comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Խճանկար http://artsakhtert.com Wed, 19 Jun 2019 17:38:14 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ՙԻՆՁ ՀԱՄԱՐ ԿԱՐԵՎՈՐ Է, ՈՐ ԵՐԵՎԱՆՈՒՄ ԱՎԵԼԻ ՇԱՏ ԶԳԱՆ ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏԻ ՇՈՒՆՉԸ՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26891-2019-06-13-20-03-27 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26891-2019-06-13-20-03-27 ՙԻՆՁ ՀԱՄԱՐ ԿԱՐԵՎՈՐ Է, ՈՐ ԵՐԵՎԱՆՈՒՄ ԱՎԵԼԻ ՇԱՏ ԶԳԱՆ ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏԻ ՇՈՒՆՉԸ՚
Լաուրա ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Հու­նի­սի 13-ին աշ­խա­տան­քա­յին այ­ցով Ստե­փա­նա­կերտ է ժա­մա­նել Երևա­նի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի պատ­վի­րա­կու­թյու­նը՝ քա­ղա­քա­պետ Հայկ Մա­րու­թյա­նի գլ­խա­վո­րու­թյամբ։ Սա Երևա­նի քա­ղա­քա­յին հա­մայն­քի նոր ղե­կա­վա­րի ա­ռա­ջին պաշ­տո­նա­կան այցն է Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան մայ­րա­քա­ղաք։
Ստե­փա­նա­կեր­տում՝ Ար­ցա­խի խոր­հր­դա­նիշ հան­դի­սա­ցող ՙՄենք ենք, մեր սա­րե­րը՚ հու­շար­ձա­նի մոտ, ա­վան­դա­կան ա­ղու­հա­ցով Հայկ Մա­րու­թյա­նին դի­մա­վո­րել են Ստե­փա­նա­կեր­տի քա­ղա­քա­պետ Սու­րեն Գրի­գո­րյանն ու քա­ղա­քա­յին հա­մայն­քի ստո­րա­բա­ժա­նում­նե­րի պա­տաս­խա­նա­տու­ներ։
Այ­նու­հետև Սու­րեն Գրի­գո­րյա­նի ու­ղեկ­ցու­թյամբ հյու­րերն այ­ցե­լել են մայ­րա­քա­ղա­քի Հու­շա­հա­մա­լիր և ծա­ղիկ­ներ խո­նար­հել Մեծ Հայ­րե­նա­կա­նում և Ար­ցա­խյան պա­տե­րազ­մում նա­հա­տակ­ված­նե­րի հու­շա­կո­թող­նե­րին։ Որ­պես հար­գան­քի տուրք` նրանք ծա­ղիկ­ներ են դրել նաև Հու­շա­հա­մա­լի­րի տա­րած­քում ամ­փոփ­ված՝ Ար­ցա­խյան պա­տե­րազ­մում զոհ­ված ա­զա­տա­մար­տիկ­նե­րի շի­րիմ­նե­րին։
Ա­րա­րո­ղու­թյու­նից հե­տո Հայկ ՄԱ­ՐՈՒ­ԹՅԱ­ՆԸ պա­տաս­խա­նեց լրագ­րող­նե­րի հար­ցե­րին։
- Պա­րոն Մա­րու­թյան, ինչ­պի­սի տրա­մադ­րու­թյամբ և ի՞նչ ծրագ­րե­րով եք ե­կել Ար­ցախ։
- Միան­գա­մայն բարձր տրա­մադ­րու­թյամբ եմ ե­կել, և տեղ հաս­նե­լով՝ ոգևո­րու­թյունս ա­վե­լի է բարձ­րա­ցել, ա­վե­լի մար­տա­կան, վճ­ռա­կան եմ դար­ձել՝ շն­չե­լով Ար­ցա­խի մաք­րա­մա­քուր օ­դը և ստա­նա­լով ար­ցախ­ցի­նե­րի դրա­կան հույ­զե­րը... Բնա­կա­նա­բար, ա­նե­լիք­նե­րի մա­սին դեռ պի­տի խո­սենք Ստե­փա­նա­կեր­տի քա­ղա­քա­պե­տի հետ. հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ուղ­ղու­թյուն­նե­րը պատ­կե­րաց­նում ենք, բայց ա­մեն ինչ կհս­տա­կեց­վի ա­ռա­ջի­կա հան­դի­պում­նե­րի ժա­մա­նակ։ Այ­ցը, վս­տահ եմ, նոր թափ է հա­ղոր­դե­լու հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյա­նը, և նոր ա­նե­լիք­նե­րի հո­րի­զոն է բաց­վե­լու մեր առջև։ Մի բան ինձ հա­մար հս­տակ է ու կարևոր. ու­զում եմ, որ Երևա­նում ա­վե­լի շատ զգան Ստե­փա­նա­կեր­տի շուն­չը։
- Երևա­նը Հա­յաս­տա­նի ու հա­յե­րի մայ­րա­քա­ղաքն է, հին ու բա­րի ա­վան­դույթ­նե­րով։ Բայց դր­սեկ­ներն ու զբո­սաշր­ջիկ­ներն ա­վե­լի շատ Ստե­փա­նա­կեր­տի մաք­րու­թյունն են ըն­դգ­ծում... Ին­չո՞ւ է այդ­պես։ Գու­ցե մե­կը մյու­սից սո­վո­րե­լու բան ու­նենք...
- Գի­տե՞ք ինչ, երբ Փա­րի­զից գա­լիս են Երևան՝ ա­սում են՝ ի՛նչ մա­քուր է Երևա­նը, իսկ երբ Երևա­նից գա­լիս ենք Ստե­փա­նա­կերտ՝ ա­սում ենք ի՛նչ մա­քուր է Ստե­փա­նա­կեր­տը։ Տար­բե­րու­թյու­նը հա­մայ­նք­նե­րի կա­ռուց­ված­քի մեջ է և, ան­շուշտ, մենք ի­րա­րից սո­վո­րե­լու բան ու­նենք։ Ինձ, օ­րի­նակ, դուր է գա­լիս Ստե­փա­նա­կերտ քա­ղա­քում կր­պակ­նե­րից ա­զատ­վե­լու հան­գա­ման­քը։ Չգի­տեմ՝ կոնկ­րետ պայ­քա՞ր է գնա­ցել դրանց դեմ, թե՞ ուղ­ղա­կի ստաց­վել է այդ­պես... Բայց քա­ղա­քի ըն­դար­ձակ տես­քը, մարդ­կանց ջեր­մու­թյունն ու ըն­դու­նե­լու­թյու­նը, տար­բեր տի­պի բան­կո­մատ­նե­րի, սուր­ճի ա­պա­րատ­նե­րի, կր­պակ­նե­րի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը մեկ ու­րիշ՝ հա­ճե­լի տպա­վո­րու­թյուն են թող­նում, ին­չը, ցա­վոք, չես ա­սի Երևա­նի մա­սին։ Մենք ըն­դու­նել ենք Երևանն այն­պի­սին, ինչ­պի­սին որ կա, և մեր թի­մը նպա­տակ ու­նի սկ­սել ու կա­մա՛ց-կա­մաց այդ ա­մե­նից ա­զատ­վել, որ­պես­զի մեր սի­րե­լի Երևանն ըն­դու­նի իր նախ­կին դեմ­քը, որն ու­նե­ցել ենք 30-40 տա­րի ա­ռաջ։ Ես հա­մոզ­ված եմ, որ Ստե­փա­նա­կեր­տի քա­ղա­քա­յին իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը, տես­նե­լով Երևա­նի օ­րի­նա­կը, չեն գնա նման ճա­նա­պար­հով։
- Ըստ Ձեր նա­խան­շած ծրագ­րե­րի` ո՞ր ո­լորտ­նե­րում է շա­րու­նակ­վե­լու հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը Ստե­փա­նա­կեր­տի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի հետ։
- Մեծ ա­նե­լիք­ներ ու­նենք մշա­կու­թա­յին ո­լոր­տում, և ար­դեն սկ­սել ենք այդ ուղ­ղու­թյամբ աշ­խա­տանք­ներ տա­նել։ Օ­գոս­տո­սի վեր­ջին Ար­ցա­խում կկազ­մա­կերպ­վի հա­մերգ՝ նվիր­ված մեր շատ սիր­ված կոմ­պո­զի­տո­րի՝ Տիգ­րան Ման­սու­րյա­նի ծնն­դյան 80-ա­մյա­կին։ Բա­ցի այդ, եր­կուս­տեք շատ ա­նե­լիք­ներ ու­նենք` կապ­ված ա­ռա­ջի­կա­յում անց­կաց­վե­լիք Հա­մա­հայ­կա­կան խա­ղե­րի հետ։
Մշա­կույ­թից զատ ես կու­զե­նա­յի նաև, որ մեր հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը շա­րու­նակ­վի այ­գի­նե­րի մա­սով։ Եվ որ Երևա­նում էլ լի­ներ Ստե­փա­նա­կերտ քա­ղա­քին նվիր­ված այ­գի։ Կրկ­նում եմ՝ ինձ հա­մար շատ ա­վե­լի հա­ճե­լի կլի­ներ, որ երևան­ցի­ներն զգա­յին Ստե­փա­նա­կեր­տի առ­կա­յու­թյու­նը, շունչն ա­մե­նուր...
-Հա­ջորդ այ­ցը ե՞րբ եք նա­խա­տե­սում։
- Վս­տահ կա­րող եմ ա­սել՝ օ­գոս­տո­սի վեր­ջին։

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Thu, 13 Jun 2019 20:00:15 +0000
ԱԶ­ԳԱ­ՅԻՆ-ԳԱ­ՂԱ­ՓԱ­ՐԱ­ԽՈ­ՍԱ­ԿԱՆ ՀՍ­ՏԱԿ ԾՐԱԳ­ՐԵՐ ԵՆ ՊԵՏՔ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26836-2019-06-06-16-23-22 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26836-2019-06-06-16-23-22 ԱԶ­ԳԱ­ՅԻՆ-ԳԱ­ՂԱ­ՓԱ­ՐԱ­ԽՈ­ՍԱ­ԿԱՆ ՀՍ­ՏԱԿ ԾՐԱԳ­ՐԵՐ ԵՆ ՊԵՏՔ
Սիր­վարդ ՄԱՐ­ԳԱ­ՐՅԱՆ

 Ար­մի­նե Ան­տո­նյա­նը հան­գա­մանք­նե­րի բե­րու­մով ե­րեք տա­րի ա­ռաջ է հաս­տատ­վել Մոսկ­վա­յում: Դա­սա­խո­սում է Ռու­սաս­տա­նի պե­տա­կան հու­մա­նի­տար հա­մալ­սա­րա­նում, փոր­ձում օգ­տա­կար լի­նել իր երկ­րին ու ժո­ղովր­դին, իսկ թե ինչ­պես է դա նրան հա­ջող­վում, պար­զենք միա­սին...Նախ ո­րո­շեց տե­ղի ար­խիվ­նե­րում ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­ներ կա­տա­րել։ Դի­մեց արտ­գործ­նա­խա­րա­րու­թյուն, խնդ­րան­քը դար­ձավ խնդ­րա­հա­րույց: Որ­պես թե­մա էր ընտ­րել ՙԱդր­բե­ջա­նա­կան վտա­րան­դիու­թյու­նը 1920-ա­կան թվա­կան­նե­րից մինչև 1970-ա­կան­նե­րը՚, ո­րի վե­րա­բե­րյալ գրա­կա­նու­թյուն գրե­թե չկար։ Ու­սում­նա­սի­րու­թյուն պի­տի կա­տա­րեր բա­ցա­ռա­պես ար­խի­վա­յին փաս­տաթղ­թե­րի հի­ման վրա։

Ընդ­հան­րա­պես, գե­րա­տես­չա­կան ար­խիվ­ներ ընկ­նե­լը դժ­վա­րու­թյուն­նե­րի հետ է կապ­ված։ Ար­մի­նեն գտավ ել­քը և դի­մեց Ռու­սաս­տա­նի պե­տա­կան հու­մա­նի­տար հա­մալ­սա­րան, որ­տեղ կա ցե­ղաս­պա­նա­գի­տա­կան կենտ­րոն (ի դեպ, այն հրեա­կան է) և ո­րը կազ­մա­կեր­պում էր վե­րա­պատ­րաստ­ման կուրս՝ ՙՑե­ղաս­պա­նա­գի­տու­թյուն և ար­խի­վա­գի­տու­թյուն՚ թե­մա­յով։ Այն բաղ­կա­ցած է եր­կու մա­սից. մի շր­ջան՝ դա­սա­խո­սու­թյուն­ներ և մի շր­ջան էլ` աշ­խա­տանք ար­խիվ­նե­րում, իսկ Ար­մի­նեին անհ­րա­ժեշտ էր ե­րաշ­խա­վո­րա­գիր ստա­նալ՝ հե­տա­գա նպա­տակ­նե­րի ի­րա­գործ­ման հա­մար։ Եվ ար­դեն եր­կու տա­րի է` Ար­մի­նե Ան­տո­նյա­նը Ռու­սաս­տա­նի պե­տա­կան հու­մա­նի­տար հա­մալ­սա­րա­նում մա­գիստ­րոս-մի­ջազ­գայ­նա­գետ­նե­րին դա­սա­խո­սում է հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան պատ­մու­թյուն։ Նա ա­ռա­ջարկ ստա­ցավ մնալ և աշ­խա­տել հա­մալ­սա­րա­նում, պարզ­վեց` նրանք Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան մաս­նա­գետ էին փնտ­րում։
Ա. Ան­տո­նյա­նը կարճ ժա­մա­նա­կա­մի­ջո­ցում ու­սում­նա­սի­րեց հայտ­նի ՙՓե­րին­չենքն ընդ­դեմ Շվեյ­ցա­րիա­յի՚ գոր­ծը: Վեր­ջի­նիս որ­դին, Մոսկ­վա­յի պետ­հա­մալ­սա­րա­նի աս­պի­րանտ լի­նե­լով, եր­կար տա­րի­ներ ար­խիվ­նե­րում աշ­խա­տել և ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րի հի­ման վրա հրա­տա­րա­կել է ՙՀայ­կա­կան հար­ցը ռու­սա­կան ար­խիվ­նե­րի 120 փաս­տաթղ­թե­րում՚ գիր­քը։ Զրու­ցա­կիցս ըն­թեր­ցե­լով պար­զեց, որ ողջ գիր­քը կեղ­ծա­րա­րու­թյուն է, ո­րո­շեց ու­սում­նա­սի­րել, պատ­վի­րեց նույն փաս­տաթղ­թե­րը և հա­մե­մա­տե­լով` ա­կա­նա­տես ե­ղավ, մեղմ ա­սած, խայ­տա­ռա­կու­թյան։ Հե­ղի­նակ կոչ­վա­ծը նույ­նիսկ կեղ­ծել էր ամ­սաթ­վեր, բո­վան­դա­կա­յին շատ կարևոր մա­սեր ուղ­ղա­կի ջն­ջել: Ար­մի­նեն հա­մալ­սա­րա­նում թե­մա­յի պաշտ­պա­նու­թյան ժա­մա­նակ ներ­կա­յաց­րեց փաս­տաթղ­թե­րի օ­րի­գի­նալ­նե­րը և թուրք պատ­մա­բա­նի ՙու­սում­նա­սի­րու­թյու­նը՚: Իմ հար­ցին` թե հնա­րա­վոր չէ՞ հայ­կա­կան աղ­բյուր­նե­րի հա­մադր­մամբ ցույց տալ կեղ­ծի­քը, Ար­մի­նեն ա­սաց հետևյա­լը. ՙՆա ներ­կա­յաց­րել էր փաս­տաթղ­թե­րը և վեր­ծան­ված տեքս­տը, հենց նրա հա­մե­մա­տու­թյան մեջ էլ երևում էր կեղ­ծա­րա­րու­թյու­նը։ Մի փաս­տա­թուղթ կար 1920թ. հայ-թուր­քա­կան պա­տե­րազ­մի վե­րա­բե­րյալ, որ մինչև հի­մա խնդ­րա­հա­րույց է. հա­յե՞րն են նա­խա­հար­ձակ ե­ղել, թե՞ թուր­քե­րը։ Նա տե­ղադ­րել էր մի փաս­տա­թուղթ, որ­տեղ աս­վում է, որ թուր­քե­րը դի­մել են խոր­հր­դա­յին կող­մին` խնդ­րե­լով օգ­նու­թյուն տրա­մադ­րել։ Այդ փաս­տաթղ­թում ին­քը կեղ­ծել էր ամ­սա­թի­վը, ո­րով­հետև նախ­կին թի­վը ցույց էր տա­լիս, որ ի­րենք վա­ղուց են պատ­րաստ­վել այդ պա­տե­րազ­մին։ Իսկ ռուս-թուր­քա­կան հա­կա­մար­տու­թյունն այդ ֆո­նին տե­սա­նե­լի չէր, տե­սա­նե­լի չէ, թե ի­րա­կա­նում ինչ է տե­ղի ու­նե­ցել՚։
Ա. Ան­տո­նյա­նը գնաց նույն ար­խի­վը և աշ­խա­տող­նե­րից մե­կի հետ էր զրու­ցում, վեր­ջինս ա­սաց. ՙՈմն Փե­րին­չե­քի դուք ճա­նա­չո՞ւմ եք՚, և տե­ղե­կա­նա­լով, որ Ար­մի­նեն նրա գործն է ու­սում­նա­սի­րում, ար­խի­վի աշ­խա­տո­ղը ա­սաց, մենք այդ­պես էլ նրան աշ­խա­տաոճ չկա­րո­ղա­ցանք սո­վո­րեց­նել։ Ար­խի­վի աշ­խա­տող­ներն էլ էին նկա­տել, որ նա ինք­նան­պա­տակ կեղ­ծա­րա­րու­թյուն պի­տի ներ­կա­յաց­ներ, դա էր նրա նպա­տա­կը։ Հաս­կա­նա­լի է, որ նա պե­տա­կան հանձ­նա­րա­րու­թյուն է կա­տա­րել։ Դեռ ա­վե­լին` Ար­մի­նեի պնդ­մամբ նրանց նման­նե­րը ար­խիվ­նե­րից վերց­նում ու ոչն­չաց­նում են Ղա­րա­բա­ղին վե­րա­բե­րող փաս­տաթղ­թե­րը։ Եվ Թուր­քիա­յի և Ադր­բե­ջա­նի դես­պա­նու­թյուն­նե­րը շատ ակ­տիվ աշ­խա­տանք են տա­նում ար­խիվ­նե­րում։
Զրու­ցակ­ցիս հա­վաստ­մամբ` ռու­սա­կան ար­խիվ­ներն այն­քան չու­սում­նա­սիր­ված են, ու նա ա­մեն օր զար­մա­նում է այդ վե­րա­բեր­մուն­քի վրա, չու­սում­նա­սիր­ված ահ­ռե­լի փաս­տաթղ­թեր կան։ Նա նաև նկա­տել է, որ ադր­բե­ջան­ցի­ներն ու թուր­քե­րը ոչ միայն հե­տաքր­քր­ված են, այլև աշ­խա­տում են կոնկ­րետ նպա­տա­կադր­վա­ծու­թյամբ։ Նաև ար­խի­վի աշ­խա­տող­նե­րից մե­կը խոս­տո­վա­նեց (խնդ­րե­լով իր ա­նու­նը չտալ), որ կան գոր­ծեր, ո­րոնք հա­յե­րին ընդ­հան­րա­պես չեն տրա­մադ­րում։
Իմ այն հար­ցին, թե կա՞ն ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը ո­րա­կող չա­փո­րո­շիչ­ներ, Ար­մի­նե Ան­տո­նյանն ա­սաց հետևյա­լը. ՙՀա­մե­նայն դեպս, մեր Ցե­ղաս­պա­նա­գի­տու­թյան կենտ­րո­նում հրեա­ներն ըն­դու­նում են այն և ձգ­տում ինչ­քան հնա­րա­վոր է ա­կա­դե­միա­կան հար­թակ­նե­րում բարձ­րաց­նել հար­ցը և այն­քան ա­սել, որ կոն­պե­սաց­վի քա­ղա­քա­կան չճա­նա­չու­մը, որ­պես­զի չկաս­կա­ծենք, որ որևէ մե­կը դա հեր­քում է։ Ի­րենք են նույ­նիսկ մե­րոնց ա­ռա­ջար­կում և փոր­ձում ա­սել` ուղ­ղա­կի հաս­կա­ցեք, որ քա­ղա­քա­կան խն­դիր է, դրա հա­մար էլ չենք ճա­նա­չում։ Խո­ջա­լուի հետ կապ­ված էլ ա­զե­րի­ներն են փոր­ձեր ա­նում մտ­նել մեր Կենտ­րոն։

