comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Items filtered by date: Չորեքշաբթի, 31 Հոկտեմբերի 2018 http://artsakhtert.com Fri, 20 Sep 2019 15:40:27 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am Նիկոլ Փաշինյանը երկրորդ անգամ չընտրվեց վարչապետ. ԱԺ–ն կցրվի http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/25502-2018-11-01-12-10-21 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/25502-2018-11-01-12-10-21 ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար…]]> Խճանկար Thu, 01 Nov 2018 12:07:23 +0000 Դիտարկում http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/25501-2018-11-01-10-32-04 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/25501-2018-11-01-10-32-04 Հոկտեմբերի 31-ին, Արցախի…

 Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի դիրքերից դիտարկումն իրականացրել են ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ, դեսպան Անջեյ Կասպշիկը և նրա դաշտային օգնական Գենադիե Պետրիկան: Դիտարկմանը, որին առաջին անգամ  մասնակցել են նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ Էնդրյու Շոֆերը և Ստեֆան Վիսկոնտին, անցել է առանց խախտումների և ըստ նախատեսված ժամանակացույցի:

Դիտարկման ավարտին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներին է ներկայացվել նախորդ դիտարկումից հետո արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գոտում հակառակորդի կողմից հրադադարի պահպանման ռեժիմի խախտման դեպքերն ու կիրառված զինատեսակները:

 

ԱՀ ՊՆ մամուլի ծառայություն

 

 

 

]]>
Պաշտոնական Thu, 01 Nov 2018 10:31:24 +0000
ԱՐԺԵԶՐԿՎԱԾ ԱՎԱՆԴՆԵՐ. Ե՞ՐԲ ԿՓՈԽՀԱՏՈՒՑՎԵՆ ՓՈՇԻԱՑՎԱԾ ԳՈՒՄԱՐՆԵՐԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/25500-2018-11-01-05-59-31 http://artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/25500-2018-11-01-05-59-31 Մեզնից շատերն են…

Մի մասն էլ, իրենց զրկելով ամեն տեսակի շռայլությունից, բարեկեցության հաշվին տարիներ շարունակ ՙգումար էր հետ գցում՚՝ մտածելով երեխաների ապագայի մասին։ Մարդիկ կասկած չունեին իրենց խնայողությունների ապահովության առումով, քանզի վստահում էին բանկերին և, առավելապես Երկրին։ Բայց եղավ անսպասելին. 1991-ին փլուզվեց խորհրդային երբեմնի հզոր պետությունը, ինչի արդյունքում սկսված հիպերինֆլյացիայի հետևանքով ռուբլին արժեզրկվեց, իսկ ավանդատուների բանկային հաշիվները սառեցվեցին...

Խորհրդային Միության տարիներին բանկում ավանդ ներդրած քաղաքացիները ստիպված էին պայքարել իրենց խնայողությունները ետ ստանալու համար, բայց, պետք է խոստովանել, որ առ այսօր դրանց մեծ մասը դեռևս ետ չի վերադարձվել։ Խոսքը միլիարդավոր գումարների մասին է, և հետխորհրդային աղքատացած շատ երկրներ հազիվ թե կարողանան վճարել դրանք։

Այնուամենայնիվ, հետխորհրդային երկրների կառավարությունների մեծ մասը, այդ թվում նաև Հայաստանը, խորհրդային խնայբանկում քաղաքացիների ունեցած ավանդների մասնակի փոխհատուցման ծրագիր էր մշակել։  Սկսած 1998 թվականից Արցախի նորանկախ հանրապետությունը ևս ձեռնամուխ եղավ արժեզրկված ավանդների փոխհատուցման գործընթացին։  Այսպիսով, ստացվում է, որ պետությունները ստանձնել են նախկին Խորհրդային Միության ժամանակների ավանդների պարտքը։  

Ինչպե՞ս և ի՞նչ մեխանիզմներով է իրականացվում գործընթացը մեզ մոտ. այս մասին է զրույցը ԱՀ ֆինանսների փոխնախարար Նորայր ԱՎԱՆԵՍՅԱՆԻ հետ։   

-Պարոն Ավանեսյան, առ այսօր քաղաքացիների մոտ չեն մարում դժգոհություններն ու բողոքները դեռևս խորհրդային տարիներից ժառանգություն մնացած, 1993 թվականից արժեզրկված ավանդների փոխհատուցման հետ կապված: Ինչպիսի՞ն է վիճակը հիմա:

-Նախ պետք է ասեմ, որ նախկին խորհրդային պետությունների կողմից խնայբանկերում արժեզրկված ավանդները որպես պետության պարտք ճանաչելը քաղաքականապես արդարացված քայլ էր։ Հակառակ դեպքում դա կլիներ անհարգալից վերաբերմունք սեփական ժողովրդի նկատմամբ։ Իսկ ինչ վերաբերում է ինչպե՞ս և ե՞րբ հարցերին՝ դրանք բարդ խնդիրներ են, և յուրաքանչյուր նախկին հանրապետություն փորձում է խնդիրը կարգավորել յուրովի։ Համաձայն ԼՂՀ Նախագահի 1998թ. հունիսի 20-ի ՙԼՂՀ Ազգային բանկ ՙԱրցախբանկ՚-ում ԼՂՀ քաղաքացիների 1993 թվականից արժեզրկված ավանդների նախնական փոխհատուցման մասին՚ թիվ ՆՀ-35 հրամանագրի, ԼՂՀ քաղաքացիների 1993 թվականից արժեզրկված ավանդների նախնական փոխհատուցման  գումարների վճարման գործընթացը սկսվել է 1998թ. օգոստոսի 1-ից, որի  համաձայն  սահմանվել է, որ  առաջնահերթ կարգով նախնական փոխհատուցման ենթակա են մինչև 1923 թվականը ծնված քաղաքացիների 1993թ. հունվարի 1-ի դրությամբ գործող և դրանից հետո փակված ավանդային հաշիվները: Գործընթացը կրում է շարունակական բնույթ, և ներկա դրությամբ  փոխհատուցման ենթակա են մինչև 1974 թվականը ծնված քաղաքացիների ավանդային հաշիվները։ Նախնական փոխհատուցման ենթակա են նաև Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պաշտպանության համար զոհված զինծառայողների և պատերազմի առաջին խմբի հաշմանդամների 1993թ. հունվարի 1-ի դրությամբ գործող և դրանից հետո փակված ավանդային հաշիվները:

- Ի՞նչ մեթոդներով, ի՞նչ համարժեքությամբ է իրականացվում ավանդատուների պարտքի մարումը:  

- ԼՂՀ կառավարության 1998 թվականի հուլիսի 14-ի ՙԼՂՀ Ազգային  բանկ ՙԱրցախբանկ՚-ում ԼՂՀ քաղաքացիների 1993 թվականից արժեզրկված ավանդների նախնական փոխհատուցման կարգի մասին՚ N 113 և ԼՂՀ կառավարության 2004 թվականի մարտի 30-ի ՙԱրցախբանկ՚  փակ բաժնետիրական ընկերությունում ԼՂՀ քաղաքացիների 1993 թվականից արժեզրկված ավանդների նախնական փոխհատուցման կարգի մասին՚ N 130 որոշումների համաձայն՝ ավանդների նախնական փոխհատուցման ենթակա են քաղաքացիների ավանդային հաշիվների 1993թ. հունվարի 1-ի դրությամբ եղած մնացորդները ու դրանից  հետո փակված ավանդային հաշիվները: Ավանդի նախնական փոխհատուցումը կատարվում է  1 խորհրդային ռուբլու դիմաց  25 ՀՀ դրամի չափով: Այսինքն՝ խորհրդային 1000 (հազար) ռուբլու դիմաց փոխհատուցվում է 25000 (քսանհինգ հազար) դրամ։ 1000 խորհրդային ռուբլին գերազանցող գումարը ենթակա չէ նախնական փոխհատուցման:

- Առ այսօր քանի՞ ավանդատու է փոխհատուցում ստացել:

- Այսօրվա դրությամբ նախնական փոխհատուցվել են շուրջ 55000 ավանդատուների ավանդային հաշիվներ: 

- Չե՞ք կարծում, որ 25 000 դրամը շատ քիչ է խորհրդային 1000 ռուբլու դիմաց: Բացի այդ, Հայաստանի Հանրապետությունում 1000 ռուբլու դիմաց 84 000 դրամ են վճարում, չնայած դա էլ մեծ գումար չէ…

-Ցանկացած պետության իշխանություն հստակ գիտի, թե երկիրն ինչ եկամուտներ ունի և ինչ պարտավորություններ կարող է ստանձնել ժողովրդի հանդեպ։ Հայաստանում արժեզրկված ավանդների փոխհատուցումն իրականացվում է միայն մեկ անգամ՝ ավանդատուին վճարելով  այդքան գումար։ Բացի այդ, ավանդների դիմաց տրվող դրամական փոխհատուցումն իրենից ներկայացնում է դրամական օգնություն՝ սոցիալապես անապահով խոցելի խմբերին պատկանող ավանդատուներին։  

- Ավանդները ժառանգվո՞ւմ են…

- Վերոնշված կարգի համաձայն՝ մահացած քաղաքացիների ավանդները ժառանգական իրավունքով  կարող են ստանալ ժառանգները:

 

Լաուրա ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

 

 

 

]]>
Տնտեսական Thu, 01 Nov 2018 05:54:54 +0000
ԳՈՐԾ ՄԻՇՏ ԷԼ ԿԱ http://artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/25499-2018-11-01-05-46-39 http://artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/25499-2018-11-01-05-46-39 2018 թվականի հունվարի…

Չնայած այս կարճ ժամանակաշրջանին, ընկերությունը կարողացել է արժանանալ շրջանի բնակիչների վստահությանն ու հարգանքին, դառնալով հուսալի գործընկեր ու ծառայությունների որակյալ մատուցող և սպասարկող։ Կարծում ենք՝  շատերին հետաքրքիր կլինի իմանալ, թե ինչպիսի ծառայություններ և սպասարկման ինչ ոլորտներ է ընդգրկում ընկերությունը։ Այս և նման հարցերի պատասխանները փորձեցինք ստանալ ընկերության տնօրեն Արմեն ԲԱԽՇԻՅԱՆԻՑ։ 

-Պարոն Բախշիյան, նախ սկսեք նրանից, թե ինչ գործունեություն է ծավալում շրջանում ՙԽաչենշին՚ ՓԲ ընկերությունը։ 

- Ընկերությունը ստեղծվել է 2018թ. հունվարի 1-ին`ընդգրկելով ՙԱսկերանի կոմունալ տնտեսություն՚ ՓԲԸ,  ՙՋրային տնտեսություն՚ ՓԲԸ  Ասկերանի տեղամասը, ՙԱրցախուղի՚ ՓԲ ընկերության մեկ ճանապարհային բրիգադ, իսկ ընթացիկ տարվա հունիսի 1-ից միացել է նաև ՙՋրահեռացում և ջրամատակարարում՚ ՓԲ ընկերության Ասկերանի տեղամասը (վերին ենթատեղամասով), որի սպասարկման ոլորտում ընդգրկված է շրջանի 24 համայնք։ Արդյունքում ստացվել է բազմապրոֆիլ հիմնարկությունը, որը զբաղվում է սանմաքրման և կանաչապատման, աղբահանման, ճանապարհաշինության, խմելու և ոռոգման ջրերի մատակարարման ծառայությունների մատուցմամբ։ 

- Այս ժամանակամիջոցում ի՞նչ աշխատանքներ են իրականցվել։

- Ստեղծման առաջին իսկ օրվանից սանմաքրման և կանաչապատման բաժնի աշխատակիցների մշտական ուշադրության կենտրոնում են եղել ինչպես Ասկերան քաղաքի սանմաքրման և աղբահանության, այնպես էլ շրջանում առկա ասֆալտապատ ճանապարհների, մայթեզրերի մաքրման և սպասարկման աշխատանքները։

Մեծ աշխատանքներ են տարվել կանաչապատման ուղղությամբ։ Շրջվարչակազմի աջակցությամբ Ասկերան-Ակնա տանող ճանապարհի երկայնքով տնկվել է շուրջ 1200 նոր տնկի։ Պարբերաբար խնամվում են նախկինում տնկված ծառերը։ Ասկերանի որոշ հատվածներում իրանակացվել են դեկորատիվ ծաղիկների սածիլների տեղադրման աշխատանքներ։ Ամառային տաք եղանակով պայմանավորված՝ կանաչապատ տարածքները պարբերաբար ջրվել են։ Ասկերան-Ստեփանակերտ ավտոմայրուղու մայթեզրերը և հարակից տարածքները մաքրվել են խոտերից, թփուտներից և չորացած ծառերից։ Արդյունքում առաջացած վառելափայտն օգտագործվել է բարեգործական նպատակներով. այն բաժանվել է առավել կարիքավոր և անապահով ընտանքներին։ Այս ժամանակաընթացքում մի քանի անգամ իրականացվել են Ասկերան քաղաքի որոշ փողոցներում և շրջանի վարչական տարածքով անցնող հանրապետական նշանակության ճանապարհների մայթեզրերում առկա մոլախոտերի և թփուտների մաքրման աշխատանքներ։ Սանիտարահիգիենիկ վիճակի պահպանման անհրաժեշտությունից ելնելով՝ ուշադրության կենտրոնում ենք պահում բազմահարկ շենքների նկուղային հարկերի մաքրությունը։

-Ճանապարհաշինության բաժնի կողմից ի՞նչ աշխատանքներ են իրականացվել։

-Պետք է նշեմ, որ ճանապարհաշինության ոլորտում բավականին աշխատանքներ իրականցվել են շրջվարչակազմի ֆինանսավորմամբ։ Կատարվել են տասնյակ համայնքներ տանող ճանապարհների բարեկարգման աշխատանքներ։ Ներկայում աշխատանքներ են ընթանում Վերին և Ներքին Սզնեքների համայնքներ տանող ճանապարհների բարեկարգման ուղղությամբ։ Քանի որ ընկերության իրավասությունների մեջ չի մտնում ճանապարհների ասֆալտապատումը, ուստի մեր ձեռքի տակ եղած միջոցներով ժամանակ առ ժամանակ ավազով կամ խիճով լցնում ենք առաջացած փոսերը։ 

- Պարոն Բախշիյան, ի՞նչ կասեք ոռոգման, ջրամատակարարման և ջրահեռացման բաժինների կատարած աշխատանքների մասին։

-Այս ժամանակահատվածում ոռոգման ծառայությունից օգտվել է 426 հողօգտագործող, արդյունքում ոռոգվել է 4020հա ցանքատարածություն։ Ոռոգման շրջանում հիմնական դժվարությունը ջրի սակավությունն էր: Ներկայում աշխատանքներ են իրականացվում ջրանցքների մաքրման ուղղությամբ։ Ինչ վերաբերում է ջրամատակարարմանն ու ջրահեռացմանը, ապա այս ծառայությունից շրջանում օգտվում է 3260 բաժանորդ: Հարկ է նշել, որ ամառային ամիսներին ջրի սակավության պատճառով որոշ համայնքների լրացուցիչ ջրամատակարարում ենք իրականացրել ջրատար մեքենայով։ 

-Հիմնարկության տեխնիկական հագեցվածության մասին ի՞նչ կասեք։

-Պետք է նշեմ, որ հիմնականում առկա շարժական տեխնիկական միջոցները բավականին մաշված են, սակայն դեռևս թույլ են տալիս լուծել ներկա պահին մեր առջև ծառացած խնդիրները։ Անհրաժեշտությունից ելնելով ընթացքում պլանավորում ենք ձեռքբերել լրացուցիչ տեխնիկական միջոցներ։

- Ապահովվա՞ծ եք համապատասխան մասնագետներով և ինչպիսի՞ հիմնախնդիրներ ունի ընկերությունը։

-Պետք է նշեմ, որ ինձ համար բավականին հեշտ է ղեկավարել նման բազմաֆունկցիոնալ հիմնարկը, մանավանդ որ աշխատողների մեծ մասն ունի նշված համակարգում աշխատելու երկարամյա փորձ։ Նման մարդկանց հետ միշտ էլ կարելի է լուծել ցանկացած խնդիր։

 

Հարցազրույցը` 

 

Անահիտ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ

 

 

 

 

]]>
Տնտեսական Thu, 01 Nov 2018 05:44:43 +0000
ԽԱՆՁԱՁՈՐԻ ԴԺՎԱՐ, ԲԱՅՑ ԿԵՆՍԱՀԱՍՏԱՏ ԱՌՕՐՅԱՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/25498-2018-11-01-05-42-34 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/25498-2018-11-01-05-42-34 Հադրութի շրջան այցելելու…

 Սովորաբար հանրապետության հեռավոր գյուղերում գրեթե միշտ նույն պատկերն է` անբարեկարգ ու հոգնեցնող ճանապարհներ, գյուղական աշխատանքներից խուսափող և  դեպի քաղաք ձգտող երիտասարդություն, ծնելիության տխրեցնող ցուցանիշ, բնակարանային չլուծվող խնդիր: Բացառություն չէ նաև Խանձաձորը՝ ՙբռնագաղթից առաջ և հետո՚ իրողությունն արտապատկերող  երկու թաղամասով ու զրուցասեր բնակիչների կենսահաստատ հոգս ու խոսքով: Նախ՝ դպրոցի մասին.  1997թ.  նկարիչ Էմիլ Աբրահամյանի նախագծով կառուցված միհարկանի շենքն ավելի նման է բնակելի տան, որտեղ աշխատանքներն ասես այդպես էլ ավարտին չեն հասցվել: Այն, որ դպրոցի շինարարությունն ընթացել է կոպիտ խախտումներով, զգացվել է հաջորդող տարիներին, երբ պատերի անկյուններում ճաքեր են հայտնվել, առաստաղից սկսել է թափվել շաղախը, խոնավությունից շարքից դուրս են եկել էլեկտրականության հոսքագծերը և այլն: Շենքն իր վթարայնության մասին հիշեցնում է անգամ քամու և ամենաաննշան երկրաշարժերի ժամանակ: Փայտի վառարաններով զինված դպրոցում  նաև նոր ծխնելույզների տեղադրման անհրաժեշտություն կա: 

Դպրոցը կրում է Արցախյան պատերազմում զոհված համագյուղացի Համբարձում Այվազյանի անունը: 12-ամյա դպրոցում ընդամենը 5 միացյալ դասարան է գործում: Երիտասարդ տնօրեն Կարեն Ալեքսանյանն ընդամենը մեկ տարի առաջ է ստանձնել պաշտոնը: Շենքի վթարային վիճակից բացի նա նաև աշակերտների թիվն է մտահոգիչ համարում: Միջնակարգ դպրոցն այս պահին ունի 19 աշակերտ և 11 ուսուցիչ: Քիմիայի և կենսաբանության մասնագետ չունեն, հայտարարված մրցույթին մասնակցելու ցանկություն հայտնողներ ևս առայժմ չկան: Պարապմունքները միացյալ դասարաններում կազմակերպելը, ուսուցիչների վկայությամբ, նկատելիորեն թուլացնում է դասապրոցեսի արդյունավետությունը: Հայոց լեզվի ուսուցչուհին էլ նկատում է, որ իրենք մեթոդներ են մշակում, որպեսզի երեխայի համար ուսումնառությունն ավելի մատչելի լինի: Դպրոցի երիտասարդ տնօրենն էլ, որպես երեք երեխայի ծնող, իր նկատառումներն է անում գյուղի ապագայի հետ կապված: ՙՈրպեսզի երիտասարդությունը մնա գյուղում, պետք է հետաքրքիր լինի նրա առօրյան, պետք է ելումուտ լինի գյուղում: Այս առումով շատ ենք կտրված աշխարհից,- ասում է նա: - Համաձայն եմ, իհարկե, մեր վարչակազմի ղեկավարի հետ, որ նախաձեռնության պակաս կա գյուղերում, սպասում ենք, որ պետությունը մեր ծննդավայրը զարգացնելու ծրագրեր առաջարկի, սակայն մեր գյուղի պարագան մի փոքր այլ է: Մեր գյուղամերձ անտառները շատ հարուստ են հատապտղով ու վայրի մրգերով, այս ուղղությամբ կարելի է ինչ-որ գործ սկսելու մասին մտածել, սակայն ամեն ինչի համար գումար է պետք, իսկ համայնքաբնակներն առանց այդ էլ սուղ հնարավորություններ ունեն՚: Դպրոցի բակում հավաքված ծնողները մեկ այլ խնդիր են բարձրաձայնում: Կրթօջախը համայնքից նկատելի հեռավորության վրա է գտնվում, անբարեկարգ ճանապարհը՝ հատկապես ձմռան ամիսներին, դժվարանցանելի է: Շրջվարչակազմի ղեկավարը խոստանում է մեքենա հատկացնել: Անուշ Ավագյանը մայրաքաղաքի հետ տրանսպորտային կապի բացակայությունից է բողոքում: ՙԱնասուն ենք պահում, պանիր, միս ենք ուզում ծախել, շուկա չկա: Ստեփանակերտ հասնելու համար մեքենա ունեցողը 15 հազարով է տանում, էլ չեմ ասում, որ ուսանող երեխաներ ունենք, որոնք անասելի չարչարանքներով են գալիս-գնում՚: Համայնքի բնակիչներին մտահոգում է նաև  կարգավորիչ ջրամբարի կառուցման հարցը, որը թույլ կտա չորային եղանակներին հաղթահարել ջրի պակասը: 

Համայնքի ղեկավար Արմեն Մկրտչյանի խոսքով՝ Խանձաձորը մինչև բռնագաղթը շուրջ 260 բնակիչ և 56 տնեսություն ուներ: Այսօր գյուղը 140 բնակիչ և 26 ընտանիք ունի: Բնակչության հիմնական զբաղմունքն անասնապահությունն ու բանջարաբուծությունն է: Խանձաձորը հայտնի է հատկապես կարտոֆիլի բերքատվության բարձր ցուցանիշներով, նաև մեղվաբուծությունն է այստեղ եկամտաբեր համարվում: Համայնքային հողերը սակավ են, ըստ համայքապետի՝ այստեղ հողը ցանքատարածություն դարձնելու համար պետք է քարից մաքրելու ահռելի աշխատանք իրականացվի, իսկ ջահելները երկար տքնելու գլուխ չունեն: Համայնքում երիտասարդներ կան, ովքեր բնակարանային խնդիր ունենալով` չեն ամուսնանում: Կառավարության կողմից գյուղական համայնքներում ապրող երիտասարդ ընտանիքներին արտոնյալ վարկավորմամբ տուն կառուցելու ծրագիրը ոգևորել էր գյուղի երիտասարդությանը, սակայն այն գործում է միայն կիսակառույց տուն ունեցողների համար: Վերջին տարիներին երեք բազմազավակ ընտանիք բնակելի նորակառույց տան տեր է դարձել: Գյուղում բուժկետ է գործում, ինտերնետային կապը ևս իրողություն է, ինչը, համայնքապետի դիտարկմամբ, ավելի շատ մտահոգվելու առիթ է ու երիտասարդության ծուլության հիմնական պատճառ: Վերջին տարիներին համայնքից ոչ մի ընտանիք չի հեռացել: Իսկ 2016-ին երկու ընտանիք է եկել գյուղ՝ մշտական բնակության: Ծննդավայր վերադառնալու ցանկություն ունեցողներ այժմ էլ կան,  գյուղապետն այդ փաստն ուրախությամբ է նշում, բայց շտապում  հավելել, որ այդ հանգամանքն իր ետ նոր խնդիրներ է բերում։ ՙԱյս պահին երեք երիտասարդ ընտանիքներ են ցանկություն հայտնել հաստատվել մեր համայնքում, սակայն դարձյալ տան հարցն է նրանց հետ պահում այդ մտքից: Հենց նոր վարչակազմի ղեկավարի հետ այդ մասին էինք խոսում: Գյուղում կիսաքանդ կամ որպես ամառանոց ծառայող տներ շատ կան, ամենայն հավանականությամբ, հենց այդ տները կվերականգնվեն ու կտրամադրվեն նոր բնակիչներին: Դա ավելի լավ տարբերակ է, քանի որ և՜ համայնքն է գեղեցկանում, և՜ փլվող տների թիվն է քչանում՚: 

 

Նունե ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

 

 

 

]]>
Սոցիալական Thu, 01 Nov 2018 05:41:40 +0000
ՄԵԾ ՇԵՆԸ՝ ԻՆՉՊԵՍ ՈՐ ԿԱ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/25497-2018-11-01-05-38-21 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/25497-2018-11-01-05-38-21 Շուշիի շրջանի Մեծ…

Ռուսաստանաբնակ բերդաձորցիների հովանավորությամբ վերջերս հիմնովին վերանորոգվել է գյուղի միջնակարգի՝ մեկ դարից ավելի պատմություն ունեցող շենքը. գրավոր արձանագրությունը հաստատում է, որ այն կառուցվել է 1902 թվականին։ Արտերկրում ապրող համագյուղացիների աջակցությամբ դպրոցը վերանորոգելու գաղափարը միջնակարգի նախկին տնօրեն, այժմ արդեն համայնքի ղեկավար Դավիթ Դավթյանինն է. ՙ2017 թվականի մայիսին, երբ ռուսաստանաբնակ բերդաձորցիները ներկայացան ծննդավայր՝ մասնակցելու ենթաշրջանի ազատագրման քսանհինգամյակին, առաջարկել եմ հնարավորության սահմաններում աջակցել դպրոցական շենքըի վերանորոգմանը։ Ճիշտն ասած, մեկնելուց անմիջապես հետո ռուսաստանաբնակ մեր համագյուղացիները Մոսկվայում հավաքվել, խորհրդակցել և որոշել են ծրագրի իրագործման համար կազմակերպել հանգանակություն։ Մեկ ամիս անց տրամադրել են ֆինանսական աջակցությունը, մենք էլ այստեղ կազմակերպել ենք բոլոր աշխատանքները՚,-ասում է Դ. ԴԱՎԹՅԱՆԸ։

Մեծ շենի միջնակարգ դպրոցը հարուստ է ոչ միայն տարիներով, այլ նաև մարդկանցով, որ ուսում են առել այստեղ։ Բավական է մտնել դպրոց ու տեսնել այն քաջերի նկարները, ովքեր Բերդաձորի ենթաշրջանի և, ընդհանրապես, Արցախի ազատության համար չեն խնայել անգամ սեփական կյանքը։ Դպրոցը կրում է նրանցից մեկի՝ Սասուն Դավթյանի անունը։ Գյուղի տարեցներից Սերգեյ Ավետիսյանը հիշում է, որ ժամանակին գյուղում երեխաներն այնքան շատ էին, որ կրթօջախն աշխատում էր երկու հերթով: ՙԱյսօրվա պես հիշում եմ՝ գյուղում ազատ տուն չկար, իսկ երիտասարդներ՝ որքան ասես։ Մեծ շենում բնակիչների թիվը սկսել է պակասել մի պարզ պատճառով. խորհրդային տարիներին, ով զորակոչվում էր բանակ, զորացրվելուց հետո չէր վերադառնում գյուղ։ Մնում էր այնտեղ, ամուսնանում, ընտանիք կազմում: Այդպես էլ սկսեցինք քչանալ՚։

Հակառակ նրան, որ Մեծ շենից շատերն են տեղափոխվել այլ բնակավայրեր, Արցախյան պատերազմի տարիներին գյուղի կամավորական ջոկատը մեծ էր։ Գյուղացիներն ասում են, որ ծնունդով մեծշենցիներն անգամ Երևանից եկել, կամավորագրվել ու պայքարել են այստեղ։ Մեծ շենի միջնակարգ դպրոցի աշակերտների թիվն այս ուսումնական տարում կազմում է տասներեք, որի մասին մանկավարժները ցավով են խոսում։ Դպրոցի տնօրեն Արմինե Դավթյանի համոզմամբ՝ այս իրավիճակում միակ ելքը կլինի գյուղի վերաբնակեցումը, իսկ արտասահմանում տասնամյակներ շարունակ ապրող համագյուղացիներին սպասելն ուղղակի ժամանակի վատնում է: 

Մեծշենցիների խոսքով՝ վերաբնակվելու համար գյուղը շատ հարմար է։ Տարածքը հայտնի է մեղվաբուծության և անասնապահության հին ավանդույթներով։ Համայնքի երիտասարդներից Արտակ Զախարյանը համոզված է, որ գյուղացիական տնտեսություններն այսօր ավելի շատ եկամուտ են ապահովում, քան տարբեր հիմնարկներում ստացած աշխատավարձը, պարզապես պետք է աշխատել. ՙՍեփական գյուղատնտեսական մթերքն իրացնելու խնդիր այստեղ չունենք։ Մեր ապրանքը վաճառում ենք թե գյուղում, թե Շուշիում և Ստեփանակերտում։ Ի դեպ, գյուղը Ստեփանակերտ-Գորիս մայրուղուն մոտ է, սա ևս նպաստավոր է առևտրաշրջանառության համար։ Իհարկե, ով աշխատի, նա էլ կապրի։ Եթե չաշխատես, որտեղ էլ լինես՝ գյուղում կամ քաղաքում, չես կարող ապրել: 

Վերաբնակ ընտանիքներ ընդունելու հարցում Մեծ շենում պատրաստ են։ Գյուղացիներն առանձնացնում են միջնակարգ դպրոցի պայմանները, ենթակառուցվածքները, որ տարեցտարի արդիականացվում են նաև համագյուղացի բարերարների աջակցությամբ։ Ներկայումս պետական ու մասնավոր ներդրումներով Մեծ շենում խնդիրները նվազում են։ Հանրային աշխատանքի սկզբունքով վերջերս գյուղի համար կառուցել են նոր ջրատար։ Ըստ համայնքի ղեկավար Դավիթ Դավթյանի՝ այսօր խմելու ջրի խնդիրը համայնքում մասամբ լուծված է. ՙՏարածքում զգում էինք ջրի պակաս։ Մեկ ջրատարն ի վիճակի չէր ապահովել ամբողջ գյուղը, և ստիպված էինք կառուցել երկրորդը։ Դիմել ենք շրջանի վարչակազմին, վերջինիս ու Աշխատանքի, սոցիալական հարցերի և վերաբնակեցման նախարարության ջանքերով մեզ տրամադրվել է պոլիէթիլենային երկու կիլոմետրանոց խողովակ։ Հանրային աշխատանքի շրջանակներում կազմակերպել ենք աշխատանքների մնացած մասը, և ջրատարը գործում է՚։

Հատկանշական է, որ Շուշիի շրջանի Մեծ շեն գյուղում ամռանը շատ մարդկանց կարելի է հանդիպել։ Նրանց, որ, ցավոք, ծննդավայրում լինում են միայն արձակուրդներին։ Բայց ամեն տարի ռուսաստանաբնակ բերդաձորցիները հայրենիք են վերադառնում գյուղի զարգացմանն ուղղված նոր ձեռնարկով։ Բարերարների երազանքն է մի օր գյուղը տեսնել մարդաշատ։

 

 

Նարեկ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

 

 

 

]]>
Սոցիալական Thu, 01 Nov 2018 05:36:55 +0000
ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ՝ ԱՏԵԼՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ. Ի՞ՆՉ ԷԻՆ ԱՆՈՒՄ ՌՈՒՍ ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐՆԵՐԸ ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ԿԱՅՍԵՐԻՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/25496-2018-11-01-05-36-21 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/25496-2018-11-01-05-36-21 Ինչպես հաղորդել էին…

Միջոցառումն ուղեկցվում էր միանգամայն պարկեշտ քողարկմամբ՝ ՙԵրկխոսությունը ժամանակակից աշխարհում՚ թեմայով համաժողովով` կազմակերպված Հեյդար Ալիևի հիմնադրամի կողմից։ Կասկած չկա, որ պուրակի և հուշարձանի շինարարությունը նույնպես ֆինանսավորում էր այդ խոտելի կառույցը։ Դատելով դարձյալ մամուլում տեղ գտած հրապարակումներից, ՙերկխոսության՚ հիմնական նպատակը ՙԽոջալուի ցեղասպանության՚ մասին բազմիցս համոզիչ կերպով պսակազերծված առասպելի և, բնականաբար, հայ ժողովրդի հանդեպ ատելության տիրաժավորումն էր։

Ադրբեջանի նախագահի տիկնոջ ու դստեր ղեկավարած Հեյդար Ալիևի հիմնադրամը վաղուց արդեն մասնագիտանում է հայատյացությունն աշխարհի տարբեր երկրներ արտահանելու ոլորտում։ Բնականբար, Թուրքիան այդ առումով առավել քան բարեբեր դաշտ է, որտեղ այդ նպատակի համար ընդհանրապես ջանքեր գործադրելու կարիք չկա։ Արարողությանը, բնականաբար, բավարար չափով հնչեցվել է փետրվարի 26-ի լույս գիշերն Աղդամի մատույցներում տեղի ունեցած ողբերգության (այսպես կոչված՝ Խոջալուի դեպքերի) մասին ստահոդ և բազմիցս քողազերծված (նախևառաջ ադրբեջանցի գործիչների կողմից) թեզիսների ադրբեջանական ողջ հավաքածուն։ Հատկանշական է, որ Բաքվի մամուլը գրեթե շրջանցել է բուն համաժողովի թեման, փոխարենը մանրակրկիտ լուսաբանվում էր պուրակի և հուշարձանի բացումը։ Եվ մենք էլ ուշադրություն չէինք դարձնի զուտ քարոզչական այս միջոցառմանը, չնայած այն հանգամանքին, որ Թուրքիան մինչ օրս պաշտոնական մակարդակով այդ իրադարձությունները որպես ՙցեղասպանություն՚ չի ճանաչել, եթե չլիներ հակահայկական այս միջոցառմանը ՌԴ Պետդումայի պատգամավորների մասնակցությունը՝ ի դեմս Իրինա Ռոդնինայի, Դմիտրի Սավելևի և Օքսաննա Պուշկինայի, համաձայն 1news.az-ի հաղորդման։

 Բնականաբար, չենք մեջբերի ադրբեջանական և թուրքական գործիչների՝ կեղծիքով, զեղծարարություններով ու աղավաղված փաստերով լի հակահայկական երկարաշունչ ճառերը։ Պարզապես արձանագրենք փաստը. այդ զազրելի ներկայացման մասնակիցներ դարձան ՌԴ Պետդումայի պատգամավորները։ Ու եթե նրանք ընդամենը մասնակցեին այդ միանգամայն հանդուրժողական խորագրով համաժողովին, դրանում, իհարկե, դատապարտելի ոչինչ չէր լինի։ Բայց ռուս խորհրդարանականները ներկա էին բացահայտ հակահայկական հավաքույթի` հանգիստ ունկնդրելով անթաքույց ագրեսիվ հռետորաբանություն այն ժողովրդի ու պետության հասցեին, որը Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում Ռուսաստանի ամենամոտ ռազմավարական գործընկերն ու դաշնակիցն է։ Ու դրանով թուրք-ադրբեջանական ներքին խոհանոցին պատկանող իրադարձությանը ինչ-որ ՙմիջազգային՚ կշիռ են հաղորդել։ Դատելով, ընդգծեմ՝ հրապարակումներից, ո՜չ Ռոդնինան, ո՜չ Պուշկինան չեն փորձել առարկել բանախոսներին, հաղորդվում է միայն, որ նրանք ՙիրենց մտքերն են փոխանակել թեմայի շուրջ՚։ Դժվար է, իհարկե, Պետդումայի պատգամավորներից Աղդամի դեպքերի էության վերաբերյալ խորիմաստ մտքեր սպասել, բայց տվյալ դեպքում խոսքը բացահայտ հայատյացության և հակահայկական հայտարարությունների մասին է, որոնք հնչեցին նրանց ներկայությամբ։ 

Ավելին, Ռուսաստան-Ադրբեջան բարեկամության միջխորհրդարանական խմբի ղեկավար Դմիտրի Սավելևը եռանդագին կոչ է արել ճանաչել ՙԽոջալուի ցեղասպանությունը՚ ամբողջ աշխարհում։ Ճիշտ է, այդ հայտնի խարդախ սրիկայի (ինչը վաղուց ապացուցված է ռուսական մամուլում տեղ գտած բազմաթիվ հրապարակումներում) ողջամտությունը հերիքեց իր ելույթում չհիշատակել հայերին, բայց նրա այն խոսքերը, թե ՙ... Խոջալուի ահավոր ողբերգության մեղավորները մինչ օրս ողջ-առողջ են և քաղաքական առաջատար պաշտոններ են զբաղեցնում՚, ինչպես և նմանատիպ այլ հայտարարությունները, ոչ այլ ինչ են, եթե ոչ հենց հայերի հասցեին ադրբեջանական քարոզչության հայտնի կանխադրույթների կրկնություն։ 

Եվ, իսկապես, հազիվ թե անձամբ Իլհամ Ալիևի կրքոտ երկրպագուն, ով հայերին սպանողների հովանավորին ՙմեծ մարդ, շատ ինտելեգենտ, խորապես զարգացած ու վառ անհատականություն՚ է անվանում, համարձակվեր մատնացույց անել ողբերգության իրական մեղավորներին՝ Ադրբեջանի այն ժամանակվա քաղաքական գործիչներին։ ՌԼԴԿ-ից պատգամավորն ավելի հեռուն գնաց՝ փաստորեն խրախուսելով հայատյացության տարածումն աշխարհի այլ երկրներում։ Այլ կերպ հնարավոր չէ  գնահատել Կայսերիում սովորող արտասահմանցի ուսանողներին ուղղված նրա կոչը. ՙԵրբ ավարտեք ուսումն ու վերադառնաք ձեր երկրներ, պատմեք ձեր քաղաքական գործիչներին, ձեր խորհրդարանականներին այն ահավոր ողբերգության մասին, որը 26 տարի առաջ տեղի է ունեցել Ադրբեջանում։ Որպեսզի ձեր խորհրդարանները պաշտոնապես ճանաչեն այդ ողբերգությունը որպես ադրբեջանական ժողովրդի ցեղասպանություն՚։ 

Ըստ էության, ռուս խորհրդարանականը կոչ է անում տիրաժավորել ոչ միայն պարզապես կոպիտ սուտ, այլև միջազգային մասշտաբով հայ ժողովրդի հանդեպ ատելություն և ազգամիջյան երկպառակության հրահրում։ Ռուսաստանի հայ համայնքը վաղուց պետք է ուշադրություն դարձներ այս գործչի վրա, ով Ադրբեջանի (կարդա՝ նավթադոլարների) հանդեպ իր սերն ապացուցում է ազերպրոպի ռասիստական կանխադրույթների հանդեպ հավատարմությամբ՝ շարունակ հանդես գալով բացահայտ  հակահայկական դիրքերից։ Մենք արդեն առիթ ունեցել ենք գրելու այն հավանականության մասին, որ հօգուտ Ադրբեջանի անձնվիրաբար ծառայող այս պաշտոնյան գործում է ի վնաս ռուսաստանյան պետական շահերի։

Այսպես, իր ղեկավարած Ռուս-ադրբեջանական բարեկամության (ՌԱԲ) կենտրոնը, որը, ինչպես ինքը՝  Սավելևն է խոստովանում, ստեղծվել է Բաքվի ու անձամբ Ի. Ալիևի համակողմանի աջակցությամբ, միանգամայն կարող է ՙօտարերկրյա գործակալ՚ համարվել՝ մի պարզ պատճառով. կազմակերպության կայքում բացակայում է ֆինանսավորման աղբյուրների վերաբերյալ որևէ տեղեկություն։ Ռուսաստանի Դաշնության 2016թ. մայիսին ընդունած օրենքի համաձայն, նման ՙգործակալներ՚ են համարվում այն կազմակերպությունները, որոնք ֆինանսավորվում են արտերկրից։ Եթե ՌԱԲ-ի ֆինանսավորման աղբյուրներն օրինական են, ապա ինչո՞ւ դրանք մատնանշված չեն։ Նման ՙգաղտնիությունը՚, առավել հավանական է, նույնպես շատ պարզ բացատրություն ունի. կազմակերպությունը ֆինանսավորվում է Բաքվից, հետևաբար, ՙօտարերկրյա գործակալ՚ է, որի գործունեությունը Ռուսաստանում ՙանցանկալի՚ է ճանաչվում և պետք է դադարեցվի, իսկ աշխատակիցները պետք է դատական կարգով հետապնդվեն։ 

Թեև ՌԱԲ-ի ֆինանսական հաշվետվության հետ կապված հարցերը պետք է առաջին հերթին հետաքրքրեն ՌԴ իրավապահ մարմիններին։ Իսկ ահա ռուս խորհրդարանականների մասնակցությունը մի միջոցառման, որի հակահայկական նպատակները կազմակերպիչների կողմից չէին թաքցվում, ինչպես և Սավելևի` որպես ադրբեջանական քարոզչության բարձրախոսի գործունեությունն ընդհանուր առմամբ, պետք է հետաքրքրություն ներկայացնեն ռուսաստանցի մեր հայրենակիցների համար։ Եվ տվյալ պարագայում հայ ժողովրդի պատիվն ու արժանապատվությունն արատավորող, ի սկզբանե սուտ տեղեկություններ տարածելու, ինչպես նաև միջէթնիկական  ատելություն ու թշնամանք հրահրելու համար դատական կարգով հետապնդելն առավել քան տեղին է։ 

 

 

Մարինա ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ 

 

 

 

]]>
Քաղաքական Thu, 01 Nov 2018 05:34:45 +0000
ՙԱՆԹՈՒՅԼԱՏՐԵԼԻ Է ՇՓՄԱՆ ԳԾԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐ ՀԱՆՁՆԵԼՈՒ ԴԻՄԱՑ՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/25495-2018-11-01-05-33-49 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/25495-2018-11-01-05-33-49 ՙՀայաստանի և Ադրբեջանի…

 Նրա խոսքով՝  Հյուսիսային և Հարավային Կորեաների միջև կապ միշտ եղել է, բայց դա չէր բացառում ռազմական միջադեպերը։ ՙԻհարկե, փաստը, որ նման կապ գոյություն ունի, դրական է, բայց մինչև ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորում դեռ երկար ճանապարհ կա՚,- ասել է Եվսեևը։ Հարցին, թե ընտրություններից հետո ղարաբաղյան հարցում առաջընթաց հնարավո՞ր է, փորձագետը պատասխանել է. ՙԱմեն ինչ կորոշվի Հայաստանի Հանրապետությունում։ Եթե Հայաստանը լինի կայուն, եթե տնտեսությունը սկսի զարգանալ, ապա հետագա առաջընթաց հնարավոր է։ Եթե արտահերթ ընտրությունները չբարելավեն իրավիճակը, տնտեսությունը մնա նույն մակարդակի վրա, ապա Ադրբեջանն առաջ չի գնա՚։ 

Արդյո՞ք Փաշինյանի մեծ լեգիտիմություն ունենալն առիթ չի հանդիսանա, որ միջազգային հանրությունը փորձի ղարաբաղյան հարցում լուծում պարտադրել նրան` հարցին ի պատասխան Եվսեևն ասել է. ՙԻհարկե, հանրության աջակցությունը լավ բան է, բայց որպեսզի ղարաբաղյան հիմնախնդրում ինչ-որ բան որոշվի, առաջընթաց է հարկավոր սոցիալ-տնտեսական ոլորտում, դա շատ ավելի կարևոր է։ Միջազգային հարթակը Մինսկի խումբն է, որը պատասխանատու է կայունության համար, բայց կարգավորման հարցում իրական քայլերի համար բարելավում պետք է լինի սոցիալ-տնտեսական հարցում, որպեսզի Հայաստանը, որպես պետություն, հզորանա, որպեսզի նա զենք գնելու համար ավելի մեծ հնարավորություն ունենա։ Ադրբեջանի համար դա կարող է համագործակցության ազդակ դառնալ՚։

 Անդրադառնալով Հայաստանի և Ադրբեջանի ուժերի հավասարակշռության հարցին, հատկապես Ադրբեջանի կողմից ռազմական ոլորտում վերջերս կնքված գործարքներից հետո, Վլադիմիր Եվսեևը նշել է. ՙՈրակական հավասարակշռությունը պահպանվում է, ինչը չի կարելի ասել քանակական հավասարակշռության մասին։ Այս առումով Ադրբեջանն առավելություն ունի։ Հենց այս պատճառով եմ անթույլատրելի համարում շփման գծի փոփոխությունը՝ Ադրբեջանին ինչ-որ տարածքներ հանձնելու դիմաց։ Դա կսադրի Ադրբեջանին, որ նա զավթի ոչ միայն անվտանգության գոտին, այլև հենց Լեռնային Ղարաբաղը՚։

Փորձագետը նշում է նաև, որ վերջին շրջանում նկատելի է ղարաբաղյան հարցում ամերիկյան կողմի ակտիվությունը։ ՙԴժբախտաբար, այնպիսի տպավորություն է, որ ԱՄՆ-ն Ադրբեջանի հետ շարունակում է սկսած խաղը։ Նման տրամաբանությունն ինձ համար անհասկանալի է, քանի որ Մինսկի խմբում համանախագահող կողմը նախկինում նման գործելաոճ չէր դրսևորում՚։ Կարձագանքի՞ ԱՄՆ-ի ակտիվությանը Ռուսաստանը, որը ղարաբաղյան հարցում դոմինանտ խաղացող է համարվում` դիտարկմանն ի պատասխան փորձագետը նշել է. ՙԿարծում եմ, ոչ մի դոմինանտություն չկա, բայց Ռուսաստանը, ի  տարբերություն ԱՄՆ-ի, չի խաղում կողմերից մեկի հետ, փորձում է հավասարություն պահպանող միջնորդ լինել։ Ռուսաստանը, իրոք, շահագրգռված է կարգավորման հարցում, քանի որ եթե անկայունություն առաջանա, ապա ԱՄՆ-ի համար միևնույն է, բայց ահա Ռուսաստանի համար դա խնդիր է, որովհետև հավանականություն կա, որ խոշոր հակամարտության պարագայում առճակատում լինի Թուրքիայի հետ։ Այդ պատճառով Ռուսաստանը, իրոք, շահագրգռված է կայունության հարցում, իսկ ԱՄՆ-ն անհրաժեշտության դեպքում կարող է ապակայունացնել իրավիճակը, քանի որ դա բխում է Վաշինգտոնի կարճաժամկետ շահերից՚,- ընդգծել է Եվսեևը։ 

 

 

 

]]>
Քաղաքական Thu, 01 Nov 2018 05:33:21 +0000
ԳՐՎԱԾՔԻ ՀԻՄՔՈՒՄ ԱՆՁԻ ԵՐԿՎՈՒԹՅՈՒՆՆ Է http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/25494-2018-11-01-05-31-27 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/25494-2018-11-01-05-31-27 Ընթերցողի սեղանին է…

 Միջոցառումը վարում էր բանասիրական գիտությունների թեկնածու Զարինե Սառաջյանը: Նրա խոսքով, գրքույկն արժանացել է ուսանողների հետաքրքրությանը, և դրա վկայությունն այն է, որ գրադարանում եղած միակ օրինակը ուսանողները փոխանցում են ձեռքից ձեռք: Զ. Սառաջյանի բնութագրմամբ` գիրքն ընթերցողին մղում է  հետադարձ հայացք ձգել անցած ճանապարհին` արդյոք ճի՞շտ է ապրել կյանքը, և եթե որևէ բացթողում կամ սխալ է ունեցել` անպայման ուղղել: 

Իսկ գրվածքի համառոտ սյուժեն հետևյալն է. 1993-ի դեկտեմբերին, ցրտաշունչ մի օր, լեփ-լեցուն ավտոբուսով վերադառնում էին հայրենի Կապան: Ճանապարհին ավտոբուսը փչանում է, և վիպակի հերոսին ՙԿամազով՚ վերցնում ու տուն է տանում հարևան Վարոսը: Իսկ տանը նրան դիմավորում են ծնողները: Հեղինակը անհուն կարոտով է հիշում այդ հանդիպումը, ինչպիսի գորովանքով են ընդունում հայրն ու մայրը, տաքացնում ու կերակրում: 

Չորս տարի անց, սակայն, նրա ծնողներն այլևս չկային, և հայրական տունը նրան դիմավորում է սառնությամբ. հայրական տունը մթության մեջ է, անհրապույր: Տհաճ զգացողություններ են առաջանում հերոսի հոգում: Նրան այդ վիճակից հանում է այրիացած Արփենիկը` ընթերցողին արդեն ծանոթ ՙԿամազ՚-ի վարորդ Վարոսի կինը: Երկուսի մոտ էլ մենակության զգացումը հանդիպման առաջին իսկ պահից մարմնապես իրար է միացնում: Հեղինակը պերճախոսությամբ նկարագրում է այդ տեսարանը, երկուսի ապրած զգացումները: Ստեղծագործությունն ավարտվում է ողբերգությամբ. գիշերվա վայելքից հետո, երբ հերոսը վերադառնում էր այնտեղ, որտեղից եկել էր, ճանապարհին վթարի է ենթարկվում, և հոգին անջատվում է մարմնից:

Ահա  այս սյուժեի շուրջ էլ ծավալվեցին քննարկումները: Բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր  Սոկրատ Խանյանը, մասնավորապես, նշեց, որ Համլետ Մարտիրոսյանը համաշխարհային արվեստի շերտերն իմացող ստեղծագործող  է և յուրացնելով`  քարոզում է այդ արժեքները: Սովորաբար իր գնահատականներում շռայլ Սոկրատ Խանյանն այս անգամ համեմատաբար զուսպ արտահայտվեց. ՙՉեմ ասում, որ այս գիրքը Համլետի լավագույն գործն է, բայց կհաստատեմ, որ վիպակն իսկապես ստացվել է, որովհետև ընթերցող ունի՚,-ասաց նա: Բանախոսի կարծիքով` հեղինակն ընթերցողին գրավել է պատմելու իր  ուրույն շնորհքով, ընտրած թեմայով:  Գրքի վերնագիրն ինքնին հուշում է մեղքի մասին. մարդը մեղսական է, և հենց այս գաղափարն է ընկած ստեղծագործության հիմքում: Գրականագետը գնահատեց հեղինակի պատկերաստեղծման կարողությունը: 

Բանասիրական գիտությունների թեկնածու Արտակ Ղուլյանի կարծիքով` Ոբնը այն հեղինակներից է, որը տարբերվում է իր ձեռագրով: Այդ տեսակետից գրքույկը էականորեն չի տարբերվում նախորդ գրքերից` կա անմիջականություն, դեպքերի, սյուժեի ոչ ձգձգվածություն, ասելիքի հստակություն:  ՙՀեղինակն ասելիքը հասցրել է ընթերցողին, և այդ առումով հաջողված գործ է: Առաջին անգամ մեր արցախյան գրականության մեջ գործ ունենք անձի երկատվածության հետ, հեղինակը փորձում է բացատրել այդ երկատման պատճառները՚,- նշեց գրականագետը` ուշադրություն հրավիրելով նաև վերնագրի վրա, որը երկատման արտահայտություն է` մոմեր և մեղքեր: ՙԱյս հակադրականության մեջ Համլետը բերում է մարդու միասնականության գաղափարը: Երբ հասնում ենք տրամաբանական ավարտին` տեսնում ենք, որ ինչ-որ տեղ արդարացված է  հերոսի երախտամոռությունը: Այստեղ խոսողը նրա երկրորդ  ես-ն է: Յուրաքանչյուր մարդ բաղկացած է բարուց և չարից. մարդ և սատանա: Այդպես էլ  պատմվածքում է: Ընդհանուր առմամբ, հաջողված գործ է: Հաջողված  հենց անձի տրոհման, երկատման տեսանկյունից՚,- իր եզրակացությունն այդպես պատճառաբանեց գրականագետը:  

Հոգեբանական գիտությունների թեկնածու Վիտյա Յարամիշյանը նույնպես գրվածքը դիտարկեց հոգեբանական այնպիսի հասկացությունների տեսանկյունից, ինչպիսին են մեղքը,  խիղճը, անձի երկատվածությունը: 

Ստեփանակերտի թիվ 6  դպրոցի տնօրեն Արթուր Ավետիսյանը, որը Համլետ Մարտիրոսյանին ճանաչում է 40 տարուց ավելի, ներկայացավ որպես նրա ստեղծագործությունների երկրպագու:  Նրա կարծիքով` հեղինակին հաջողվել է  իրեն հատուկ վարպետությամբ ընթերցողի հետ ունենալ սրտաբաց զրույց և նրան անընդհատ պահել իր տիրույթում: 

Հեղինակին շնորհավորեցին և նորահրատարակ գրքույկի վերաբերյալ տպավորություններ հայտնեցին նաև Զինաիդա Բալայանը, Սիրվարդ Ստեփանյանը, Տաթև Սողոմոնյանը, Ալիսա Բաղդասարյանը,  ուսանողներ:

Ելույթ ունենալով` Մարտիրոս Ոբնը նախ փարատեց ինքնակենսագրական փաստ լինելու ոմանց կասկածը: Դա ընդամենը գրական հնարանք է, պարզաբանեց նա: Ինքը պարզապես փորձել է ցույց տալ, որ եթե մարդ կորցնում է ամենասուրբը, որն ապրեցնում է  նրան, ապա նա դատապարտված է կործանման` լինի ֆիզիկապես, թե հոգեպես: 

Քննարկման վերջում Զ. Սառաջյանը բուհի կողմից  Մարտիրոս Ոբնին նվիրեց  Շվոն Մարշալի ՙՀայրերի մեղքը՚ հրատարակությունը, իսկ միջոցառման մասնակիցներն էլ հեղինակից նրա մակագրությամբ ստացան ՙՄոմերն իզուր են այրվել մեղքերիս համար՚ գիրքը: 

Սվետլանա ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

 

 

 

]]>
Մշակույթ և կրթություն Thu, 01 Nov 2018 05:30:49 +0000
ՙԽԱՉԵՆ՚ ՄԱՐԶԱԴՊՐՈՑՈՒՄ ԿԳՈՐԾԻ 9 ԽՄԲԱԿ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/25493-9 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/25493-9 Շահումյանի շրջանի ՙԽաչեն՚…

 ՙԱյս ուսումնական տարում Քարվաճառում գործում է խառը մենամարտերի խմբակ, պարապում ենք ըմբշամարտ և աղջիկների վոլեյբոլ, վերջինս սկսել է գործել հենց այս տարվանից։ Նորաբաց են նաև Քնարավան համայնքում գործող՝ աղջիկների և տղաների վոլեյբոլի խմբակները։ Նոր Վերինշեն համայքնում գործում է աղջիկների վոլեյբոլի խմբակ, Նոր Բրաջուրում՝ թեթև ատլետիկայի, Ակնաբերդում՝ տղաների վոլեյբոլի խմբակ՚,- տեղեկացրեց մեր զրուցակիցը։

Նշենք, որ Քարվաճառից բացի շրջանի համայնքներում մարզադպրոցին պատկանող շենքեր չկան. միայն Ակնաբերդ համայնքն ունի փակ դահլիճ, մյուս բոլոր համայքներում գործում են բաց խաղադաշտեր։

ՙՄարզադպրոցն առաջիկայում նոր գույք կստանա, հիմնականում՝ գնդակներ։ Մարզադպրոցում առկա ըմբշամարտի պարապունքների համար օգտագործվող գույքն արդեն մաշված է՚,- ընդգծեց Ա. Ասրյանը:

Խոսելով առաջիկայում սպասվող մարզական միջոցառումներից՝ տնօրենը տեղեկացրեց, որ նախատեսվում է կազմակերպել մինի ֆուտբոլի շրջանային առաջնություն։ Իսկ հանրապետական միջոցառումների համար դեռևս  հրավեր չկա։

Նշենք, որ ՙԽաչեն՚ մարզադպրոցը գործում է 2004 թվականից։ Մարզադպրոցի սաները հանրապետական տարբեր մրցույթներում պարբերաբար գրավում են մրցանակային տեղեր:

Թամար ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

 

 

 

 

]]>
Մշակույթ և կրթություն Thu, 01 Nov 2018 05:28:38 +0000