comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Items filtered by date: Երեքշաբթի, 26 Փետրվարի 2019 http://artsakhtert.com Sun, 25 Aug 2019 15:30:20 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ՀԱՐՑԵՐ ԳՈՐԾԱԴԻՐ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26169-2019-02-27-18-22-15 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26169-2019-02-27-18-22-15 ՀԱՐՑԵՐ ԳՈՐԾԱԴԻՐ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆԸ
Ռուզան ԻՇԽԱՆՅԱՆ

 Ազգային ժողովի փետրվարի 27-ի լիագումար նիստի օրակարգով նախատեսվել էր նաև կառավարության հետ հարցուպատասխանի ընթացակարգ։ Ժամը 13.00-ին նիստերի դահլիճում էին կառավարության անդամները, որոշ նախարարություններ ներկայացված էին տեղակալի մակարդակով։ ԱԺ նախագահ Աշոտ Ղուլյանը ներկաներին տեղեկացրեց, որ հարցուպատասխանին հանրապետության նախագահը չի մասնակցի, քանի որ գտնվում է սահմանամերձ շրջաններում։

Պատգամավոր Հայկ Խանումյանը վկայակոչեց մի խումբ մարզիչների կողմից ԱՀ նախագահին հղված դիմումը։ Դրանում դժգոհություն կար առ այն, որ տարվա ընթացքում մարզիկները չեն կարողանում պետական միջոցներով մասնակցել աշխարհի, Եվրոպայի առաջնություններին և ուսումնամարզական հավաքներին։ Նաև նշված էր, որ նախատեսված միջոցները միշտ չէ, որ ճիշտ են բաշխվում, որ մարզիչներն աշխատանքի են տեղավորվում ծանոթ-բարեկամ կապերի շնորհիվ միայն, իսկ որոշ մարզաձևեր փորձում են հեռացնել պետական աջակցությունից։ Դժվա՞ր է կազմակերպել մարզիչների հանդիպումը ոլորտի պատասխանատուների հետ՝ մտահոգիչ հարցերին լուծում տալու համար, հարցրեց պատգամավորը։
ԱՀ կրթության, գիտության և սպորտի նախարար Նարինե Աղաբալյանը հաստատեց հանրապետության նախագահին և իր ղեկավարած գերատեսչությանը դիմում հղելու փաստը։ Նախարարը խոստացավ սահմանված ժամկետում տրամադրել բոլոր տեղեկությունները։ Նրա խոսքով՝ բողոքներն անհիմն են, ուղղակի եղել են ուշացումներ՝ պետական ֆինանսավորման հետ կապված։ Հարցն արդեն կարգավորվել է. ՀՀ, Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններին մասնակցող բոլոր մարզիկները մեկնումից առաջ կստանան համապատասխան ֆինանսական աջակցություն։ Աղաբալյանն այնուհետև տեղեկացրեց, որ վերջին տարիներին պետական քաղաքականության արդյունքում զգալիորեն աշխուժացել է մարզական կյանքը։ Արցախում պետական աջակցություն են ստանում ոչ օլիմպիական որոշ մարզաձևեր այն դեպքում, երբ Հայաստանում նման աջակցություն չկա։ Նախատեսվել է հաջորդ շաբաթվա սկզբին հանդիպում անցկացնել մարզիկների և մարզիչների հետ, որի ընթացքում կներկայացվեն ոլորտում պետության կողմից տարվող քաղաքականության ուղղությունները։ Գործում է ԱՀ պետական բյուջեից մարզական հասարակական կազմակերպություններին ֆինանսական աջակցության գումարաչափի ձևավորման կարգ, որում փոփոխություններ կկատարվեն՝ ըստ անհրաժեշտության։
Պատգամավոր Ռոմելա Դադայանի առաջին հարցը 2008-14 թվականներին բանկերի կողմից հիփոթեքային վարկավորմամբ բնակարաններ և բնակելի տներ ձեռք բերելու պետական աջակցության ապահովման մասին էր։ Վերջերս կառավարությունը հաստատեց ֆինանսական աջակցության տրամադրման նոր կարգ։ Պատգամավորը ցավով նշեց, որ այդ կարգում սահմանված կետերը ոչ բոլոր շահառուներին են հասու։ Խոսքը վերաբերում է ԱՀ անժամկետ զինվորական հաշմանդամություն ունեցող 2-րդ և 3-րդ խմբերի հաշմանդամներին, ինչպես նաև քաղաքական իրադարձությունների հետևանքով փախստականի կարգավիճակ ունեցող քաղաքացիներին։ Սեփական տանիք չունեցող այդ մարդիկ պետական հոգածության կարիք ունեն։ Պատգամավորի հարցը նաև առաջարկություն էր. ԱՀ սահմանների պաշտպանության ժամանակ նշված կարգի հաշմանդամների և փախստականների համար հնարավո՞ր է, արդյոք, տարիքային արտոնություն սահմանել՝ պահպանելով կենսաթոշակային սահմանը։
Երկրորդ հարցը. հնարավո՞ր է նաև ընտանիքում յուրաքանչյուր անչափահաս երեխայի հաշվով վարկի տարեկան տոկոսադրույքի 5%-ով սուբսիդավորման չափի մեջ փոփոխություն կատարել՝ մեկ և երկու երեխայի դեպքում թողնելով 5, իսկ երեք երեխայի դեպքում՝ 7%։ Դադայանի կարծիքով՝ այդպես կարելի է որոշ չափով նպաստել ծնելիության խթանմանը։
ԱՀ պետական նախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը պատասխանելով հարցին, ասաց, որ նոր կարգի համաձայն՝ հիշյալ խմբերի քաղաքացիներն ընդգրկված են արտոնյալ պայմաններով հիփոթեքային վարկավորման ծրագրում։ Որպես առավելագույն ժամկետ՝ նախանշվել է
նրանց կենսաթոշակային տարիքը։ Պահպանվում են նաև տոկոսագումարի վճարման արտոնությունները. 2-րդ և 3-րդ խմբերի զինվորական հաշմանդամների և փախստականների համար սահմանված է ամբողջ տոկոսավճարի չափի սուբսիդավորում։ Ըստ էության, դա անտոկոս վարկի տրամադրում է։ Բացի այդ, պետությունը սահմանված չափով կատարում է նաև կանխավճարի վճարում այն դեպքում, եթե տվյալ շահառուն նույնպես որոշ չափով մասնակցում է վճարմանը։ Այսպես, եթե շահառուն վճարում է ձեռք բերվող բնակելի տարածության ընդհանուր գումարի 10%-ը, պետությունը վճարում է ևս 20%։
Երկրորդ հարցի մասով պետնախարարը նշեց, որ նախկինում ընտանիքում երեխաների ծննդյան կապակցությամբ վարկի սուբսիդավորման չափի ավելացում չի եղել։ Սա նոր մոտեցում է։ Չորրորդ երեխան ծնվելու դեպքում վարկի տարեկան տոկոսադրույքը սուբսիդավորվում է ամբողջությամբ։ Նախարարի կարծիքով՝ որոշ ժամանակ անց հնարավոր կլինի չափերը վերանայել։
Պատգամավոր Վիլեն Սաֆարյանի առաջին հարցը վերաբերում էր հողերի պարտադիր գնահատմանը, որի անհրաժեշտությունն ամրագրված է Հողային օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով։ Նրա բնորոշմամբ՝ ներկա դրությամբ հանրապետությունում գործում են հողերի կադաստրային գնահատման այն ցուցանիշները, որոնք որոշվել են 1998թ. ոչ պատշաճ մակարդակով կատարված աշխատանքների հիման վրա։ Դա մշտական բողոքների տեղիք է տվել։ 2007-2008թթ. ՀՀ-ում կատարվել են գյուղատնտեսական նշանակության հողերի որակական հաշվառման և կադաստրային գնահատման աշխատանքներ։ Առանձնացվել է հողագնահատման 5 խումբ։ 2009-ի մայիսին ԼՂՀ կառավարության որոշմամբ այդ տվյալները մեզ մոտ հաստատվել են, սակայն որոշման կատարումը երեք անգամ հետաձգվել է։ Եթե հիմք ընդունվեն հողագնահատման նոր տվյալները, բնականաբար, հավասար պայմաններ կստեղծվեն բոլոր հողօգտագործողների համար։ Ի՞նչ տեսակետ ունի գործադիրը։
Պետնախարար Մարտիրոսյանն իր կողմից ընդգծեց հարցի կարևորությունը։ Որոշման կատարման ժամկետները, այո, երկարացվել են, պատճառը հիմնականում սոցիալական բնույթ ունի։ Սահմանված նոր կադաստրային արժեքները, որոնք պետք է հիմք հանդիսանան հողի հարկի բազայի համար, կբերեն հողի հարկի և դրա վարձավճարների էական ավելացման, հետևապես, հարցը բազմակողմանի ուսումնասիրման կարիք ունի։ Պետնախարարը խոստացավ անդրադառնալ դրան, ինչու չէ` նաև համատեղ քննարկումներ կազմակերպել։
Պատգամավոր Էրիկ Հարությունյանը Քաշաթաղի շրջանի բնակչությանը մտահոգող առաջնահերթ խնդիրները մատնանշեց՝ վերաբնակեցում, ճանապարհների բարեկարգում, խմելու ջրի մատակարման ապահովում։ Իշխանաձորի համայնքում պետական միջոցներով և ՙՔաշաթաղ՚ բարեգործական հիմնադրամի աջակցությամբ 2018թ. կառուցվել և շահագործման է հանձնվել 52 առանձնատուն։ Դրանք հատկացվել են համայնքի բնակիչներին։ Քանի որ Իշխանաձորում բնակություն հաստատելու ցանկություն ունեցողների թիվը բավական մեծ է, պատգամավորին հետաքրքրում էր, թե արդյո՞ք գործադիրն ունի բնակարանաշինության նոր ծրագիր։ Երկրորդ հարցը վերաբերում էր խմելու ջրին, որը Քաշաթաղի որոշ համայնքների համար դարձել է անհետաձգելի լուծում պահանջող խնդիր։ Առկա է նաև գյուղերը շրջկենտրոններին կապող տրանսպորտի հարցը։
Քաղաքաշինության նախարարի տեղակալ Գեորգի Հայրիյանը տեղեկացրեց, որ Իշխանաձորի վերաբնակեցմանն առնչվող ծրագիր ներկա դրությամբ չկա։ Նման հարց չի քննարկվել։ Կա խմելու ջրի պահանջը բավարարելու հանձնարարական։ Փոխնախարարի հավաստմամբ՝ ջրի և տրանսպորտի հարցերի վերաբերյալ առաջիկայում կտրվեն մանրամասն տեղեկություններ:

