comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ԳՈՐ­ԾԸՆ­ԹԱ­ՑԸ ՉՊԵՏՔ Է ԻՆՔ­ՆԱ­ՀՈ­ՍԻ ԹՈՂ­ՆԵԼ...
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ԳՈՐ­ԾԸՆ­ԹԱ­ՑԸ ՉՊԵՏՔ Է ԻՆՔ­ՆԱ­ՀՈ­ՍԻ ԹՈՂ­ՆԵԼ...

Սվետ­լա­նա ԽԱ­ՉԱՏ­ՐՅԱՆ

 Մաս­նա­գի­տա­կան կր­թու­թյան ո­րա­կի ա­պա­հով­ման ազ­գա­յին կենտ­րո­նը` ՈԱԱԿ-ը, այս տա­րի նշում է իր հիմ­նադր­ման 10 տա­րին: Այդ կա­պակ­ցու­թյամբ անց­կաց­վող մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի շր­ջա­նա­կում օ­րերս Ար­ցա­խում (այս­տեղ գոր­ծող բու­հե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ) տե­ղի ու­նե­ցավ աշ­խա­տա­ժո­ղով, ո­րի ըն­թաց­քում ՈԱԱԿ-ը անց­կաց­րեց պե­տա­կան հա­վա­տար­մագր­ման հեր­թա­կան փու­լը: Կենտ­րո­նի տնօ­րեն Ռու­բեն ԹՈՓ­ՉՅԱ­ՆԻ հետ մեր հար­ցազ­րույ­ցը նե­րա­ռում է այս և կր­թա­կան հիմ­նախն­դիր­նե­րին վե­րա­բե­րող հար­ցեր:

- 10 տա­րի` ո­րա­կի ճա­մա­պար­հին: Ինչ­պե՞ս կգ­նա­հա­տեիք այդ ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծը: Ի՞նչ ար­դյունք­ներ կա­ռանձ­նաց­նեիք:
- Բնա­կա­նա­բար, ո­րա­կին հետևել են նաև մե­զա­նից ա­ռաջ: Դա մի գոր­ծո­ղու­թյուն է, որն ա­վե­լի հա­մա­կարգ­ված մշա­կույթ է պա­հան­ջում: Բու­հերն այս ըն­թաց­քում ստեղ­ծել են ստո­րա­բա­ժա­նում­ներ ու պա­տաս­խա­նա­տու մար­մին, ո­րոնք պետք է բու­հի ո­րա­կի մա­սին հոգ տա­նեն` ստեղ­ծե­լով ա­նընդ­հատ բա­րե­լավ­ման մե­խա­նիզմ: Կար­ծում եմ` այ­սօր հան­րա­պե­տու­թյու­նում այդ մե­խա­նիզմն առ­կա է, և մեր բո­լոր ու­սում­նա­կան հաս­տա­տու­թյուն­ներն ար­դեն դա ու­նեն: Մի նոր մշա­կույթ է բու­հե­րում ձևա­վոր­վել. հա­վա­քագ­րում են տվյալ­ներ, որ­պես­զի հա­վաս­տեն ի­րենց բա­րե­լա­վու­մը և դրա­նով հաս­կա­նան` ինչ չեն դեռ ա­րել և ինչ պետք է ա­նեն: Այ­սինքն` հա­վաս­տի տվյալ­նե­րի հի­ման վրա ստեղ­ծել ա­նըն­դա­հատ բա­րե­լավ­ման մե­խա­նիզմ և դրանց վրա կա­յաց­նել ո­րո­շում­ներ:
- Ձեր գլ­խա­վոր գոր­ծա­ռույ­թը մաս­նա­գի­տա­կան կր­թու­թյան ո­րա­կի ա­պա­հո­վումն է: Կա՞ ո­րա­կի չա­փա­նի­շի ինչ-որ սանդ­ղակ. այն չափ­վում է գե­րա­զան­ցիկ­նե­րի, կար­միր դիպ­լո­մա­վոր­նե­րի քա­նա­կո՞վ, դա­սա­խոս­նե­րի գի­տա­կան աս­տի­ճա­նո՞վ, շր­ջա­նա­վարտ­նե­րի զբա­ղեց­րած պաշ­տո­նո՞վ…