 

Շատ քա­ղա­քա­կան խն­դիր­ներ կան` բա­ցի հս­տակ գի­տա­կան չա­փո­րո­շիչ­նե­րից, Ռու­սաս­տանն էլ է ճա­նա­չել Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը, Դու­ման ըն­դու­նել է այդ օ­րեն­քը: Շատ եր­կր­նե­րի նա­խա­գահ­ներ ա­ռայ­սօր օգ­տա­գոր­ծում են ՙկո­տո­րած­ներ՚ եզ­րույ­թը, իսկ մենք չենք կա­րո­ղա­նում նրանց հա­կադ­րել, որ կո­տո­րա­ծի և ցե­ղաս­պա­նու­թյան բնույթ­նե­րը տար­բեր են։ Մեր դեպ­քում խնդ­րա­հա­րույցն այդ փաս­տաթղ­թե­րի ոչ բա­վա­րար լի­նելն է. օս­մա­նյան ար­խիվ­նե­րը վա­ղուց ոչն­չաց­ված են։ Հրեա­նե­րը Նյուրն­բեր­գի պրո­ցե­սով կա­րո­ղա­ցան փաս­տաթղ­թա­վո­րել այդ ամ­բողջ հան­ցա­գոր­ծու­թյու­նը։ Մեր դեպ­քում իթ­թի­հա­տա­կան­նե­րի ար­խի­վը շտապ ոչն­չաց­վեց, ու մենք գո­նե այդ հրա­ման­նե­րը, ո­րոնք ե­ղել են և ոչն­չաց­վել, փաս­տա­ցի ձեռ­քի տակ չու­նենք։ Դրա­նով բո­լո­րո­վին չեմ նսե­մաց­նում ե­ղած փաս­տաթղ­թա­բա­նու­թյու­նը, բայց ուղ­ղա­կի փոքր-ինչ դժ­վար է գործն ա­ռաջ գնում։ Շատ պե­տու­թյուն­ներ ճա­նա­չել են ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը, բայց, քա­ղա­քա­կան մի շարք գոր­ծոն­նե­րով պայ­մա­նա­վոր­ված` վերջ­նա­կան ճա­նա­չումն ու Թուր­քիա­յի ա­ռե­րե­սու­մը սե­փա­կան պատ­մու­թյան մութ է­ջե­րին ու­շա­նում է։ Իսկ խոր­հր­դա­րան­նե­րի ըն­դու­նու­մը դեռևս բա­վա­րար չէ ճա­նաչ­ման հա­մար։ Նույն ին­քը Ռու­սաս­տա­նը ճա­նա­չել է, բայց Ռու­սաս­տա­նում էլ տա­բու կա։
Ար­մի­նեն ու իր ըն­կեր­նե­րը շատ են հե­տաքր­քր­ված Ղա­րա­բա­ղյան հիմ­նախ­նդ­րով։ Նա մտա­դիր է սե­մի­նար­ներ նա­խա­ձեռ­նել ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն­նե­րի վե­րա­բե­րյալ, որ ի­րա­վա­սու մար­դիկ գան, նս­տեն, խո­սեն և, ի վեր­ջո, հաս­կա­նան, թե ինչ ա­ռաջ­նա­հերթ խն­դիր­ներ ու­նեն։ Նա ցա­վում է, որ շա­տե­րը զբաղ­ված են կեն­ցա­ղա­յին մանր¬մունր խն­դիր­նե­րով, իսկ հա­յա­գի­տու­թյա­նը սպառ­նում է հա­յատ­գի­տու­թյու­նը, ինչն ան­թույ­լատ­րե­լի է, ե­թե չա­սենք` վտան­գա­վոր։ Ազ­գա­յին¬գա­ղա­փա­րա­խո­սա­կան հս­տակ ծրագ­րեր են անհ­րա­ժեշտ։ Մոսկ­վա­յում նրանք կա­րիք ու­նեն լսե­լու Հա­յաս­տա­նից ու Ար­ցա­խից ե­կած մաս­նա­գետ­նե­րի ու փոր­ձա­գետ­նե­րի եզ­րա­հան­գում­նե­րը, տե­ղյակ լի­նե­լու նրանց դիր­քո­րո­շում­նե­րին, ո­րոն­ցից էլ պի­տի ա­ծանց­վի տե­ղի հայ մաս­նա­գետ­նե­րի գոր­ծե­լա­կեր­պը՝ ի շահ Հա­յաս­տա­նի ու Ար­ցա­խի։ Ադր­բե­ջա­նը մի­լիոն­ներ է ծախ­սում իր սու­տը աշ­խար­հին հասց­նե­լու, իսկ մենք լռում ենք ու զլա­նում ա­ղա­ղա­կող ճշ­մար­տու­թյան մա­սին բարձ­րա­ձայ­նել, մեր փո­խա­րեն ու­րիշ ոչ մե­կը դռ­ներ չի ծե­ծե­լու, մեր հար­ցը մեր ձեռ­քով պի­տի լուծ­վի։ Ա. Ան­տո­նյա­նը պլա­նա­վո­րում է Ար­ցախ այ­ցե­լել հու­նիս ամ­սին, ե­թե հա­ջող­վի, նաև դա­սա­խո­սու­թյուն­նե­րով հան­դես գալ ու­սա­նո­ղու­թյան առջև։ Զրու­ցակ­ցիս կար­ծի­քով` անհ­րա­ժեշտ է ա­նընդ­հատ քա­րո­զել և հա­կա­ռա­կոր­դի մեծ գու­մար­նե­րով քա­րոզ­չու­թյա­նը հա­կա­դար­ձել ՙու­ղե­ղով՚ ու հա­կա­քա­րոզ­չու­թյամբ։ Նրանք նաև պե­տա­կան ինս­տի­տուտ­նե­րով են քա­րոզ­չու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նում, իսկ մենք՝ հա­յերս, դա ա­նում ենք ան­հատ­նե­րով և խիստ տե­ղա­յին։ Նա ար­դեն եր­կար ժա­մա­նակ է փոր­ձում է գի­տա­կան ըն­կե­րու­թյուն հիմ­նադ­րել, ո­րը պի­տի զբաղ­վի հա­յա­գի­տու­թյան քա­րո­զով: Նա վեր­ջերս տե­ղե­կա­ցավ, որ Մոսկ­վա­յի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նում Իս­րա­յե­լի դես­պա­նու­թյու­նը զբաղ­վում է Իս­րա­յե­լի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան գե­րա­կա­յու­թյուն­նե­րով և Իս­րա­յե­լից հրա­վիր­ված մաս­նա­գետ­նե­րը մարդ­կանց գլու­խը լց­նում են ի­րենց տե­սա­կետ­նե­րով։
Ար­ցա­խյան պատ­վի­րա­կու­թյան հետ նախ­նա­կան պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն ձեռք բեր­վեց հն­չած մտա­հո­գու­թյուն­նե­րի վե­րա­բե­րյալ կազ­մա­կեր­պել սե­մի­նար­ներ, ՙԿլոր սե­ղան­ներ՚ տար­բեր մա­կար­դա­կով հան­դի­պում­ներ, հա­մախ­մբ­վել հա­յու­թյա­նը հու­զող բո­լոր փոք­րու­մեծ խն­դիր­նե­րի շուրջ։ Իսկ թե որ­քա­նով է Ռու­սաս­տա­նը շա­հագր­գիռ Ար­ցա­խի հար­ցում, Ար­մի­նեն ցա­վով մատ­նան­շեց վեր­ջերս տե­ղի ու­նե­ցած մի դեպք… Ծնն­դով գյում­րե­ցի ու­սա­նող ըն­կեր­նե­րից մե­կը դի­մում գրեց` խնդ­րե­լով ի­րեն հե­ռաց­նել հա­մալ­սա­րա­նից և հար­գել իր ցան­կու­թյու­նը ծա­ռա­յել Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան բա­նա­կում...Մի քա­նի օ­րից ստաց­վեց բու­հի պա­տաս­խա­նը` չենք ըն­դու­նում ձեր դի­մու­մը կաս­կա­ծե­լի ձևա­կերպ­ման պատ­ճա­ռով։ Իսկ կաս­կա­ծե­լի ձևա­կեր­պու­մը, պարզ է, Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյունն է։ Ու­սա­նողն իր ցան­կու­թյունն է ձևա­կեր­պել և ստա­ցել է քա­ղա­քա­կան գնա­հա­տա­կան։
Ա. Ան­տո­նյա­նը հա­մոզ­ված է, որ ինս­տի­տու­ցիո­նալ գոր­ծո­նը` պե­տա­կան ինս­տի­տու­տը պի­տի աշ­խա­տի։ Հրեա­կան հա­մայն­քը բո­լո­րո­վին չէր կա­յա­նա ա­ռանց Իս­րա­յե­լից ե­կող ազ­դակ­նե­րի։ Նրա հա­մար միան­շա­նակ է, որ մինչև Հա­յաս­տա­նից ու Ար­ցա­խից չգան ազ­դակ­նե­րը, գոր­ծըն­թա­ցը ցան­կա­լի ար­դյունք չի տա­լու:

Ստեփանակերտ-Մոսկվա-Ստեփանակերտ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Thu, 06 Jun 2019 16:21:03 +0000
ԾՆՆ­ԴՈՎ ՇՈՒ­ՇԵ­ՑԻ ԺԱՄ­ՀԱ­ՐՅԱՆ ԵՂ­ԲԱՅՐ­ՆԵ­ՐԻ ՀԵՏ­ՔԵ­ՐՈՎ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26835-2019-06-06-16-19-44 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26835-2019-06-06-16-19-44 Հռիփ­սի­մե ԳԱԼՍ­ՏՅԱՆ

 Ժամ­հա­րյան հինգ եղ­բայր­նե­րը Ղա­րա­բա­ղից էին` Շու­շի քա­ղա­քից: Նրանք ֆի­նա­սա­կան ո­լոր­տում ազ­դե­ցիկ ան­հատ­ներ էին, ով­քեր կա­ռա­վա­րում էին ռու­սա­կան ար­ժեթղ­թե­րի զգա­լի մա­սը: Ի­սա­հակ Ժամ­հա­րո­վը Մոսկ­վա­յի պատ­վա­վոր քա­ղա­քա­ցի էր` Ռու­սա­կան կայս­րու­թյան խո­շո­րա­գույն բան­կա­յին տնե­րից մե­կի հիմ­նա­դի­րը: Նրա ըն­կե­րու­թյունն զբաղ­վում էր նաև ոս­կու ար­դյու­նա­հան­մամբ, ար­ժեթղ­թե­րի ա­ռու­վա­ճառ­քով, վար­կե­րի տրա­մադր­մամբ: Ա­վե­լի ուշ Ժամ­հա­րյանն­նե­րի բան­կա­յին տան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րից սկ­սե­ցին օգտ­վել ար­տերկ­րի ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը: Բան­կը մաս­նա­ճյու­ղեր ու­ներ Մոսկ­վա­յում և Սանկտ Պե­տեր­բուր­գում` Նևսկու պո­ղո­տա­յի վրա: 