(Շարունակությունը՝ հաջորդիվ):

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 27 Feb 2019 18:21:20 +0000
Այցելություն արցախա-ադրբեջանական սահմանագծի հարավային հատված http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/26168-2019-02-27-18-15-09 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/26168-2019-02-27-18-15-09 Այցելություն արցախա-ադրբեջանական սահմանագծի հարավային հատված
Արցախի Հանրապետության Նախագահ…

Այնուհետեւ Նախագահն աշխատանքային խորհրդակցություն է հրավիրել բանակաշինության մի շարք խնդիրների շուրջ եւ կոնկրետ հանձնարարականներ տվել շահագրգիռ մարմինների ղեկավարներին` քննարկված հարցերի պատշաճ լուծման ուղղությամբ:
Նախագահին ուղեկցում էին պաշտպանության նախարար Կարեն Աբրահամյանը, ԱԱԾ տնօրեն Սամվել Շահրամանյանը, պաշտոնատար այլ անձինք:

ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ԱՇԽԱՏԱԿԱԶՄԻ
ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԳԼԽԱՎՈՐ ՎԱՐՉՈՒԹՅՈՒՆ

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Wed, 27 Feb 2019 18:13:47 +0000
Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի խմբակցությունների և անկախ պատգամավորների հայտարարությունը Սումգայիթի հայ բնակչության կոտորածի 31-րդ տարելիցի կապակցությամբ http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/26167-31 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/26167-31 Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի խմբակցությունների և անկախ պատգամավորների հայտարարությունը Սումգայիթի հայ բնակչության կոտորածի 31-րդ տարելիցի կապակցությամբ
ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ…

 Սումգայիթի հայ բնակչության կոտորածի 31-րդ տարելիցի կապակցությամբ

Երեսունմեկ տարի առաջ՝ 1988 թվականի փետրվարի 27-29-ը, Սումգայիթ քաղաքում ադրբեջանական իշխանությունների կողմից իրականացվեց հայ բնակչության կոտորած և բռնի տեղահանություն: Միայն ազգային պատկանելիության համար դաժանաբար սպանվեցին հարյուրավոր և բռնությամբ տեղահանվեցին հազարավոր հայեր, մեծամասամբ՝ կանայք, երեխաներ և ծերեր:

Ցեղասպանության ալիքը տարածվեց Գանձակում, Բաքվում, Հյուսիսային Արցախի և Ադրբեջանի մյուս հայաբնակ վայրերում: Հայ փոքրամասնության դեմ 1988-1990թթ. հետևողականորեն և նույն ձեռագրով կրկնվող հանցագործությունները Բաքվի իշխանությունների համար վերածվեցին պաշտոնական քաղաքականության՝ բնաջնջման իրական սպառնալիք դառնալով Ադրբեջանի բնիկ հայ համայնքի և Լեռնային Ղարաբաղի հայության համար: Հենց ազգային արժանապատվության և ոտնահարված իրավունքների վերականգնման, ինքնության պահպանմանն էր ուղղված համաժողովրդական ազատագրական շարժումը, որն այդ նույն օրերին թափ էր առնում Արցախում:

Հարգանքի տուրք մատուցելով սումգայիթյան կոտորածին զոհ գնացած մեր հայրենակիցների հիշատակին և դատապարտելով խտրականության, անհանդուրժողականության և այլատյացության ցանկացած դրսևորում՝ Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի խմբակցությունները և անկախ պատգամավորները.

պնդում են, որ Ադրբեջանի կողմից իրականացված ցեղասպանական ակտերի անպատժելիությունը հանգեցրեց զանգվածային նոր հանցագործությունների և Արցախի ժողովրդի դեմ պատերազմների,

վերահաստատում են հանձնառությունը՝ բռնությունների և տեղահանման ենթարկված ադրբեջանահայության իրավունքների վերականգնման հարցում,

հորդորում են միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպություններին ճանաչել ու դատապարտել սումգայիթյան ցեղասպանությունը,

կոչ են անում, որպեսզի Ադրբեջանն առերեսվի սեփական անցյալին, հրաժարվի պատերազմական հռետորաբանությունից ու դադարեցնի ցայսօր շարունակվող հայատյացության պետական քաղաքականությունը:

27 փետրվարի 2019թ.

ք. Ստեփանակերտ

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Wed, 27 Feb 2019 17:49:21 +0000
ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ԱՋԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱՀԱԲԵԿԻՉՆԵՐԻՆ ՍԻՐԻԱՅՈՒՄ ԲԱՑԱՀԱՅՏՎԵԼ Է ԳԱՂՏՆԻ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26166-2019-02-27-16-56-54 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26166-2019-02-27-16-56-54 ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ԱՋԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱՀԱԲԵԿԻՉՆԵՐԻՆ ՍԻՐԻԱՅՈՒՄ ԲԱՑԱՀԱՅՏՎԵԼ Է ԳԱՂՏՆԻ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ
Հարութ ՍԱՍՈՒՆՅԱՆ ՙԿալիֆոռնիա…

 Թուրք լրագրող Աբդուլլահ Բոզքուրտը Ստոկհոլմի ազատության կենտրոնի հետաքննական կայքէջում բացահայտել է, որ ՙԹուրքիայի մայրաքաղաք Անկարայում գաղտնի աղբյուրներից ստացված հարյուրավոր հեռախոսային գաղտնալսումների ձայնագրությունները ցույց են տալիս, թե ինչպես է նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի իսլամական կառավարությունը թույլ տվել և նույնիսկ հեշտացրել օտարերկրյա և թուրք զինյալների տեղաշարժը Թուրքիայի սահմանից դեպի Սիրիա՝ Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետության (ԻԼԻՊ, հայտնի է նաև որպես ԻՍԻՊ (ISIS) կամ Դաեշ) ջիհադիստների հետ կողք կողքի կռվելու համար՚։