- Այս մո­տե­ցու­մը են­թադ­րում է, որ բուհն իր ա­ռաջ կա­րող է դնել թվա­յին ցու­ցիչ­ներ: Բու­հը կա­րող է հա­մա­րել, որ ե­թե ու­նի ո­րո­շա­կի քա­նա­կով գե­րա­զան­ցիկ­ներ, ու­րեմն` գոր­ծըն­թա­ցը հա­ջո­ղել է: Բայց դա պետք է ճշ­տել շա­հա­կից­նե­րի գնա­հատ­մամբ: Աշ­խա­տա­ժո­ղո­վի ժա­մա­նակ ա­սա­ցին, որ հա­ճախ գե­րա­զան­ցիկ­ներն աշ­խա­տանք չեն գտ­նում, իսկ ոչ գե­րա­զան­ցիկ­նե­րը գտ­նում են: Սա մտա­ծե­լու տե­ղիք է տա­լիս, մաս­նա­վո­րա­պես, թե դա­սա­խոսն ինչ­պես պի­տի գե­րա­զան­ցի­կին նա­խա­պատ­րաս­տի պրակ­տիկ աշ­խա­տան­քի: Իսկ ոչ այն­քան լավ սո­վո­րո­ղին, ո­րը չի սեր­տում, սա­կայն ու­նի ա­զատ մտա­ծո­ղու­թյուն, բարձր ինք­նու­րույ­նու­թյուն և կա­րո­ղա­նում է լի­դե­րու­թյուն ա­նել, նրան տա հա­մա­պա­տաս­խան գի­տե­լիք: Այ­սինքն` բուհն ին­քը պետք է վեր­լու­ծի իր ու­ժեղ և թույլ կող­մերն ու դրանց հա­մա­պա­տաս­խան փո­փո­խու­թյուն­ներ ա­նի իր կր­թա­կան գոր­ծըն­թա­ցում: Հս­տակ թվա­յին չա­փա­նիշ­ներ չենք սահ­մա­նում, բու­հը պի­տի հիմ­նա­վո­րի իր աշ­խա­տան­քի ար­դյու­նա­վե­տու­թյու­նը, ներ­կա­յաց­նի այդ թվա­յին ցու­ցիչ­նե­րը և ա­պա­ցու­ցի, որ դրան­ցով ա­ռա­ջըն­թա­ցը կի­սում են բո­լոր շա­հա­կից­նե­րը:
- Այ­սինքն` ե­թե շր­ջա­նա­վարտ­նե­րը աշ­խա­տանք ենք գտ­նում, և շա­հա­կից­ներն էլ գոհ են, ու­րեմն` ո­րակ կա՞:
-Սկզ­բուն­քո­րեն ե­թե բո­լոր շա­հա­կից­նե­րը գոհ են, ու­րեմն` ո­րակն ակ­նա­ռու է: Շա­հա­կից­նե­րի տակ պետք է նկա­տի ու­նե­նալ բո­լոր շր­ջա­նակ­նե­րին` և՜ գոր­ծա­տուին, և՜ կա­ռա­վա­րու­թյա­նը, և՜ ե­րի­տա­սար­դու­թյա­նը, և՜ նո­րեկ ու­սա­նող­նե­րին, ին­չու չէ` նաև մի քա­նի տա­րի ա­ռաջ ա­վար­տած շր­ջա­նա­վարտ­նե­րին:
-Դա վե­րա­բե­րում է նաև նրանց, ով­քեր այլ եր­կր­նե­րու՞մ են աշ­խա­տանք գտ­նում:
- Ան­պայ­ման: Ե­թե դուք հաշ­վի չառ­նեք այդ հնա­րա­վո­րու­թյու­նը, գոր­ծըն­թա­ցից հետ կընկ­նեք: Այ­սօր աշ­խար­հը բաց է, կա հա­մա­ցանց, կան ար­տա­քին կա­պե­րի, ճա­նա­պար­հոր­դու­թյուն­նե­րի լայն հնա­րա­վո­րու­թյուն… Որ­պես­զի հետ չընկ­նեք, մի­ջազ­գա­յին չա­փո­րո­շի­չը պետք է աշ­խա­տի:
- Իսկ թե ին­չու է շր­ջա­նա­վար­տը նա­խընտ­րում դր­սի ա­շա­տան­քը, դա ի­րոք մտա­ծե­լու ա­ռիթ է տա­լիս:
-Շատ ու­շա­դիր պետք է լի­նել շր­ջա­նա­վարտ­նե­րի աշ­խա­տան­քի տե­ղա­վոր­ման հար­ցում, ո­րով­հետև այդ­տեղ մենք կտես­նենք նաև հա­սա­րա­կու­թյան թյու­րըմ­բռ­նու­մը, կր­թու­թյան նկատ­մամբ իր ոչ ճիշտ վե­րա­բեր­մուն­քը: Ե­թե չփոխ­վեն մո­տե­ցում­նե­րը` շու­կան ա­վե­լի ա­ռաջ կգ­նա, ո­րին դժ­վար կլի­նի այլևս հաս­նել:

- Ար­ցա­խում բո­լոր բու­հե­րը դի­մորդ­նե­րի խն­դիր ու­նեն: Բուհն ինչ­քան շատ դի­մորդ ըն­դու­նի, այն­քան լավ, քա­նի որ նրա բյու­ջեի զգա­լի մա­սը ձևա­վոր­վում է ու­սա­նող­նե­րի վար­ձավ­ճա­րից: Դրա­կան ստա­ցած բո­լոր դի­մորդ­ներն ըն­դուն­վում են, էլ չենք խո­սում այն մա­սին, որ միաս­նա­կան քն­նու­թյու­նից կտր­ված դի­մորդն ըն­դուն­վում է հե­ռա­կա հա­մա­կարգ, միառ­ժա­մա­նակ անց տե­ղա­փոխ­վում առ­կա բա­ժին: Եր­կու ՙ8՚-ով ըն­դուն­վա­ծը կա­րո՞ղ է եր­կու ՙ18՚-ով ա­վար­տել:
- Տան­տի­կի­նը հա­ճախ սուղ մի­ջոց­նե­րով պետք է ա­պա­հո­վի ըն­տա­նի­քի սնուն­դը: Երբ սառ­նա­րա­նը լիքն է մթեր­քով, հան­գիստ կա­րող է դա ա­նել, իսկ երբ լի­քը չէ, մտա­ծում է ու գտ­նում հնար­ներ: Մենք այ­սօր­վա դրու­թյամբ ու­նե­նա­լով եր­կու ՙ8՚-ով ըն­դուն­ված, որն ու­զում է սո­վո­րել, պետք հնար գտ­նենք` նրան ո­րո­շա­կի հա­ջո­ղու­թյան հասց­նե­լու, որ նա կա­րո­ղա­նա իր տե­ղը գտ­նել: Դրա հա­մար ան­պայ­ման չէ, որ բո­լո­րը ՙ18՚-նե­րով ա­վար­տեն: Այ­սօր ամ­բողջ աշ­խար­հում բուհ ըն­դուն­վող­նե­րի քա­նակն ա­ճել է 4-5 ան­գամ: Ա­մե­նու­րեք այդ խն­դի­րը կա, երբ դա­սա­խո­սը չի հասց­նում ու­սա­նո­ղին ան­հա­տա­կան վե­րա­բեր­մունք ցույց տալ: Աշ­խար­հի դա­սա­խո­սա­կան գի­տա­կան միու­թյուն­նե­րը փոր­ձում են լու­ծում գտ­նել: Մեր դա­սա­վան­դող­նե­րը պետք է ու­սում­նա­սի­րեն նրանց փոր­ձը, հաս­կա­նան` ինչ­պես են դա ա­նում և ի­րենք էլ ա­նեն, հա­կա­ռակ դեպ­քում ծու­ղա­կը կընկ­նենք: Գի­տե­լի­քի ձեռք­բեր­ման աղ­բյուր­նե­րը շա­տա­ցել են, պետք է դա­սա­վանդ­ման մեջ ա­ռաջ­նա­յին դարձ­նենք կա­րո­ղու­թյուն­նե­րի ձեռք­բե­րու­մը:
- Կա­յուն գի­տե­լիք­ներ ու­նե­ցող շր­ջա­նա­վարտ­նե­րը նա­խընտ­րում են պե­տա­կան բու­հե­րը: Այ­սինքն` ինք­նըս­տին­քյան ու­սա­նո­ղը ո­րա­կա­վո­րում է բու­հը…