Բան­կի գլ­խա­մա­սա­յին գրա­սե­նյա­կը գտն­վում էր Մոսկ­վա­յում` ՙշքե­ղու­թյան ու նո­րաձևու­թյան սր­բա­րան՚ հան­դի­սա­ցող Կուզ­նեց­կի կա­մուր­ջի վրա: Ի­լին­կա փո­ղո­ցում Մոս­կո­վյան բոր­սա­յի մոտ ևս գոր­ծում էր բան­կի բա­ժան­մունք:
1899թ. Ժամ­հա­րյան եղ­բայր­նե­րի բան­կը գնում է Կուզ­նեց­կի կա­մուր­ջի վրա գտն­վող առևտրի տու­նը, ո­րը պատ­կա­նում էր թե­յա­վա­ճառ Կ.Ս. Պո­պո­վին և այն դարձ­նում բան­կի կենտ­րո­նա­կան գրա­սե­նյա­կը: Այս նպա­տա­կով Պո­պո­վի առևտրաս­րա­հը են­թարկ­վում է ձևա­փո­խու­թյուն­նե­րի, ճա­կա­տա­յին մա­սը հար­մա­րեց­վում է դրա­մարկ­ղա­յին սպա­սարկ­ման հա­մար և այլն: Բան­կից բա­ցի պա­սա­ժում` ար­դեն Ժամ­հա­րյան­նե­րի, գոր­ծում էր հրու­շա­կե­ղե­նի ար­տադ­րա­մաս ու ՙՍիու և Կո՚ ըն­կե­րակ­ցու­թյա­նը պատ­կա­նող սր­ճա­րան, ո­րը Ռու­սաս­տա­նում ա­ռա­ջի­նը յու­րաց­րեց շո­կո­լա­դի ար­տադ­րու­թյու­նը:
Ժամ­հա­րյան­նե­րը սե­փա­կա­նու­թյուն ու­նեին նաև Ռոժ­դեստ­վենս­կի ծա­ռու­ղում: Նրանց քա­ղա­քա­յին ա­ռանձ­նա­տանն անց էին կաց­վում բա­րե­գոր­ծա­կան ճաշ­կե­րույթ­ներ, ո­րոնց ժա­մա­նակ կազ­մա­կերպ­վում էին դրա­մա­հա­վաք­ներ կա­րի­քա­վոր­նե­րի հա­մար: Եղ­բայր­նե­րը հայտ­նի էին ի­րենց բա­րե­գոր­ծա­կան գոր­ծու­նեու­թյամբ: Նրանք հո­վա­նա­վոր­չու­թյուն էին ա­նում աղ­քատ ըն­տա­նիք­նե­րի, ման­կատ­նե­րի ե­րե­խա­նե­րին: Ժամ­հա­րյան­նե­րի ըն­տա­նի­քը կազ­մա­կեր­պում էր որ­բա­նոց­նե­րի սա­նե­րի ա­մա­ռա­յին հան­գիս­տը: Հատ­կա­պես ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում էին թո­քախ­տով հի­վանդ ե­րե­խա­նե­րը: Ա­մեն ա­մառ նրանց տե­ղա­փո­խում էին Լո­սի­նոօստ­րովս­կո­յում գտն­վող Ժամ­հա­րյան­նե­րի ա­մա­ռա­նոց­նե­րը:
Այդ տա­րած­քում` Իչ­կա գե­տի ա­փին, եր­կա­թու­ղուց ոչ հե­ռու XIX դա­րի վեր­ջին մեծ թա­փով շի­նա­րա­րա­կան աշ­խա­տանք­ներ են սկ­սում` հատ­կաց­վում են ա­մա­ռա­նո­ցա­յին հո­ղա­մա­սեր, ձևա­վոր­վում է նոր բնա­կա­վայր: Ժամ­հա­րյան եղ­բայ­նե­րը հո­ղա­մաս են գնում և դառ­նում ա­ռա­ջին բնա­կիչ­նե­րը: Հենց նրանց ա­նու­նով էլ այդ վա­րը կոչ­վեց Ջամ­գա­րով­կա: Այդ ան­վա­նու­մը պահ­պան­վել է և այ­սօր` Ջամ­գա­րովս­կի զբո­սայ­գի, Ջամ­գա­րովս­կի լճակ:
Ժամ­հա­րյան­նե­րը զգա­լի մի­ջոց­ներ են ներդ­րել տե­ղան­քը բա­րե­կար­գե­լու հա­մար` այս­տեղ ի հայտ է գա­լիս հե­ռա­խո­սա­գիծ, բաց­վում են դպ­րոց­ներ, հի­վան­դա­նոց­ներ և այլն:
1917թ. հոկ­տեմ­բե­րի 1-ին` Հոկ­տեմ­բե­րյան հե­ղա­փո­խու­թյու­նից 25 օր ա­ռաջ, զգա­լով մո­տա­լուտ փո­փո­խու­թյուն­նե­րի վտան­գը, Ժամ­հա­րյան­ներն ի­րենց բան­կը, Կուզ­նեց­կի կա­մուր­ջի վրա և Ռոժ­դեստ­վենս­կի ծա­ռու­ղում գտն­վող ողջ սե­փա­կա­նու­թյու­նը շտապ վա­ճա­ռե­ցին Պետ­րոգ­րա­դի հաշ­վա­ռիչ և վար­կա­յին բան­կին և ողջ գու­մա­րը տե­ղա­փո­խե­ցին Եվ­րո­պա: Այդ­պի­սով Ժամ­հա­րյան­նե­րի հետ­քը կոր­չում է բոլշևի­կյան Ռու­սաս­տա­նում: Թե ինչ­պես դա­սա­վոր­վեց նրանց կյան­քը Եվ­րո­պա ներ­գաղ­թե­լուց հե­տո, այլ պատ­մու­թյուն է:
armmuseum.ru

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Thu, 06 Jun 2019 16:18:54 +0000
ՏՈՆ, ՈՐ ՄԻՇՏ ՄԵԶ ՀԵՏ Է... http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26783-2019-05-31-16-09-32 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26783-2019-05-31-16-09-32 ՏՈՆ, ՈՐ ՄԻՇՏ ՄԵԶ ՀԵՏ Է...
Սիր­վարդ ՄԱՐ­ԳԱ­ՐՅԱՆ

 Ա­սենք` շնոր­հա­վո~ր… Ա­սենք ու փաս­տենք՝ ձեր ներ­կա­յու­թյունն ար­դեն իսկ տոն է մեզ հա­մար՝ Տոն, որ միշտ մեզ հետ է։ Շնոր­հա­կա­լու­թյուն ձեր ներ­կա­յու­թյան հա­մար, մեր կյան­քը, յու­րա­քան­չյուր մեր օ­րը տոն դարձ­նե­լու հա­մար։ Չմո­ռա­նանք ա­սել՝ կնե­րեք եր­բեմն ձեզ չհաս­կա­նա­լու կամ ճիշտ չհաս­կա­նա­լու հա­մար։ Մեր փոք­րիկ մո­լո­րա­կի ՙՄեծ՚ բնա­կիչ­ներ, ձեր տոն օրն է այ­սօր։ ՙԱշ­խար­հաս­տեղծ՚ ու ՙաշ­խար­հա­կալ՚ մեր հրեշ­տակ­ներ` ան­մեղ, խո­սուն հա­յացք­նե­րով ու պահ­ված­քով մե­ծա­վա­րի։ Աշ­խար­հին ձեր մաք­րու­թյունն ու ան­կեղ­ծու­թյունն է պա­կա­սում, ման­կան ձեր մաք­րու­թյունն ու սր­տի տրո­փյու­նը՝ հա­մա­չափ, տաք, ան­կեղծ։ Ձեր իսկ ներ­կա­յու­թյամբ պա­տե­րազ­մին ՙոչ՚ ա­սող, ձեր ան­վա­խու­թյամբ ու հաս­տա­տա­կա­մու­թյամբ մե­ծե­րին ՙդա­սեր՚ տվող, աշ­խար­հի ցավ ու դա­վե­րի հետ հաշտ ու ան­հաշտ... Ան­հաշտ աշ­խար­հին հաշ­տու­թյուն պար­տադ­րող, ան­խոս ներ­կա­յու­թյամբ մեր հրա­շա­մա­նուկ­ներ՝ աչ­քի պես մաք­րա­մա­քուր հո­գով, լայ­նա­սիրտ ու լայ­նաժ­պիտ... Ար­ցա­խի պա­տի­վը ձեր գո­յու­թյամբ պատ­վար դարձ­նող, հաղ­թա­նա­կի պատ­վան­դան­նե­րին մշ­տա­պես ներ­կա, աշ­խար­հի ա­մե­նա­տար­բեր հար­թակ­նե­րում՝ մշա­կու­թա­յին ու մար­զա­կան հաղ­թա­նակ­նե­րով Ե­ռա­գույ­նը ծա­ծա­նող, մեր երկ­րին ու մեր կյան­քին ի­մաստ, հպար­տու­թյուն ու ի­մաստ­նու­թյուն պարգևող։ Փոք­րիկ ղա­րա­բաղ­ցու՝ Մի­շա Գրի­գո­րյա­նի բե­րա­նով հա­զա­րա­վոր­նե­րին Ար­ցախ ՙԺեն­գյա­լով հաց՚ ու­տե­լու հրա­վի­րող, միշտ հյու­րա­սեր ու միշտ սր­տա­բաց քո տե­սա­կով, իմ փոք­րիկ ու մեծ բա­րե­կամ։ Ան­ցյա­լիդ, ներ­կա­յիդ ու ա­պա­գա­յիդ տես­լա­կա­նով մեզ հույս ու հա­վատ պարգևող Փոք­րի՜կ Ղա­րա­բաղ­ցի. դու քաջ գի­տես՝ քո եր­ջան­կու­թյան հա­մար թանկ գին է վճար­վել... Դու էլ քո ներ­կա­յու­թյամբ ես հաղ­թել պա­տե­րազ­մին...Ար­կերն ու ռում­բերն այլևս չեն պայ­թում` խա­թա­րե­լով քո ման­կա­կան ՙպահմ­տո­ցին՚, դրանց, ի սեր որ­դի­նե­րի, լռեց­րել են հայ­րե­րը։ 25 տա­րի է ար­դեն, ինչ քեզ հա­մար փխ­րուն խա­ղա­ղու­թյուն է, քո տաք ձեռ­քե­րի մեջ ձյան պես հալ­չող փխ­րուն խա­ղա­ղու­թյուն...Սա­կայն դու չես եր­կն­չում, սահ­մա­նի ա՛յն կող­մից հն­չող կրա­կոց­նե­րից սիրտդ ծուլ չի լի­նում, դու պինդ ես` ինչ­պես քո պա­պը, հայրդ ու հո­րեղ­բայրդ, ինչ­պես Վար­դան քե­ռիդ, որ եր­կու ոտքն է կորց­րել պա­տե­րազ­մում ու դար­ձյալ ՙքայ­լե­լիս՚ չի ե­րե­րում։ Իսկ ինքդ վա­ղուց վերջ ես տվել դա­տարկ պար­կուճ­նե­րով խա­ղա­լուդ, ար­դեն հորդ ինք­նա­ձի­գի բո­յին ես ու ե­րա­զում ես այն կրծ­քիդ սեղ­մած կանգ­նել ա­ռաջ­նագ­ծում։ Ան­կեղ­ծո­րեն նե­ղա­նում ես, երբ քեզ ե­րե­խա­յի տեղ են դնում։ Դու ար­դեն տղա­մարդ ես ու ՙգն­դի որ­դի­նե­րի՚ տա­րի­քին ես...Պա­պիդ, հորդ, հո­րեղ­բորդ պատ­ճեն ես ու խռո­վում ես, երբ քեզ չեն նկա­տում, հաշ­վի չեն նս­տում հետդ։ Այ­նինչ, ան­զեն աչ­քով էլ տե­սա­նե­լի է, որ դու կա­թիլ-կա­թիլ քո հո­գում ամ­բա­րել ես պա­պի­կիդ հայ­րե­նա­սի­րու­թյու­նը, հորդ պայ­քա­րի ո­գին ու սխ­րան­քը։ Դու մեծ ես բո­լոր մե­ծե­րից ու քո ներ­սում կրում ես հաղ­թա­նակ­նե­րի բերկ­րան­քը։ Դու հաղ­թա­նա­կած երկ­րիդ հպարտ քա­ղա­քա­ցին ես՝ փոք­րիկ տի­րա­կա­լը: Հա­յոց Այ­բու­բե­նի 36 զին­վոր­նե­րի հետ շար­քում ես, սեր­տում ես Ոս­կե­ղե­նի­կը՝ քո բա­ժին ինք­նու­թյու­նը վե­րա­ծե­լով լույ­սի: Դու ա­մեն օր վրձ­նի հետ թա­թա­խում ես ներ­սիդ գույ­նե­րը, դաշ­նա­մու­րի ստեղ­նե­րին պահ տա­լիս հո­գուդ գան­ձերն ու գր­չիդ ծայ­րին Բա­ռը-Բա­նը դարձ­նում ա­պա­գա­յին պար­զած Ե­ռա­ծա­ծան Դրոշ։ Քո վաղ­վա օ­րը ինքդ ես վրձ­նում՝ խո­հեմ, հա­վա­սա­րակ­շռ­ված, մե­ծա­վա­րի, հաս­տա­տա­քայլ ու հաս­տա­տա­կամ ու, որ­պես փոքր Հո­տի փոք­րիկ գառ­նուկ, ա­մեն Աստ­ծո օր Խա­չի կնի­քը դնե­լով ճա­կա­տիդ, հույսդ Աստ­ծուն` ա­ղո­թում ես ողջ աշ­խար­հի քո հա­սա­կա­կից­նե­րի խա­ղա­ղու­թյան հա­մար... Ու որ­պես փոք­րիկ մո­լո­րա­կի ՙՄեծ՚ բնա­կիչ` քո ներ­կա­յու­թյու­նը Տոն ես դարձ­նում Աշ­խար­հի հա­մար, Աշ­խարհ, որ­տեղ ա­մեն օր տո­նախ­մբ­վում են հա­զա­րա­վոր ե­րե­խա­նե­րի ե­րա­զանք­նե­րը...

 ÐÐ° данном изображении может находиться: 1 человек, часть тела крупным планом

На данном изображении может находиться: 1 человек, сидит, ребенок и часть тела крупным планом

На данном изображении может находиться: один или несколько человек, люди сидят, дерево, на улице и природа

На данном изображении может находиться: один или несколько человек, трава, на улице и природа

На данном изображении может находиться: 1 человек, обувь и ребенок

 ÐÐ° данном изображении может находиться: 1 человек, ребенок, часть тела крупным планом и на улице

На данном изображении может находиться: 2 человека, люди улыбаются, люди стоят, ребенок, небо, трава и на улице

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Fri, 31 May 2019 16:07:46 +0000
ՀԱ­ՄԱ­ՑԱՆ­ՑՈՒՄ ՀԱՅ­ՏՆ­ՎԵԼ ԵՆ ՕՍ­ՄԱ­ՆՅԱՆ ԿՈՍ­ՏԱՆԴ­ՆՈՒ­ՊՈԼ­ՍՈՒՄ ԱՊ­ՐԱԾ ՀԱ­ՅԵ­ՐԻ ԱՄ­ԲՈՂ­ՋԱ­ԿԱՆ ՑՈՒ­ՑԱԿ­ՆԵ­ՐԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26772-2019-05-30-14-53-29 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26772-2019-05-30-14-53-29 ՀԱ­ՄԱ­ՑԱՆ­ՑՈՒՄ ՀԱՅ­ՏՆ­ՎԵԼ ԵՆ ՕՍ­ՄԱ­ՆՅԱՆ ԿՈՍ­ՏԱՆԴ­ՆՈՒ­ՊՈԼ­ՍՈՒՄ ԱՊ­ՐԱԾ ՀԱ­ՅԵ­ՐԻ ԱՄ­ԲՈՂ­ՋԱ­ԿԱՆ ՑՈՒ­ՑԱԿ­ՆԵ­ՐԸ
Հա­րյուր տա­րուց ա­վե­լի…

Կա­լի­ֆոռ­նիա­յի հա­մալ­սա­րա­նի (ԱՄՆ) աս­պի­րանտ Դա­նիել Օ­հա­նյա­նը հի­մա աշ­խա­տանք­ներ է տա­նում բո­լոր այդ ար­ժե­քա­վոր տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը միա­վո­րե­լու ուղ­ղու­թյամբ:

Օ­հա­նյա­նը ՙՕս­մա­նյան Ստամ­բու­լի հայ­կա­կան ազ­գաբ­նակ­չու­թյան մա­սին տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի վե­րա­կանգ­նու­մը և բո­լո­րի հա­մար հա­սա­նե­լի տվյալ­նե­րի բա­զա­յի ստեղ­ծու­մը՚ նա­խագ­ծի ա­վագ հե­տա­զո­տողն է: Նա­խա­գիծն ա­ջակ­ցու­թյուն է ստա­ցել Գա­լուստ Գյուլ­բեն­կյան հիմ­նադ­րա­մի և Ստամ­բու­լի Բիլ­գի հա­մալ­սա­րա­նի կող­մից: Հե­տա­զո­տող­ներն աշ­խա­տանքն ա­վար­տել են ան­ցյալ տա­րի:
Նրանք ստեղ­ծել են Ստամ­բու­լի մշ­տա­կան և ժա­մա­նա­կա­վոր հայ­կա­կան բնակ­չու­թյան ցու­ցակ­նե­րը, ինչ­պես նաև ին­տե­րակ­տիվ քար­տեզ­ներ, ո­րոնք ցույց են տա­լիս, թե որ­տեղ են նրանք ապ­րել: Այդ ա­մե­նը հրա­պա­րակ­ված է Houshamadyan նա­խագ­ծի կայ­քում (ստեղծ­վել է 2010թ. Բեռ­լի­նում` նպա­տակ ու­նե­նա­լով պահ­պա­նել Օս­մա­նյան կայս­րու­թյու­նում ապ­րող հա­յե­րի կյան­քի մա­սին տվյալ­նե­րը):
Օ­հա­նյա­նից բա­ցի, ՙՏե­ղե­կու­թյուն­նե­րի վե­րա­կանգ­նու­մը՚ նա­խա­գիծն ի­րա­կա­նաց­րած թի­մում ընդգրկված են ե­ղել վեց հե­տա­զո­տող­ներ Թուր­քիա­յից:
ՙՄեր ա­ռա­ջին խն­դիրն այն մար­դա­հա­մար­նե­րի տվյալ­նե­րը պատ­ճե­նա­հա­նե­լը, թարգ­մա­նելն ու վեր­լու­ծելն էր, որ­տեղ տե­ղե­կու­թյուն­ներ կան 1830-ից մինչև 1907թթ. Ստամ­բու­լում ապ­րող հա­յե­րի մա­սին: Երկ­րորդ խն­դի­րը հա­յե­րեն, թուր­քե­րեն և անգ­լե­րեն լե­զու­նե­րով այդ տվյալ­նե­րը online տար­բե­րա­կով հա­սա­նե­լի դարձ­նելն էր, որ­պես­զի դրան­ցից կա­րո­ղա­նան օգտ­վել ու­րիշ հե­տա­զո­տող­ներ և ընդ­հան­րա­պես` բո­լոր ցան­կա­ցող­նե­րը՚,- ա­սել է Օ­հա­նյա­նը:
Թի­մը հո­յա­կապ ար­դյունք­նե­րի է հա­սել: Հի­մա Houshamadyan կայ­քում տվյալ­ներ կան շուրջ 46 000 մար­դու մա­սին, ով­քեր ծն­վել են 1779 և 1914 թվա­կան­նե­րի ա­րան­քում: Տվյալ­ներ կան նրանց ըն­տա­նիք­նե­րի, մաս­նա­գի­տու­թյուն­նե­րի, ծնն­դա­վայ­րի, բնա­կու­թյան վայ­րի մա­սին: 16 000 ա­նուն­ներ զե­տեղ­ված են քար­տե­զի վրա` բնա­կու­թյան ճշգ­րիտ վայ­րին հա­մա­պա­տաս­խան, մնա­ցած­նե­րի մո­տա­վոր նշագ­ծում­ներն ար­ված են ո­րո­շա­կի բնա­կա­վայ­րե­րի և շր­ջան­նե­րի սահ­ման­նե­րում: Քար­տեզ­նե­րը հա­սա­նե­լի են նաև հա­մա­ցան­ցում:
Հե­տա­զո­տող­նե­րի կող­մից օգ­տա­գործ­ված մար­դա­հա­մար­նե­րի տվյալ­նե­րը պահ­վում են Թուր­քիա­յի վար­չա­պե­տի աշ­խա­տա­կազ­մի օս­մա­նյան ար­խիվ­նե­րում, ինչ­պես նաև Գրի­գոր և Կլա­րա Զոհ­րաբ­նե­րի ան­վան տե­ղե­կատ­վա­կան կենտ­րո­նում (Նյու Յորք): Տվյալ­նե­րի ա­ռա­ջին մա­սը` 1830-1880-ա­կան­նե­րի մար­դա­հա­մար­նե­րը, օս­մա­նյան լեզ­վով են, երկ­րորդ մա­սը մո­տա­վո­րա­պես 1907թ. անց­կաց­ված մար­դա­հա­մարն է, ո­րը կազմ­ված է հա­յե­րեն լեզ­վով և թուր­քե­րե­նով` հայ­կա­կան տա­ռե­րի կի­րառ­մամբ:
ՙԸստ երևույ­թին, ա­ռայժմ քիչ բան է հայտ­նի բո­լոր այն մար­դա­հա­մար­նե­րի մա­սին, ո­րոնք մենք օգ­տա­գոր­ծել ենք: Նրանք հե­տա­զո­տող­նե­րին հա­սա­նե­լի են դար­ձել միայն 2011թ., ու դեռևս նրանց հետ կապ­ված որևէ բան չի հրա­պա­րակ­վել: 20-րդ դա­րի նյու­թե­րը հե­տաքր­քիր են, քա­նի որ մար­դա­հա­մարն անց էր կաց­վում Օս­մա­նյան կաս­րու­թյան ներ­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րա­րու­թյան կող­մից` ՀԱԵ Կոս­տանդ­նու­պոլ­սի պատ­րիար­քու­թյան հետ միա­սին՚,- պար­զա­բա­նել է Օ­հա­նյա­նը:
Այդ նա­խա­գիծն ի­րա­կա­նաց­նող­նե­րի թի­մի աշ­խա­տան­քը մեծ նշա­նա­կու­թյուն ու­նի մաս­նա­գետ-հե­տա­զո­տող­նե­րի և նրանց հա­մար, ով­քեր տե­ղե­կու­թյուն­ներ են փնտ­րում ի­րենց նախ­նի­նե­րի մա­սին:

www.armmuseum.ru

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Thu, 30 May 2019 14:51:34 +0000
ՀԻՇՈՒՄ ԵՎ ՍԻՐՈՒՄ ԵՆՔ ԳԱԼԻՆԱ ՍՏԱՐՈՎՈՅՏՈՎԱՅԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26758-2019-05-29-16-20-33 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26758-2019-05-29-16-20-33 ՀԻՇՈՒՄ ԵՎ ՍԻՐՈՒՄ ԵՆՔ ԳԱԼԻՆԱ ՍՏԱՐՈՎՈՅՏՈՎԱՅԻՆ
Ա­լեք­սանդր ԵՐ­ԿԱ­ՆՅԱՆ

 Հայ ժո­ղովր­դի բա­րե­կամ­նե­րի շար­քում իր ու­րույն տեղն ու­նի գիտ­նա­կան, քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ ու ի­րա­վա­պաշտ­պան Գա­լի­նա Ստա­րո­վոյ­տո­վան։ Պաշտ­պա­նե­լով Հա­յաս­տա­նի ու Ար­ցա­խի շա­հե­րը` նա մեր ժո­ղովր­դի կող­քին էր ա­մե­նա­ծանր պա­հե­րին՝ 1988թ. երկ­րա­շարժ, ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քար...

Հի­շում եմ նրա կրա­կոտ ե­լույթ­նե­րը 1988-1989թթ. Երևա­նի բազ­մա­հա­զա­րա­նոց հան­րա­հա­վաք­նե­րում։ Նա ջեր­մո­րեն ըն­դուն­վեց ու սիր­վեց հա­յե­րի կող­մից։ Զար­մա­նա­լի չէ, որ 1989թ. ԽՍՀՄ ժո­ղովր­դա­կան պատ­գա­մա­վոր­նե­րի ընտ­րու­թյուն­նե­րին Հայ­կա­կան ԽՍՀ-ից Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յի օգ­տին քվեար­կեց ընտ­րող­նե­րի 75%-ը։ Ու նա պատ­վով էր կա­տա­րում ժո­ղովր­դի ընտ­րյա­լի իր պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րը 1989-91 թվա­կան­նե­րին։ Հա­յե­րի շա­հե­րի մա­սին նա չէր մո­ռա­նում և այն ժա­մա­նակ, երբ ՌԽՖՍՀ ժող­պատ­գա­մա­վոր էր (1990-1993թթ.) և ՌԴ Պետ­դու­մա­յի պատ­գա­մա­վոր (1993-1998թթ.)։
Ստա­րո­վոյ­տո­վան հրա­շա­լի հռե­տոր էր, բա­վա­կա­նին կիրթ անձ­նա­վո­րու­թյուն, ով կա­րո­ղա­նում էր պաշտ­պա­նել իր հա­յացք­ներն ու հա­մո­զել ու­րիշ­նե­րին։ Բայց ա­մե­նա­կարևո­րը՝ Գա­լի­նա Վա­սիլևնան բա­րի, հո­գա­տար ու սր­տա­բաց անձ­նա­վո­րու­թյուն էր։ Ինձ բախտ է վի­ճակ­վել ծա­նո­թա­նալ նրա հետ 1997թ. Մոսկ­վա­յում ՙԴա­րե­րով օրհ­նյալ է Ռու­սաս­տա­նի և Հա­յաս­տա­նի բա­րե­կա­մու­թյու­նը՚ հու­շար­ձա­նի բաց­ման ժա­մա­նակ։ Ափ­սոս, որ մեր զրույ­ցը կարճ տևեց։ Հա­վաք­ված հա­յե­րից յու­րա­քան­չյուրն ու­զում էր ան­ձամբ շփ­վել Ստա­րա­վոյ­տո­վա­յի հետ, ու դա նրան դուր էր գա­լիս: Նրա հմա­յիչ դեմ­քին ու­րախ ժպիտ էր հայ­տն­վում։
Կցան­կա­նա­յի Գա­լի­նա Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յի կյան­քից ներ­կա­յաց­նել շա­տե­րին ան­հայտ մի դր­վագ, ո­րը լրաց­նում է այդ զար­մա­նահ­րաշ կնոջ կեր­պա­րը։ Ու­րախ եմ ըն­թեր­ցո­ղի հետ այդ ու­սա­նե­լի պատ­մու­թյամբ կիս­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյամբ։
Մոսկ­վա­յում 1990-2004թթ. ապ­րում էր միայ­նակ, հի­վանդ, հա­մա­րյա կույր, տա­րեց մի կին՝ Էմ­մա Լևո­նով­նա Ծա­տու­րո­վան։ Հա­զա­րա­վոր հա­յե­րի նման 1990թ. հուն­վա­րյան ջար­դե­րի ժա­մա­նակ նա ստիպ­ված էր լքել հա­րա­զատ քա­ղա­քը՝ Բա­քուն։ Մի ժա­մա­նակ Ադր­բե­ջա­նի մայ­րա­քա­ղա­քում նա հայտ­նի մաս­նա­գետ էր՝ պա­թո­լո­գոա­նա­տոմ։ Այն­տեղ ազ­գա­կան­նե­րիս հարևա­նու­հին էր, ո­րոնց մի­ջո­ցով էլ Մոսկ­վա­յում ծա­նո­թա­ցանք։ Էմ­մա Լևո­նով­նան բա­րե­համ­բույր կին էր, հա­ճախ էի այ­ցե­լում նրան, փոր­ձում ինչ-որ բա­նով օգ­նել։ Հա­մառ ջան­քե­րի ար­դյուն­քում Տվերս­կա­յա փո­ղո­ցում նրան հատ­կաց­րին սե­նյակ, ո­րը նախ­կի­նում ծա­ռա­յում էր որ­պես հա­վա­քա­րար­նե­րի տն­տե­սա­կան ի­րե­րը պա­հե­լու սե­նյակ։ Պայ­ման­նե­րը, ի­հար­կե, նա­խան­ձե­լի չէին, բայց դա էլ նրան գո­հաց­նում էր։ Սա­կայն 1998թ. տե­ղա­կան բնակ­շա­հա­գործ­ման գրա­սե­նյա­կը ո­րո­շեց վտա­րել նրան այդ կա­ցա­րա­նից։ Լավ է, որ այդ մա­սին գրե­ցին ինչ-որ թեր­թում, և Ստա­րո­վոյ­տո­վան, ով այդ ժա­մա­նակ Պետ­դու­մա­յի պատ­գա­մա­վոր էր, ըն­թեր­ցեց հոդ­վա­ծը։ Եվ ա­հա 1998թ. գար­նա­նա­յին մի օր այ­ցե­լում եմ Էմ­մա Լևո­նով­նա­յին ու տես­նում՝ սե­ղա­նի շուրջ նս­տած լա­ցում է, առջևին սև խա­վիա­րով հա­ցի մի մեծ կտոր։ Հե­տաքր­քր­վե­ցի՝ ի՞նչ է կա­տար­վել։ Պարզ­վեց՝ նա լա­ցում էր ու­րա­խու­թյու­նից ու ու զար­ման­քից։ Ա­սաց՝ ափ­սոս, որ կես ժամ ա­ռաջ այս­տեղ չէիր։ Ստա­րո­վոյ­տո­վան էր ե­կել։
Ի­մա­նա­լով Ծա­տու­րո­վա­յի ծանր դրու­թյան մա­սին, նա ան­տար­բեր չմ­նաց և սր­տին մոտ ըն­դու­նեց ի­րեն ան­ծա­նոթ այդ տա­րեց հա­յու­հու խն­դի­րը։ Մի կողմ թող­նե­լով պե­տա­կան գոր­ծե­րը, Ստա­րո­վոյ­տո­վան գնաց բնակ­շա­հա­գործ­ման գրա­սե­նյա­կի տնօ­րե­նի մոտ ու զգու­շաց­րեց, որ չհա­մար­ձակ­վեն կնո­ջը փո­ղոց նե­տել։ Ա­պա ե­ղավ Էմ­մա Լևո­նով­նա­յի մոտ։ Վեր­ջի­նիս ու­րա­խու­թյա­նը չափ չկար։ Ստա­րո­վոյ­տո­վան կնո­ջը հայտ­նեց, որ հի­մա նա կա­րող է հան­գիստ լի­նել։ Բա­ցի այդ, նա դա­տար­կա­ձեռն չե­կավ։ Խեղճ կնո­ջը Ստա­րո­վոյ­տո­վան իր գր­պա­նից կլո­րիկ գու­մար տվեց, ինչ­պես նաև մթերք­նե­րով լի պա­յու­սակ և Պետ­դու­մա­յի ճա­շա­րա­նից սև խա­վիա­րով հա­ցի խո­շոր կտոր։
Այս դեպ­քը հան­րա­յին հն­չո­ղու­թյուն չս­տա­ցավ։ Բա­ցար­ձա­կա­պես ան­շա­հախն­դիր քայլ էր սա՝ հո­գու պարտք։ Պար­զա­պես Գա­լի­նա Ստա­րո­վոյ­տո­վան այդ­քան լու­սա­վոր անձ­նա­վո­րու­թյուն էր։ Հա­վա­նա­բար նա օգ­նում էր և այլ կա­րի­քա­վոր­նե­րի։ Երբ Էմ­մա Լևո­նով­նան Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յին շնոր­հա­կա­լու­թյուն էր հայտ­նել այն մեծ օգ­նու­թյան հա­մար, որ նա ցու­ցա­բե­րում էր հա­յե­րին, Ստա­րո­վոյ­տո­վան պա­տաս­խա­նել էր. ՙԱ­յո, օգ­նել եմ և շա­րու­նա­կե­լու եմ օգ­նել՚։ Ըն­դա­մե­նը մի քա­նի ա­միս անց՝ 1998թ. նո­յեմ­բե­րի 20-ին, Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յին գն­դա­կա­հա­րե­ցին։

Էմ­մա Լևո­նով­նա­յի հա­մար դա իս­կա­կան ող­բեր­գու­թյուն էր։ Եր­կար լա­ցում էր և շատ ան­հան­գիստ էր։ Շու­տով՝ Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յի ստոր սպա­նու­թյու­նից հե­տո, երբ միայ­նակ կնոջն ար­դեն պաշտ­պա­նող չկար, բնակ­շա­հա­գործ­ման գրա­սե­նյակն, այ­նուա­մե­նայ­նիվ, հա­սավ իր ու­զա­ծին։
Քա­ղա­քի կենտ­րո­նում գտն­վող այդ փոք­րիկ սե­նյա­կը լքե­լուց հե­տո դա­տա­րա­նի մի­ջո­ցով նրան հա­ջող­վեց տե­ղա­վոր­վել ծայ­րա­մա­սում գտն­վող հին հան­րա­կա­ցա­րան­նե­րից մե­կում, ո­րը քանդ­ման են­թա­կա էր։ Բնա­կիչ­ներն ար­դեն նոր տներ էին տե­ղա­փոխ­վել, և դա­տարկ շեն­քը բնա­կեց­րին Բաք­վի փախս­տա­կան­նե­րով։ Այն­տեղ էլ նա ապ­րեց մինչև 2004թ. իր մա­հա­նա­լը։ Եվ ա­մեն ան­գամ ինձ հան­դի­պե­լիս ջերմ հու­շե­րով էր անդ­րա­դառ­նում Գա­լի­նա Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յին։
Ե­րախ­տա­պարտ մար­դիկ` ռուս թե հայ, հի­շում և հար­գում են Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յին։ Ա­մեն տա­րի մա­յի­սի 17-ին հա­րա­զատ քա­ղա­քում՝ Սանկտ Պե­տեր­բուր­գում, նշ­վում է նրա ծնն­դյան օ­րը։ Շա­տերն այ­ցե­լում են նրա գե­րեզ­մա­նը, հան­դես գա­լիս հի­շա­տա­կի խոս­քով։ Ո­գե­կոչ­ման այս մի­ջո­ցա­ռում­նե­րը կազ­մա­կեր­պում է Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յի քույ­րը՝ Օլ­գա Վա­սիլևնան։
2016թ. հու­լի­սին, երբ Սանկտ Պե­տեր­բուր­գում էի, ե­ղա Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յի հի­շա­տա­կը հա­վեր­ժաց­նող վայ­րե­րում։ Կար­ծում եմ, ըն­թեր­ցո­ղին հե­տաքր­քիր կլի­նի ի­մա­նալ դրանց մա­սին։ Գա­լի­նա Ստա­րո­վոյ­տո­վան թաղ­ված է Նի­կոլս­կու գե­րեզ­մա­նա­տան Ա­լեք­սադ­րո-Նևսկի դափ­նի­նե­րի ծա­ռու­ղում։ Ի դեպ, նրա շի­րի­մից աջ Սանկտ Պե­տեր­բուր­գի նախ­կին քա­ղա­քա­պետ Ա­նա­տո­լի Սոբ­չա­կի գե­րեզ­մանն է։ Այս ա­նու­նը ծա­նոթ է մեզ դեռ 1989-ից. ԽՍՀՄ Գե­րա­գույն խոր­հր­դի ընտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ ԽՍՀՄ ժող­պատ­գա­մա­վոր­նե­րի հա­մա­գու­մա­րին Ադր­բե­ջա­նա­կան պատ­վի­րա­կու­թյու­նը հրա­ժար­վում էր տեղ հատ­կաց­նել Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղից հա­յազ­գի ներ­կա­յա­ցուց­չին։ Այդ ժա­մա­նակ Ա­նա­տո­լի Սոբ­չակն ա­ռա­ջար­կեց Գե­րա­գույն խոր­հր­դում իր տե­ղը զի­ջել հա­յի։
2004թ. Գրի­բոե­դո­վի ա­ռափ­նյա փո­ղո­ցի թիվ 91 տա­նը, որ­տեղ 1994 թվա­կա­նից մինչև 1998թ. նո­յեմ­բե­րի 20-ն ապ­րում էր Գա­լի­նա Ստա­րո­վոյ­տո­վան, նրա պատ­վին հու­շա­տախ­տակ բաց­վեց՝ քան­դա­կա­գործ Գրի­գո­րի Կաստ­րե­բե­նեց­կու և ճար­տա­րա­պետ­ներ Վսե­վո­լոդ Մել­նի­կո­վի ու Տա­տյա­նա Մի­լոր­դո­վի­չի հե­ղի­նա­կու­թյամբ։
Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յի սպա­նու­թյու­նից կարճ ժա­մա­նակ անց ա­ռա­ջարկ ե­ղավ նրա պե­տեր­բուր­գյան պատ­գա­մա­վո­րա­կան ըն­դու­նա­րա­նում ստեղ­ծել թան­գա­րան։ Եվ 1999թ. կազ­մա­կերպ­վեց Գա­լի­նա Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յի թան­գա­րա­նը։ Այդ աշ­խա­տա­սե­նյակ¬թան­գա­րա­նը գտն­վում է Բոլ­շա­յա Մորս­կա­յա փո­ղո­ցի 25 շեն­քի եր­րորդ հար­կի ձախ թևում։ Թան­գա­րանն աշ­խա­տում է չո­րեք­շաբ­թի և շա­բաթ օ­րե­րին` ժա­մը 12.00¬ից մինչև 16.00-ն։ Դժ­բախ­տա­բար, 2016թ. թան­գա­րա­նը թա­լան­վեց։ Գո­ղա­ցել էին հա­մա­կար­գի­չը, ինչ­պես նաև Գա­լի­նա Վա­սիլևնա­յի անձ­նա­կան ի­րե­րը՝ ժա­մա­ցույ­ցը, մա­տա­նին և ոս­կե խա­չը։ Գա­լի­նա Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յի հիմ­նադ­րա­մի ղե­կա­վար, նրա քույր Օլ­գա Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յի խոս­քով՝ ՙխա­չի ինք­նար­ժե­քը մեծ չէ, բայց ի­րա­կա­նում այն ան­գին է, Ա­մե­նայն Հա­յոց կա­թո­ղի­կոս Վազ­գեն Ա­ռա­ջի­նի նվերն էր Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յին։ Դա մեծ կո­րուստ է, քա­նի որ Վազ­գեն Ա­ռա­ջինն ա­ռանձ­նա­հա­տուկ հար­գանք է վա­յե­լում հա­յե­րի կող­մից, նրան որ­պես սուրբ են ըն­դու­նում։ Խաչն ար­դեն չենք վե­րա­դարձ­նի, բայց, հնա­րա­վոր է, հայ հա­մայն­քից ինչ¬որ մեկն ու­նե­նա ձևով նույն խաչ, ու­րախ կլի­նենք, ե­թե կա­րո­ղա­նանք կորց­րա­ծը փո­խա­րի­նել նույ­նա­տիպ օ­րի­նա­կով։ Ինչ¬որ մի տա­կանք աչք է դրել 5 գրամ ոս­կու վրա՝ չհաս­կա­նա­լով այդ ի­րի իս­կա­կան ար­Ժե­քը՚։
2004թ. Պե­տեր­բուր­գի թիվ 397 դպ­րո­ցը, ո­րը 1964թ. ա­վար­տել է Գա­լի­նա Վա­սիլևնան, վե­րան­վան­վեց թիվ 397 գիմ­նա­զիա­յի ու ստա­ցավ Գա­լի­նա Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յի ա­նու­նը։
Հայ ժո­ղովր­դի մեծ բա­րե­կա­մի ա­նու­նը հի­շում են նաև Հա­յաս­տա­նում ու Ար­ցա­խում։ Երևա­նի թիվ 177 հիմ­նա­կան դպ­րո­ցը, իսկ Ստե­փա­նա­կեր­տում` փո­ղոց­նե­րից մե­կը կրում են Գա­լի­նա Ստա­րո­վոյ­տո­վա­յի ա­նու­նը։
Հու­սանք, որ այս հրա­շա­լի կնոջ, ռուս հայտ­նի պե­տա­կան գործ­չի ա­նունն ընդ­միշտ վառ կմ­նա ե­րախ­տա­պարտ սե­րունդ­նե­րի հի­շո­ղու­թյան մեջ։ Իր բե­ղուն կյան­քով ու ե­ռան­դուն գոր­ծու­նեու­թյամբ նա վաս­տա­կել է այդ ի­րա­վուն­քը։

russia-armenia.info

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Wed, 29 May 2019 16:17:49 +0000
ՆԱ ՄԻՇՏ ՀԱՅ ԺՈ­ՂՈ­ՎՈՒՐԴ ԿՈՉ­ՎՈՂ ԶՈՐ­ՔԻ ԶՈ­ՐԱԳ­ԼՈՒԽՆ ԷՐ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26757-2019-05-29-16-16-39 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26757-2019-05-29-16-16-39 ՆԱ ՄԻՇՏ ՀԱՅ ԺՈ­ՂՈ­ՎՈՒՐԴ ԿՈՉ­ՎՈՂ ԶՈՐ­ՔԻ ԶՈ­ՐԱԳ­ԼՈՒԽՆ ԷՐ
Է­վի­կա ԲԱ­ԲԱ­ՅԱՆ

 Մա­յի­սի 22-ին կլ­րա­նար մե­ծա­նուն հայ, մեծ հայ­րե­նա­սեր, աշ­խար­հահռ­չակ դե­րա­սան Շառլ Ազ­նա­վու­րի 95 տա­րին։ Նա ե­րա­զում էր իր 100-ա­մյա­կը նշել բե­մում. չս­տաց­վեց, ճա­կա­տա­գիրն այլ կերպ տնօ­րի­նեց։ Մեծ մաեստ­րո­յի, նրա ար­վես­տի, բա­րե­գոր­ծու­թյուն­նե­րի մա­սին շատ է գր­վել։ Նա ի­րա­վամբ ար­ժա­նի ներդ­րում ու­նե­ցավ հա­մաշ­խար­հա­յին մշա­կույ­թի աս­պա­րե­զում, շատ բան ա­րեց իր ժո­ղովր­դի՝ հայ ազ­գի հա­մար։ Կրկն­վե­լու կա­րիք չկա, կցան­կա­նա­յի պար­զա­պես ըն­թեր­ցո­ղի հետ կիս­վել մաեստ­րո­յի հետ կապ­ված իմ ման­կա­կան հու­շե­րով, թե ինչ­պես ա­ռա­ջին ան­գամ ի­մա­ցա նրա մա­սին։Ծն­վել ու մե­ծա­ցել եմ Բաք­վում, ի տար­բե­րու­թյուն ոչ միայն իմ հա­սա­կա­կից­նե­րի, այլև շատ բաք­վե­ցի­նե­րի (նկա­տի ու­նեմ հա­յե­րի), շատ վաղ սկ­սե­ցի նկա­տել ազ­գիս հան­դեպ ա­նար­դա­րա­ցի վե­րա­բեր­մունքն ու գո­յու­թյուն ու­նե­ցող ճն­շու­մը։ Հա­վա­նա­բար դրա ՙմե­ղա­վո­րը՚ հայրս էր, ով տա­նը միշտ հա­յե­րեն էր խո­սում, որ­պես­զի ես ու եղ­բայրս ի­մա­նանք մեր մայ­րե­նին, հա­ճախ էր հայ ժո­ղովր­դի պատ­մու­թյու­նից դր­վագ­ներ պատ­մում՝ ցե­ղաս­պա­նու­թյան, Շու­շիի ող­բեր­գու­թյան մա­սին և այլն: Ինձ հա­մար գր­քեր էր բե­րում՝ ՙԳևորգ Մարզ­պե­տու­նի՚, ՙՍամ­վել՚, ՙԽեն­թը՚ և այն ժա­մա­նակ ար­գել­ված այլ գր­քեր։ Պատ­կե­րաց­նո՞ւմ եք՝ 10 տա­րե­կան աղջ­նա­կի հա­մար Րաֆ­ֆու ՙԽեն­թը՚ սե­ղա­նի գիրք էր, որ շա­րու­նակ ըն­թեր­ցում էի։ Եվ ա­հա մի օր հայրս ինձ հա­մար բե­րեց Զո­րի Բա­լա­յա­նի` Լի­բա­նա­նում տե­ղի ու­նե­ցած պա­տե­րազ­մի, լի­բա­նա­նա­հա­յե­րի պայ­քա­րի ու տա­ռա­պանք­նե­րի մա­սին պատ­մող ՙԵր­կու կրա­կի մեջ՚ գիր­քը։ Այն ըն­թեր­ցե­ցի մի շն­չում, և ման­կա­կան երևա­կա­յու­թյունս վառ­վում էր։ Մո­տե­ցա հորս ու ոչ ման­կա­կան լր­ջու­թյամբ հարց­րի. ՙՀայ­րիկ, իսկ ե­թե թուր­քե­րը նո­րից ո­րո­շեն հար­ձակ­վել մեզ վրա, ի՞նչ ենք ա­նե­լու՚։ Հայրս նս­տեց­րեց ինձ իր կող­քին ու ա­սաց. ՙԳի­տե՞ս, աղ­ջիկս, Ֆրան­սիա­յում մի մեծ հայ է ապ­րում, աշ­խար­հահռ­չակ եր­գիչ ու շատ հա­րուստ մարդ, նրա ա­նու­նը Շառլ Ազ­նա­վուր է։ Նա ու­նի սե­փա­կան բա­նա­կը՝ հայ­կա­կան, և ե­թե ինչ-որ մե­կը փոր­ձի մեզ վնա­սել, նա օգ­նու­թյան կհաս­նի՚։ Այս խոս­քե­րից հե­տո ման­կա­կան երևա­կա­յու­թյունս էլ ա­վե­լի բոր­բոք­վեց. ես նրան պատ­կե­րաց­նում էի որ­պես Պապ թա­գա­վոր, որ­պես Սպա­րա­պետ, որ­պես սպի­տակ մար­տա­կան ձին հե­ծած զո­րա­վար Անդ­րա­նիկ։ Եվ մտա­վա­խու­թյուն­ներն այլևս չէին տան­ջում իմ ման­կա­կան հո­գին, քա­նի որ գի­տեի, որ Փր­կիչ ու­նենք։ 

Տա­րի­նե­րի հետ ա­վե­լին ի­մա­ցա Շառլ Ազ­նա­վու­րի մա­սին, ծա­նո­թա­ցա նրա ար­վես­տին, բայց նրա հետ կապ­ված մա­նուկ օ­րե­րիս հու­շերն ընդ­միշտ մնա­ցին իմ սր­տում։ Եվ երբ 2018թ. հոկ­տեմ­բե­րի 1-ին նրա մահ­վան բո­թը ցն­ցեց մո­լո­րա­կը, երբ աշ­խար­հը ող­բում էր մեծ երգ­չի, պոե­տի, եր­գա­հա­նի, կի­նո­դե­րա­սա­նի, բա­ցա­ռիկ տա­ղան­դով օժտ­ված անձ­նա­վո­րու­թյան կո­րուս­տը, ինձ մոտ այն­պի­սի զգա­ցո­ղու­թյուն էր, որ կորց­րել ենք մեր Փրկ­չին։ Ու թող որ ոչ սպի­տակ ձիու վրա, բայց նա միշտ հայ ժո­ղո­վուրդ կոչ­վող զոր­քի զո­րագ­լուխն էր։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Wed, 29 May 2019 16:15:46 +0000
ԽՂ­ՃԻ ՑՄԱՀ ԲԱՆ­ՏԱՐ­ԿՅԱ­ԼԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26743-2019-05-27-16-20-01 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26743-2019-05-27-16-20-01 ԽՂ­ՃԻ ՑՄԱՀ ԲԱՆ­ՏԱՐ­ԿՅԱ­ԼԸ
Է­վի­կա ԲԱ­ԲԱ­ՅԱՆ

Անդ­րեյ ՍԱ­ԽԱ­ՐՈ­ՎԻ ծնն­դյան 98¬ա­մյա­կի առ­թիվ

Այս տար­վա մա­յի­սի 21-ին նա կդառ­նար 98 տա­րե­կան։ Անդ­րեյ Սա­խա­րո­վը ոչ միայն ռու­սա­կան, այլ նաև մեր հայ­կա­կան պատ­մու­թյան կարևոր մասն է։ Մարդ­կանց հա­մար, ում ե­րի­տա­սար­դու­թյան և հա­սու­նու­թյան տա­րի­ներն ան­ցել են ան­ցյալ դա­րի 70-ա­կան­նե­րի վեր­ջին-80-ա­կան­նե­րի սկզ­բին, այդ ա­նու­նը շատ բան է ա­սում։ Ա­կա­նա­վոր գիտ­նա­կան, հու­մա­նիստ, հա­սա­րա­կա­կան գոր­ծիչ։ Նա իր ապ­րած ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի հա­մար շատ կարևոր գործ է ա­րել՝ մարդ­կանց ցույց տա­լով, որ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը կա­րող է ու պետք է նրանց ա­ռաջ ան­կեղծ, ազ­նիվ լի­նի, այն չի կա­րող այլ նպա­տակ ու­նե­նալ, քան մար­դու բա­րօ­րու­թյու­նը։

Հի­շում եմ, թե ինչ­պես էին ծնող­ներս ան­գամ տա­նը շշու­կով խո­սում նրա մա­սին, նրանց խոս­քե­րից, լի­նե­լով դե­ռա­հաս, ի­մա­ցա, որ կա նման գիտ­նա­կան, ով ոչն­չից չի վա­խե­ցել ու խոր­հր­դա­յին իշ­խա­նու­թյա­նը մե­ղադ­րել է մար­դու ի­րա­վունք­նե­րը խախ­տե­լու մեջ, ին­չի հա­մար նրան աք­սո­րել են։ Սա­կայն ինչ­պի­սին է նա, ինչ տեսք ու­նի` ոչ ոք ինչ­պես հարկն է չգի­տեր էլ, չէ՞ որ ան­ցյա­լում նա գաղտ­նեգր­ված գիտ­նա­կան էր, իսկ ներ­կա­յում՝ քաղ­բան­տար­կյալ... Բայց սա նրան ա­վե­լի մեծ կարևո­րու­թյուն էր հա­ղոր­դում։ Այդ տա­րի­նե­րին ԽՍՀՄ քա­ղա­քա­ցի­նե­րից շա­տերն էին զգում ու տես­նում խոր­հր­դա­յին իշ­խա­նու­թյան թե­րու­թյուն­նե­րը, բայց դրա մա­սին վա­խե­նում էին բարձ­րա­ձայ­նել, և ե­թե կար­ծիք­նե­րով էլ փո­խա­նակ­վում էին, ա­պա` միայն շշու­կով, ճիշտ է ո­րոշ ան­հայտ ան­ձինք ա­նեկ­դոտ­ներ էին հո­րի­նում, ո­րոնք տա­րած­վում էին երկ­րով մեկ, բայց դրանք նույն­պես շշու­կով էին պատ­մում, շուրջ­բո­լո­րը նա­յե­լով, որ­պես­զի հան­կարծ ինչ¬որ մեկն ա­կանջ չդ­նի ու չմատ­նի։ Իսկ մար­դը, ով այդ պա­հին կյան­քի բո­լոր բա­րիք­ներն ու­ներ, Սո­ցիա­լիս­տա­կան աշ­խա­տան­քի ե­ռա­կի հե­րոս, ա­կա­դե­մի­կոս, ջրած­նա­յին ռում­բի ՙհայր՚, չեր­կն­չեց, քա­նի որ մտա­ծում էր իր երկ­րի ճա­կա­տագ­րի մա­սին և նրա բար­գա­վա­ճու­մը տես­նում էր ոչ թե մի­ջու­կա­յին հզո­րու­թյան, այլ մարդ­կանց բա­րե­կե­ցու­թյան ու ա­զա­տու­թյան մեջ։
Եվ ա­հա վրա հա­սավ վե­րա­կա­ռու­ցու­մը։ 1986թ. դեկ­տեմ­բե­րին Գոր­բա­չո­վը նրան աք­սո­րից վե­րա­դարձ­րեց, բայց դա մեծ գիտ­նա­կա­նին չս­տի­պեց լուռ մնալ ու հա­մա­կերպ­վել ա­նօ­րի­նու­թյուն­նե­րի հետ, թե­պետ նա հա­վա­տաց գոր­բա­չո­վյան վե­րա­կա­ռուց­մա­նը։ Ինչ­պես հա­վա­տա­ցին նաև ար­ցախ­ցի­նե­րը՝ այդ ժա­մա­նակ բարձ­րաց­նե­լով ան­կա­խու­թյան ու ա­զա­տու­թյան դրո­շը։ Անդ­րեյ Սա­խա­րովն իս­կույն հաս­կա­ցավ մեր Շարժ­ման էու­թյունն ու ար­դա­րա­ցիու­թյու­նը և մինչև կյան­քի վեր­ջը սա­տա­րում էր ար­ցախ­ցի­նե­րին։ Շա­տերն են հի­շում ԽՍՀՄ ժո­ղովր­դա­կան պատ­գա­մա­վոր­նե­րի ա­ռա­ջին հա­մա­գու­մա­րը, որ­տեղ Անդ­րեյ Սա­խա­րովն ամ­բիո­նից, ի լուր ա­մեն­քի, բարձ­րա­ձայ­նեց Աֆ­ղանս­տա­նի և Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի մա­սին ճշ­մար­տու­թյու­նը: Հի­շում են, թե ինչ­պես էր դահ­լի­ճում նս­տած ագ­րե­սիվ ու հնա­զանդ մե­ծա­մաս­նու­թյու­նը բղա­վոց­նե­րով ու սու­լոց­նե­րով խան­գա­րում նրա ե­լույ­թին, իսկ նա, դրան ու­շադ­րու­թյուն չդարձ­նե­լով, շա­րու­նակ խո­սում էր։ Եվ ինչ­պես Աստ­վա­ծաշն­չում է աս­ված. ՙՈվ ա­կանջ ու­նի, թո՜ղ լսի՚։ Մեծ գիտ­նա­կա­նը ե­րեք ան­գամ Գոր­բա­չո­վին նա­մակ է գրել, ո­րոն­ցում պատ­մում էր Ղա­րա­բա­ղյան շարժ­ման մա­սին ողջ ճշ­մար­տու­թյու­նը, հա­կա­մար­տու­թյան լուծ­ման տար­բե­րակ­ներ էր ա­ռա­ջար­կում։ Նա ա­ռա­ջար­կում էր հա­մա­դաշ­նու­թյուն ստեղ­ծել. ՙԲո­լոր հան­րա­պե­տու­թյուն­նե­րին՝ միու­թե­նա­կան և ինք­նա­վար, ինք­նա­վար մար­զե­րին, ազ­գա­յին օկ­րուգ­նե­րին պետք է հա­վա­սար ի­րա­վունք­ներ տալ՝ պահ­պա­նե­լով ներ­կա տա­րած­քա­յին սահ­ման­նե­րը։ Նրանք բո­լո­րը պետք է ա­ռա­վե­լա­գույն ան­կա­խու­թյուն ստա­նան։ Նա հա­մա­րում էր, որ պետք է լիո­վին հրա­ժար­վել կայ­սե­րա­կան բռ­նի միա­վո­րու­մից, իսկ այ­նու­հետև ար­դեն կտոր­նե­րից ամ­բող­ջա­կան ինչ-որ մի նոր բան ստեղ­ծել։ ՙԱ­ռա­ջարկ­վող հա­մա­կար­գում պետք է միայն հան­րա­պե­տու­թյուն­ներ լի­նեն։ Նախ­կին ինք­նա­վար մար­զե­րը պետք է նույն­պես հան­րա­պե­տու­թյուն­նե­րի վե­րած­վեն։ Օ­րի­նակ, Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հան­րա­պե­տու­թյու­նը չի պատ­կա­նի ո՜չ Հա­յաս­տա­նին, ո՜չ Ադր­բե­ջա­նին՝ այն ինք­նու­րույն կլի­նի և ի­րա­վունք կս­տա­նա տն­տե­սա­կան կամ այլ կար­գի հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ հաս­տա­տել նրանց հետ, ում ին­քը կցան­կա­նա։ Նման լու­ծու­մը շա­հե­կան կլի­նի երկ­րի բո­լոր քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հա­մար։ Եվ միայն այդ ճա­նա­պար­հով, իմ պատ­կե­րաց­մամբ, հնա­րա­վոր կլի­նի հաս­նել ազ­գա­յին հար­ցի լուծ­մա­նը՚,¬ա­սում էր նա։ Բո­լոր ժո­ղո­վուրդ­ներն ու­նեն ա­զատ կա­մար­տա­հայտ­ման մի­ջո­ցով ի­րենց ճա­կա­տա­գի­րը տնօ­րի­նե­լու ի­րա­վունք: Այն ե­րաշ­խա­վոր­վում է մի­ջազ­գա­յին վե­րահս­կո­ղու­թյան կող­մից` սահ­ման­ված հետևե­լու բո­լոր եր­կր­նե­րի կա­ռա­վա­րու­թյուն­նե­րի կող­մից Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի հռ­չա­կագ­րի պահ­պան­մա­նը: Հենց այդ դրույթ­նե­րի շր­ջա­նակ­նե­րում էր նա դի­տար­կում նաև Ղա­րա­բա­ղի հիմ­նախն­դի­րը, ո­րը նրան պատ­կե­րա­նում էր որ­պես այն ար­մա­տա­կան խն­դիր­նե­րից մե­կը, ո­րի լու­ծու­մից կախ­ված կլի­նի` ինչ ըն­թացք կս­տա­նան ԽՍՀՄ-ում տե­ղի ու­նե­նա­լիք ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րը: Սա­խա­րո­վին մե­ղադ­րում էին նրա­նում, որ իր գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րով և բա­րե­փո­խում­ներ են­թադ­րող ա­ռա­ջարկ­նե­րով նա կոր­ծա­նում է գո­յու­թյուն ու­նե­ցող կար­գը: Պատ­մու­թյու­նը ցույց տվեց, որ միայն սա­խա­րո­վյան գա­ղա­փար­նե­րի ի­րա­գործ­ման պա­րա­գա­յում էր հնա­րա­վոր պահ­պա­նել Միու­թյու­նը: Կցան­կա­նա­յինք մի հատ­ված մեջ­բե­րել Անդ­րեյ Սա­խա­րո­վի` 1988թ. մար­տի 21-ին Գոր­բա­չո­վին գր­ված նա­մա­կից, ո­րը եր­կար տա­րի­ներ գաղտ­նի է պահ­վել. ՙԵս կոչ եմ ա­նում այն­պի­սի լու­ծում­ներ գտ­նել, ո­րոնք հիմն­ված կլի­նեն մեր ժո­ղո­վուրդ­նե­րից յու­րա­քան­չյու­րի շա­հե­րի խա­ղաղ և ըստ հնա­րա­վո­րու­թյան ան­կողմ­նա­կալ հաշ­վառ­ման վրա: Իմ պատ­կե­րաց­մամբ` անհ­րա­ժեշտ է ԽՍՀՄ Սահ­մա­նադ­րու­թյա­նը հա­մա­պա­տաս­խան` Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի ժո­ղովր­դա­կան պատ­գա­մա­վոր­նե­րի մար­զա­յին խոր­հր­դի միջ­նոր­դու­թյու­նը քն­նար­կել Ադր­բե­ջա­նա­կան ԽՍՀ Գե­րա­գույն խոր­հր­դում և Հայ­կա­կան ԽՍՀ Գե­րա­գույն խոր­հր­դում: Տա­րա­ձայ­նու­թյուն­նե­րի պա­րա­գա­յում ի­րա­վա­րար վճի­ռը պետք է կա­յաց­նի ԽՍՀՄ Գե­րա­գույն խոր­հուր­դը: Ես Ադր­բե­ջա­նի, Հա­յաս­տա­նի և ԽՍՀՄ Գե­րա­գույն խոր­հուրդ­նե­րին կոչ եմ ա­նում հաշ­վի առ­նել ինք­նա­վար մար­զի բնակ­չու­թյան մե­ծա­մաս­նու­թյան և մար­զա­յին խոր­հր­դի հս­տակ ար­տա­հայտ­ված կամ­քը` որ­պես գլ­խա­վոր հիմ­նա­վո­րում սահ­մա­նադ­րա­կան ո­րոշ­ման կա­յաց­ման հա­մար: Այս ծանր օ­րե­րին ես խնդ­րան­քով և կո­չով դի­մում եմ Ադր­բե­ջա­նի և Հա­յաս­տա­նի ժո­ղո­վուրդ­նե­րին լիո­վին բա­ցա­ռել բռ­նու­թյու­նը: Մե­ծա­գույն ող­բեր­գու­թյուն կլի­ներ, ե­թե ար­դեն ի­րա­գործ­ված հրե­շա­վոր հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի (նկա­տի են առն­վում Սում­գա­յի­թի հա­յե­րի ջար­դե­րը – հեղ.) պա­տաս­խա­նը լի­նեն նո­րե­րը:

Դեկ­տեմ­բե­րին Սա­խա­րո­վը Մոսկ­վա­յի մի խումբ մտա­վո­րա­կան­նե­րի հետ միա­սին Ադր­բե­ջան, Հա­յաս­տան և Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բաղ է այ­ցե­լում: Նրա ա­ռա­քե­լու­թյան գլ­խա­վոր նպա­տա­կը մտա­վո­րա­կա­նու­թյան ղե­կա­վա­րու­թյան ու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հետ հան­դի­պում­նե­րի մի­ջո­ցով հա­կա­մար­տող կող­մե­րի դիր­քո­րո­շում­նե­րում շփ­ման եզ­րեր գտ­նելն էր: Սա բա­ռի բուն ի­մաս­տով միջ­նոր­դա­կան խա­ղա­ղա­սի­րա­կան ա­ռա­քե­լու­թյուն էր: Սա­կայն Սա­խա­րո­վի ա­ռա­քե­լու­թյա­նը վի­ճակ­ված էր բախ­վել ոչ միայն ա­նըմ­բռ­նո­ղու­թյան, այլ նաև ու­ղիղ թշ­նա­ման­քի` դրսևոր­վե­լով ան­գամ հենց միջ­նոր­դի ան­ձի հան­դեպ: Ու­շագ­րավ մի դր­վագ Ե­լե­նա Բո­նե­րի հի­շո­ղու­թյուն­նե­րից. ՙ1988թ. դեկ­տեմ­բե­րին մոսկ­վա­ցի­նե­րի մի խումբ Սա­խա­րո­վի հետ Ան­դր­կով­կա­սում էր: Հան­դի­պում ու­նե­ցան Ադր­բե­ջա­նի ԿԿ Կենտ­րո­նա­կան կո­մի­տեի ա­ռա­ջին քար­տու­ղա­րի հետ: Վե­զի­րո­վը եր­կու ժամ, ա­սես բե­մի վրա լի­ներ, մեզ հա­մար դա­սա­խո­սու­թյուն է կար­դում հայ-ադր­բե­ջա­նա­կան բա­րե­կա­մու­թյան մա­սին: Անդ­րեյ Դմիտրևի­չին դժ­վա­րու­թյամբ հա­ջող­վեց իր խոս­քը լսե­լի դարձ­նել Վե­զի­րո­վի թն­դուն, նրան բնո­րոշ հռե­տո­րա­կան ձայ­նի ֆո­նին: Պատ­մե­ցինք` որն է այ­ցի նպա­տա­կը: Չն­կա­տեց, շա­րու­նա­կեց բա­րե­կա­մու­թյան մա­սին խո­սել. ՙՄենք եղ­բայ­րա­կան ազ­գեր ենք՚: Ես էլ ա­սա­ցի, որ եղ­բայր­նե­րը, պա­տա­հում է, ի­րար հետ կռ­վում են, բայց դժ­բախ­տու­թյան պա­հին մո­ռա­նում են ան­ցյա­լը: Հենց երկ­րա­շար­ժը նման մի դժ­բախ­տու­թյուն է: Դուք նե­ղա­ցել եք, որ աշ­խար­հը չի տես­նում ձեր բա­րյա­ցա­կա­մու­թյու­նը: Ղա­րա­բա­ղը հի­մա տվեք հա­յե­րին: Չէ՞ որ այն­տեղ հի­մա ներս խցկ­վե­լու մի թիզ հող չկա: Ողջ աշ­խար­հը ծն­կա­չոք ձեզ ե­րախ­տա­գի­տու­թյուն կհայտ­նի: Ու դա­րե­դար եր­գեր կհյուս­վեն: Միայն նրա դեմ­քը տես­նեիք, երբ նա կտ­րուկ պա­տաս­խա­նեց. ՙՀո­ղը չեն նվի­րում: Հո­ղը նվա­ճում են: Ա­րյամբ՚: Ու դեռ ա­խոր­ժան­քով էլ կրկ­նեց. ՙԱ­րյա՜մբ՚: Այս­պես ա­վարտ­վեց Բաք­վի իշ­խա­նու­թյան հետ զրույ­ցը: Վե­զի­րովն ա­րյուն խոս­տա­ցավ: Ու այն թափ­վե՜ց՚: (ՙԿո­մու­նիստ՚, 19.06.1990)…
1989թ. դեկ­տեմ­բե­րի 9-ին տված իր վեր­ջին հար­ցազ­րույ­ցում Սա­խա­րո­վը նա­խազ­գու­շաց­նում էր. ՙԼեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղում ար­դեն շատ վա­ղուց ոչ սո­վո­րա­կան ող­բեր­գա­կան ի­րա­վի­ճակ է տի­րում: Ան­գամ դժ­վա­րա­ցել է այն­տե­ղից տե­ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա­լը: Բայց այն ա­մե­նը, ինչ ի­մա­նում ենք, սար­սա­փե­լի է: Մտա­ծում եմ, որ ի­րա­վի­ճա­կը շատ մոտ է ան­լու­ծե­լի դառ­նա­լուն: Դրա ա­ռա­ջաց­ման պատ­ճառն այն է, որ ա­ռա­ջին փու­լե­րում կենտ­րո­նա­կան իշ­խա­նու­թյուն­ներն ան­վճ­ռա­կա­նու­թյուն և սխալ­ներ են թույլ տվել: Ինձ հա­մար գե­րա­կա է ազ­գե­րի ինք­նո­րոշ­ման սկզ­բուն­քը: Հի­մա շատ կարևոր է, որ­պես­զի եր­կու ազ­գե­րը ձեռն­պահ մնան բռ­նի գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րից: Խոս­քը եր­կու ժո­ղո­վուրդ­նե­րի ող­բեր­գու­թյան մա­սին է: Եվ մենք չենք կա­րող այդ տե­սան­կու­նից նրանց տա­րան­ջա­տել: Ղա­րա­բա­ղը մեծ հիմ­նախ­նդ­րի միայն մի մասն է: Ես պար­զա­պես հա­մա­րում եմ, որ մենք պետք է հա­մա­սահ­մա­նադ­րա­կան վե­րա­կա­ռու­ցում ի­րա­կանց­նենք` բո­լոր ազ­գա­յին-տա­րած­քա­յին կազ­մա­վո­րում­նե­րի հա­վա­սա­րու­թյան և նրանց ան­կա­խու­թյուն շնոր­հե­լու սկզ­բունք­նե­րի հաշ­վա­ռու­մով` միաս­նա­կան պայ­մա­նագ­րի հի­ման վրա Միու­թյա­նը հե­տա­գա ան­դա­մակ­ցու­թյան ի­րա­վուն­քով: Իմ կար­ծի­քով սա մեր երկ­րում գո­յու­թյուն ու­նե­ցող ազ­գա­յին հա­կա­սու­թյուն­նե­րի ողջ կծի­կի միակ լու­ծումն է, հա­կա­սու­թյուն­ներ, ո­րոնք շատ սուր դրսևո­րում են ստա­ցել ոչ միայն Ան­դր­կով­կա­սում, այլ նաև ու­րիշ շր­ջան­նե­րում: Ու այդ շր­ջան­նե­րի թի­վը գնա­լով ա­ճում է…՚:
Սա­խա­րովն ի­րա­վա­ցի էր` նրա ՙա­նի­րա­տե­սա­կան՚ թվա­ցող ու­ղին ըն­դու­նե­լուց հրա­ժար­ված ՙի­րա­տես քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րը՚ եր­կի­րը ոչ միայն ա­ղե­տա­յին վի­ճա­կի հասց­րե­ցին, այլև նախ­կին ԽՍՀՄ ողջ տա­րած­քով մեկ բազ­մա­թիվ բո­ցա­վառ­վող ու մարմ­րող հա­կա­մար­տու­թյուն­ներ թո­ղե­ցին…
Անդ­րեյ Դմիտրևիչ Սա­խա­րո­վը մա­հա­ցել է 1989թ. դեկ­տեմ­բե­րի 14-ի ե­րե­կո­յան սր­տի նո­պա­յից: Նա­խօ­րեին Կրեմ­լում միջ­շր­ջա­նա­յին պատ­գա­մա­վա­րա­կան խմ­բի (ժո­ղովր­դա­կան պատ­գա­մա­վոր­նե­րի 2-րդ հա­մա­գու­մա­րը) ժո­ղո­վում նա վեր­ջին ան­գամ ե­լույթ ու­նե­ցավ: 1989թ. դեկ­տեմ­բե­րի 17-ին հա­զա­րա­վոր մար­դիկ վեր­ջին հրա­ժեշ­տը տվե­ցին Սա­խա­րո­վին: Ող­ջա­միտ մար­դա­կան­ցից շա­տե­րի հա­մար դա ան­կա­տար մնա­ցած հույ­սե­րը թա­ղել էր նշա­նա­կում:
Հա­յաս­տա­նում Ռու­սաս­տա­նի նախ­կին դես­պան Ա­նա­տո­լի Դրյու­կո­վի խոս­քով` ՙՀա­յաս­տա­նում ա­ռա­ջինն են գի­տակ­ցել Սա­խա­րո­վի ու­նե­ցած դե­րա­կա­տա­րու­թյու­նը՚: Դրա վկա­յու­թյու­նը Երևա­նում նրա ա­նու­նը կրող հրա­պա­րակն է, որ­տեղ 2001թ. տե­ղադր­վեց խղ­ճի ցմահ բան­տար­կյա­լի հու­շար­ձա­նը, ի դեպ, ա­ռա­ջի­նը նախ­կին Խոր­հր­դա­յին Միու­թյան տա­րած­քում: Իսկ ե­րախ­տա­պարտ ար­ցախ­ցի­նե­րը մեծն հու­մա­նիս­տի ու գիտ­նա­կա­նի ա­նու­նով են կո­չել Ստե­փա­նա­կեր­տի փո­ղոց­նե­րից մեկն ու թիվ 8 ա­վագ դպ­րո­ցը:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Mon, 27 May 2019 16:14:47 +0000
ԻՄ ՄԱՍ­ՆԱ­ԳԻ­ՏՈՒ­ԹՅՈՒՆՆ ԻՄ ՀՊԱՐ­ՏՈՒ­ԹՅՈՒՆՆ Է http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26686-2019-05-17-14-56-54 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26686-2019-05-17-14-56-54 ԻՄ ՄԱՍ­ՆԱ­ԳԻ­ՏՈՒ­ԹՅՈՒՆՆ ԻՄ ՀՊԱՐ­ՏՈՒ­ԹՅՈՒՆՆ Է
Վան ՆՈ­ՎԻ­ԿՈՎ

 Պա­տու­հան­նե­րը յու­րօ­րի­նակ դի­տան­կյուն­ներ են, ո­րոնք ա­ռանց հե­ռա­դի­տա­կի էլ տե­սա­նե­լի են դարձ­նում հե­ռու-մո­տիկ աշ­խարհ­նե­րը։ Դի­մա­ցի աշ­խարհ­ներն ար­տաք­նա­պես որ­քան էլ նման, ներ­քուստ տար­բեր են։ Ար­տա­ցո­լում են մի­մյանց, բայց տար­բեր ան­կյուն­նե­րից ։ Ա­մե­նադժ­վա­րը, թերևս, սե­փա­կան պա­տու­հա­նը՝ ինք­նա­տիպ ու ան­հա­տա­կան դրսևոր­ման այդ դի­տան­կյու­նը գտ­նելն է։

Ի­րա­վա­բա­նի մաս­նա­գի­տու­թյամբ Ար­ցա­խի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նի շր­ջա­նա­վարտ Ար­մեն Խա­չատ­րյա­նը ներ­կա­յում թեթև ար­դյու­նա­բե­րու­թյան ին­ժե­ներ-տեխ­նո­լոգ է։ Մեր ժա­մա­նակ­նե­րում ե­զա­կի դեպ­քե­րից չէ, երբ ի­րա­կա­նու­թյունն ու աշ­խա­տա­շու­կա­յի պա­հանջ­նե­րը, մեղմ ա­սած, հա­ճախ լու­սանց­քում են թող­նում այս կամ այն մաս­նա­գի­տու­թյամբ ստա­ցած բարձ­րա­գույն կր­թու­թյու­նը։ Ընդ ո­րում, նույ­նիսկ կար­միր վկա­յագ­րի առ­կա­յու­թյան պա­րա­գա­յում։
Դեռևս ի­րա­վա­բա­նա­կա­նի ու­սա­նող էր Ար­մեն Խա­չատ­րյա­նը, երբ նո­րա­բաց ՙՄե­տաքս­կոմ­բի­նատ՚ ՍՊԸ-ի բամ­բա­կյա գործ­ված­քի ար­տադ­րու­թյամբ մաս­նա­գի­տա­ցած ՙՍան­դերք՚ ըն­կե­րու­թյու­նում ըն­դուն­վեց աշ­խա­տան­քի. սկզ­բում բան­վոր, այ­նու­հետև` տնօ­րե­նի տե­ղա­կալ։ Ներ­կա­յում Մոսկ­վա­յի թեթև ար­դյու­նա­բե­րու­թյան պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նում, ուս­մա­նը զու­գա­հեռ, ըն­կե­րու­թյան ին­ժե­ներ- տեխ­նո­լոգն է՝ պա­հանջ­ված մաս­նա­գետ։
-Ծն­վել եմ զին­վո­րա­կա­նի ըն­տա­նի­քում։ Բնա­կա­նա­բար, ման­կա­կան տա­րի­քում ե­րա­զում էի զին­վո­րա­կան դառ­նալ։ Օ­դա­չու։ Դպ­րոցն ա­վար­տե­լուց հե­տո, չնա­յած դեռ ե­րա­զում էի օ­դա­չու դառ­նա­լու մա­սին, սա­կայն ընտ­րե­ցի ի­րա­վա­բա­նի մաս­նա­գի­տու­թյունն ու ըն­դուն­վե­ցի ԱրՊՀ ի­րա­վա­գի­տու­թյան բա­ժի­նը։ Ժամ­կե­տա­յին զին­ծա­ռա­յու­թյան ա­վար­տից հե­տո կենտ­րո­նա­ցա ուս­ման վրա։ Այդ տա­րի­նե­րին՝ 2013 թվա­կա­նին, Ստե­փա­նա­կեր­տում բաց­վեց ՙՄե­տաքս­կոմ­բի­նա­տը՚՝ մեր ժա­մա­նակ­նե­րի ար­ցա­խյան թեթև ար­դյու­նա­բե­րու­թյան ո­լոր­տում լուրջ հայտ ներ­կա­յաց­րած ար­տադ­րա­մա­սե­րով, աշ­խա­տու­ժի պա­հան­ջար­կով։ Կա­յուն աշ­խա­տա­տեղ փնտ­րող ու­սա­նո­ղի հա­մար ար­տադ­րու­թյան այս ճյու­ղը բա­վա­կա­նին հե­ռան­կա­րա­յին էր։
Ա­միս­ներ անց, ի­հար­կե, հա­մա­պա­տաս­խան փոր­ձու­սուց­ման շր­ջա­նը համ­բե­րա­տար հաղ­թա­հա­րե­լով, հա­մալ­րե­ցի կտո­րե­ղե­նի ու թե­լե­րի ար­տադ­րու­թյան ո­լոր­տում մաս­նա­գի­տա­ցած՝ ՙՍան­դերք՚ ՍՊԸ-ի աշ­խա­տա­կից­նե­րի կազ­մը։ Շուրջ 3 տար­վա բան­վո­րա­կան դազ­գա­հի առջև աշ­խա­տան­քից հե­տո, մեր ըն­կե­րու­թյան ա­ռա­ջար­կու­թյամբ, պետ­պատ­վե­րով ըն­դուն­վե­ցի Մոսկ­վա­յի պե­տա­կան թեթև ար­դյու­նա­բե­րու­թյան հա­մալ­սա­րան։ Զու­գա­հեռ չհ­րա­ժար­վե­ցի նաև ԱրՊՀ ի­րա­վա­գի­տա­կա­նի շր­ջա­նա­վար­տը լի­նե­լու հա­վակ­նու­թյու­նից՝ ար­դյուն­քում հա­ջո­ղու­թյամբ վաս­տա­կե­լով ի­րա­վա­բա­նի մաս­նա­գի­տու­թյան վկա­յա­կան։
Մինչ հա­մալ­սա­րա­նա­կան տե­սա­կան գի­տե­լիք­ներ ստա­նա­լը, թի­կուն­քում ար­դեն գործ­նա­կան բա­վա­կա­նա­չափ փորձ ու­նեի։ Այդ ա­ռու­մով հեշտ էր մոս­կո­վյան բու­հում քն­նու­թյուն բռ­նե­լը։ Ա­վագ գոր­ծըն­կեր­ներս հա­ճե­լիո­րեն զար­մա­ցած էին, որ դեռևս կան ե­րի­տա­սարդ­ներ, ով­քեր հե­տաքր­քր­ված են այս մաս­նա­գի­տու­թյան յու­րաց­մամբ։ Դեռ խոր­հր­դա­յին տա­րի­նե­րից ար­տադ­րու­թյան այս ո­լոր­տում կու­տա­կած ի­րենց հմ­տու­թյուն­ներն ու փոր­ձը նրանք սի­րով էին փո­խան­ցում մեզ՝ ե­րի­տա­սարդ­նե­րիս։ Այս հան­գա­ման­քը նույն­պես խթա­նեց մեր մաս­նա­գի­տա­կան կա­յաց­ման գոր­ծըն­թա­ցը։ Տե­սեք, ան­ցել է ա­վե­լի քան ե­րեք տաս­նա­մյակ, փլուզ­վել են խոր­հր­դա­յին պե­տա­կա­նու­թյու­նը, հա­սա­րա­կարգն ու տն­տե­սաձևը, բայց մեր ո­լոր­տում այդ ժա­մա­նակ­նե­րից աշ­խա­տող ար­հես­տա­վոր-մաս­նա­գետ­նե­րը, նույ­նիսկ թո­շա­կա­ռու, շա­րու­նա­կում են պա­հանջ­ված մնալ։ Այ­սինքն` նրանց մաս­նա­գի­տու­թյու­նը, գի­տե­լիքն ու փոր­ձը ժա­մա­նա­կի հետ չեն կորց­րել պա­հան­ջար­կը, այժ­մեա­կա­նու­թյունն ու դրա­նով ապ­րուստ վաս­տա­կե­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ Ես նույն­պես հա­մոզ­ված եմ, որ ին­ժե­ներ-տեխ­նո­լո­գի այս մաս­նա­գի­տու­թյունն իմ հարս­տու­թյունն է, ո­րին չեն սպառ­նում ոչ կորց­նե­լու կամ սնան­կա­նա­լու վտանգ­նե­րը, ոչ` հա­րա­փո­փոխ ժա­մա­նակ­նե­րը և ոչ էլ պա­հան­ջար­կի պա­կա­սը։ Որ­քան էլ տեխ­նի­կա­կան հե­ղա­փո­խու­թյան նո­րա­մու­ծու­թյուն­նե­րի մեր դա­րաշր­ջանն իր պայ­ման­նե­րը թե­լադ­րի, միևնույն է, ցան­կա­ցած սար­քա­վոր­ման ան­խա­փան ու կա­նո­նա­վոր աշ­խա­տանքն անհ­նար է ա­ռանց մաս­նա­գե­տի, այս­պես ա­սենք, ներ­գոր­ծու­թյան։ Ար­տադ­րու­թյան տեխ­նո­լո­գի մաս­նա­գի­տու­թյան էու­թյու­նը նվա­զա­գույն ծախ­սով ար­տադ­րան­քի ո­րա­կի բարձ­րա­ցումն է ու ծա­վա­լը մե­ծաց­նե­լը, ին­չը բո­լոր ժա­մա­նակ­նե­րի տն­տե­սաձևե­րի ու ա­ռա­ջըն­թա­ցի, ինչ­պես նաև գոր­ծա­րար կյան­քի կազ­մա­կեպ­ման նա­խա­պայ­մանն է։ Դժ­վա­րու­թյան ու մեծ պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան հետ մեկ­տեղ, ար­տադ­րու­թյան ո­լոր­տում աշ­խա­տան­քը հա­ճե­լի զբաղ­մունք է, ո­րով­հետև քո մտա­վոր ու­նա­կու­թյուն­նե­րի ար­դյուն­քը վե­րած­վում է նյու­թա­կան ար­ժե­քի։ Այ­դու­հան­դերձ, պետք է նշել, որ շա­րու­նա­կա­բար զար­գա­ցող թեթև ար­դյու­նա­բե­րու­թյու­նը չի նե­րում ինք­նա­կա­տա­րե­լա­գործ­ման և նո­րույթ­նե­րի յու­րաց­ման գոր­ծում թե­րա­ցող մաս­նա­գե­տին։ Բնա­կա­նա­բար, այդ ա­ռու­մով հա­մալ­սա­րա­նա­կան՝ տե­սա­կան գի­տե­լիք­նե­րին զու­գա­հեռ, ար­տադ­րա­կան գործ­նա­կան փոր­ձը փոխլ­րաց­նում և ամ­բող­ջաց­նում է մաս­նա­գի­տա­կան հմ­տու­թյուն­նե­րը։ Դա է հա­ջո­ղու­թյան այն գրա­վա­կա­նը, ո­րի շնոր­հիվ շա­հում են թե՜ թեթև ար­դյու­նա­բե­րու­թյան ին­ժե­ներ-տեխ­նո­լո­գի՝ ներ­կա աշ­խա­տանքս, թե՜ ար­տա­սահ­մա­նյան հա­մա­պա­տաս­խան բու­հա­կան ու­սու­մը։ Գի­տե­լիք­նե­րի ու փոր­ձի շա­րու­նա­կա­կան կու­տա­կու­մը մաս­նա­գի­տա­կան հա­ջո­ղու­թյան հաս­նե­լու գրա­վա­կան է, ըստ ո­րի էլ ծրագ­րա­վո­րում եմ իմ գոր­ծու­նեու­թյան տես­լա­կա­նը։ Ձգ­տե­լու եմ հնա­րա­վո­րինս հա­մա­քայլ լի­նել ար­տադ­րու­թյան զար­գաց­մա­նը և, ին­չո՞ւ չէ, քայլ ա­ռաջ ըն­թա­նալ՝ իմ նպաս­տը բե­րե­լով հայ­րե­նա­կան թեթև ար­դյու­նա­բե­րու­թյան կա­յաց­ման գոր­ծին։
Կար­ծում եմ` այդ ճա­նա­պար­հին հա­ջո­ղու­թյան հաս­նե­լու հա­մար ար­դեն իսկ ընտ­րած մաս­նա­գի­տու­թյան ու ար­հես­տա­վար­ժու­թյան հետևո­ղա­կան կա­տա­րե­լա­գոր­ծու­մը պետք է դառ­նա կեն­սա­կերպ:
;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Fri, 17 May 2019 14:54:56 +0000
ՀԱՄԱԽՄԲՈՒՄ՝ ԵՌԱՏՈՆԻ ՀԱՂԹԱՆԱԿՆԵՐԻ ՈԳՈՎ (Լուսանկարներ) http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26630-2019-05-09-16-18-52 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/26630-2019-05-09-16-18-52 ՀԱՄԱԽՄԲՈՒՄ՝ ԵՌԱՏՈՆԻ ՀԱՂԹԱՆԱԿՆԵՐԻ ՈԳՈՎ (Լուսանկարներ)
Սիրվարդ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

 Ամեն հայի սրտում հաղթանակի բերկրանք կա... Ծովացած հույզերի ու տաք տրոփյունների շքերթ կա Մայիսյան հաղթանակների տոնախմբություններում... Յուրաքանչյուրն իր հետքն է փնտրում Հաղթանակների կերտման ու վերակերտման գործում, ու հայկական հաղթապարին որպես ՙձեռնոց նետում՚ իր ոգու ուժը, կամքը, իր ընտրությունը՝ կերտված ու ամրագրված Ավարայրում, Սարդարապատում, Մեծ հայրենականում, սրբագրված Շուշիում ու հաստատագրված սահմանային առաջնագծում՝ ամեն Աստծո օր։ Արդեն քանի՛-քանի տարի համախմբվում ենք Եռատոնի շուրջ, համախմբվում Շուշիի հաղթանակի ոգով՝ Արցախյան հերոսամարտի ու ապրիլյան հաղթանակների ազդականչը ուղենիշ դարձրած, վստահությամբ դնում ենք Հիմնաքարը՝ գալիք բոլոր հաղթանակների...

Մեծ հայրենականում տարած հաղթանակի 74-րդ, ԱՀ պաշտպանության բանակի կազմավորման, Շուշիի ազատագրման 27-րդ տարեդարձներին նվիրված տոնական միջոցառումների շրջանակներում ՊԲ զորամասերում կազմակերպվում են հանդիպումներ, մեծարման երեկոներ՝ մասնակցությամբ ԱԺ պատգամավորների, կառավարության անդամների, Մեծ հայրենականի վետերանների, պաշտպանության նախարարին առընթեր հասարակական խորհրդի, հասարակական մի շարք այլ կազմակերպությունների, Արցախի ազատամարտիկների միության վետերանների պատվիրակություններից։
Շրջվարչակազմերի ղեկավարների և քաղաքապետերի գործուն աջակցությամբ ու մասնակցությամբ տեղի ունեցան Շուշիի ազատամարտի մասնակիցների ընդունելություններ, այցելություններ Հայրենական մեծ պատերազմի վետերաններին, Արցախյան ազատամարտի 1-ին կարգի հաշմանդամների ընտանիքներին, ապրիլյան քառօրյայում զոհված մարտիկների գերեզմաններին։ Մի շարք հանդիպումներ կազմակերպվեցին դպրոցներում, զորամասերում, ցուցաբերվեց միանվագ դրամական օգնություն։

 Ստեփանակերտի և շրջկենտրոնների կրթական-մարզամշակութային հաստատություններում անցկացվեցին մի շարք տոնական միջոցառումներ, հանդիպումներ Արցախյան պատերազմի վետերանների հետ։ 

Մայիսի 7-ին հանրապետության ուսումնական հաստատություններում՝ զորամասերին կցված ենթաշեֆ դպրոցներում, առաջին պարապմունքների ժամերին բարձրաստիճան սպայակազմի ներգրավմամբ անցկացվեցին ՙՄեր հաղթանակների ամիսը՚ թեմայով Արիության դասեր։ Առաջնագիծ՝ դիրքապահներին այցելողների թվում էին ԱՀ ԱԺ պատգամավորներից, կառավարության, ՊՆ հասարակական խորհրդի և ՀԿ անդամներից, ՏԻՄ, ԱԱՄ վետերաններից կազմված պատվիրակությունները։
ԱՀ կրթության, գիտության և սպորտի նախարարության նախաձեռնությամբ դպրոցականների կողմից զինծառայողներին հանձնվեցին շնորհավորական բացիկներ, նամակներ ու քաղցրավենիք։ Եռատոնին նվիրված ռազմական թեմատիկայով (Բրեյն-ռինգ) ինտելեկտուալ խաղեր տեղի ունեցան բարձրդասարանցիների միջև, իսկ ՊԲ զինծառայողների և դպրոցականների ընդգրկմամբ համատեղ մարզամշակութային միջոցառումները ծառայեցին բուն նպատակին։ Ամփոփվեցին Եռատոնին նվիրված ու արդեն ավանդական դարձած շարադրությունների մրցույթի արդյունքները։
ՙՀերոսների հետքերով՚՝ Շուշիի ազատագրման ռազմագործողության ուղղություններով երիտասարդական դաս-արշավի մասնակիցներին հանդիպեց ու ողջունեց ԱՀ պաշտպանության նախարար, ՊԲ հրամանատար, գեներալ-մայոր Կարեն Աբրահամյանը։ Միջոցառումն ուղեկցվում էր հայրենասիրական, ազգագրական երգերի կատարմամբ, ազգային ռազմապարերի ու ավանդական խաղերի կազմակերպմամբ։
Մայիսի 8-ին Ստեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատի մեծ դահլիճում տեղի ունեցավ հանդիսավոր երեկո։ Մասնակցում էին ԱՀ նախագահ Բակո Սահակյանը, ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգև արքեպիսկոպոս Մարտիրոսյանը, ԱՀ ԱԺ նախագահ Աշոտ Ղուլյանը, պետնախարար Գիգորի Մարտիրոսյանը, ԱԺ պատգամավորներ, կառավարության անդամներ, ՀՀ նախագահին առընթեր գլխավոր ռազմական տեսուչ, գեներալ-գնդապետ Մովսես Հակոբյանը, ՊԲ բարձրաստիճան սպայակազմի ներկայացուցիչներ, հասարակական, քաղաքական կազմակերպությունների ղեկավարներ, հյուրեր Հայաստանի Հանրապետությունից ու արտերկրից։ Հանդիսավոր ժողովում զեկուցմամբ հանդես եկավ ԱՀ պաշտպանության նախարար, ՊԲ հրամանատար, գեներալ-մայոր Կարեն Աբրահամյանը։
Ըստ զեկուցողի՝ ժողովուրդն ամեն տարի առանձնահատուկ ջերմությամբ ու ոգեղենությամբ է նշում մայիսյան Եռատոնը։ Այն թանկ ու հարազատ է ու նվաճվել է հազարավոր հայորդիների անզիջում պայքարի գնով՝ հային հնարավորություն տալով 21-րդ դար ոտք դնել հպարտ կեցվածքով։ Մայիսյան Եռատոնը արժեքները վերաարժևորելու հնարավորություն է ընձեռում և, ոչ թե պատահական, այլ օրինաչափ պետք է համարել այն, որ եղեռն տեսած, իր տարածքների զգալի մասը կորցրած հայ ժողովուրդը երկրորդ աշխարհամարտի ահեղաշունչ տարիներին նոր երանգներ հաղորդեց իր անվանն ու փառքին` աշխարհին տալով հերոսների, մարշալների, ռազմական գործիչների մի ողջ համաստեղություն։ 74 տարի անց էլ մենք շարունակում ենք հպարտանալ մեր նախնիների սխրանքով։

Մեծ Հայրենականի տարիներին հայ մարտիկները գերազանց գիտեին, թե պարտության դեպքում ինչպիսի դառը ճակատագիր է սպասվում Հայաստանին, որի սահմանամերձ գոտիներում հանգրվանել էին 26 թուրքական դիվիզիաներ։ Ուստի բնական և տրամաբանական է, որ անցյալ դարի 1945թ.-ի հաղթանակը նաև մերն ենք համարում։ Եվ այդ հաղթանակն իր ուրույն տեղն ունի մայիսյան մեր հերոսամարտերի շարքում, որոնց 1992-ին ավելացավ ևս մեկ հերոսամարտ՝ Շուշիի ազատագրումը։
Պաշտպանական գերատեսչության ղեկավարի բնորոշմամբ՝ Պաշտպանության բանակի կազմավորումն Արցախյան ազատագրական պայքարի կարևորագույն ձեռքբերումներից մեկն է։ Տարերայնորեն գործող կամավորական-աշխարհազորային ջոկատները բարդ ռազմաքաղաքական իրավիճակում վերաճեցին կանոնավոր զինվորական ստորաբաժանումների, այն էլ` մարտական գործողություններին զուգընթաց՝ Ադրբեջանի կողմից մեր ժողովրդին պարտադրված պատերազմի ծանր պայմաններում։ Կանոնավոր ու մարտունակ բանակի առկայությունը թելադրված էր նյութական ու մարդկային ռեսուրսներով գերակշռող Ադրբեջանի ագրեսիային արդյունավետորեն դիմագրավելու և իր բնօրրանում արցախահայության ապրելու իրավունքը պաշտպանելու անհրաժեշտությամբ։ Հայոց բանակը վաղուց արդեն լիարժեք կայացած կառույց է, ազգային միասնության գաղափարի հոգևոր և ֆիզիկական կրողը, պետության և ժողովրդի ազատության ու անկախության երաշխավորը։ Հայոց պետության գոյությունը, անկախ երկիր ունենալու փաստը մեր բանակի և ուժի արդյունքն են։ Ամեն կերպ պիտի պահպանենք և կրկնապատկենք մեր ձեռքբերումները՝ այդ թվում նաև երկրի տնտեսական դաշտում։ Քանզի միայն տնտեսապես հզոր երկիր ունենալու դեպքում կկարողանանք ոչ միայն հզորացնել մեր բանակը, այլ նաև մեր կամքը պարտադրել հակառակորդին։
Գեներալ-մայոր Կ. Աբրահամյանի կարծիքով՝ Արցախյան հիմնախնդիրը պետք է լուծվի բացառապես խաղաղ ճանապարհով, ինչը, սակայն, չի նշանակում, որ հակառակորդի սադրանքներն ու նկրտումներն անպատասխան կարող են մնալ։ Առավել ևս, երբ մեր զինված ուժերն ունեն բարձր պատրաստվածություն, վճռականություն և ռազմատեխնիկական հագեցվածություն՝ երաշխավորելու մեր հայրենիքի անվտանգությունը։ Ապա պաշտպանության նախարարը շնորհակալություն հայտնեց բանակի ստեղծման ակունքներից առ այսօր բանակաշինության գործում իրենց ավանդն ունեցած հրամանատարներին ու վետերաններին։ Հավաստիացնելով, որ հիշվում ու կարևորվում է նրանց նվիրումը, միաժամանակ վստահեցրեց, որ ժողովրդի ծոցից ծնված բանակն անպարտելի կլինի նաև հետայսու, քանզի ապրիլյան քառօրյա դիմակայությունն ապացուցել է, որ նոր սերունդն ավագների գործի արժանավոր շարունակողն է։ Պաշտպանական գերատեսչության ղեկավարն իր խոսքն ավարտեց հետևյալ շեշտադրմամբ. ՙՄենք զորեղ ենք միասին, իսկ Հայաստան-Արցախ-Սփյուռք կապն անսասան է։ Մենք, որ դեռևս խնդիրներ ունենք լուծելու, միասնաբար կարող ենք սարեր շուռ տալ, քանզի առջևում ամենակարևորն է՝ մարտադաշտում հայ զինվորի հաջողություններն ամրագրելը, որի հուժկու հարվածներից հակառակորդը բազմիցս հասկացել է, որ հայկական ըմբոստ ու պատվախնդիր ոգին միշտ արթուն է՝ Արցախի անկախության պահապանների հոգում, ովքեր մեր երկրի կենդանի վահանն են՚։
Տոնական համերգի ընթացքում հնչեցին ռազմահայրենասիրական երգեր ու խրոխտ պարեղանակներ։

Մայիսի 9-ի առավոտյան Ստեփանակերտի կենտրոնական փողոցներում հնչում էր զինվորական շարասյուների խրոխտ քայլերգը։ ԱՀ նախագահի նստավայրից ու Վերածննդի հրապարակից դեպի Ստեփանակերտի հուշահամալիր էին ձգվում մարդկանց հոսքն ու երկու հայկական հանրապետությունների կառավարական պատվիրակությունները։ Նախագահ Բակո Սահակյանի և ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ Ստեփանակերտի հուշահամալիրում ծաղկեպսակների տեղադրման արարողությունից հետո պատվիրակությունները մեկնեցին Շուշի։ Շուշիում ծաղիկներ խոնարհեցին քաղաքն ազատագրած առաջին Տանկ-հուշարձանի պատվանդանին ու Սպարապետ Վազգեն Սարգսյանի հուշարձանին։ Ողջ օրվա ընթացքում Ստեփանակերտում, Շուշիում և մյուս շրջկենտրոններում, զորամասերում, տեղի էին ունենում տոնական համերգներ, անց էին կացվում մարզական միջոցառումներ, ինտելեկտուալ խաղեր, զբոսահանդեսներ։
Տոնական միջոցառումները եզրափակվեցին Ստեփանակերտի Վերածննդի հրապարակում՝ համերգով ու հրավառությամբ։

 ÐÐ° данном изображении может находиться: один или несколько человек, люди стоят, обувь, цветок, растение, ребенок и на улице

На данном изображении может находиться: 5 человек, люди улыбаются, на улице

На данном изображении может находиться: 1 человек, цветок, растение и на улице

На данном изображении может находиться: один или несколько человек, люди стоят, небо, полоски и на улице

На данном изображении может находиться: 21 человек, люди улыбаются, цветок и на улице

На данном изображении может находиться: 11 человек, люди стоят, цветок, свадьба, костюм и на улице

На данном изображении может находиться: 3 человека, люди стоят, небо, полоски и на улице

На данном изображении может находиться: 1 человек, небо, обувь и на улице

На данном изображении может находиться: один или несколько человек, люди стоят, обувь, небо и на улице

На данном изображении может находиться: 18 человек, в том числе Levon Sargsyan, люди улыбаются, толпа и на улице

На данном изображении может находиться: 16 человек, люди улыбаются, люди стоят

На данном изображении может находиться: один или несколько человек, небо, толпа, дерево и на улице

На данном изображении может находиться: 3 человека, в том числе Tiran Kyuregyan, люди стоят, дерево, растение, небо, трава, цветок, обувь, на улице и природа

На данном изображении может находиться: 1 человек, стоит, небо и на улице

На данном изображении может находиться: один или несколько человек, люди стоят, цветок, растение и на улице

На данном изображении может находиться: 3 человека, люди улыбаются, люди стоят, свадьба, костюм и на улице

На данном изображении может находиться: 5 человек, в том числе Goriseci Goriseci, люди улыбаются, люди стоят, свадьба, цветок и на улице

На данном изображении может находиться: 6 человек, люди стоят, костюм, цветок, свадьба и на улице

На данном изображении может находиться: 2 человека, люди улыбаются, небо и на улице

На данном изображении может находиться: 2 человека, люди стоят, люди на сцене, обувь, толпа и на улице

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Thu, 09 May 2019 16:16:43 +0000