Բոզքուրտի բացահայտած այս գաղտնի փաստաթղթերը ՙցույց են տալիս, որ ISIS-ի և թուրքական անվտանգության ծառայության աշխատակիցների միջև գոյություն ունեցող թաքուն համաձայնությունը թույլ է տվել մաքսանենգներին ազատորեն գործել թուրք-սիրիական 822-կիլոմետրանոց անապահով սահմանի երկու կողմերում՝ առանց Էրդողանի կառավարության կողմից հետևանքների։ Համաձայնագիրը նաև թույլ է տվել ISIS-ին մատակարարման գծեր անցկացնել սահմանի երկայնքով և վիրավոր զինյալներին բուժման նպատակով հետ տեղափոխել Թուրքիա՚։
ISIS-ի այս չարամիտ մաքսանենգ գործողության ղեկին Իլհամի Բալին է, ծնունդով սաուդցի 36-ամյա մի թուրք` Աբու Բաքր ծածկանունով։ Նա նպաստել և կազմակերպել է ՙմեծ թվով օտարերկրյա և տեղացի զինյալների շարժը թուրք-սիրիական սահմանի երկայնքով… Բալին նաև ISIS-ի համար ապրանքներ է տեղափոխել սահմանից, սկսած կոշիկից ու հագուստից, մինչև ձեռնաշղթաներ, անօդաչու թռչող սարքերի մասեր, հեռադիտակներ, վրաններ, լուսարձակներ և նույնիսկ նավակ։ Բացի այդ, գաղտնալսումները ցույց են տալիս, որ թուրքական կառավարությունը գիտեր 33 թուրք քաղաքացիների անունները և նրանց գտնվելու վայրերը, որոնք խոստացել էին աշխատել որպես վարորդներ ISIS-ի մաքսանենգության ցանցում՚, տեղեկացրել է Բոզքուրտը։
Թուրք դատախազների պաշտոնական մեղադրանքների համաձայն՝ ՙԲալին մեղադրվում է Թուրքիայի մայրաքաղաք Անկարայում 2015թ. երեք մահաբեր ահաբեկչական գործողությունների կազմակերպման մեջ, որոնք խլեցին 142 մարդու կյանք։ Մեկ տարի անց, քրեական դատարանը Բալիին ձերբակալելու ևս մեկ հրահանգ է տվել. նա կասկածվում էր ինքնասպան ահաբեկչության մեջ ունեցած դերակատարության համար, որը տեղի էր ունեցել 2015թ. հոկտեմբերի 10-ին Անկարայում և ամենամահաբերն էր Թուրքիայի պատմության մեջ։ Պայթյունի հետևանքով զոհվեց 105 խաղաղ բնակիչ, ներառյալ երկու ինքնասպան ահաբեկիչները, քանի որ ISIS-ի զինյալների հարվածն ուղղված էր հասարակական կազմակերպություններին և ձախակողմյան ու քրդամետ կուսակցությունների կողմնակիցներին, որոնք խաղաղ ցույց էին իրականացնում քաղաքի գլխավոր երկաթուղային կայարանի մոտ՝ 2015թ. նոյեմբերի 1-ի արտահերթ ընտրություններից մի քանի շաբաթ առաջ՚, պարզաբանել է Բոզքուրտը։ Թեև թուրքական իշխանությունները գիտեին Բալիի ճշգրիտ տեղը, և թուրքական դատարանները նրան ձերբակալելու մի քանի հրահանգ էին տվել, Էրդողանի կառավարությունը թույլ տվեց նրան ազատորեն տեղաշարժվել Թուրքիայի և Սիրիայի միջև։
Հեռախոսային գաղտնալսումները նաև ցույց տվեցին, որ ISIS-ը թեժ գիծ է ունեցել Սիրիայի և Թուրքիայի ահաբեկիչների միջև:
Գաղտնի ձայնագրությամբ նաև լսել են, թե ինչպես է Բալին ISIS-ին զեկուցում ջիհադիստների թվաքանակի մասին, որոնց նա օգնել է մաքսանենգ ճանապարհով անցնել Սիրիա։ ՙԸստ հեռախոսազրույցների գաղտնալսումների՝ միջին հաշվով մեկ օրում մեկ անցակետից ISIS-ը մաքսանենգությամբ թուրք-սիրիական սահմանով անցկացրել է 50-ից մինչև 100 զինյալ, որն ամենահամեստ հաշվարկներով կազմում է տարեկան ավելի քան 15 հազար մաքսանենգ՚, գրել է Բոզքուրտը։
Ջիհադիստներին Բալիի տրամադրած մեկ այլ կարևոր ծառայությունը նրանց բուժումն էր Անկարայի Դանիշմանլիք (M.I.S. Danismanlik) հիվանդանոցում։ Բալիի և Դանիշմանլիքի սեփականատեր Սավաս Դողրուի հեռախոսային խոսակցության գաղտնալսումից պարզվել է, որ ISIS-ի 16 զինյալների բուժման համար վճարվել է 62 հազար դոլար։ Մեկ այլ խոսակցության ընթացքում Դողրուն բողոքել է Սիրիայից մաքսանենգ ճանապարհով տեղափոխված ISIS-ի ահաբեկիչների վիրահատությունների համար չվճարված 150 հազար դոլարի հաշիվների մասին։
Գաղտնալսումներով մեղադրվում է նաև MIT-ը (Թուրքիայի ազգային հետախուզության կազմակերպությունը)՝ ջիհադիստներին օգնելու համար՝ խուսափելու տեղական ոստիկանությունից։ MIT-ի ղեկավար Հաքան Ֆիդանը նախագահ Էրդողանի մտերիմ վստահելի անձն է։ 2014-ին MIT-ի պաշտոնյաներին բռնել էին սահմանին զենքով բարձված մաքսանենգ բեռնատարներով, որոնք նախատեսված էին Սիրիայի ջիհադիստների համար։ Թուրքիայի կառավարությունը շատ արագ ազատ արձակեց MIT-ի աշխատակիցներին և դավաճանության մեջ մեղադրեց մաքսանենգ զենքերը բացահայտած լրագրողին։
Այնուհետև Բոզքուրտը հայտարարել է, որ լուրջ հարցեր կան ՙISIS-ի, Ալ Քաիդայի և այլ զինված ջիհադիստական խմբերի դատական գործերի վերաբերյալ, որոնք հետաքննվում, հետապնդվում և դատվում են Թուրքիայում։ ISIS-ի գործով զարմանալիորեն քիչ թվով մեղադրականները ցույց են տալիս, թե ինչպես թուրքական կառավարությունը չի ցանկանում հաջողությամբ վարել ISIS-ի դատական գործերը՚։
Բոզքուրտը ճիշտ է նշել, որ Էրդողանի կառավարությունն օգտագործում է ամենախիստ միջոցներ անմեղ լրագրողներին, իրավապաշտպաններին, դասախոսներին, քաղաքական ընդդիմադիրներին ձերբակալելու համար, սակայն շատ մեղմ է վարվում իրական ահաբեկիչների հետ. ՙԱյն փաստը, որ շատ դեպքերում ISIS-ի և Ալ Քաիդայի ձերբակալված անդամներին բաց են թողնում մի պարզ ապտակով, կարելի է բացատրել միայն քաղաքական քողարկմամբ և կառավարության կողմից տրամադրված պաշտպանությամբ՚։
Կարծում եմ, որ եվրոպական երկրները և Միացյալ Նահանգները պետք է խիստ միջոցներ ձեռնարկեն՝ Էրդողանի կողմից Սիրիայում ահաբեկիչներին աջակցությունը սահմանափակելու համար: Տարօրինակ է, որ Թուրքիան, որպես ՆԱՏՕ-ի անդամ, աջակցում և զինում է ահաբեկիչներին, որոնք սպանություններ են իրականացնում ՆԱՏՕ-ի անդամ մի շարք այլ երկրներում։ Նախագահ Թրամփի հայտարարությունը՝ Սիրիայից ամերիկյան ուժերի դուրսբերումն այն պատճառաբանությամբ, որ թուրքական զինված ուժերը կշարունակեն ISIS-ի դեմ պայքարը, վտանգավոր որոշում է, որը Թուրքիային թույլ կտա Սիրիայում և այլուր ահաբեկիչներին ուժեղացնելու համար…

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 27 Feb 2019 16:52:20 +0000
ԱԴՐԲԵՋԱՆ-ԵՎՐԱՄԻՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՄԱՁԱՅՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՉԻ ԿԱՅԱՆՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26165-2019-02-27-16-51-15 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26165-2019-02-27-16-51-15 ԱԴՐԲԵՋԱՆ-ԵՎՐԱՄԻՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՄԱՁԱՅՆՈՒԹՅՈՒՆԸ  ՉԻ ԿԱՅԱՆՈՒՄ
Վահրամ ԱԹԱՆԵՍՅԱՆ

 Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեն առաջիկայում քննության կառնի Ադրբեջանի առողջապահության նախկին նախարար Ալի Ինսանովի գործը։ Վերջինս կալանքի տակ է 2005 թվականից եւ պետական գույքի ապօրինի սեփականաշնորհման մեղադրանքով դատապարտվել էր 11 տարվա ազատազրկման։ 

Ինսանովի ազատազրկման ժամկետը լրանալուն ընդառաջ նրա դեմ նոր քրեական գործ է հարուցվել, առաջադրվել է բանտախցում արգելված հոգեմետ դեղամիջոցներ պահելու մեղադրանք, որով առողջապահության նախկին նախարարը դատապարտվել է լրացուցիչ 7 տարվա ազատազրկման։ Միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունները նրան ճանաչել են քաղբանտարկյալ։ Ինսանովի գործով կա ՄԻԵԴ վճիռը, որը, սակայն, Ադրբեջանի Գերագույն դատարանն ի կատար չի ածել։ Ի՞նչ որոշում կընդունի ԵԽ նախարարների կոմիտեն, ի՞նչ ընթացք կունենա Ինսանովի գործը՝ պարզ կլինի, հավանաբար, մարտի կեսերին։
Տեղեկություններ կան, որ իշխանությունները ձգտում են նրանից Իլհամ Ալիեւի անունով ներման խնդրագիր կորզել, բայց Ինսանովը հրաժարվում է՝ պնդելով, որ իրեն պետք է արդարացման դատավճիռ։ Այս ֆոնին Բաքու է ժամանել Եվրամիության պատվիրակությունը՝ փորձելով վերսկսել Համագործակցության պայմանագրի շուրջ բանակցությունները, որոնք ընդհատված են ավելի քան մեկ տարի։ Ինչպես հասկացվում է ադրբեջանական մամուլի որոշ հրապարակումներից, Ադրբեջան-Եվրամիություն հարաբերություններում փորձաքարը քաղաքական է։ Բաքուն փորձում է հասնել նրան, որ Համաձայնագրի նախաբանում ամրագրվի Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը հարգող ձեւակերպում, ինչպես նաեւ շրջանցվի երկրում մարդու իրավունքների եւ ազատությունների հարցերով պարտավորությունների մասը։ Եվրամիության բանագնացներն, ընդհակառակը, պնդում են, որ չի կարող լինել տնտեսական արդյունավետ եւ հեռանկարային համագործակցություն՝ առանց քաղաքական եւ քաղաքակրթական բաղադրիչների։
Ադրբեջան-Եվրամիություն բանակցությունները վերսկսելու վերջին նախաձեռնության մասին տեղեկատվությունը սուղ է։ Հայտնի է միայն, որ Եվրամիությունը ներկայացված է եղել երկու պատվիրակություններով, որոնք առանձին-առանձին հանդիպել են Ադրբեջանի արտգործնախարար Մամեդյարովի հետ։ Երեւում է, կողմերն ընդհանուր հայտարարի կամ նույնիսկ տեսակետների որոշակի մերձեցման չեն եկել։ Պաշտոնական տեղեկատվության մեջ խոսք չկա հետագա քննարկումների ճանապարհային քարտեզի մասին։ Իսկ դա նշանակում է, որ բանակցություններն առկախված են, կողմերը շարունակում են մնալ իրենց տեսակետին։ Ադրբեջանը շեշտը փորձում է դնել Եվրամիության առանձին երկրների հետ առեւտրատնտեսական կապերի կառուցման վրա։ Իլհամ Ալիեւը բազմիցս հայտարարել է, որ Եվրամիության հետ հարաբերություններում չպետք է առաջադրվեն քաղաքական եւ հումանիտար բնույթի նախապայմաններ։ Բաքուն մեծ զգուշավորությամբ է մոտենում այդ հարցերին՝ ամեն ինչում տեսնելով գործող իշխանության դեմ ՙդավադրության նախանշաններ՚։
Բացվել Եվրամիության առջեւ՝ նշանակում է գնալ քաղաքական համակարգի բարեփոխման, վերացնել ընդդիմության նկատմամբ ճնշումները, կուսակցություններին եւ հասարակական կազմակերպություններին տալ ազատ գործունեության իրավունքներ։ Ալիեւը չի կարող գնալ համակարգի բարեփոխման։ Ադրբեջանում իրավիճակը չափազանց պայթյունավտանգ է։ Հունվարի 19-ի ընդդիմության հանրահավաքին մասնակցել է 10 000-ից ավելի մարդ։ Վերջին տասնամյակում դա աննախադեպ երեւույթ է, որից իշխանությունները համապատասխան եզրակացություն են արել։
Բաքվի քաղաքային իշխանությունը մերժել է փետրվարի 23-ին հանրահավաք անցկացնելու ընդդիմության հայտը։ Պատճառաբանվել է, թե չկա վստահություն, որ կազմակերպիչները կարող են վերահսկել իրավիճակը եւ թույլ չտալ հասարակական կարգի խախտումներ։ Հասկացվում է, որ իշխանությունները տեղեկություն ունեն, որ հանրահավաքին կարող է մասնակցել արդեն մի քանի տասնյակ հազար մարդ, եւ բողոքի ալիքը կվերաճի ռեժիմի դեմ կոնկրետ գործողությունների։ Այս իրավիճակում, ինչ խոսք, Ադրբեջան-Եվրամիություն լիարժեք երկխոսություն չի կարող լինել։
Մեծ է հավանականությունը, որ Բաքուն կարող է դուրս գալ Բրյուսելի հետ բանակցությունների ռեժիմից՝ նախապատվությունը տալով ԵՄ առանձին երկրներում էներգետիկ ծրագրեր իրականացնելու հեռանկարին։ Ալիեւն, ըստ երեւույթին, հաշվարկել է, որ Եվրամիությունն իր էներգետիկ անվտանգությունը դիվերսիֆիկացնելու հնարավորության դիմաց կմեղմի Ադրբեջանից քաղաքական բարեփոխումների պահանջը։ Կարդարանա՞ այդ հույսը՝ ցույց կտա ժամանակը։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 27 Feb 2019 16:49:05 +0000
ՈՉ ԴՅՈՒՐԻՆ, ԲԱՅՑ ԵՎ ԱՐԴՅՈՒՆԱՎԵՏ ՃԱՆԱՊԱՐՀ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26164-2019-02-27-16-46-54 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26164-2019-02-27-16-46-54 ՈՉ ԴՅՈՒՐԻՆ, ԲԱՅՑ ԵՎ ԱՐԴՅՈՒՆԱՎԵՏ ՃԱՆԱՊԱՐՀ
Էմմա ԲԱԼԱՅԱՆ

 Փետրվարն ընդմիշտ զուգորդվեց հույսերի, պայքարի, հաղթանակի հետ: Փետրվարյան օրերը` իրենց բուռն, անսպասելի, հակասական իրադարձություններով, մտան քաղաքականության մեջ, թելադրեցին կանոնավոր բանակի ստեղծման մեծ անհրաժեշտության մասին: Փետրվարը հոգու այնպիսի շերտեր շարժեց՝ հաղորդելով ուժեղագույն լիցքեր յուրաքանչյուր հայի, ինչը խթանեց անցնելու դժվարին ճանապարհ առ հաղթանակ, առ պետականաշինություն: Փետրվարյան անսպասելի ու միևնույն ժամանակ շատ սպասված այդ լուրը Շարժման հզոր ալիքի մասին փոթորկեց նաև Մոսկվայում սովորող հայազգի զավակների հոգին: Նրանց մեջ էր նաև ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի ֆիզիկայի ինստիտուտի ասպիրանտ Գագիկ Բաղունցը, ով պաշտպանեց թեկնածուական թեզը, վերադարձավ հայրենիք և պատերազմական տարիներին մասնակցեց նախ ինքնապաշտպանական ջոկատներին, ապա ՊԲ ՀՕՊ զորքերիի կազմավորմանը` որպես ՀՕՊ գնդի շտաբի պետ:

1987-ի վերջերին Մոսկվայում ստեղծվել էր Ասպիրանտների և ուսանողների միություն` ի պաշտպանություն Ղարաբաղյան շարժման: Շարժմանը սատարող այդ խմբի հիմնական գործունեության խնդիրներից էր Ղարաբաղից եկած պատվիրակություններին սատարելը միտինգների ու ցույցերի տեսքով: Սկզբից շատ չէին, իսկ Շարժումը թափ առնելուն համընթաց, ընդլայնվեց նաև մասնակիցների թիվը՝ անցնելով 100-ից: Գ. Բաղունցը հիշում է այն հրճվանքը, որ ապրեցին, երբ միության կողմից կազմակերպված ցույցը նպաստեց Արցախից ժամանած մտավորականների պատվիրակության ընդունելությանը ԽՄԿԿ ԿԿ-ի բաժնի վարիչ Միխայլովի մոտ: Միությունը աջակցեց, որ մոսկվայաբնակ հայերի մեջ իրականացվի ստորագրահավաք, ինչը Իգոր Մուրադյանի հանձնարարությունն էր: Նա բերել էր մի նոթատետր, որտեղ նշված էին Մոսկվայի հայտնի մտավորականների անունները, հասցեները, հեռախոսահամարները: ՙԽնդիրն էր` կազմակերպել ստորագրահավաք` Գորբաչովին ուղղված ՙԲաց նամակի՚ տակ՚,- հիշում է Գագիկ Բաղունցը:
Մոսկվայից Շարժման ընթացքը շատ ավելի տագնապալի էր թվում: Պատվիրակները հետ էին դառնում, մասնակցում Ստեփանակերտում ու շրջկենտրոններում ընթացող միտինգներին, լիցք հավաքում ու վերադառնում ուսման: 1989թ. Բաղունցն ավարտեց ասպիրանտուրան, 90-ին պաշտպանեց թեկնածուական թեզը, ընդունվեց դոկտորանտուրա, ինչը 2-3 տարի հետո, գիտական ղեկավարի կանխատեսմամբ, պետք է ավարտվեր դոկտորական թեզի պաշտպանությամբ: Բայց իրավիճակը թեժանում էր, ու այլևս համբերելն անհնար էր: Եկավ Հայրենիքին ծառայելու ժամանակը:
Սկզբից դասախոսեց մանկավարժական ինստիտուտում, հետո մասնակցեց Ճարտարագիտական ինստիտուտի կազմավորմանը: Հատկացրին ամրացագիր, բայց երբ վտանգի տակ հայտնվեց փոքր հայրենիքը՝ Մարտակերտի շրջանը, թողեց դասախոսությունը և մեկնեց առաջնագիծ` Սլավիկ Ներսիսյանի ջոկատը, որտեղ ծառայում էր նաև հորեղբոր տղան` Իգոր Բաղունցը: Շատ նվիրված տղաներ էին, քաջաբար զոհվեցին 92-ին` Մեծ Շենի մոտակայքում տեղի ունեցած մարտերում՚,-ցավով հիշում է Գագիկը: Ինքը` Գագիկը, մինչև տղաների զոհվելը, վիրավորվեց Կարմիրավանի մարտերից մեկում և հոսպիտալացվեց:
1992 թվականին, երբ Ադրբեջանն սկսեց ռմբակոծել Ստեփանակերտը, խնդիր առաջացավ շատ կարճ ժամկետում կազմակերպել հակաօդային պաշտպանության ուժեր: Փնտրում էին տեխնիկական կրթությամբ մասնագետների: Առաջարկ ստացավ նաև Բաղունցը: Սկզբնական փուլում հավաքվեց մոտ 15-հոգանոց խումբ, որից 5-ն ուղարկվեց մասնագիտանալու Հայաստանում գտնվող ՀՕՊ մասնագետների մոտ: Ժամանակը սուղ էր, պետք էր արագ ծանոթանալ և տիրապետել սարքավորումներին, ուսումնասիրել ռազմական նրբությունները: Շատ արագ ընկալում ու սովորում են մասնագետների դասընթացները, արժանանում նրանց գովասանքին ու զարմանքին: Ի դեպ, ասենք, որ բոլոր այդ 5 տղաները փայլուն մասնագետներ էին իրենց ոլորտներում: Մեկը` Նիկոլայ Բաբայանը, ով ՀՕՊ գնդի հրամանատարն էր, իսկ հետո ՀՀ ԶՈՒ ՀՕՊ զորքերի պետը, Սաշա Գասպարյանը, որ հետագայում երկար տարիներ ղեկավարեց ՊԲ ՀՕՊ զորքերը, Արթուր Պողոսյանը, ով այժմ ՀՀ ԶՈՒ ՀՕՊ զորքերի պետի տեղակալն է, Ռազմիկ Հայրապետյանը, ով հետագայում դիվիզիոնի հրամանատարն էր: Սկզբնական փուլում բերվեց 3 ՙԿրՈ –ԸԽ՚ մարտական մեքենա, որոնք տեղադրվեցին Խնածախի, Մալիբեյլուի և Կրկժանի տեղանքներում: ՙՄասնագետները 7 օր մնացին մեզ մոտ, որպեսզի սովորեցնեն տիրապետել պրակտիկ հմտություններին: Գիշեր-ցերեկ ուսումնասիրում էինք տեխնիկական գրականությունը, համադրում իրականի հետ: 6-րդ օրը խփեցինք թշնամու մի ինքնաթիռ: Մասնագետները զարմացած էին, որ այդքան արագ յուրացրել և տիրապետել ենք տեխնիկային: Իրենց իսկ խոստովանությամբ, այդ մակարդակն իրենք ձեռք են բերել ռազմական ուսումնարանում 2-3 տարվա ընթացքում: Հենց այդ հիմքն էր, որ թույլ տվեց մեզ հետագայում ռազմական գործողությունների ընթացքում ոչնչացնել թշնամու տասնյակ ռազմական ինքնաթիռ և ուղղաթիռ՚,-պատմում է Գագիկը, հավելելով, որ այդ պատկերը նկատելի էր մեր նորաստեղծ բանակի բոլոր ոլորտներում: Բաղունցը դա բացատրում է Խորհրդային Միության ժամանակ կրթության բարձր մակարդակով, հատկապես ֆիզիկայի, մաթեմատիկայի արժևորմամբ, որը, ցավոք, այսօր ետ է մղված, բնականաբար, այսօրվա երիտասարդ սերնդի գիտելիքներն էլ խիստ զիջում են 80-90-ականների մակարդակին: ՙԴա բացասական է անդրադառնում պետականաշինության բոլոր ոլորտներին, այդ թվում նաև բանակին՚,- շեշտում է Գ. Բաղունցը:
Ադրբեջանը հետևողականորեն օգտագործում էր ավելի ու ավելի ժամանակակից սպառազինություն: Մարտական ինքնաթիռներն ավելի մեծ բաձրությունից էին ռմբակոծում ԼՂՀ բնակավայրերը: ՙՊետք էր ընդունել քաղաքական որոշում` ՀՕՊ-ը հասցնել տեխնիկապես ավելի բարձր մակարդակի, ինչը, բնականաբար, լուրջ ֆինանսավորում էր պահանջում: Որոշումն ընդունվեց, ինչը հնարավորություն ընձեռեց կառուցել հուսալի և ամուր պաշտպանություն մեր երկրի օդային սահմաններին՚,-ընդգծում է Բաղունցը՝ հիշելով նաև, որ բոլոր խնդիրները դրանով չլուծվեցին, ինչը կապված էր Արցախի ռելիեֆի հետ: Լուրջ խնդիրներ կային թշնամու ցածր թռչող ինքնաթիռների հետ պայքարելու հարցում: Պայքարի ձևը հուշեց ԼՂՀ ՊԲ գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ Զինևիչը. նա ասաց, որ կա սովետական բանակի արդյունավետ փորձ: Այդ գործն իր վրա վերցրեց ՀՕՊ-ի շտաբը, ինչի արդյունքում զգալիորեն բարձրացավ ՀՕՊ մարտական գործողությունների արդյունավետությունը:
Այսօր ՀՕՊ-ն արդիականացվել է ժամանակակից սպառազինությամբ: ՀՕՊ-ում ծառայում են պրոֆեսիոնալ սպաներ, որոնք հաճախ են գործուղվում համապատասխան զորամասեր՝ կատարելագործման համար:
Գագիկ Բաղունցն այսօր էլ շարունակում է գործունեությունը դասավանդման ասպարեզում՝ նա իր հարուստ գիտելիքները տալիս է երիտասարդներին, կազմակերպում սեմինարներ, կոնֆերանսներ` հրավիրելով աշխարհի տարբեր երկրների գիտնականների: Նման մի կոնֆերանս կազմակերպվել էր անցյալ տարի, որը նվիրված էր քվանտային ֆիզիկայի հիմնախնդիրներին: Եկել էին հայտնի ֆիզիկոսներ, գիտական հանրությանը, ուսանողներին ծանոթացրել այդ չափազանց կարևոր ոլորտի զարգացումների հետ, ինչը մեծ արձագանք է գտել աշխարհում և միաժամանակ փոթորկել Ադրբեջանը:
Վերջին ամիսներին լուրջ և ծավալուն աշխատանքներ է կաատարվում Տիեզերական ճառագայթների հետազոտման ծրագրի շրջանակներում: Այսօր մոտ 60 երկրներում տեղադրված են համապատասխան կայաններ, որոնցից 2-ն էլ պետք է տեղադրվեին Հայաստանում: Դրանցից մեկը, Գ. Բաղունցի միջամտությամբ, տեղադրվեց մեզ մոտ, ինչի շնորհիվ նոր գիտական ուղղություն է բացվել Արցախում: Բայց նա գտնում է, որ կրթության և գիտության նկատմամբ անհրաժեշտ է շատ ավելի լուրջ վերաբերմունք դրսևորել: Դա պետք է դառնա համազգային խնդիր, որպեսզի ամենուրեք դաստիարակենք բարձր մակարդակի մասնագետներ, ինչը կօգնի նոր սերնդին ավելի մեծ թափով զարգացնել մեր երկիրը:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 27 Feb 2019 16:44:11 +0000
ՇԱՐԺՈՒՄԸ, ՀԻՐԱՎԻ, ՄԵԾ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅՈՒՆ ԷՐ... http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26163-2019-02-27-16-42-23 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26163-2019-02-27-16-42-23 ՇԱՐԺՈՒՄԸ, ՀԻՐԱՎԻ, ՄԵԾ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅՈՒՆ ԷՐ...
Գրի առավ Լաուրա…

Արցախյան շարժման սկզբնական փուլում բանագնացների մի քանի խմբեր են մեկնել Մոսկվա՝ ժողովրդի ձայնը հասցնելու ԽՍՀՄ բարձրագույն մարմիններին։ Առաջին երկու խմբերի մեկնումն սկզբում գաղտնի էր պահվում։ Նրանց մասին ժողովուրդն իմացավ հետո…
Բանագնացների երկրորդ խմբում էր նաև Յուրի Գրիգորյանը, կամ` ինչպես ընկերներն են անվանում՝ գիշեցի ՅՈՒՐԱՆ… Քաջ ու հայրենասեր մի անձնավորություն, ով այսօր էլ հավաստիացնում է, որ նույն զինվորն է ու պատրաստ է հարկ եղած դեպքում զենք վերցնել՝ հանուն հայրենի հողի պաշտպանության…
Պատմում է Յուրի ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ։

-Մեր խմբում ընդգրկված էին 13 հոգի՝ Արկադի Կարապետյան, Սերժ Առուշանյան, Քրիստափոր Խաչատրյան (Ստեփանակերտ), Վազգեն Բալայան (Սոս), Արթուր Մկրտչյան (Հադրութ), Սլավիկ Առուշանյան (Ասկերան), Գուրգեն Շահրամանյան, Գևորգ Սաղյան (Մարտունի), Ջամիլ Մարտիրոսյան (Նորագյուղ), Արմո Առստամյան և ես՝ Գիշուց։ Հունվարի 13-ին մեր պատվիրակությունն առանձին խմբերով հասավ Երևան։ Յուրաքանչյուրն իր հաշվին արձակուրդ էր ձևակերպել՝ իբր անձնական գործով է գնում։ Մեր ընտանիքի անդամները նույնիսկ չգիտեին, թե ուր և ինչու ենք գնում։ Ամեն ինչ գաղտնի էր պահվում։ Երևանում հանդիպեցինք Զարեհ Մելիք-Շահնազարյանի տանը, որն այդ ժամանակ, ինչպես հասկացանք, գաղտնի հավաքատեղի էր հանդիսանում։ Այնտեղ էին նաև Իգոր Մուրադյանն ու Զորի Բալայանը։ Վերջինս ամեն տեղ ուղեկցում էր մեզ։ Եկավ նաև Սերո Խանզադյանը, զրուցեց մեզ հետ… Ոգեշնչված էր, մեզ էլ ոգևորեց, խորհուրդներ տվեց։
Հունվարի 5-ին տարբեր ուղերթներով մեկնեցինք Մոսկվա։ Մեզ այնտեղ դիմավորեցին և տեղավորեցին (Զորի Բալայանը նախապես հոգացել էր այդ մասին)։ Նախապես իմանալով, որ ԽՄԿԿ Կենտկոմում գոյություն ունի ազգամիջյան հարցերի գծով ենթաբաժին, որի ղեկավարն էր Վ. Միխայլովը, ուզում էինք հանդիպել նրա հետ, սակայն մեզ ասացին՝ Միխայլովը հիվանդ է, աշխատանքի չի գալիս։ Որոշեցինք հանդիպել Քաղբյուրոյի անդամներից որևէ մեկին։ Մեզ հայտնեցին, որ մեր պատվիրակությանը կընդունեն հունվարի 7-8-ին։ Իրոք, այդպես էլ եղավ։ Հունվարի 7-ին պատվիրակության անդամներս հավաքվել էինք ԽՄԿԿ Կենտկոմի ընդունարանի մոտ։ Ընդունարանի վարիչ Ա.Կրիգինը, լսելով մեզ, դիմեց Իգոր Մուրադյանին` ասելով. ՙՀասկացանք, սրանք ղարաբաղցիներ են և իրենց հարցով են եկել, իսկ Դուք ինչի՞ համար եք եկել Երևանից…՚: Մինչ Իգորը կպատասխաներ` Ջ.Մարտիրոսյանն անմիջապես ասաց. ՙԵրբ ռուսներին սպանում էին Կիրովաբադում և այլուր, դուք անտարբե՞ր էիք երևույթի հանդեպ՚: Կրիգինը ոչինչ չպատասխանեց:
Հունվարի 8-ին մեզ պետք է ընդուներ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահի առաջին տեղակալ Պ.Դեմիչևը: Ասացին` ձեզնից միայն մեկին: Ապա ճշտեցին` Վազգեն Բալայանին` որպես Գերագույն խորհրդի պատգամավորի: Բայց քանի որ Վազգենը ռուսերենին լավ չէր տիրապետում՝ միջամտեցինք, որ մեկն էլ գոնե հետը գնա: Թույլատրեցին Արթուր Մկրտչյանին: Դեմիչևն իր` Կենտկոմի իշխանությունների անհանգստությունը հայտնեց բարձրացված հարցի վերաբերյալ, բայց միաժամանակ նաև հուսադրեց` ասելով, թե պահանջի մեջ ազգայնամոլության նշույլ չկա, հարցն արդարացի է դրված: Ասաց, որ կստեղծվի հատուկ հանձնաժողով, որը մանրամասն կուսումնասիրի հիմնահարցը:
Հունվարի 11-ին մեզ հաջողվեց հանդիպել նաև Վ. Միխայլովի հետ: Նրա մոտ ևս դատարկաձեռն չմտանք. տարել էինք փաստաթղթերի կրկնօրինակները, բազմաթիվ նամակներ, դիմումներ՝ ժողովրդի անունից: Բոլորին ընդունել հնարավոր չէր, և որոշեցին ընդունել հինգ հոգու: Մեկն էլ մեր հայրենակից, գեներալ-մայոր Ռաֆիկ Հարությունովն էր` Մարտակերտի շրջանի Սարով գյուղից: Նա Ղարաբաղի հիմնախինդիրները ներկայացրեց ռազմական ասպեկտով, Սլավիկ Առուշանյանը` քաղաքական, Արթուր Մկրտչյանը` պատմական, իսկ Իգոր Մուրադյանը` տնտեսական: Քաղաքավարությամբ ընդունելով և ուշադիր լսելով, Վ. Միխայլովը խոստացավ հարցն ուսումնասիրել և ամեն ինչի մասին զեկուցել Կենտկոմին:
Հունվարի 12-ին մեր պատվիրակությունը վերադարձավ Երևան: Դարձյալ հավաքվեցինք Զարեհ Սամսոնովիչի տանը: Զորին մեզ գրքեր նվիրեց: Գաղտնի էլ պիտի վերադառնայինք Ստեփանակերտ` որոշելով ժողովրդի մեջ մի առ ժամանակ լուրեր չտարածել: Բայց պարզվեց, որ մեր գնալուց հետո Բաքվից զանգել էին կուսակցության ԼՂ մարզկոմ և հարցրել` ո՞ւր են ձեր կոմունիստները, ինչո՞ւ եք թույլ տվել…
Հետո… Հետո ամեն ինչ սկսեց զարգանալ արագ թափով. ցույցեր, հանրահավաքներ` ՙԱրդար պահանջ` ոչ մի նահանջ՚ և մի շարք այլ կարգախոսներով: Երեք տասնյակից ավելի տարի է անցել, և հետադարձ հայացք ձգելով այն օրերին` համոզված կարող եմ ասել, որ Շարժումն, իրոք, մեծ անհրաժեշտություն էր: Մենք աշխարհին ապացուցեցինք, որ այս հողի վրա ապրում է բռնությունը չհանդուրժող, մարտի դաշտում իր արժանապատվությունը բարձր պահող հայության հատվածներից մեկը:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 27 Feb 2019 16:40:46 +0000
ԽՈՋԱԼԼՈՒ. ԼԵԳԵՆԴ ԵՎ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26162-2019-02-27-16-37-56 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26162-2019-02-27-16-37-56 ԽՈՋԱԼԼՈՒ. ԼԵԳԵՆԴ ԵՎ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Նորայր ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

 Ադրբեջանում արդեն հերթական տարին պաշտոնական մակարդակով ու բավական մեծ աղմուկով փետրվարի 26-ին նշում են Խոջալլուի, այսպես ասած, կոտորածի օրը: Եվ դա այն դեպքում, երբ 1990-ականներին ձգտում էին լռության մատնել շատ մանրամասներ, քանի որ դրանք, մեղմ ասած, այնքան էլ ձեռնտու չէին Բաքվի ղեկավարությանը: Մոտ երեք տասնամյակ անց, երբ սերունդ է փոխվել, երբ հանցագործության իրական պատկերը հաջողվել է աղավաղել, թեման օրակարգում է պահվում պարզապես շահարկումների, շանտաժի համար: Իսկ Արցախում 1992-ի փետրվարի 25-26-ի ռազմագործողությունը հիշում են որպես անհրաժեշտություն Ստեփանակերտը, ապա եւ Արցախը մահվան օղակից ազատելու ճանապարհին:

1990-ականների սկզբին Ստեփանակերտի հարեւանությամբ գտնվող Խոջալլուն հատուկ նշանակություն էր ստացել: 1988-92 թվականներին բնակչությունը եռակի ավելացվել էր. եւ արդեն 92-ի սկզբին այդ բնակավայրը դարձել էր Արցախի տարածքում ադրբեջանական խոշոր կրակակետերից մեկը՝ զիջելով միայն Շուշիին: ՙՀետագայում հաստատված փաստերն ի մի բերելով՝ կարող ենք ասել, որ առնվազն 1000 անդամ ուներ այստեղ հաստատված զինված խմբավորումը՚,- թվերն ու փաստերն է ի մի բերում Արցախի ԱԽ քարտուղար, 1992թ. փետրվարին, Ասկերանի ինքնապաշտպանական ուժերի հրամանատար Վիտալի Բալասանյանը: 1991-92թթ. Խոջալլուն կատարում էր իր դերը՝ հրետակոծելով Ստեփանակերտն ու հարեւան հայկական բնակավայրերը, խաթարելով Ստեփանակերտի կապը Ասկերանի եւ Մարտակերտի հետ: Խոջալլուն նաեւ Արցախի օդային ճանապարհն էր փակել՝ արգելափակելով օդանավակայանը: ՙՄենք պետք է օր առաջ վնասազերծեինք այդ կրակակետը՝ Ստեփանակերտը կրկնակի, եռակի պաշարումից ազատելու համար՚,- վերահաստատում է Վիտալի Բալասանյանը:
Ռազմագործողության կազմակերպիչները նաեւ խաղաղ բնակչության տարհանման անհրաժեշտությունն էին հաշվի առել: Ասկերանի ինքնապաշտպանական ուժերի հրամանատարն անվտանգ միջանցք էր ապահովել՝ Խոջալլուից մինչեւ Աղդամի մատույցները: Գեներալ Բալասանյանը հիշում է. ոչ միայն միջանցք են թողել, այլեւ բոլոր հնարավոր միջոցներով Խոջալլուի բնակչությանը տեղեկացրել այդ մասին: ՙԲոլոր միջոցներով տեղեկացրել ենք: Ե՜վ թռուցիկներ ենք տարածել, և՜ կապի միջոցներով ենք տեղեկացրել: 23-ին, 24-ին, անգամ ռազմագործողությունը սկսելիս՝ 25-ին՚,-արվածը վերահաստատում է նա:
Խոջալլուի բնակչության մեծ մասը հասցրել է հեռանալ: Մոլորված խմբերը, որոնք հանդիպել են հայկական ջոկատներին, հաջորդ օրերին են հանձնվել ադրբեջանական կողմին: Զանգվածային սպանությունները կատարվել են Աղդամի մատույցներում, Ադրբեջանի ժողճակատի կողմից վերահսկվող տարածքում: ՙԿոտորած, եթե այդպիսին եղել է, եղել է ոչ թե բուն Խոջալլուի տարածքում, ոչ թե անվտանգության միջանցքում, այլ արդեն Աղդամի մատույցներում, Խոջալլուից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա եւ ադրբեջանական դիրքերի հարեւանությամբ՚,- ընդգծում է վերլուծաբան Վահրամ Աթանեսյանը: ՙԵթե այդ դիակները մեր տարածքում են եղել, ապա ինչպե՞ս են դրանք նկարել: Աբսուրդ է: Այսինքն` մենք ադրբեջանական լրատվամիջոցներին թո՞ւյլ ենք տվել գալ, նկարել, գնալ: Նկարահանումները գետնից են արված՚,- առողջ տրամաբանությանն է հղում անում Վիտալի Բալասանյանը:
Այդ օրերին Ադրբեջանում ոչ ոք Խոջալլուի դեպքերի համար հայերին չէր մեղադրում: Խնդիրը ներիշխանական պայքարն էր: ՙԱյդ ժամանակ Ադրբեջանում խնդիր էր դրված իշխանափոխություն կատարել: Դա արվեց Խոջալլուի դեպքերից օրեր անց: Գործող իշխանությանը մեղադրեցին անգործության, Խոջալլուն չպաշտպանելու մեջ: Անգամ խորհրդարանական հանձնաժողով է ստեղծվել՝ Խոջալլուի մեղավորներին գտնելու համար: Խոսքը, բնականաբար, Ադրբեջանի նախկին իշխանությունների մասին է՚:
Հայերին սկսեցին մեղադրել մի քանի տարի անց, երբ Ադրբեջանում իշխանության եկան Խոջալլուի հանցագործության կազմակերպիչները: ՙՔաղաքականությունը կտրուկ փոխվեց, երբ իշխանության եկավ Հեյդար Ալիեւը: 1994թ. հրամանագրով Խոջալլուի ցեղասպանության օր հռչակեց ՝ Խոջալլուի դեպքերով խորհրդարանական հանձնաժողովի աշխատանքը կասեցնելով եւ քրեական գործը կարճելով՚,- հիշեցնում է Վահրամ Աթանեսյանը:
Խոջալլուն այսօր դարձել է ադրբեջանական քարոզչամեքենայի գլխավոր գործիքներից մեկը: Վահրամ Աթանեսյանն անկեղծանում է՝ հայկական կողմը թերագնահատեց Բաքվի կեղծարարության դերը եւ այսօր լուրջ խնդիր ունի: Ինքը Խոջալլուի թեմայով հրապարակումների անգամ գրքույկ ունի, բայց դա էլ շատ քիչ է համարում: Ցեղասպանության իրական դեպքերը մնացել են ստվերում: ՙ1992-ի հունվարի վերջերին Ադրբեջանի նախագահը բաց տեքստով հրահանգել է հրթիռակոծել, ոչնչացնել Ստեփանակերտի բնակֆոնդը, Ղազանչիի ողբերգության մասին այսօր միջազգային հանրությունը ոչինչ չգիտի, նույն թվականի գարնանը Մարաղայի հայության կոտորածն է իրականացվել: Սրանք փաստեր են, որոնք ցույց են տալիս, որ Բաքուն բոլոր դեպքերում, երբ դրա հնարավորությունն ու առիթն ունեցել է, արցախահայության հանդեպ ցեղասպանական ակտ է իրականացրել՚,- թվարկում է Վահրամ Աթանեսյանը:
Այս թեմայով համակարգված պայքարի անհրաժեշտությունն է մատնացույց անում վերլուծաբանը եւ հիշեցնում՝ դա նաեւ նախորդ տարիներին է ասել:

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 27 Feb 2019 16:35:51 +0000
ԴԺՈԽՔԻՑ ՄԱԶԱՊՈՒՐԾ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26161-2019-02-27-16-34-35 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26161-2019-02-27-16-34-35 ԴԺՈԽՔԻՑ ՄԱԶԱՊՈՒՐԾ
Սիրվարդ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

 ՙԽորհրդային ինտերնացիոնալիզմ՚ կոչվող փուչիկը պայթեց մեկ օրում... Արյուն հեղվեց նախ Սումգայիթում, հետո` Բաքվում, Գանձակում, այլուր։ Իր կյանքի լավագույն տարիներն ադրբեջանական Սումգայիթ քաղաքում անցկացրած Արինա Ֆիրյանին արդեն 31 տարի քուն ու հանգիստ չեն տալիս գլխով անցածն ու վերապրածը։ 87-ամյա Արինա տատիկը չի կարողանում ձերբազատվել տանջող հիշողություններից, որոնք մշտապես թարմ են ու ասես հետապնդում են նրան...

1932 թվականին Մարտակերտի շրջանի Ջանյաթաղ (ներկայումս Ճանկաթաղ) գյուղում լույս աշխարհ եկած աղջնակը մի մատ էլ չկար, երբ հայրը՝ Նիկոլայ Ֆիրյանը, մեկնեց բանակ, մասնակցեց Մեծ Հայրենականին ու այդպես էլ տուն չդարձավ։ Մայրը՝ Մանուշակը, յոթ զավակներին միայնակ մեծացրեց։ Արինան գյուղի դպրոցն ավարտեց գերազանց գնահատականներով, ընդունվեց Ստեփանակերտի գյուղատնտեսական տեխնիկումի դաշտավարական բաժինը։ Այդտեղ էլ լավ էր սովորում, բայց դժվար ապրուստի պատճառով կիսատ թողեց, գնաց Բաքու՝ քեռու մոտ, այնտեղից էլ՝ Սումգայիթ։ Աշխատանքի անցավ քիմիական գործարանում, աշխատեց գրեթե չորս տասնամյակ, տուն- տեղ դրեց: Քաղաքի կենտրոնում էր ապրում, մինչև հայտնի արյունոտ օրերը։
Հայ¬ռուս¬ադրբեջանցի ապրում էին կողք կողքի, օգնում ու սատարում էին իրար։ Փետրվարի 25-ի լույս 26-ի գիշերն աշխատանքի էր, եռահերթ էր աշխատում, իր գործին էր՝ ՙդավին անտեղյակ, ցավին անտարբեր՚։ Քաղկոմի շենքին հարող կենտրոնական հրապարակում շարված տասնյակ տանկերը նրան տարօրինակ թվացին, իսկ երկար շինելներով զինվորականները նրան հիշեցրին պատերազմի մասին պատմող ֆիլմերի ու գրքերի գլխավոր հերոսների մասին... Որտեղի՞ց իմանար, որ քաղաքում ազգամիջյան խլրտումներ են սկսվել։ Նույնիսկ երբ գիշերվա հերթափոխի ժամին թուրք աղջիկներից մեկը՝ հերթափոխի պետ Թառլանը, զարմացած հարցրեց. ՙԱրինա խալա, գործի՞ ես եկել՚, նրա զարմանքից էլ բան չհասկացավ։ Հերթափոխի ընկերուհին` Կուբաթլուից եկած մի անգրագետ աղջիկ, ով տառերն էլ չգիտեր և հաճախ էր դիմում Արինայի օգնությանը, փութաց` գիշերվա կեսին հնչած հեռախոսազանգին պատասխանելու։ Արինան ինքզինքը հավաքեց, երբ լսեց նրա տագնապալից ձայնը. ՙԱյստեղ հայ չի աշխատում՚... Այդ կինը վախից դողում էր. դրեց ընկալուչն ու թե՝ ՙԱրինա բաջի, ասում են` գիտենք, այդտեղ հայ է աշխատում, էսա գալիս ենք գլուխը կտրենք՚։
-Ոտքերս սկսեցին դողալ,¬ վերհիշում է զրուցակիցս,¬ առաջին բանը, որ միտքս եկավ՝ գնալ գործարանի վարչական շենք, մտնել դիսպետչերների (հերթակարգավարներ) մոտ, որտեղ հիմնականում ռուսներ էին, մտածում էի՝ ռուսներն օրինապահ են, ինձ կօգնեն։
Այդպես էլ վարվեց, գնաց ու պատմեց իրողության մասին ու մինչև լույս նստեց նրանց մոտ։ Երբ լույսը բացվեց, նա եկավ գործարան, աշխատանքից հեռանալու դիմում գրեց։ Հերթափոխի պետը փորձեց համոզել, որ մնա, մի քանի խուլիգանների գործ է, ասաց, ամեն ինչ լավ կլինի, բայց Արինան անդրդվելի էր, այդ տանկային շարասյուները նրա մոտ վախ էին առաջացրել, մի խումբ խուլիգանների համար այդքան տանկերն ինչո՞ւ էին փողոց հանել։ Հենց ամսի 26-ին էլ մեկնեց Բաքու՝ ավագ քրոջ մոտ, այնտեղ դեռևս հանգիստ էր։ Մի քանի օրից ետ եկավ, ձևակերպեց արձակուրդայինն, այս անգամ էլ Սարատով գնաց՝ զարմուհու մոտ։ Երբ վերադարձավ, բոլոր հայերին հավաքել էին քաղկոմի շենքում, չորսհարկանի շենքը լի էր հայերով, ասեղ գցելու տեղ չկար։ Մի շաբաթ մնաց այդտեղ։ Հետո նրանց տեղափոխեցին զինվորական ավանը, այստեղ էլ մի շաբաթ մնացին վրանների տակ։ Մոսկվայից ներկայացուցիչներ եկան, իրենց հարցեր էին տալիս։ Զրուցակիցս չի մոռանում, թե ինչպես էին մի ջահել մանկամարդ աղջկա հարցաքննում, թե ինչպես են սպանել ծնողներին, իսկ նա, հայացքն անորոշությանը հառած, միզում էր ու չէր զգում` ինչ է կատարվում իր հետ։
Ողջ ընտանիքից միայն նա էր կենդանի մնացել։ 8 օր հետո տեղավորվեցին շարքերով կանգնած ավտոբուսների մեջ։ Մինչ այդ գալիս, հորդորում էին մնալ, ասում էին, արդեն խաղաղ է, ասում էին` լավ կլինի, մնացեք, բայց մարդիկ ձգտում էին ժամ առաջ փախչել այդ գեհենից։ Այդ 8-9 օրվա ընթացքում ինչե՛ր ասես, որ չէին տեսել, ինչե՛ր միայն չէին զգացել։ Արինա տատիկն առ այսօր ծառս է լինում այն ստի ու կեղծիքի դեմ, որ ասում են՝ 3 օր տևած անկարգություններ, դրանք անկարգություններ չէին, այլ կազմակերպված հանցագործություն, որ վեր է բոլոր մարդկային պատկերացումներից։ Իսկ զրուցակիցս կենդանի վկան ու անկանատեսն է այդ անմարդկային չարագործությունների։ Սումգայիթցիների մեծ մասն Արցախից գնացած հայեր են։ Արցախցիներն են Սումգայիթը կառուցել, դա գաղտնիք չէ` ասում է Արինա տատիկը։ Լիքը տուն-տեղը թողեց ու կրկին Բաքու եկավ, անցած անգամ, երբ մի քանի օր հետո տուն էր վերադարձել, բանալին տվել էր 3-րդ հարկի ազգությամբ ռուս հարևանուհուն, տան ամեն ինչ իր տեղում էր: Ում հաջողվել է, տունը փոխանակել է, իսկ ով չի հաջողել, մնացել է առանց ինչքի ու տանիքի։ Արինան նաև հայաստանաբնակ թուրքերի է հանդիպել, որոնք վկայում էին, որ հայերն իրենց մի ցուրտ խոսք անգամ չեն ասել, իսկ նրա տանը տիրացել է յոթ երեխա ունեցող մի ընտանիք։ Երբ արդեն քրոջ տանն էր` Բաքվում, հարևան թուրքերից մեկը երեկոյան այցելեց իրեն և հուշեց, որ Բաքվում Սումգայիթից ավելի վատթար է լինելու, ասաց նաև, որ գիշերը քաղաքից դուրս հավաքվում և հրահանգներ են ստանում։ Ընդհատակի ղեկավարը նրանց խստիվ պատվիրում էր հայերին փող չտալ և այնպիսի օյին բերել նրանց գլխին, որ ամեն ինչ թողնեն ու փախչեն։ Արինա տատիկը հերթով պատմում է ոճրագործների ՙդասերը՚, որին և ինքն է անձամբ ներկա գտնվել և մի մասն էլ դրկից -բարեկամներից է լսել։ Սումգայիթի քաղկոմի շենքի առջև շուրջ 15 դեռատի աղջիկների (կլինեին 13-14 տարեկան) մերկ պառկեցրել էին ասֆալտին, ու խուժանը բռնաբարում էր օրը ցերեկով: Այդ աղջիկների այլանդակված դեմքերն Արինան առայսօր չի մոռանում։ Սումգայիթի կենտրոնական հրապարակում փետրվարի 26-ի հավաքի ժամանակ մի թուրք աղջիկ Լենինի արձանի մոտ բեմ էր բարձրացել և գոռում էր, որ 30 հայ երիտասարդներ իրեն բռնաբարել են։ Երբ ՙկոմսոմոլները՚ նրան բեմից իջեցրին, սադրիչը խոստովանեց, որ երեք ռուբլի են տվել իրեն և հուշել` ինչ խոսի բեմից։

Մի օր էլ ականատես եղավ, թե ինչպես է իրենց ԲՇԿ-ի պետը՝ Մահեռամովան (անունը չի հիշում) ջարդարարներին գլխին հավաքած հաշիշ բաժանում։
-Այդ ազգը գազան է,-ասում է զրուցակիցս,- որ մեկ այլազգին 80-ամյա կնոջ գլուխն այնքան կպահի գազօջախի վրա, մինչև շունչը փչելը, քանի-քանիսին են բարձրահարկերից նետել։ - Մեր թաղամասից մի տղայի, որ բանակից նոր էր եկել տուն ու դեռ չէր հասցրել զինվորական համազգեստը հանել, նետել են շենքի պատուհանից։ 4-րդ միկրոշրջանում թալիշցի իմ ընկերուհու հարևանուհու` Ռաիսա Մելքումյանի ընտանիքը բնաջնջել են։ Իսկ գիտե՞ք Ռաիսային ինչպես են սպանել, ամուսնու գլուխն իսկույն կտրել են, իսկ նրան յոթ հոգով քաշ են տվել նկուղը։ Դատի ժամանակ այդ յոթի հրեշավոր խոստովանությանը աշխարհն է տեղյակ... ի՞նչ ասեմ, գազանն էլ այդպես չէր վարվի, նրանցից ամեն մեկը պահել են կնոջ ձեռքերը, ոտքերն ու գլուխը, իսկ երկու հոգի բահի կոթով խառնել են կնոջ որովայնը։ Մեզ հսկող ռուս զինվորներից մեկը խոստովանեց, որ երբ իրենց տագնապով ինքնաթիռ բարձրացրին, մտածում էին, որ իրենց Աֆղանստան են տանում, բայց այստեղ իրենք Աֆղանստանից էլ ահավոր դեպքերի ականատես եղան։ Երկրորդ միկրոշրջանում ապրող ընկերուհիս` Շուրան, պատմեց, թե ինչպես է պատուհանից տեսել շենքերի արանքից գողեգող դուրս եկած թուրքին, ով գետնից մի աղյուս վերցնելով` խփել է ռուս զինվորի գլխին ու տեղնուտեղը սպանել։ Լենինի փողոցի վրա նորապսակներին պատուհանից նետել են ու օժիտը հափշտակելով` սպանել են նաև ընտանիքի անդամներին։
Հրաժեշտից առաջ Արինա տատիկը մեզ խոստովանեց, որ շատ է սիրում հայ ֆիդայիների մասին պատմող գրքեր կարդալ։ Նա այդ վրիժառուներին շատ է սիրում, և եթե նորից աշխարհ գար ու պատմությունը կրկնվեր, ինքն առանց վարանելու կմիանար նրանց ու կլուծեր հայի վրեժը։
Նրա հայրենի գյուղն էլ է թուրքը հրո ճարակ դարձրել, այստեղ էլ թուրքերը մորթել են իր ուսուցիչներին՝ Սուրեն և Արևհատ Դանիելյաններին, իսկ իր մորը՝ Մանուշակին, բարեբախտաբար, ձեռք չեն տվել, ու երբ եկել է, որ Ստեփանակերտի նկուղներից մեկում ծվարած մորը Հայաստան տանի, վախեցած մայրը իրեն չի ճանաչել։ Հետո, երբ հիշողությունը քիչ-քիչ վերականգնվել է, ամեն օր խնդրում էր իրեն գյուղ տանել, ցանկությունն էր նստել բակի սուրբ ծառի տակ ու մեռնել։ Այդպես էլ եղավ. 1994թ. հունիսի 26-ին Արինան մեծ դժվարությամբ 99-ամյա մորը տարավ գյուղ և երկու ամիս անց` օգոստոսի 26-ին, Մեծ մայրը, իրենց տառապած ու տանջված Այան, վերջին անգամ նայեց իր դրախտ այգուն ու ավանդեց հոգին։
Դժոխքից մազապուրծ զրուցակիցս պատմում է ու չի հոգնում, վերապրում է ու անկեղծ խոստովանությամբ քոնը դարձնում այն բոլոր ապրումներն ու զգացողությունները, որոնք համամարդկային ցավի մաս են կազմում, ու ակամայից ինքդ էլ ձեռքդ տանում ես այն կոչնակին, որն ահազանգում է գիշեր ու տիվ բռնել ոճրագործի հրեշավոր ձեռքը, որ այլևս երբեք սումգայիթները չկրկնվեն...

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 27 Feb 2019 16:31:32 +0000
ԳՐԻՊԻ ԵՎ ՍՈՒՐ ՇՆՉԱՌԱԿԱՆ ՎԱՐԱԿՆԵՐՆ ԱՃԵԼ ԵՆ 2 ԱՆԳԱՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26160-2 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26160-2 ԳՐԻՊԻ ԵՎ ՍՈՒՐ ՇՆՉԱՌԱԿԱՆ ՎԱՐԱԿՆԵՐՆ ԱՃԵԼ ԵՆ 2 ԱՆԳԱՄ
Զարինե ՄԱՅԻԼՅԱՆ

 Արցախի առողջապահության նախարարության կողմից շարունակվում են իրականացվել սեզոնային գրիպի և վերին շնչուղիների հիվանդությունների հերթական դիտարկումները։ Գրանցված տվյալները հանրապետության բուժհիմնարկները հաղորդում են ԱՀ ԱՆ համաճարակաբանության և հիգիենայի կենտրոն, իսկ վերջինս՝ պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչություն։

Տեսչության պետ Օֆելյա Հարությունյանի տեղեկատվությամբ՝ իրականացված լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքների համաձայն` Արցախի հանրապետությունում շրջանառվում է գրիպի Ա տեսակի H1N1 ենթատեսակը։ Նախարարության մասնագետների կողմից գրիպի վիրուսի հայտանաբերման և լաբորատոր հետազոտության նպատակով հիվանդներից վերցված 17 նմուշներն ուղարկվել են ՀՀ ԱՆ ՙՀիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոն՚ ՊՈԱԿ, ինչի արդյունքում 5 նմուշում հայտանաբերվել է գրիպ Ա տեսակի H1N1 ենթատեսակը: Փետրվարի 26-ի դրությամբ՝ հանրապետության բուժհաստատություններում գրիպի և սուր շնչառական վարակներով գրանցվել է 60 հիվանդ, որից 41-ը երեխաներ։ Հիվանդներից 24-ի մոտ հայտնաբերվել է թոքաբորբ, նրանցից 10-ը երեխաներ են: Հիվանդացածների 70%-ը կազմում են երեխաները։ Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ սուր շնչառական վարակների և գրիպի առումով հիվանդացության մակարդակն աճել է երկու անգամ: Մեր զրուցակիցը պարզաբանեց, որ նման աճը բնորոշ է սեզոնային գրիպի համաճարակաբանական վիճակին, հատկապես փետրվար-մարտ ամիսներին, երբ, որպես կանոն, արձանագրվում է վարակվածների ավելի մեծ թիվ։
ԱՀ առողջապահության նախարարի հանձնարարականով սեզոնային գրիպի և սուր շնչառական վարակիչ հիվանդությունների առումով հանրապետությունում իրականացվում են կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Ամենօրյա մշտադիտարկումներին զուգահեռ կազմակերպվում են համալիր միջոցառումներ բուժսպասարկման բոլոր օղակներում՝ հիվանդների ժամանականին հայտնաբերման, ախտորոշման, գրանցման, հաղորդման և հոսպիտալացման գործընթացների կազմակերպման առումով, վերահսկվում են նախադպրոցական և հանրակրթական հաստատությունները: Նախարարության մասնագետների կողմից իրականացվում է շարունակական հսկողություն հակահամաճարակային միջոցառումների կատարման վերաբերյալ: ԱՀ ԱՆ ՙԱրևիկ՚ մանկական բուժմիավորումում նախադպրոցական և ուսումնական հաստատությունների բուժքույրերի համար ամեն շաբաթ կազմակերպվում են հանդիպումներ, որի շրջանակներում տեսչության գլխավոր մասնագետը ճշտում է իրականացված աշխատանքները, քննարկում դիտարկումների տվյալները և տալիս հանձնարարականներ։ Նախադպրոցական հաստատություններում և դպրոցներում սուր շնչառական վարակներով հիվանդ երեխաների նկատմամբ շարունակվում է իրականացվել հսկողություն՝ ՙհամաճարակաբանական ֆիլտր՚: Փետրվարի 26-ի դրությամբ՝ դպրոցներում հիվանդության պատճառով բացակաների թիվը կազմել է 6,9%, իսկ մանկապարտեզներում՝ մինչև 19%։
Գրիպի կանխարգելման նպատակով առողջապահության նախարարությունը ձեռք է բերել անհրաժեշտ դեղորայք, ախտահանիչ նյութեր և բժշկական պարագաններ: Բուժհիմնարկներում առկա է գրիպի դեմ պատվաստանյութ:
Հաշվի առնելով գրիպի և սուր շնչառական վարակների ներկայիս սեզոնային իրավիճակը, ինչպես նաև դրանց փոխանցման օդակաթիլային մեխանիզմը՝ Առողջապահության նախարարությունը զգուշացնում և հորդորում է, որ բարձր ջերմության, հազի, մկանացավի, գլխացավի, հոդացավի, հարբուխի ու գրիպանման այլ նշանների դեպքում պետք է մնալ տանը և պահպանել անկողնային ռեժիմ, օգտագործել հնարավորինս շատ հեղուկներ, չզբաղվել ինքնաբուժմամբ, անհարկի չօգտագործել հակաբիոտիկներ, այլ դիմել բժշկի, հետևել նրա խորհուրդներին։ Հատկապես տարեցները, ովքեր տառապում են քրոնիկ հիվանդություններով, հղի կանայք և երեխաները հիվանդության առաջին իսկ նշանների դեպքում պետք է դիմեն բժշկի, քանի որ հետգրիպային բարդություններ կարող են լինել գրիպի ցանկացած տեսակի ու ենթատեսակի դեպքում։ Մասնագետները զգուշացնում են, որ հիվանդ վիճակում չի թույլատրվում այցելել նախադպրոցական և ուսումնական հաստատություններ, աշխատանքի, հասարակական վայրեր, զանգվածային միջոցառումների, որպեսզի հիվանդության տարածման նոր դեպքեր չլինեն։ Կարևոր է նաև հետևել տարրական հիգիենային, պահպանել և սովորեցնել երեխաներին հազալու, փռշտալու կանոնները, հնարավորինս չշփվել գրիպանման երևույթներով անձանց հետ։ Պետք է հագնվել եղանակին համապատասխան, հաճախակի օդափոխել փակ սենյակները, մարզվել, սնվել ու քնել լիարժեք։

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 27 Feb 2019 16:27:15 +0000