- Մեր խն­դիրն այն չէ, որ տար­բե­րու­թյուն դնենք ու­ժեղ և թույլ հա­մալ­սա­րան­նե­րի միջև: Ո­րա­կի մի­ջազ­գա­յին սահ­մա­նու­մը հետևյալն է. բու­հի նպա­տակ­նե­րի հա­մա­պա­տաս­խա­նե­ցում պե­տա­կան ու մի­ջազ­գա­յին չա­փա­նիշ­նե­րին: Ա­մեն բուհ ու­նի իր նպա­տա­կը: Ար­ցա­խի բուհն ա­ռա­ջին հեր­թին պետք է իր եր­կիրն ա­պա­հո­վի մաս­նա­գետ­նե­րով: Մի­ջազ­գա­յին բու­հեր կան, որ պետք է ա­պա­հո­վեն ի­րենց շր­ջա­նա­վար­տի բարձր ար­դյունք­ներն աշ­խար­հի կա­մա­յա­կան կե­տում: Նպա­տակ­նե­րը տար­բեր են, և դրան հա­մա­պա­տաս­խան պետք է լի­նի կր­թու­թյու­նը: Դրա հա­մար բու­հը պետք է ու­շա­դիր հետևի իր շա­հա­կից­նե­րի կար­ծի­քին և հաս­կա­նա, թե ինչ են նրանք սպա­սում ի­րե­նից:
- Ա­մե­նա­կարևոր շա­հա­կի­ցը թերևս գոր­ծա­տուն է: Ար­ցա­խում ա­մե­նա­մեծ գոր­ծա­տուն պե­տու­թյունն է: Այս տա­րի պետ­պատ­վե­րով մեկ տաս­նյա­կից ա­վե­լի մաս­նա­գի­տու­թյուն­ներ դի­մորդ չեն ու­նե­ցել: Դրանք ագ­րա­րա­յին, պո­լի­տեխ­նի­կա­կան ո­լորտ­նե­րին վե­րա­բե­րող մաս­նա­գի­տու­թյուն­ներն են: Պե­տու­թյունն ա­սում է, որ ի­րեն նման մաս­նա­գետ­ներ են անհ­րա­ժեշտ, սա­կայն դի­մող չկա: Պատ­կե­րը մխի­թա­րող չէ նաև բնա­գի­տա­կան ա­ռար­կա­նե­րի ու­սու­ցիչ­նե­րի պա­րա­գա­յում: Գոր­ծա­տուն` պե­տու­թյու­նը, ա­սում է` սա է իմ ռազ­մա­վա­րու­թյու­նը, բայց դի­մորդ­նե­րը չեն ընտ­րում: Ին­չի՞ց է գա­լիս այս հա­կա­սու­թյու­նը:
- Պե­տու­թյու­նը ներ­կա­յաց­նում է իր պա­հան­ջարկն այս կամ այն ո­լորտ­նե­րի մաս­նա­գետ­նե­րի հա­մալր­ման հա­մար, իսկ շր­ջա­նա­վարտ­ներն այդ մաս­նա­գի­տու­թյուն­նե­րը չեն ընտ­րում, ո­րով­հետև տվյալ ո­լորտ­նե­րում աշ­խա­տա­վար­ձը ցածր է, աշ­խա­տե­լը դժ­վար և այլն: Միայն պա­հանջ­ներ դնե­լը ճիշտ չէ: Պետք է ու­նե­նալ հս­տակ ռազ­մա­վա­րու­թյուն ու նպա­տակ­ներ, հատ­կաց­նել անհ­րա­ժեշտ ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­ներ: Հա­կա­ռակ դեպ­քում ոչ մի բան չի ստաց­վի:
- Դուք կր­թա­կան հիմ­նախն­դիր­նե­րը լավ պատ­կե­րաց­նող ազ­դե­ցիկ կա­ռույ­ցի ղե­կա­վար եք, և ար­դեն 10 տա­րի է` բա­րե­փո­խում եք ի­րա­կա­նաց­նում բու­հա­կան հա­մա­կար­գում: Բո­լո­րին է հայտ­նի, որ ե­թե բուհ գա հիմ­նա­րար գի­տե­լիք­ներ ու­նե­ցող շր­ջա­նա­վարտ, ո­րա­կը մեծ չա­փով ա­պա­հով­ված կլի­նի: Իսկ հիմ­նա­րար գի­տե­լիք­ներ ստա­նում են դպ­րո­ցում: Ար­դյոք միա­կող­մա­նի՞ չեն ձեր ջան­քե­րը:
- Մեր կա­ռույցն ստեղծ­վել է եվ­րո­պա­կան պա­հան­ջով: Եվ­րո­պա­կան հա­մա­կար­գը հա­յաս­տա­նյան ո­րա­կա­վո­րում­նե­րը կըն­դու­նի միայն այն դեպ­քում, ե­թե ա­պա­հով­ված լի­նի ո­րա­կի հա­վա­տար­մագ­րու­մը: Իսկ դպ­րոց­նե­րի հետ կապ­ված այդ­պի­սի պա­հանջ չի ե­ղել, և մեզ թույլ ենք տվել մեր երկ­րում չմ­տա­ծել դրա մա­սին: Բայց ա­ռանց ար­տա­քին պա­հանջ­նե­րի, պետք է մեր կա­րիք­նե­րը հաս­կա­նանք, մեր ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն­նե­րը դնենք: Դուք ճիշտ եք. ո­րա­կի ա­պա­հով­ման այս մե­խա­նիզ­մը թե­կուզև այլ ե­րանգ­նե­րով` բայց ան­պայ­ման պետք է հան­րակր­թու­թյու­նում լի­նի: Անհ­րա­ժեշտ է, որ նմա­նա­տիպ քն­նար­կում­նե­րի ժա­մա­նակ հարց բարձ­րաց­վի, թե ին­չու ցածր մա­կար­դա­կով շր­ջա­նա­վարտ­ներ են գա­լիս բուհ: Պե­տու­թյան հա­մա­կար­գող դերն այս­տեղ շատ կարևոր է, չի կա­րե­լի գոր­ծըն­թացն ինք­նա­հո­սի թող­նել: Ե­թե հա­մա­կար­գը կա­ռուց­վում է կոնկ­րետ ու­սու­ցիչ­նե­րի կա­րիք­նե­րի վրա, բե­րում է ա­վե­լի լավ ար­դյունք­ներ, և մեր այս հա­վա­տար­մագ­րու­մը ձայ­նը ներքևից վերև հասց­նե­լու մի­ջոց է հան­դի­սա­նում:
- Գոր­ծա­տու-բուհ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը շատ դեպ­քե­րում թղ­թի վրա է: Գոր­ծա­տու­նե­րը ներդ­րում չեն ա­նում կր­թու­թյան աս­պա­րե­զում, ինչ­պես ըն­դուն­ված է Արևմուտ­քում:
- Մեր գոր­ծա­տու­ներն այդ գի­տակ­ցու­թյա­նը դեռ չեն հա­սել: Նրանց հետ մեծ աշ­խա­տանք պետք է տա­նել, այ­լա­պես բնա­կան շու­կա­յա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րում կա­րող է չդի­մա­նանք: Որ­պես­զի Ար­ցա­խը զար­գա­նա, պե­տու­թյու­նը պետք է մաս­նա­վո­րին խթա­նի: Իսկ մաս­նա­վորն ա­ճե­լու հա­մար պրակ­տիկ մաս­նա­գի­տու­թյուն­ներ են պետք: Պե­տու­թյու­նը միշտ պետք է խթա­նող և կա­ռա­վա­րող մե­խա­նիզմ­ներ ու­նե­նա: Տես­նե­լով խն­դի­րը` ինքն էլ պետք է հե­տա­զո­տող լի­նի: Ես հա­մոզ­ված չեմ, որ այ­սօր պե­տա­կան մար­մին­նե­րը պատ­շաճ հե­տա­զո­տու­թյուն են ա­նում, ու­սում­նա­սի­րում են դաշ­տը և դրանց հի­ման վրա ո­րո­շում­ներ կա­յաց­նում: Հե­ռա­հար ռազ­մա­վա­րու­թյուն է պետք, ո­րը մենք ներ­կա պա­հին կար­ծեք չու­նենք: