա­կա­րա­նի վար­ձա­կալ­ման գնե­րը (ռուբ­լով՝ 8-12 հա­զար բյու­ջե­տա­յին տար­բե­րակ­նե­րի հա­մար)։ Մթեր­քի գնե­րը ռու­սա­կա­նից ցածր չեն (է­ժան են միայն սե­զո­նին տե­ղա­կան մր­գե­րը)։ Հաս­կա­նա­լի է, որ նման ե­կա­մուտ­նե­րի եւ ծախ­սե­րի պա­րա­գա­յում քունդ չի տա­նի. Հա­յաս­տա­նի բնակ­չու­թյան քա­ռոր­դից եր­րորդ մասն ապ­րում է աղ­քա­տու­թյան սահ­մա­նից այն կողմ։ Եվ շա­տե­րը ոչ մի հնա­րա­վո­րու­թյուն չու­նեն շտ­կե­լու ի­րենց ա­ղե­տա­լի վի­ճա­կը. երկ­րում գոր­ծազր­կու­թյան մա­կար­դա­կը կազ­մում է աշ­խա­տու­նակ բնակ­չու­թյան 16,5 տո­կո­սը։ Հե­ռան­կար­նե­րը եւս ու­րա­խաց­նող չեն, հա­յե­րը ոչ մի ան­զուսպ լա­վա­տե­սու­թյուն չու­նեն։

Բայց եւ չա­րու­թյամբ էլ հա­մակ­ված չեն։ Չկա այն հու­սալ­քու­թյու­նը, ո­րը մարդ­կանց մղում է կա՜մ հար­բե­ցո­ղու­թյան, կա՜մ հան­ցա­գոր­ծու­թյան։ Ռու­սաս­տա­նում եւս մի ժա­մա­նակ, թվում էր, ա­մեն ինչ դան­դա­ղո­րեն, բայց կար­գա­վոր­վում է, բայց հի­մա կր­կին ա­վե­լի հա­ճախ է հն­չում հռե­տո­րա­բա­նու­թյու­նը քաղ­ցած­նե­րի բա­նա­կի մա­սին, որն ա­հա-ա­հա կք­շի բա­րե­կե­ցիկ­նե­րին ու կուշ­տե­րին։ Եվ, ինչն ա­մե­նատ­խուրն է, այս մռայլ կան­խա­տե­սում­նե­րը տա­րա­ծող­նե­րը բնակ­չու­թյան մար­գի­նա­լա­ցումն ար­դեն ոչ այն­քան չհա­ջող­ված սո­ցիա­լա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ են պայ­մա­նա­վո­րում, որ­քան ար­դա­րաց­նում են։ Կր­կին նույնն է՝ ՙկե­րակ­րեք, հե­տո նրան­ցից ա­ռա­քի­նու­թյուն պա­հան­ջեք՚։ Կր­կին այդ ՙքաղ­ցած­նե­րի քաղցն՚ է։ Կր­կին աղ­քա­տու­թյան եւ դժ­բախ­տու­թյան ա­ռանձ­նաշ­նոր­հու­մը։ Եվ հու­սա­հատ­ված­ներն ար­դեն պատ­րաստ են այդ ա­ռանձ­նաշ­նոր­հու­մից օգտ­վել։ Եվ սա Ռու­սաս­տա­նում սար­սա­փե­լի է։

Չեմ ու­զում սխալ հաս­կաց­վել։ Ես դե­ռեւս այն նույն ցն­ցո­տիա­վորն եմ։ Ես ինքս միշտ սո­ցիա­լա­կա­նի կողմ­նա­կիցն եմ, այն բա­նի կողմ­նա­կի­ցը, որ ոչ ոք չհայ­տն­վի դժ­բախ­տու­թյան մեջ, բայց ինձ ա­մե­նե­ւին դուր չի գա­լիս ան­բա­րե­կե­ցու­թյամբ չա­րի ար­դա­րաց­ման մի­տու­մը։ Չէ՞ որ ա­մեն ինչ կա­րող է այլ կերպ զար­գա­նալ։ Եվ սա կեղծ հնա­զան­դու­թյան եւ չհա­կադր­վե­լու կոչ չէ։
Հա­յաս­տա­նում, ի դեպ, սո­ցիա­լա­կան պայ­թյուն­նե­րը ե­թե ինչ-որ բա­նով զսպ­վում են, ա­պա հաս­տա­տա­պես ժո­ղովր­դի ծով համ­բե­րու­թյամբ։ Եվ ոչ թե նրա ան­տար­բե­րու­թյամբ։ Բա­վա­կան է թե­կուզ հի­շել է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի սա­կագ­նե­րի բարձ­րաց­ման դեմ բա­զա­մա­հա­զա­րա­նոց ցույ­ցե­րը։ Ես էլ չեմ խո­սում ան­ցյալ տար­վա ՙթավ­շյա հե­ղա­փո­խու­թյան՚ մա­սին։ Պար­զա­պես այս­տեղ հս­տակ ըն­կա­լում կա,- այն ա­սես օ­դի մեջ է լց­ված,- հրաշք­ներ չեն լի­նում, ա­մեն ին­չի հաս­նում են ժա­մա­նա­կի ըն­թաց­քում եւ աշ­խա­տան­քով։

Հա­յաս­տա­նում ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը նույն­պես կա­ռուց­վում է նույն անշ­տապ, ա­րե­ւե­լյան նուրբ կեր­պով։ Ռու­սաս­տա­նը կար­ծես բա­րե­կամ է ու դաշ­նա­կից, բայց ե­թե բարձ­րաց­նում է գա­զի գի­նը, ա­պա եւ ԱՄՆ-ն էլ հե­տաքր­քիր գոր­ծըն­կեր է ղա­րա­բա­ղյան հա­կա­մար­տու­թյան զսպ­ման գոր­ծում։ Ի­րա­նը մշա­կու­թա­յին ա­ռու­մով մոտ եր­կիր չէ, բայց ի­րան­ցի­նե­րը պատ­րաստ են հայ­կա­կան զբո­սաշր­ջու­թյան ո­լոր­տում ներդ­րում­ներ կա­տա­րել, վե­րա­կանգ­նել հու­շար­ձան­նե­րը, հյու­րա­նոց­ներ կա­ռու­ցել։ Հեշտ չէ մշ­տա­պես դեմ­քը պահ­պա­նե­լը, երբ Հա­յաս­տա­նի դեմ ինչ-որ բան հա­սու­նա­նաում է Վրաս­տա­նում, բայց ստիպ­ված են դի­վա­նա­գի­տու­թյան հրաշք­ներ ցու­ցադ­րել, քա­նի որ Ե­րե­ւա­նից ճա­նա­պար­հը Թբի­լի­սիով եւ Վե­րին Լար­սով է անց­նում՝ Ռու­սաս­տան հայ­կա­կան բեռ­նա­տար­նե­րի միակ ճա­նա­պար­հը։
Ար­դյուն­քում ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը շատ բարդ մե­խա­նիզմ է, որ­տեղ ա­մեն ինչ միա­հյուս­ված է ա­մե­նա­տա­րօ­րի­նակ կեր­պով։ Ե­թե մի լա­րը կտր­վի, ա­մեն ինչ գրո­ղի ծո­ցը կնետ­վի։ Ա­հա եւ փոր­ձում են կտ­րուկ շար­ժում­ներ չա­նել։

Նույն­պի­սի դան­դա­ղու­թյամբ, բայց հաս­տա­տուն զար­գա­նում է զբո­սաշր­ջու­թյու­նը։ Ժա­մա­նող­նե­րի թի­վը քիչ-քիչ է ա­ճում, հա­զիվ թե այս­տեղ հնա­րա­վոր լի­նի տուր­հոս­քի այն­պի­սի պայ­թյուն, ինչ­պես հա­րե­ւան Վրաս­տա­նում կամ Ադր­բե­ջա­նում, որ­տեղ զար­մա­նահ­րաշ աշ­տա­րակ­ներ են կա­ռու­ցել, եւ որ­տեղ պու­րակ­նե­րը կրակ­նե­րի եւ ար­մա­վե­նի­նե­րի մեջ են։ Այս­տեղ հան­գս­տա­ցող­նե­րին չես գրա­վի ո՜չ ծո­վով, ո՜չ լեռ­նա­գա­գաթ­նե­րով, ո՜չ թան­կար­ժեք զվար­ճու­թյուն­նե­րով։ Բայց այս­տեղ կա հա­զիվ որս­վող մի բան, ին­չը հո­գիդ խռո­վում է եւ ստի­պում ներ­սից ճա­ռա­գել։
Դե­ռեւս չհասց­նե­լով հե­ռա­նալ՝ դու ե­րա­զում ես այս­տեղ վե­րա­դառ­նալ է­լի ու է­լի։ Դու, ի­հար­կե, դա պատ­ճա­ռա­բա­նում ես, որ իբր, հա­ջորդ ան­գամ հար­կա­վոր է, այ­նուա­մե­նայ­նիվ, հաս­նել մին­չեւ Տա­թեւ։ Բայց, այ­դու­հան­դերձ, զգում ես, որ բա­նը Տա­թե­ւը չէ։ Եվ ոչ էլ աշ­խար­հում ա­մե­նաեր­կար ճո­պա­նու­ղին։ Ոչ էլ սե­ւա­նյան ջրե­րի հա­տուկ հատ­կու­թյուն­նե­րը։ Ա­մե­նա­հա­մեղ սու­ջու­խը չէ։ Ուղ­ղա­կի հո­գով ու­զում ես վե­րա­դառ­նալ դե­պի կեն­ցա­ղի այս ոչ շտա­պո­ղա­կա­նու­թյա­նը, դե­պի այս դյու­թիչ տխուր հե­քիա­թը։
Հա­յաս­տա­նում ա­մեն ինչ հո­սուն է, թաղ­ծա­գո­րով, խլաց­ված, կսկ­ծաց­նող, մտազ­բաղ։ Եվ գե­ղե­ցիկ։ Գլ­խիդ վրա կա­պու­տակ եր­կինքն է, հո­րի­զո­նում՝ շի­կա­մո­րուս լեռ­նե­րը, դրանց տակ դե­ղին հո­վիտ­նե­րը մին­չեւ գե­տե­րի ո­լո­րան­նե­րը։ Երկ­նա­գույն եւ կավ, կավ եւ երկ­նա­գույն։ Եվ ինչ-որ ցածր ե­րաժշ­տու­թյուն։

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 07 Aug 2019 11:58:44 +0000
7-րդ Համահայկական խաղերի բացում http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27249-7 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27249-7 7-րդ Համահայկական խաղերի բացում
Արցախի Հանրապետության նախագահ…

Միջոցառմանը ներկա էին ԱՀ եւ ՀՀ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, ներկայացուցիչներ Հայաստանից ու Սփյուռքից:

Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանի ողջույնի խոսքը Համահայկական 7-րդ ամառային խաղերի բացման հանդիսավոր արարողության ժամանակ

 

Հայաստանի Հանրապետության մեծարգո՛ վարչապետ,

Սիրելի՛ հայրենակիցներ,

Տիկնա՛յք եւ պարոնա՛յք,

Այսօր հիշարժան օր է Արցախի կյանքում. Համահայկական ամառային խաղերն առաջին անգամ անց են կացվում մեր հանրապետությունում:

Ստեփանակերտում են գտնվում մայր Հայաստանից, Արցախից եւ Սփյուռքից բազմաթիվ մարզիկներ ու մարզիչներ, երկրպագուներ ու պարզապես մարդիկ, ովքեր սիրում են սպորտը: Այստեղ չկան հյուրեր, այստեղ բոլորն իրենց տանն են, իրենց պապենական օջախում: Բարի գալուստ Արցախ աշխարհ: 

            Հայ ժողովուրդը սպորտի հանդեպ ունի ընդգծված վերաբերմունք: Դեռեւս վաղնջական ժամանակներում Հայաստանում կազմակերպվում էին համաժողովրդական խաղեր, իսկ հայ մարզիկները մասնակցում էին տարբեր սպորտային մրցաշարերի, այդ թվում նաեւ անտիկ ժամանակաշրջանի Օլիմպիական խաղերին, ինչի մասին վկայում են պահպանված արձանագրությունները:

Համահայկական խաղերն իրենց բնույթով կարելի է համարել մեր սպորտային անցյալը, ներկան ու ապագան իրար կապող կարեւոր մի օղակ:

Համահայկական 7-րդ ամառային խաղերն Արցախում անցկացնելու որոշումը կայացվել է 2016 թվականին, Ապրիլյան պատերազմից հետո, ինչն ինքնին խորհրդանշական է: Սա յուրովի մի պատասխան է ագրեսիային եւ բռնությանը: Սպորտը, մարմնավորելով ուժ, կամք, կազմակերպվածություն ու միասնականություն, միաժամանակ հանդիսանում է ատելության ու թշնամանքի հակապատկերը: Այն չի ճանաչում սահմաններ եւ խոչընդոտներ, միավորում է տարբեր ազգերի ու երկրների:

Մեր պարագայում դա եւս մեկ խթան է՝ ուղղված Հայաստան-Արցախ-Սփյուռք եռամիասնության շարունակական ամրապնդմանը:

Ճակատագրի բերումով աշխարհի տարբեր ծայրերում ապրող մեր քույրերն ու եղբայրներն այս միջոցառման շրջանակներում  հնարավորություն են ստանում մոտիկից ճանաչելու իրենց հայրենիքը, շփվելու իրար հետ, հաստատելու նոր ու ջերմ կապեր, դրական լիցքեր ստանալու հայրենի հողից՝ դառնալով ավելի համախմբված, ուժեղ ու անպարտելի:

Հենց դրանում է մեր ժողովրդի ուժը, հենց դրանում է մեր միասնականության զորությունը, դրանում է մեր հաղթանակների իմաստը: Այդպես եղել է, այդպես կլինի այսուհետ։

Խաղերի պատշաճ անցկացման ուղղությամբ կատարվել է մեծ ու ծավալուն աշխատանք, եւ ես ուզում եմ երախտագիտություն հայտնել բոլոր նրանց, ովքեր ջանք ու եռանդ չեն խնայել այս ամենը կյանքի կոչելու համար:

Սիրելի՛ հայրենակիցներ,

Մեկ անգամ եւս ողջունում եմ Համահայկական 7-րդ ամառային խաղերի բոլոր մասնակիցներին եւ մաղթում մեծագույն հաջողություններ:

 Վստահ եմ, որ այս օրերը կվերածվեն սպորտային մեծ տոնի՝ հետաքրքիր պահեր պարգեւելով մեզ եւ անմոռանալի հետք թողնելով բոլորիս սրտերում:

Անկախ արդյունքներից՝ այս խաղերում չեն լինելու պարտվողներ: Հաղթելու է մեր ողջ ժողովուրդը, հաղթելու են մեր միասնականությունը, մեր կամքն ու վճռականությունը:

Կեցցե՜ մեր ժողովուրդը:

Կեցցե՜ն մայր Հայաստանը, Արցախը եւ  աշխարհասփյուռ հայությունը:

Շնորհակալություն:




 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Wed, 07 Aug 2019 11:37:27 +0000