comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Մշակույթ և կրթություն http://artsakhtert.com Sun, 17 Nov 2019 09:10:32 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐ, ՈՐՈՆՑ ՈՒՍԱՆՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆ Ի ՎԻՃԱԿԻ Է ԴԻՄԱԳՐԱՎԵԼ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27799-2019-11-15-11-28-14 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27799-2019-11-15-11-28-14 ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐ, ՈՐՈՆՑ ՈՒՍԱՆՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆ Ի ՎԻՃԱԿԻ Է ԴԻՄԱԳՐԱՎԵԼ
Լու­սի­նե ՇԱ­ԴՅԱՆ

 Ա­պա­գան ե­րի­տա­սարդ­նե­րինն է, իսկ ու­սա­նո­ղը ե­րի­տա­սար­դու­թյան ջա­հա­կիրն է, հա­սա­րա­կու­թյան ա­մե­նաակ­տիվ խա­վը: Այն ար­ժեք­նե­րը, որ կրում է նրան­ցից յու­րա­քան­չյու­րը, տե­սա­նե­լի ա­պա­գա­յում կազ­մե­լու են մեր պե­տու­թյան ար­ժե­հա­մա­կար­գը: Սո­վո­րա­բար գի­տե­լի­քի ու կր­թու­թյան մի­ջո­ցով է կերտ­վում ա­պա­գան, և որ­քան ա­մուր լի­նեն հիմ­քե­րը, բարձր ու մեծ կլի­նեն նաև ա­պա­գա­յում ա­մուր հիմ­քե­րով պե­տու­թյուն ու­նե­նա­լու ե­րաշ­խիք­ներն ու հե­ռան­կար­նե­րը: Իսկ թե ինչ­պի­սին է մե­րօ­րյա ու­սա­նո­ղը և ինչ մար­տահ­րա­վեր­նե­րի առջև է նա կանգ­նած, կներ­կա­յաց­նեն մեր զրու­ցա­կից­նե­րը.

Զա­րի­նե ՍԱ­ՌԱ­ՋՅԱՆ.- ԱրՊՀ դա­սա­խոս, բ.գ.թ. .
-Այ­սօր Ար­ցա­խում ու­նենք զար­գա­ցած, նպա­տա­կաս­լաց, ստեղ­ծա­րար միտք ու­նե­ցող, հայ­րե­նա­սեր, ազ­գա­յին ար­ժեք­նե­րը գնա­հա­տող ու­սա­նո­ղու­թյուն, ով­քեր, պահ­պա­նե­լով ազ­գա­յի­նը, հետ չեն մնում նո­րա­րա­րու­թյուն­նե­րից: Վկան՝ ոչ վաղ ան­ցյա­լը՝ 2016թ. Ապ­րի­լյան պա­տե­րազ­մը, երբ մեր տղա ու­սա­նող­նե­րը մեկ մար­դու նման զենք վերց­րին և կա­մա­վո­րագր­վե­լով՝ շտա­պե­ցին ա­ռաջ­նա­գիծ՝ պաշտ­պա­նե­լու մեր հայ­րե­նի­քի սահ­ման­նե­րը, իսկ աղ­ջիկ­նե­րը՝ թի­կուն­քում հս­կա­յա­կան աշ­խա­տանք կա­տա­րե­ցին մի շարք պա­տաս­խա­նա­տու ո­լորտ­նե­րում: Այ­սօր­վա ու­սա­նո­ղին մեծ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ է ըն­ձեռ­ված հիմ­նա­րար և անհ­րա­ժեշտ գի­տե­լիք­ներ յու­րաց­նե­լու, աշ­խա­տա­շու­կա­յում պա­հան­ջարկ վա­յե­լող մաս­նա­գետ դառ­նա­լու հա­մար: Ու­րա­խու­թյամբ եմ նշում, որ այ­սօր մենք ու­նենք ու­սա­նող­ներ, ով­քեր կա­րո­ղա­նում են ի­րենց մաս­նա­գի­տա­կան գի­տե­լիք­նե­րը ծա­ռա­յեց­նել մեր հան­րա­պե­տու­թյան տար­բեր ո­լորտ­նե­րին: ԱրՊՀ-ն պար­բե­րա­բար ի­րա­կա­նաց­նում է տա­րաբ­նույթ ծրագ­րեր, ո­րոնք միտ­ված են աշ­խա­տա­շու­կա­յում պա­հան­ջարկ ու­նե­ցող, մր­ցու­նակ մաս­նա­գետ­ներ պատ­րաս­տե­լուն, ինչ­պես նաև երկ­րում ակ­տիվ կեն­սա­դիրք ու­նե­ցող քա­ղա­քա­ցի ձևա­վո­րե­լուն: Շնոր­հա­վո­րե­լով բո­լոր ու­սա­նող­նե­րին ու­սա­նո­ղի մի­ջազ­գա­յին տո­նի առ­թիվ՝ մաղ­թում եմ ար­դյու­նա­վետ կա­ռա­վա­րում, գի­տե­լիք­նե­րի պա­շա­րի հարս­տա­ցում:
Լի­լիթ ՄԱՐ­ԳԱ­ՐՅԱՆ.- ԱրՊՀ ու­սա­նո­ղա­կան խոր­հր­դի նա­խա­գահ, ՀԼԳ 4-րդ կուրս.
-Ու­սա­նո­ղա­կան տա­րի­նե­րը մեր կյան­քի ա­մե­նաակ­տիվ ու թանկ հի­շո­ղու­թյուն­նե­րով լի տա­րի­ներն են: Այ­սօր­վա ու­սա­նո­ղը մեր երկ­րի ներ­կան և ա­պա­գան է: Գի­տա­կից ե­րի­տա­սար­դու­թյուն ու­նե­ցող եր­կիրն ու ժո­ղո­վուր­դը վս­տա­հու­թյամբ են նա­յում ա­պա­գա­յին: Մե­զա­նից միայն պա­հանջ­վում է ար­դյու­նա­վետ օգ­տա­գոր­ծել սո­վո­րե­լու, գի­տե­լիք­ներ կու­տա­կե­լու հա­մար մեզ ըն­ձեռ­ված հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը, նա­խան­ձախն­դիր և հետևո­ղա­կան լի­նել գի­տե­լիք­նե­րի յու­րաց­ման հար­ցում, լիար­ժեք կր­թու­թյամբ նպաս­տել մեր միաս­նա­կան հայ­րե­նի­քի բա­րօ­րու­թյա­նը: Ու­սա­նող­նե­րի մի­ջազ­գա­յին օր­վա կա­պակ­ցու­թյամբ շնոր­հա­վո­րում եմ ՙու­սա­նող՚ կո­չու­մը կրող բո­լոր ե­րի­տա­սարդ­նե­րին և ցան­կա­նում մեծ ե­ռանդ, ան­կոտ­րում կամք, գի­տե­լիք­նե­րի անս­պառ պա­շար և հա­ջո­ղու­թյուն­ներ ուս­ման բնա­գա­վա­ռում: Թող բո­լոր ու­սա­նող­նե­րը կյան­քում գտ­նեն ի­րենց ար­ժա­նի տեղն ու դե­րը, մշ­տա­պես հա­վա­տա­րիմ մնան մարդ­կա­յին վեհ կոչ­մա­նը, ակ­տիվ ու հե­տաքր­քիր անց­կաց­նեն ու­սա­նո­ղա­կան անկ­րկ­նե­լի տա­րի­նե­րը:
Ա­մա­լյա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ.- ՙԳրի­գոր Նա­րե­կա­ցի՚ հա­մալ­սա­րա­նի ո­րա­կի ա­պա­հով­ման կենտ­րո­նի տնօ­րեն, բ.գ.թ., դո­ցենտ.
-Այ­սօր մաս­նա­գի­տա­կան կր­թա­կան հա­մա­կար­գը գտն­վում է կա­ռուց­ված­քա­յին և բո­վան­դա­կա­յին փո­խա­կեր­պում­նե­րի փու­լում: Այս բա­րե­փո­խում­նե­րի ըն­թաց­քի թերևս ա­մե­նա­կարևոր շա­հա­կիցն ա­ռա­ջին հեր­թին ու­սա­նո­ղու­թյունն է՝ կր­թա­կան գոր­ծըն­թա­ցի այն մաս­նա­կի­ցը, որն էլ հան­դի­սա­նում է իր կր­թու­թյան հիմ­նա­կան պատ­վի­րա­տուն: Ու­սա­նո­ղի շա­հե­րի, ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյու­նը, բարձ­րո­րակ գի­տե­լիք­նե­րով, հմ­տու­թյուն­նե­րով ու կա­րո­ղու­թյուն­նե­րով զի­նե­լը, աշ­խա­տա­շու­կա­յում մր­ցու­նակ մաս­նա­գետ­նե­րի պատ­րաս­տու­մը ժա­մա­նա­կա­կից բու­հին ներ­կա­յաց­վող կարևո­րա­գույն պա­հանջ­նե­րից են: Այ­սօր լայն հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ են ըն­ձեռ­ված ու­սա­նող­նե­րին ի­րա­վամբ դառ­նա­լու բարձ­րո­րակ մաս­նա­գետ­ներ: Կան բազ­մա­թիվ գոր­ծոն­ներ, ո­րոնք նպաս­տում են ա­կա­դե­միա­կան շար­ժու­նու­թյա­նը՝ հնա­րա­վո­րու­թյուն ըն­ձե­ռե­լով ու­սա­նո­ղին ու­սու­մը շա­րու­նա­կե­լու նույ­նիսկ ար­տա­սահ­մա­նյան լա­վա­գույն բու­հե­րում: Պար­զա­պես ու­սա­նողն ին­քը պետք է ակ­տի­վու­թյուն, նա­խա­ձեռ­նո­ղա­կա­նու­թյուն ու պատ­րաս­տա­կա­մու­թյուն դրսևո­րի, նաև ու­սում­նա­ռու­թյան մեջ լի­նի պա­հանջ­կոտ: Հի­րա­վի, ինք­նի­րաց­ման լա­վա­գույն տա­րի­ներն են ու­սա­նո­ղա­կան տա­րի­նե­րը, պետք է մե­ծա­գույն պա­տաս­խա­նատ­վու­թյամբ վե­րա­բեր­վել ու լիար­ժեք օգ­տա­գոր­ծել առ­կա հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը, դառ­նալ բազ­մա­կող­մա­նի զար­գա­ցած, մաս­նա­գի­տա­կան կա­րո­ղու­թյուն­նե­րով օժտ­ված, ժա­մա­նա­կա­կից տեխ­նո­լո­գիա­նե­րին տի­րա­պե­տող մաս­նա­գետ: Մե­րօ­րյա ու­սա­նողն իր ո­րակ­նե­րով, նե­րու­ժով, ճկուն ու նո­րա­րա­կան մտա­ծո­ղու­թյամբ շատ ա­վե­լի ա­ռա­ջա­դեմ ու ինք­նու­րույն է, ուղ­ղա­կի պետք է նրանց ուղ­ղոր­դել ու մո­տի­վաց­նել:

Ան­գե­լի­նա ՍԵՎ­ԼԻ­ԿՅԱՆ.- ՙԳրի­գոր Նա­րե­կա­ցի՚ հա­մալ­սա­րա­նի ՏՄՄ 2-րդ կուր­սի ու­սա­նո­ղու­հի.
-Ու­սա­նո­ղը հա­սա­րա­կու­թյան կարևո­րա­գույն մաս­նիկն է, պե­տու­թյան շար­ժիչ ուժն ու ա­պա­գան կեր­տո­ղը: Այ­սօր ու­սա­նո­ղի հա­մար առ­կա բո­լոր պայ­ման­ներն ու մի­ջոց­նե­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն են ըն­ձե­ռում մաս­նա­գի­տու­թյան մեջ կա­տա­րե­լա­գործ­վել, կա­յա­նալ: Պար­զա­պես այն գի­տակ­ցե­լու կա­րո­ղու­թյուն ու մեծ ցան­կու­թյուն է պետք: Շնոր­հա­վո­րում եմ բո­լո­րիս ու­սա­նո­ղու­թյան մի­ջազ­գա­յին օր­վա առ­թիվ, մաղ­թում հաս­տա­տուն կամք, նպա­տա­կաս­լա­ցու­թյուն և հա­ջո­ղու­թյուն­ներ ընտ­րած ճա­նա­պար­հին:
Ա­լե­նուշ ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ.- Մես­րոպ Մաշ­տոց Հա­մալ­սա­րա­նի ա­վագ դա­սա­խոս, բ.գ.թ. .
-Բարձ­րա­գույն կր­թու­թյան հա­յե­ցա­կար­գը ժա­մա­նա­կա­կից աշ­խար­հում բխում է այն սկզ­բուն­քից, որ կր­թու­թյունն այժմ ոչ միայն ազ­գա­յին ար­ժեք է, այլ նաև ան­հա­տի կր­թա­կան պա­հանջ­մունք­նե­րի բա­վա­րար­ման աս­պա­րեզ: Ու­սա­նող­նե­րը հա­սա­րա­կու­թյան կարևոր մասն են կազ­մում ի­րենց ակ­տիվ ներգ­րավ­վա­ծու­թյամբ: Ու­սա­նո­ղա­կան տա­րի­նե­րի ար­դյու­նա­վետ և բազ­մա­բո­վան­դակ կազ­մա­կեր­պու­մը կախ­ված է մի շարք հան­գա­մանք­նե­րից, այդ թվում՝ բարձր ա­ռա­ջա­դի­մու­թյու­նից: Մեր հա­մալ­սա­րա­նի ու­սա­նող­ներն ու­նեն մեծ հե­տաք­րք­րու­թյուն­ներ, լայն աշ­խար­հա­յացք և փայ­լուն գա­ղա­փար­ներ, ին­չը, կար­ծում եմ, կի­րա­գոր­ծեն հա­նուն Ար­ցա­խի ա­պա­գա­յի...Շնոր­հա­վո­րում եմ բո­լոր ու­սա­նող­նե­րին՝ տո­նի կա­պակ­ցու­թյամբ, ցան­կա­նում գի­տա­կան բար­ձունք­նե­րի նվա­ճում, նպա­տակ­նե­րի ի­րա­գոր­ծում:
Ա­նուշ ԱԲ­ԳԱ­ՐՅԱՆ.- Մես­րոպ Մաշ­տոց Հա­մալ­սա­րա­նի բա­նա­սի­րա­կան ֆա­կուլ­տե­տի 3-րդ կուր­սի ու­սա­նո­ղու­հի.
-Ար­ցա­խում բո­լոր պայ­ման­ներն ա­պա­հո­ված են ու­սա­նո­ղի ա­ռա­ջա­դի­մու­թյան հա­մար: Գրա­դա­րան­ներն ու­նեն անհ­րա­ժեշտ բո­լոր գր­քե­րը, ու­սա­նո­ղը հեշ­տու­թյամբ կա­րո­ղա­նում է գտ­նել ի­րեն պետք ե­ղած գրա­կա­նու­թյու­նը: Կան հա­սա­րա­կա­կան տար­բեր կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներ, ո­րոնք ի­րա­կա­նաց­նում են ու­սա­նո­ղա­կենտ­րոն ծրագ­րեր՝ նոր լե­զու­նե­րի ու­սում­նա­սի­րում, հե­տաքր­քիր ժա­ման­ցի կազ­մա­կեր­պում, թրեյ­նինգ­ներ և այլն: Ո­րոշ ծրագ­րեր էլ ու­սա­նո­ղին ու­սումն ար­տերկ­րում շա­րու­նա­կե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն են տա­լիս, ին­չը ող­ջու­նե­լի է: Տոնդ շնոր­հա­վոր...

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Fri, 15 Nov 2019 11:14:44 +0000
ԱՐՑԱԽԻ ՀԵՏ ՍԵՐԳԵՅ ՄԻՆԱՍՅԱՆԻ ԳԻՏԱԿԱՆ ԿԱՊԵՐն ԱՄՈՒՐ ԵՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27789-2019-11-13-17-27-22 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27789-2019-11-13-17-27-22 ԱՐՑԱԽԻ ՀԵՏ ՍԵՐԳԵՅ ՄԻՆԱՍՅԱՆԻ ԳԻՏԱԿԱՆ ԿԱՊԵՐն ԱՄՈՒՐ ԵՆ
Սվետլանա ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

 

ԱՀ նախագահ Բակո Սահակյանի հրամանագրով Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի (ՀՃԱ) նախագահ Սերգեյ Մինասյանը պարգևատրվել է ՙԱնանիա Շիրակացի՚ մեդալով` Արցախի կրթությանը և գիտությանը մատուցած ծառայությունների համար: Նոյեմբերի 13-ին լրացավ գիտնականի ծննդյան 70-ամյակը: Պետական բարձր պարգևը նույն օրը Ս. Մինասյանը ստացավ ԱՀ կրթության, գիտության և սպորտի նախարարությունում` նախարար Նարինե Աղաբալյանի կողմից: Արարողությանը ներկա էին ՀՃԱ Արցախի մասնաճյուղի ղեկավար Արպատ Ավանեսյանը, Արցախի գիտական կենտրոնի տնօրեն Ստեփան Դադայանը, նախարարության աշխատակիցներ:
Շնորհավորելով Ս. Մինասյանին հոբելյանի և բարձր պարգևի համար` Ն. Աղաբալյանն ընդգծեց գիտնականի կյանքի հետաքրքրիր ճանապարհը, պատասխանատու առաքելությունները, որոնցից դուրս չի մնացել Արցախը. ՙԲոլոր այն խնդիրները, որոնցով Դուք զբաղվում եք, անմիջականորեն կապ ունեն Արցախի տնտեսության հետ, և մենք Ձեզնից գիտական թե խորհրդատվական դեռ մեծ ակնկալիքներ ունենք: Ե՜վ հիդրոէներգետիկան, և՜ ռազմարդյունաբերությունը մեր տնտեսության կարևորագույն ուղղություններ են, և Ձեր մասնագիտական ու ակադեմիական գիտելիքներն օգտակար կարող են լինել մեր երկրի զարգացմանը՚:
Երախտագիտություն հայտնելով Արցախի իշխանություններին բարձր պատվի իրեն արժանացնելու համար` Ս. Մինասյանն ասաց, որ հետայսու էլ Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիան օգնության ձեռք կմեկնի Արցախի կրթության և գիտության, ինչպես նաև արդյունաբերության զարգացմանը:
Արպատ Ավանեսյանը հոբելյարի հետ գործընկերային երկար ճանապարհ է անցել: Օրվա խորհրդից խոսելուց առաջ նա հետ գնաց ավելի քան 30 տարի` Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի կողմից նրա ռեկտոր Յուրի Սարգսյանի նախաձեռնությամբ Արցախում նոր կրթական համակարգ ստեղծելու աշխատանքներին: 1987թ. Ստեփանակերտում ստեղծվել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ֆակուլտետի հեռակա բաժանմունք, որը մեկ տարի հետո դարձել է մասնաճյուղ, երկու տարի անց` Լեռնային Ղարաբաղի համալսարան, որը հետագայում վերանվանվել է Արցախի պետական համալսարան: ՙԱյդ պարագայում դարձյալ մենք նորից մեր հայացքն ուղղեցինք դեպի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ և Հայաստանի ազգային ակադեմիա, թե էլ ովքեր և ինչ կարգավիճակով կարող են հանդես գալ Արցախում՚,-վերհիշում է Ա. Ավանեսյանը, որն այդ տարիներին ակտիվորեն զբաղված էր այդ հարցերով: Բնական է, որ առաջինը դիմեցին հայաստանյան ընկերներին, որոնք պատրաստ էին գալ Արցախ և գնդակոծությունների տակ դասավանդել, ստեղծել լաբորատորիաներ, որոնք ըստ օրվա պահանջի աշխատեցին: Նա օրինակ բերեց համալսարանի ներկայիս հանրակացարանի տեղում ստեղծված լաբորատորիան, որտեղ Սերգեյ Մինասյանի գլխավորությամբ զբաղվում էին զրահամեքենաների դիտասարքերի, մարտկոցների շինարարությամբ, զենքի արտադրությամբ: Նշեց, որ պոլիտեխնիկից ու Գիտությունների ազգային ակադեմիայից ներգրավված գործընկերները կարողացան իրենց ավանդը ներդնել այդ ասպարեզում:
Արցախի հետ Ս. Մինասյանի գիտական կապերն ավելի խորացան այստեղ Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի մասնաճյուղ բացելով, որն արդեն տասը տարի է, ինչ գործում է: Նշենք, որ ՀՃԱ-ի` հասարակական այս կազմակերպությունում ընդգրկված են տեխնիկական, ինժեներական ուղղության գիտնականներ և մասնագետներ, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսների մի զգալի մասը: Ա. Ավանեսյանը տեղեկացրեց, որ ներկայումս ճարտարագիտական համալսարանի ֆիզիկայի ամբիոնի հետ պրոֆեսոր Աշոտ Խաչատրյանի մշակած նոր մեթոդով նախատեսում են ձեռնարկել մրգերից նոր մոտեցմամբ չոր նյութեր ստանալու աշխատանքները:
Ս. Մինասյանը հավելեց, որ համագործակցությունը շատ ավելի արդյունավետ է հէկ-երի հետ կապված. ՙՏասը տարվա ընթացքում բավականին աշխատանքներ, նախագծերում որոշակի ներմուծումներ ենք կատարել, որպեսզի էկոլոգիան չխախտվի, սխալներ չլինեն, այլապես ձկների պաշարների հետ կապված որոշակի խնդիրներ են առաջանում՚: Ս. Մինասյանը, որը եղել է քաղաքաշինական ծրագրերի փորձագիտական կենտրոնի գլխավոր տնօրեն, ներկայումս` գլխավոր խորհրդական,
ասաց, որ հանքարդյունաբերության ոլորտում նույնպես ուսումնասիրություններ են կատարում` սխալ նախագծեր թույլ չտալու նպատակով:
Հայաստանի ճարտարագիտական համալսարանի էնեգետիկ ոլորտի տնտեսագիտություն և կառավարում ամբիոնի վարիչ, ատոմակայնի կառավարման խորհրդի անդամ և բազմաթիվ տիտղոսներ ունեցող Սերգեյ Մինասյանի համար 70-ամյակը Արցախում նշելը մեծ խորհուրդ ունի. ՙԹեպետ ծննդով Արցախից չեմ, բայց շատ կապված եմ նրա հետ: Հարկ համարեցի ինձ համար այս կարևոր օրն անցկացնել Արցախում` ընկերներիս հետ՚,-ասաց նա:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 13 Nov 2019 17:18:47 +0000
ԱՐՑԱԽԻ ՀԵՏ ՍԵՐԳԵՅ ՄԻՆԱՍՅԱՆԻ ԳԻՏԱԿԱՆ ԿԱՊԵՐն ԱՄՈՒՐ ԵՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27788-2019-11-13-17-22-19 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27788-2019-11-13-17-22-19 ԱՐՑԱԽԻ ՀԵՏ ՍԵՐԳԵՅ ՄԻՆԱՍՅԱՆԻ ԳԻՏԱԿԱՆ ԿԱՊԵՐն ԱՄՈՒՐ ԵՆ
Սվետլանա ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

 

ԱՀ նախագահ Բակո Սահակյանի հրամանագրով Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի (ՀՃԱ) նախագահ Սերգեյ Մինասյանը պարգևատրվել է ՙԱնանիա Շիրակացի՚ մեդալով` Արցախի կրթությանը և գիտությանը մատուցած ծառայությունների համար: Նոյեմբերի 13-ին լրացավ գիտնականի ծննդյան 70-ամյակը: Պետական բարձր պարգևը նույն օրը Ս. Մինասյանը ստացավ ԱՀ կրթության, գիտության և սպորտի նախարարությունում` նախարար Նարինե Աղաբալյանի կողմից: Արարողությանը ներկա էին ՀՃԱ Արցախի մասնաճյուղի ղեկավար Արպատ Ավանեսյանը, Արցախի գիտական կենտրոնի տնօրեն Ստեփան Դադայանը, նախարարության աշխատակիցներ:
Շնորհավորելով Ս. Մինասյանին հոբելյանի և բարձր պարգևի համար` Ն. Աղաբալյանն ընդգծեց գիտնականի կյանքի հետաքրքրիր ճանապարհը, պատասխանատու առաքելությունները, որոնցից դուրս չի մնացել Արցախը. ՙԲոլոր այն խնդիրները, որոնցով Դուք զբաղվում եք, անմիջականորեն կապ ունեն Արցախի տնտեսության հետ, և մենք Ձեզնից գիտական թե խորհրդատվական դեռ մեծ ակնկալիքներ ունենք: Ե՜վ հիդրոէներգետիկան, և՜ ռազմարդյունաբերությունը մեր տնտեսության կարևորագույն ուղղություններ են, և Ձեր մասնագիտական ու ակադեմիական գիտելիքներն օգտակար կարող են լինել մեր երկրի զարգացմանը՚:
Երախտագիտություն հայտնելով Արցախի իշխանություններին բարձր պատվի իրեն արժանացնելու համար` Ս. Մինասյանն ասաց, որ հետայսու էլ Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիան օգնության ձեռք կմեկնի Արցախի կրթության և գիտության, ինչպես նաև արդյունաբերության զարգացմանը:
Արպատ Ավանեսյանը հոբելյարի հետ գործընկերային երկար ճանապարհ է անցել: Օրվա խորհրդից խոսելուց առաջ նա հետ գնաց ավելի քան 30 տարի` Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի կողմից նրա ռեկտոր Յուրի Սարգսյանի նախաձեռնությամբ Արցախում նոր կրթական համակարգ ստեղծելու աշխատանքներին: 1987թ. Ստեփանակերտում ստեղծվել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ֆակուլտետի հեռակա բաժանմունք, որը մեկ տարի հետո դարձել է մասնաճյուղ, երկու տարի անց` Լեռնային Ղարաբաղի համալսարան, որը հետագայում վերանվանվել է Արցախի պետական համալսարան: ՙԱյդ պարագայում դարձյալ մենք նորից մեր հայացքն ուղղեցինք դեպի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ և Հայաստանի ազգային ակադեմիա, թե էլ ովքեր և ինչ կարգավիճակով կարող են հանդես գալ Արցախում՚,-վերհիշում է Ա. Ավանեսյանը, որն այդ տարիներին ակտիվորեն զբաղված էր այդ հարցերով: Բնական է, որ առաջինը դիմեցին հայաստանյան ընկերներին, որոնք պատրաստ էին գալ Արցախ և գնդակոծությունների տակ դասավանդել, ստեղծել լաբորատորիաներ, որոնք ըստ օրվա պահանջի աշխատեցին: Նա օրինակ բերեց համալսարանի ներկայիս հանրակացարանի տեղում ստեղծված լաբորատորիան, որտեղ Սերգեյ Մինասյանի գլխավորությամբ զբաղվում էին զրահամեքենաների դիտասարքերի, մարտկոցների շինարարությամբ, զենքի արտադրությամբ: Նշեց, որ պոլիտեխնիկից ու Գիտությունների ազգային ակադեմիայից ներգրավված գործընկերները կարողացան իրենց ավանդը ներդնել այդ ասպարեզում:
Արցախի հետ Ս. Մինասյանի գիտական կապերն ավելի խորացան այստեղ Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի մասնաճյուղ բացելով, որն արդեն տասը տարի է, ինչ գործում է: Նշենք, որ ՀՃԱ-ի` հասարակական այս կազմակերպությունում ընդգրկված են տեխնիկական, ինժեներական ուղղության գիտնականներ և մասնագետներ, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսների մի զգալի մասը: Ա. Ավանեսյանը տեղեկացրեց, որ ներկայումս ճարտարագիտական համալսարանի ֆիզիկայի ամբիոնի հետ պրոֆեսոր Աշոտ Խաչատրյանի մշակած նոր մեթոդով նախատեսում են ձեռնարկել մրգերից նոր մոտեցմամբ չոր նյութեր ստանալու աշխատանքները:
Ս. Մինասյանը հավելեց, որ համագործակցությունը շատ ավելի արդյունավետ է հէկ-երի հետ կապված. ՙՏասը տարվա ընթացքում բավականին աշխատանքներ, նախագծերում որոշակի ներմուծումներ ենք կատարել, որպեսզի էկոլոգիան չխախտվի, սխալներ չլինեն, այլապես ձկների պաշարների հետ կապված որոշակի խնդիրներ են առաջանում՚: Ս. Մինասյանը, որը եղել է քաղաքաշինական ծրագրերի փորձագիտական կենտրոնի գլխավոր տնօրեն, ներկայումս` գլխավոր խորհրդական,
ասաց, որ հանքարդյունաբերության ոլորտում նույնպես ուսումնասիրություններ են կատարում` սխալ նախագծեր թույլ չտալու նպատակով:
Հայաստանի ճարտարագիտական համալսարանի էնեգետիկ ոլորտի տնտեսագիտություն և կառավարում ամբիոնի վարիչ, ատոմակայնի կառավարման խորհրդի անդամ և բազմաթիվ տիտղոսներ ունեցող Սերգեյ Մինասյանի համար 70-ամյակը Արցախում նշելը մեծ խորհուրդ ունի. ՙԹեպետ ծննդով Արցախից չեմ, բայց շատ կապված եմ նրա հետ: Հարկ համարեցի ինձ համար այս կարևոր օրն անցկացնել Արցախում` ընկերներիս հետ՚,-ասաց նա:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 13 Nov 2019 17:18:47 +0000
ՔԱՐՎԱՃԱՌՈՒՄ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎԵՑ ԱՐՑԱԽԻ ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ԳՐԱԴԱՐԱՆԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27784-2019-11-13-15-38-43 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27784-2019-11-13-15-38-43 Թա­մար ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ ք.…

 Օ­րերս Քար­վա­ճա­ռի միջ­նա­կարգ դպ­րո­ցում տե­ղի ու­նե­ցավ հան­դի­պում ՙԱր­ցա­խի ե­րի­տա­սարդ գիտ­նա­կան­նե­րի և մաս­նա­գետ­նե­րի միա­վո­րում՚ հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հետ, ով­քեր Շա­հու­մյա­նի շր­ջա­նում էին` շր­ջա­նի տար­բեր հա­մայ­նք­նե­րի դպ­րոց­նե­րի ու­սու­ցիչ­նե­րին ու ա­շա­կերտ­նե­րին ներ­կա­յաց­նե­լու կազ­մա­կեր­պու­թյան նա­խագ­ծե­րից մե­կը` Ար­ցա­խի է­լեկտ­րո­նա­յին գրա­դա­րան կայ­քը։

Ինչ­պես մեզ հետ զրույ­ցում նշեց ՙԱր­ցա­խի ե­րի­տա­սարդ գիտ­նա­կան­նե­րի և մաս­նա­գետ­նե­րի միա­վո­րում՚ ՀԿ հիմ­նա­դիր նա­խա­գահ, Ար­ցա­խի է­լեկտ­րո­նա­յին գրա­դա­րան նա­խագ­ծի նա­խա­ձեռ­նող և ղե­կա­վար Ա­վե­տիք Հա­րու­թյու­նյա­նը` այս օ­րե­րին կայքն ար­դեն ներ­կա­յաց­րել են Բեր­ձո­րում, իսկ հա­ջորդ հան­դի­պու­մը կա­յա­ցավ Քար­վա­ճա­ռում։
ՙԻնչ­պես և նա­խօ­րոք պայ­մա­նա­վոր­վել էինք, հան­դիպ­մա­նը ներ­կա էին շր­ջա­նի հնա­րա­վո­րինս շատ դպ­րոց­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ՚,- նշեց մեր զրու­ցա­կիցն ու ըն­դգ­ծեց, որ հան­դիպ­մա­նը ներ­կա­յաց­վել է artsakhlib.am կայ­քը, դրա­նից օգտ­վե­լու, ա­ռան­ձին ո­լորտ­նե­րի, կոնկ­րետ հե­ղի­նա­կի նյու­թե­րը գտ­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը, ինչ­պես նաև այն գոր­ծըն­կեր­նե­րին ու ա­ջա­կից­նե­րին, ո­րոնք օգ­նել են նա­խա­գիծն ի­րա­կա­նու­թյուն դարձ­նել։
Ար­ցա­խի է­լեկտ­րո­նա­յին գրա­դա­րան նա­խա­գիծն ի­րա­կա­նու­թյուն է ար­դեն 1,5 տա­րի։ ՙԱյս գրա­դա­րա­նից օգտ­վում են բո­լորն անխ­տիր և սկզ­բուն­քա­յին հարց է, որ օգտ­վում են անվ­ճար։ Մեր հա­մոզ­մամբ` ու­սում­նա­ռու­թյան հա­մար նյու­թեր փնտ­րո­ղը եր­բեք չպետք է վճա­րի։ Այս պա­հին կայ­քում կա մոտ մոտ 2500 հե­ղի­նակ­նե­րի մո­տա­վո­րա­պես 5000 նյութ (հոդ­ված­ներ և գր­քեր միա­սին)։ Կայ­քի դի­տում­նե­րի քա­նա­կը հա­տել է 160000-ի սահ­մա­նը՚,- տե­ղե­կաց­րեց Ա­վե­տիք Հա­րու­թյու­նյա­նը։
Նա­խագ­ծի նա­խա­ձեռ­նող­նե­րի հա­մար ա­ռանց­քա­յին է կայ­քում զե­տեղ­վող նյու­թե­րի հե­ղի­նա­կա­յին ի­րա­վուն­քի խն­դի­րը։
ՙԿայ­քում տե­ղադ­րում ենք միայն ար­դեն հրա­պա­րակ­ված նյու­թեր։ Պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն ու­նենք ո­րո­շա­կի բու­հե­րի հետ` մեր կայ­քում զե­տե­ղե­լու ար­դեն տպագ­րած գր­քե­րը, գի­տա­կան պար­բե­րա­կան­նե­րը։ Պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն ու­նենք նաև տար­բեր հրա­տակ­չու­թյուն­նե­րի հետ, և այն գր­քե­րը, ո­րոնք չեն վա­ճառ­վում և շա­հույթ չեն հե­տապն­դում, է­լեկտ­րո­նա­յին տար­բե­րա­կով անվ­ճար հա­սա­նե­լի են մեր ըն­թեր­ցո­ղին՚,- նշեց մեր զրու­ցա­կի­ցը։
Նա­խագ­ծի նպա­տա­կը ո­րա­կյալ կր­թու­թյանն ա­ջակ­ցելն է։ Տար­բեր կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյուն­ներ այ­ցե­լե­լը նպա­տակ ու­նի հնա­րա­վո­րինս շատ մարդ­կանց տե­ղե­կաց­նել կայ­քի հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի և ա­զատ գի­տե­լիք ստա­նա­լու հնա­րա­վո­րու­թյան մա­սին։
Հա­ջորդ այ­ցե­լու­թյուն­ներն Ար­ցա­խի շր­ջան­նե­րում նա­խա­տես­ված են դե­պի Մար­տա­կերտ, Մար­տու­նի, Հադ­րութ, Աս­կե­րան և Շու­շի։ Նո­յեմ­բեր ամս­վա մեջ կայ­քը կներ­կա­յաց­վի նաև Ար­ցա­խի բո­լոր և երևա­նյան մի շարք բու­հե­րում։
ՙԱյս ա­մի­սը նվի­րում ենք Ար­ցա­խի է­լեկտ­րո­նա­յին գրա­դա­րա­նի հան­րայ­նաց­մա­նը։ Այս հար­ցում մեզ ա­ջակ­ցում է ՀՀ կր­թու­թյան, գի­տու­թյան, մշա­կույ­թի և սպոր­տի նա­խա­րա­րու­թյու­նը, և հու­սով ենք, որ ար­դյուն­քում կընդ­լան­վեն գրա­դա­րա­նի սահ­ման­նե­րը, կգտ­նենք նոր գոր­ծըն­կեր­ներ, ինչ­պես նաև` նոր հե­ղի­նակ­ներ, ով­քեր կցան­կա­նան աշ­խա­տել մեզ հետ՚,- ամ­փո­փեց Ա­վե­տիք Հա­րու­թյու­նյա­նը։
;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 13 Nov 2019 15:37:35 +0000
ԱՆՍՈՎՈՐ, ՏՊԱՎՈՐԻՉ ԵՐԵԿՈ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27778-2019-11-13-11-02-41 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27778-2019-11-13-11-02-41 ԱՆՍՈՎՈՐ, ՏՊԱՎՈՐԻՉ ԵՐԵԿՈ
Էմ­մա ԲԱ­ԼԱ­ՅԱՆ

 Նո­յեմ­բե­րի 9-ին Ստե­փա­նա­կեր­տի մշա­կույ­թի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան պա­լա­տում կա­յա­ցավ յու­րա­հա­տուկ հա­մերգ կոմ­պո­զի­տոր, եր­գիչ, ե­րա­ժիշտ-կա­տա­րող Վա­հան Արծ­րու­նու և նվա­գակ­ցող­ներ՝ ֆլեյ­տա­հա­րու­հի Մա­րի Լա­լա­յան­ցի և ՙՎել­վետ՚ լա­րա­յին քա­ռյա­կի: Հա­մեր­գը՝ նվիր­ված Կո­մի­տա­սի 150-ա­մյա­կին, կոմ­պո­զի­տոր Վ. Արծ­րու­նու մեկ­նա­բա­նու­թյամբ բա­ցա­հայ­տում էր Կո­մի­տաս բա­նաս­տեղ­ծին: Ծրա­գիրն ի­րա­կա­նաց­վում էր ԱՀ ՄԵՀԶ նա­խա­րա­րու­թյան ա­ջակ­ցու­թյամբ: Ներ­կա էին ԱՀ մշա­կույ­թի, ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րի և զբո­սաշր­ջու­թյան նա­խա­րար Լեռ­նիկ Հով­հան­նի­սյա­նը, կր­թու­թյան, գի­տու­թյան և սպոր­տի նա­խա­րար Նա­րի­նե Ա­ղա­բա­լյա­նը, ե­րաժշ­տա­սեր ստե­փա­նա­կերտ­ցի­ներ:

Հա­մեր­գի սկզ­բում Վա­հան Արծ­րու­նին ող­ջու­նեց ար­ցախ­ցի­նե­րին՝ ըն­դգ­ծե­լով, որ եր­ջա­նիկ է Ար­ցա­խի սուրբ հո­ղում գտն­վե­լով, մա­նա­վանդ որ ա­ռա­ջին ան­գամ է այս­տեղ: Եր­ջա­նիկ է, որ պետք է ներ­կա­յաց­նի Կո­մի­տաս վար­դա­պե­տին լայն հա­սա­րա­կու­թյա­նը ոչ այն­քան տա­րած­ված ո­ճում: ՙՇա­տե­րին հայտ­նի չէ, որ Կո­մի­տա­սի թո­ղած մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թյու­նը նե­րա­ռում է նաև իր ստեղ­ծած բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն-քնա­րեր­գու­թյու­նը: Տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում դրանց հի­ման վրա գրել եմ ե­րաժշ­տու­թյուն: Այ­սօր դրանց թի­վը հա­սել է 10-ի, ուս­տի հա­մերգ­նե­րը կոչ­վում են ՙԿո­մի­տաս. տա­սը հայտ­նու­թյուն՚: Այ­սօր­վա հա­մեր­գը 9-րդն է, եզ­րա­փա­կիչ 10-րդը տե­ղի կու­նե­նա Երևա­նի Կո­մի­տա­սի ան­վան կա­մե­րա­յին տա­նը՚,-ա­սաց հա­մեր­գի հե­ղի­նա­կը:
Հա­վա­տա­րիմ մնա­լով հայ ե­րաժշ­տու­թյան ա­վան­դույթ­նե­րին, հա­մադ­րե­լով ազ­գա­յին, ա­կա­դե­միա­կան և ժա­մա­նա­կա­կից ե­րաժշ­տու­թյան ար­տա­հայտ­չա­մի­ջոց­նե­րը` Վա­հան Արծ­րու­նին իր ար­վես­տով հաս­տա­տում է ու­րույն մշա­կու­թա­յին տե­սակ և ար­ժե­քա­յին հա­մա­կարգ: Ստեղ­ծա­գոր­ծում է ե­րաժշ­տու­թյան բազ­մա­թիվ ո­լորտ­նե­րում` կա­մե­րա­յին ե­րաժշ­տու­թյու­նից մինչև ռոք և ֆյուժն, է­լեկտ­րո­նա­յի­նից` սիմ­ֆո­նիկ և հոգևոր ե­րաժշ­տու­թյուն:
Որ­պես կոմ­պո­զի­տոր` նա հայտ­նի է նաև թատ­րո­նի, կի­նո­յի, մուլ­տիպ­լի­կա­ցիոն ֆիլ­մե­րի և կեր­պար­վես­տի բնա­գա­վառ­նե­րում: Հե­ղի­նակ է հինգ թա­տե­րա­կան ներ­կա­յա­ցում­նե­րի, տաս­նյոթ վա­վե­րագ­րա­կան և եր­կու խա­ղար­կա­յին, վեց ա­նի­մա­ցիոն ֆիլ­մե­րի, մն­ջա­խա­ղա­յին ներ­կա­յաց­ման, բա­լե­տի և ակ­տուալ ար­վես­տի բազ­մա­թիվ ակ­ցիա­նե­րի և ցու­ցադ­րու­թյուն­նե­րի հա­մար գր­ված ե­րաժշ­տու­թյան:
Որ­պես կա­տա­րող-ե­րա­ժիշտ հա­մա­գոր­ծակ­ցել է եր­գիչ­ներ Ար­թուր Մես­չյա­նի, Ան­նա Մա­յի­լյա­նի, Հաս­միկ Բաղ­դա­սա­րյա­նի, ինչ­պես նաև Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կան կա­մե­րա­յին նվա­գախմ­բի, Ազ­գա­յին ֆիլ­հար­մո­նիկ, Օ­պե­րա­յին թատ­րո­նի սիմ­ֆո­նիկ նվա­գախմ­բե­րի և ՙՇո­ղա­կաթ՚ ման­կա­կան երգ­չախմ­բի հետ: Նրա ՙԿո­մի­տաս. տա­սը հայտ­նու­թյուն՚ շար­քը ներ­կա­յաց­նող ձայ­նաս­կա­վա­ռա­կը հրա­տա­րակ­վել է 2002-ին: 2003-ին այն ար­ժա­նա­ցել է Ազ­գա­յին ե­րաժշ­տա­կան մր­ցա­նա­կա­բաշ­խու­թյան պարգևին՛՝ ՙՏար­վա լա­վա­գույն ալ­բոմ՚ ան­վա­նա­կար­գում, իսկ 2004-ին՝ Ա­մե­րի­կա­յի հայ­կա­կան ե­րաժշ­տա­կան մր­ցա­նա­կա­բաշ­խու­թյան կող­մից ար­ժա­նա­ցել է եր­կու`ՙԱզ­գա­յին այ­լընտ­րան­քա­յին ե­րաժշ­տու­թյան լա­վա­գույն ալ­բոմ՚ և ՙԱլ­բո­մի լա­վա­գույն ձևա­վո­րում՚ մր­ցա­նա­կի: Ան­ցած 15 տար­վա ըն­թաց­քում շար­քը բազ­միցս հա­մեր­գա­յին կա­տա­րում­նե­րով ներ­կա­յա­ցել է Հա­յաս­տա­նում, ԱՄՆ-ում, ՌԴ-ում, Մի­ջին Արևել­քում և Եվ­րո­պա­յի մի շարք եր­կր­նե­րում? 2007թ. եր­գա­շարն ամ­բող­ջո­վին ընդգրկվել է հան­րակր­թա­կան դպ­րո­ցի պե­տա­կան ծրագ­րում և ներ­կա­յաց­ված է 4-7-րդ դա­սա­րան­նե­րի ՙԵ­րաժշ­տու­թյուն՚ ա­ռար­կա­յի դա­սագր­քե­րում:
Վա­հան Արծ­րու­նին կա­տա­րել է նաև հոգևոր ե­րաժշ­տու­թյան մշա­կում­ներ, մաս­նա­վո­րա­պես՝ Սուրբ Մես­րոպ Մաշ­տո­ցի 11 շա­րա­կան­նե­րի մշա­կում­ներ (ձայ­նի, կա­մե­րա­յին նվա­գախմ­բի, ման­կա­կան երգ­չախմ­բի և փո­ղա­յին­նե­րի հա­մար): 2016թ. ար­ժա­նա­ցել է Ազ­գա­յին ա­մե­նա­մյա թա­տե­րա­կան մր­ցա­նա­կա­բաշ­խու­թյան ՙԱր­տա­վազդ՚ մր­ցա­նա­կի՝ ՙՆեր­կա­յաց­ման հա­մար գր­ված լա­վա­գույն ե­րաժշ­տու­թյուն՚ ան­վա­նա­կար­գում:
Իսկ հա­մեր­գը, ան­շուշտ, յու­րա­հա­տուկ էր. եր­գա­շա­րի հե­ղի­նա­կը կար­դում էր Կո­մի­տա­սի բա­նաս­տեղ­ծու­թյու­նը, ո­րից հե­տո միայն այն ներ­կա­յաց­նում իր մեկ­նա­բա­նու­թյամբ: Թե՜ բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն­նե­րը, թե՜ եր­գե­րը՝ հե­ղի­նա­կի ու նվա­գակ­ցող խմ­բի կա­տար­մամբ, ար­տա­ցո­լում էին փո­փոխ­վող պա­հե­րի տպա­վո­րու­թյուն­նե­րը, գե­ղեց­կու­թյու­նը, տրա­մադ­րու­թյու­նը: Հա­մերգն, ի­րոք, ան­սո­վոր էր, անկ­րկ­նե­լի, տպա­վո­րիչ:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 13 Nov 2019 10:55:56 +0000
ԴԱՍԸՆԹԱՑԱՎԱՐԸ ՃԱՆԱՉՎԱԾ ԳԻՏՆԱԿԱՆ ՎԱԴԻՄ ԱՎԱՆԵՍՈՎՆ ԷՐ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27773-2019-11-11-17-43-34 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27773-2019-11-11-17-43-34 ԴԱՍԸՆԹԱՑԱՎԱՐԸ ՃԱՆԱՉՎԱԾ ԳԻՏՆԱԿԱՆ ՎԱԴԻՄ ԱՎԱՆԵՍՈՎՆ ԷՐ
Սվետլանա ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

 ԱՀ կրթության, գիտության և սպորտի նախարարության հրավերով նոյեմբերի 6-10-ը հանրապետության ուսուցիչների, ԳԹԿ մասնագետների համար դասընթացներ վարեց հայտնի թեստաբան, մանկավարժական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, մեր հայրենակից(արմատներով Հադրութի շրջանի Ծամձոր գյուղից) Վադիմ Ավանեսովը: Նա Ռուսաստանում և միջինասիական հանրապետություններում իրավամբ թեստաբանության` մանկավարժական չափումների գիտության, հիմնադիրն է: Իր հեղինակային դասընթացներով հանդես է եկել աշխարհի մի շարք երկրներում: ՙԹեստային ձևերի կիրառումը նոր կրթական և ատեստավորման տեխնոլոգիաներում՚ թեմայով նա դասախոսություններ և պարապմունքներ անցկացրեց Ստեփանակերտի ՙՎալլեքս Գարդեն՚ հյուրանոցային համալիրի դահլիճում` հանրապետության տարբեր առարկաների հարյուրից ավելի ուսուցիչների համար: 5-օրյա դասընթացների ընթացքում ուսուցիչները սովորեցին կազմել թեստային ձևերով առաջադրանքներ ուսումնական նյութի քվանտավորման(տեքստը փոքր մասերի բաժանելու) միջոցով: 

ԱՀ գնահատման և թեստավորման կենտրոնի տնօրեն Յուրի Քարամյանի պարզաբանմամբ` այն, ինչ մինչ այսօր ներկայացվում էին ուսուցիչներին որպես թեստեր, ընդամենը թեստային առաջադրանքների ժողովածու էր: Թեստը բարդ համակարգ է, մանկավարժական չափումների մի տեսակը:
Վ. Ավանեսովի խոսքով` նպատակն է արցախցի ուսուցիչներին դնել ժամանակակից այնպիսի ուղու վրա, որով այսօր գնում են աշխարհի լավագույն կրթական համակարգ ունեցող երկրները: Օրվա առաջին կեսին դասընթացի մասնակիցները լսում էին դասախոսություն ժամանակակից մանկավարժական սկզբունքների մասին, իսկ երկրորդ կեսին` կատարում ուսումնասիրման աշխատանքներ: ՙՄինչև հիմա ուսուցիչը պատմում է, ցուցադրում, օգնում աշակերտին: Հիմա մենք պատրաստում ենք քվանտային գրողներ, որոնք ի վիճակի են ոչ միայն պատմել, այլև ստեղծել նոր մանկավարժական ստեղծագործություններ ուսումնական տեքստերի քվանտավորման միջոցով` թեստային առաջադրանքների ձևերով՚,-ասաց գիտնականը: Նա դասընթացի մասնակիցներին է փոխանցել իր մանկավարժական սկզբունքների և մեթոդների ամբողջական փաթեթը:
Ուսուցիչների առկա ուսուցմանը կհետևի հեռավար ուսուցումը: Մեկ շաբաթվա ընթացքում նրանք պրոֆեսոր Ավանեսովին կուղարկեն իրենց քվանտավորված թեստային ձևերով առաջադրանքները:
ԿԳՍ նախարար Նարինե Աղաբալյանի հետ հանդիպման ժամանակ գիտնականը տեղեկացրեց, որ դրանք կստուգվեն և լավագույնները կերաշխավորվեն տպագրության համար: Նախարարի խոսքով` կստեղծեն տարբեր առարկաների մասնագետներից կազմված աշխատախումբ, որը կզբաղվի այդ նյութերի խմբագրմամբ և հրատարակմամբ, այսպիսով` ստեղծելով ուսումնական տեքստերի բանկ թեստային առաջադրանքների համար, ինչը կհեշտացնի ուսուցիչների աշխատանքը:
Պրոֆեսոր Ավանեսովը միևնույն ժամանակ արտահայտել է արդյունավետ կրթության համար ուսումնական լրիվ օրվա գաղափարը, որը հնարավորություն կտա ունենալ ուսուցանման և ուսումնասիրման փուլեր: Աշխարհի լավագույն կրթական համակարգ ունեցող երկրները հենց այդ ճանապարհն են անցել:
ՙՄենք շատ ենք հետ մնացել, այլևս ժամանակ չունենք: Ուստի անհրաժեշտ է ունենալ գաղափարներ` թեորիայով, մեթոդներով, տեխնոլոգիաներով՚,- վերջում ասաց գիտնականը:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Mon, 11 Nov 2019 17:41:28 +0000
ՍՈՎՈՐԱԿԱՆԻ ՄԵՋ ԱՆՍՈՎՈՐ ՄԻ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾ, ԿԱՄ ` ԱՐՎԵՍՏԻ ԱՆԸՄԲՌՆԵԼԻ ՈԳԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27772-2019-11-11-17-00-35 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27772-2019-11-11-17-00-35 ՍՈՎՈՐԱԿԱՆԻ ՄԵՋ ԱՆՍՈՎՈՐ ՄԻ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾ,  ԿԱՄ ` ԱՐՎԵՍՏԻ ԱՆԸՄԲՌՆԵԼԻ ՈԳԻՆ
Նվարդ ՍՈ­ՂՈ­ՄՈ­ՆՅԱՆ

 Բա­նաս­տեղծ, ար­ձա­կա­գիր, հրա­պա­րա­կա­խոս Նո­րեկ Գաս­պա­րյա­նի 60-ա­մյա հո­բե­լյանն օ­րերս նշ­վեց ՙԳրի­գոր Նա­րե­կա­ցի՚ հա­մալ­սա­րա­նի գի­տա­կան նիս­տե­րի և պոե­զիա­յի դահ­լի­ճում, ուր հա­վաք­վել էին գրող­ներ, ար­վես­տա­գետ­ներ, գրո­ղի ըն­կեր­ներն ու մտե­րիմ­նե­րը։

ԱՀ գրող­նե­րի միու­թյան նա­խա­գահ, բա­նա­սի­րա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի դոկ­տոր, պրո­ֆե­սոր Վար­դան Հա­կո­բյանն իր խոս­քում նշեց. Ն. Գաս­պա­րյա­նը ճշ­մա­րիտ բա­նաս­տեղծ է և գրա­կա­նու­թյուն է բե­րում իր աշ­խար­հը։ Նրա ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան կյան­քը ե­ղել է պայ­քար հա­նուն իր սկզ­բունք­նե­րի հաս­տատ­ման, հա­նուն լա­վի ու գե­ղե­ցի­կի: Ա­ռա­ջին իսկ բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն­նե­րից նրա էու­թյան մեջ զգաց­վեց ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան կրա­կը, և Վա­հագն Դավ­թյա­նը տպագ­րե­լով բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն­նե­րը՝ նրա մա­սին խոսք գրեց։ Նո­րեկն ու­նի կյան­քի բա­նաս­տեղ­ծա­կան ըն­կալ­ման նուրբ զգա­ցո­ղու­թյուն, երևույ­թին ին­քը մո­տե­նում է միան­գա­մայն իր տե­սան­կյու­նից, ի­րեն չի կրկ­նում, ա­վան­դա­կան լի­նե­լով` նաև նո­րա­րար գրող է, կա­րո­ղա­նում է ներ­կա­յաց­նել բա­նաս­տեղ­ծու­թյու­նը և ա­սել մի բան, որ դեռ ոչ մե­կը չի ա­սել։ Նրա մոտ սո­վո­րա­կա­նը դառ­նում է ան­սո­վոր, բա­ռը շն­չա­վոր­վում է, բա­ռը ո­գեշն­չում է ըն­թեր­ցո­ղին։ Ժան­րա­յին ա­ռու­մով եր­բեմն մտա­հյուս­վում են ար­ձակն ու չա­փա­ծոն՝ ի­րար հարս­տաց­նե­լով, նոր շեր­տեր ու ռիթ­մեր բե­րե­լով։
Նո­րեկ Գաս­պա­րյա­նի ան­ցած ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ճա­նա­պար­հի մա­սին, ո­րը նաև իր և մի ամ­բողջ սերն­դի ճա­կա­տա­գիրն է, խո­սեց Կիմ Գաբ­րիե­լյա­նը, ըն­դգ­ծե­լով, որ հո­բե­լյա­րը նոր ո­րակ, նոր ոճ բե­րեց և՜ իր գրա­կան ձե­ռագ­րում, և՜ հե­ռուս­տա­հա­ղոր­դում­նե­րում։ Այդ սերն­դի գրա­կան մուտ­քը, որ ան­ցյալ դա­րի 70-ա­կան­նե­րին ե­ղավ, ըմ­բոստ, հա­մար­ձակ էր, ա­ռանց հրմշ­տո­ցի, և Նո­րե­կը գծեց իր ճա­նա­պար­հը, ու­նե­ցավ սե­փա­կան դի­մա­գի­ծը։
Ռո­բերտ Ե­սա­յա­նը մաս­նա­վո­րա­պես նշեց, որ Նո­րեկ Գաս­պա­րյա­նի պոե­զիան առ­նչ­վում է նկար­չու­թյան, թատ­րո­նի և կի­նոար­վես­տի հետ, ո­րը դա­րաշր­ջա­նա­յին հատ­կա­նիշ է՝ բնո­րոշ իր սերն­դի բա­նաս­տեղծ­նե­րի և ար­ձա­կա­գիր­նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րին։ Բա­նաս­տեղ­ծի հա­մար արևը պտտ­վող ա­նիվ է, ա­մեն օ­րո­րոց մի ամ­րոց է, իսկ ժա­մը՝ ուխ­տա­տե­ղի, հո­ղը ճա­կա­տա­գիր է, որ ի­մաս­տա­վո­րում է բա­նաս­տեղ­ծի ա­րյան ա­մեն կա­թի­լը… ՙԱյս­տե­ղից հե­ռա­ցող չկա, այս­տե­ղից գնում են եր­կինք…՚,- սա հայ­րե­նա­սի­րու­թյան մի նոր բա­նաձև է։ Նո­րեկ Գաս­պա­րյա­նի բա­նաս­տեղ­ծա­կան տո­ղե­րը ձգ­տում են դե­պի ա­զա­տու­թյան հան­գր­վան­նե­րը, հաղ­թա­հա­րում չա­փա­ծո խոս­քի ար­գելք­նե­րը՝ ստեղ­ծե­լով ջերմ մթ­նո­լորտ, ուր հա­ղոր­դակց­վում են նե­րաշ­խար­հա­յին հո­գե­վի­ճակ­նե­րը։ Նա չի հրա­պուր­վում պոե­զիա­յի ար­տա­քին փայ­լե­րով, այլ գնում է դե­պի ժա­մա­նա­կի հո­գե­վի­ճա­կը՝ հայտ­նա­բե­րե­լով Ար­վես­տի ա­նըմ­բռ­նե­լի ո­գին։

Գրող, հրա­պա­րա­կա­խոս Վարդ­գես Բաղ­րյա­նը ող­ջու­նեց Գաս­պա­րյա­նի վեր­ջին ժա­մա­նակ­նե­րում լույս տե­սած գր­քե­րի ծնուն­դը՝ ա­վե­լաց­նե­լով, որ այն, ինչ ա­րել է Ա­զա­տա­մար­տի տա­րի­նե­րին՝ հա­ղոր­դում­նե­րը, ակ­նարկ­նե­րը, տե­սա­նյու­թե­րը, տե­սա­ֆիլ­մե­րը, ո­րոնց հեն­քի վրա հե­տա­գա­յում ստեղծ­վել են նրա բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն­ներն ու պատմ­վածք­նե­րը, մնա­յուն են ժա­մա­նա­կի հո­լո­վույ­թում: ՙՄեր աշ­խար­հըն­կա­լու­մը, մեր ապ­րե­լու բա­նաձևը 1988-ից հե­տո փոխ­վել է, այն ա­ռա­վել ցայ­տուն է դրսևոր­վել Գաս­պա­րյա­նի մոտ,- ա­սաց բա­նա­խո­սը,- նա նո­րա­րար է և՜ պոե­զիա­յում, և՜ հրա­պա­րա­կա­խո­սու­թյան մեջ՚։
Նվարդ Ա­լեք­սա­նյա­նը, Ար­կա­դի Թով­մա­սյա­նը, Ժան­նա Բեգ­լա­րյա­նը, Հո­վիկ Մու­սա­յե­լյա­նը, Նա­րե Նի­կո­ղո­սյա­նը ող­ջույ­նի խոս­քում արժևո­րե­ցին գրո­ղի, հրա­պա­րա­կա­խո­սի ան­ցած ճա­նա­պար­հը՝ հաս­տա­տե­լով, որ նա գր­քից գիրք դառ­նում է ա­վե­լի հե­տաք­րք­րա­կան, ընդ­գր­կուն։
Նո­րեկ ԳԱՍ­ՊԱ­ՐՅԱՆ.- Ինձ հա­ճախ են ա­սում, որ բա­նաս­տեղ­ծու­թյու­նից անց­նում եմ ար­ձա­կի, ար­ձա­կից` բա­նաս­տեղ­ծու­թյան, վեր­ջերս քրք­րում էի իմ ար­խի­վը և պար­զե­ցի, որ իմ ա­ռա­ջին գոր­ծե­րը փոք­րիկ պատմ­վածք­ներ էին, ման­րա­պա­տում­ներ։ Ես ոչ թե պոե­զիա­յից եմ ան­ցել ար­ձա­կի, այլ` ընդ­հա­կա­ռա­կը։ Հե­տաքր­քիր բան, վեր­ջերս տպագ­րած իմ եր­կու գիր­քը, պատմ­վածք­նե­րի ժո­ղո­վա­ծուն և բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն­նե­րի ժո­ղո­վա­ծուն գրել եմ միա­ժա­մա­նակ, հեր­թա­գա­յե­լով ար­ձակն ու չա­փա­ծոն։
Զար­մա­նա­լի բան է տա­րիք կոչ­վա­ծը։ Մեկ օր ա­ռաջ կար­ծես այլ էի. փո­փո­խու­թյու­նը, ի­հար­կե, թվա­ցյալ է, բայց կար­ծես նոր եմ հաս­կա­նում, որ տա­րի­քը… ճն­շում է։ Սար­սա­փում եմ ժա­մա­նա­կից…
Մար­դու մեջ սե­րը պա­կա­սել է, ան­տար­բե­րու­թյու­նը շա­տա­ցել։ Գրո­ղը չի կա­րող իր հա­մար ստեղ­ծել մի տա­րածք ու բնակ­վել միայն այն­տեղ, գրողն ապ­րում է հրա­պա­րակ­նե­րում, մար­դա­շատ վայ­րե­րում, բո­լո­րի հետ ցն­ծում է, ու­րա­խա­նում է, գն­դա­կա­հար­վում է…
Մտա­ծում ես՝ այս ա­մե­նը բա­նաս­տեղ­ծու­թյան հետ կապ ու­նի՞, թե՞ չու­նի։ Ի­հար­կե, կապ ու­նի։ Բա­նաս­տեղ­ծու­թյունն ա­ռանց այս ա­մե­նի չի կա­րող գո­յու­թյուն ու­նե­նալ, նույնն էլ ար­ձա­կը։
Խոսք ե­ղավ նաև հե­ռուս­տա­տե­սու­թյան մա­սին, ուր ես եր­կար՝ 30 տա­րի աշ­խա­տել եմ։ Հե­ռուս­տա­տե­սու­թյու­նը վազք է, որ ապ­րեց­նում է, հի­վան­դու­թյուն է…Հրա­շա­լի ժա­մա­նակ­ներ էին, քիչ է ա­սել՝ կեն­սագ­րու­թյուն։ Հե­ռուս­տա­տե­սու­թյու­նը հա­րա­բե­րու­թյուն է աշ­խար­հի հետ։ Այն տիե­զե­րա­կան է, մեկ-մեկ երկ­րից կտր­վե­լու զգա­ցո­ղու­թյու­նը միայն հե­ռուս­տա­տե­սու­թյու­նը կա­րող է տալ։ Մեզ հա­մար դժ­վար էր, մենք հըն­թացս սո­վո­րում էինք։ Մի ամ­բողջ սե­րունդ… վա­յե­լեց, ապ­րեց այդ օ­րե­րի տա­ռա­պան­քը, ցն­ծու­թյու­նը, ցա­վը: Շնոր­հա­կալ եմ հե­ռուս­տա­տե­սու­թյա­նը, որ հնա­րա­վո­րու­թյուն տվեց ճա­նա­չել եր­կի­րը։ Ճա­նա­չե­ցինք ար­ցախ­ցու տե­սա­կը, մար­դուն։ Մենք բա­ցա­հայ­տում էինք մեր ա­վան­դա­պաշտ գյու­ղե­րի ա­վան­դա­պաշտ մարդ­կանց սե­րը, ջեր­մու­թյու­նը, հո­գա­տա­րու­թյու­նը, վե­րա­բեր­մուն­քը երկ­րի հան­դեպ։ Այս ա­մե­նը չի կա­րող չմտ­նել գրա­կա­նու­թյուն։
Մի խոս­տո­վա­նու­թյուն էլ ա­նեմ. ես յոթ տա­րի ո­չինչ չեմ գրել։ Ին­չո՞ւ չէի գրում։ Կա­րող եմ ար­դա­րա­նալ` ա­սե­լով, որ մու­սա­նե­րը… լքել էին ինձ. չէ պատ­ճա­ռը դա չէր։ Ես չէի կա­րո­ղա­նում ինքս ինձ հա­մո­զել, որ մենք ինչ-որ բան ենք ստեղ­ծում, և այդ ստեղ­ծա­ծը պետք է ինչ-որ մե­կին։ Ես նույ­նիսկ չէի տես­նում այն միակ, ե­զա­կի ըն­թեր­ցո­ղին, ո­րի հա­մար պի­տի գրեի։ Բայց փա~ռք Աստ­ծո, հաղ­թա­հար­վեց այդ հու­սա­հա­տա­կան, չգի­տեմ, ինչ­պես բնո­րո­շեմ, շր­ջա­նը:

Ա­ռանց գրա­կա­նու­թյան ինչ­պե~ս  կա­րե­լի է ապ­րել։ Ես այս հար­ցի պա­տաս­խա­նը չգի­տեմ:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Mon, 11 Nov 2019 16:57:42 +0000
ԻՐԱՆԱԿԱՆ ԿԻՆՈՅԻ ՀԱՅՐ ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ՕՀԱՆՅԱՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27762-2019-11-11-12-23-55 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27762-2019-11-11-12-23-55 ԻՐԱՆԱԿԱՆ ԿԻՆՈՅԻ ՀԱՅՐ ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ՕՀԱՆՅԱՆ
Ոչ սո­վո­րա­կան հան­գա­մանք­նե­րում…

 Հոկ­տեմ­բե­րի 29-ին լրա­նում է Ի­րա­նի պատ­մու­թյան մեջ ա­ռա­ջին գե­ղար­վես­տա­կան լիա­մետ­րաժ համր ֆիլ­մի ցու­ցադ­րու­թյան 89 տա­րին. ՙԱ­բի և Ռա­բի՚` այս­պես էր կոչ­վում 1930թ. ռե­ժի­սոր Հով­հան­նես Օ­հա­նյա­նի նկա­րա­հա­նած կի­նոն­կա­րը։ Կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիս­տի կյանքն ինք­նին ու­շագ­րավ է և կա­րող է ար­կա­ծա­յին վե­պի հա­մար հիմք ծա­ռա­յել։ ՙՈչ սո­վո­րա­կան ճա­կա­տագ­րի ու զար­մա­նահ­րաշ գոր­ծե­րի տեր մարդ՚,- այս­պես էին նրա մա­սին խո­սում ժա­մա­նա­կա­կից­նե­րը։ Պաշ­տո­նա­կից կի­նոար­տադ­րող­նե­րից ՙՀայ­կա­կան կի­նոն և ՎԳԻԿ՚-ը գր­քի հե­ղի­նակ Վլա­դի­միր Վիկ­տո­րո­վիչ Մա­լիշևն ան­կեղ­ծո­րեն հիա­նում էր Օ­հա­նյա­նի բազ­մա­կողմ տա­ղանդ­նե­րով և նրա կեն­սագ­րու­թյան ու­ղե­նիշ­ներն ան­վա­նել է ՙզար­մա­նա­լի՚։

 

Մարդ-նվա­գա­խումբ


Օ­հա­նյա­նը ծն­վել է 1896թ. Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղում։ Բա­վա­կա­նին դժ­վար է նրան պար­զա­պես ռե­ժի­սոր կո­չե­լը, քա­նի որ կյան­քում նա տար­բեր մաս­նա­գի­տու­թյուն­նե­րում է փոր­ձել հմ­տա­նալ։ 1919թ. ա­վար­տել է Տաշ­քեն­դի առևտրի ու­սում­նա­րա­նը, այ­նու­հետև ի­րա­վա­բա­նու­թյուն է սո­վո­րել Աշ­խա­բա­դում։ Ի­րա­վա­բան, գյու­տա­րար, բժշ­կու­թյան դոկ­տոր՝ սրանք այն բո­լոր մաս­նա­գի­տու­թյուն­ներն են, ո­րոնց Օ­հա­նյա­նը տի­րա­պե­տում էր։
Ճա­կա­տագ­րի հա­ջորդ շր­ջա­դար­ձը խիստ ար­տա­ռոց դրսևո­րում է ստա­նում։ Վլա­դի­միր Մա­լիշևը գրում է, որ ՙ1921թ. Օ­հա­նյանն անս­պա­սե­լիո­րեն ստա­նում է մի ա­ռեղծ­վա­ծա­յին պաշ­տոն` Սի­բի­րում Պարս­կաս­տա­նի պատ­վա­վոր հյու­պա­տո­սի, իսկ 1924թ. հայ­տն­վում է Հնդ­կաս­տա­նում՝ Կալ­կա­թա­յում, որ­տեղ հիմ­նում է դե­րա­սա­նա­կան վար­պե­տու­թյան և կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիա­յի հնդ­կա­կան ա­ռա­ջին դպ­րո­ցը։ Այ­նու­հետև տե­ղա­փոխ­վում է Պարս­կաս­տան (1935 թվա­կա­նից՝ Իրան)։


Մոսկովյան դիվանագետը
և ՎԳԻԿ-ի ուսանողը


Այնուհետև նրա կյան­քում տե­ղի է ու­նե­նում ևս մեկ կտ­րուկ շր­ջա­դարձ: 1925թ. Օ­հա­նյա­նին նշա­նա­կում են Մոսկ­վա­յում Պարս­կաս­տա­նի դես­պան։ Նա ստանձ­նում է պաշ­տո­նը և միա­ժա­մա­նակ սկ­սում սո­վո­րել ՎԳԻԿ-ում (20-ա­կան թվա­կան­նե­րին կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյու­նը կոչ­վում էր կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիա­յի պե­տա­կան տեխ­նի­կում)։ Մոսկ­վա­յում կի­նո­յի դպ­րոց էր բաց­վել հենց 20-ա­կան թվա­կան­նե­րին, և դրանք բա­ցա­ռիկ ժա­մա­նակ­ներ էին, երբ մի­ջան­ցք­նե­րով քայ­լում էին կեն­դա­նի կի­նո­լե­գենդ­ներ։ Այս­տեղ կա­րե­լի էր, օ­րի­նակ, հեշ­տու­թյամբ հան­դի­պել համր կի­նո­յի աստղ ու Լև Կու­լե­շո­վի մու­սա Ա­լեք­սանդ­րա Խոխ­լո­վա­յին, իսկ Վսե­վո­լոդ Պու­դով­կի­նը և Աբ­րա­համ Ռօօ­մը նոր էին ու­սա­նող­ներ ըն­դու­նել ի­րենց ռե­ժի­սո­րա­կան ա­ռա­ջին ար­վես­տա­նո­ցում։
Հենց ՎԳԻԿ-ի սնու­ցիչ մի­ջա­վայ­րում, ըստ կեն­սագ­րա­կան աղ­բյուր­նե­րի, Օ­հա­նյա­նի գլ­խում ծա­գում է Պարս­կաս­տա­նում կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիա­կան ու­սում­նա­կան հաս­տա­տու­թյուն ստեղ­ծե­լու գա­ղա­փա­րը։ Օ­հա­նյա­նը կի­նո­յի դպ­րոցն ա­վար­տում է 1928թ. և այդ ժա­մա­նակ էլ դառ­նում է հե­ղա­փո­խա­կան կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիա­յի աշ­խա­տա­կից­նե­րի ա­սո­ցիա­ցիա­յի ան­դամ, իսկ 1928-1929թթ. կանգ­նած էր Թուրք­մենս­տա­նում խա­ղար­կա­յին կի­նո­յի ստեղծ­ման ա­կունք­նե­րում և ո­րոշ ժա­մա­նակ աշ­խա­տել է ի նպաստ թուրք­մե­նա­կան կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիա­յի։ Այս­տեղ նա գրում է սցե­նար և դառ­նում Թուրք­մեն­ֆիլ­մի հիմ­քի վրա` 1929թ. Աշ­խա­բա­դում նկա­րա­հան­ված ՙԳուլ և Ի­թալ­մաս՚ ա­ռա­ջին թուրք­մե­նա­կան ֆիլ­մի ռեժիսորը։

 

Պարսկական կինոարվեստը


1930թ. Օ­հա­նյանն ի վեր­ջո տե­ղա­փոխ­վում է Պարս­կաս­տան և Թեհ­րա­նում ստեղ­ծում ա­ռա­ջին կի­նոդպ­րո­ցը։ Նա այն ան­վա­նում է կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիա­յի գե­ղար­վես­տի դպ­րոց (ու­րիշ աղ­բյուր­նե­րի հա­մա­ձայն՝ կի­նո­դե­րա­սան­նե­րի ու­սուց­ման կենտ­րոն)։ Գրող Վլա­դի­միր Մա­լիշևը, ով հե­տա­զո­տել է Օ­հա­նյա­նի գոր­ծու­նեու­թյան ու­ղե­նիշ­նե­րը, նշում է, որ ՙդպ­րո­ցի ծրագ­րում հիմ­նա­կան շեշ­տը դր­վում էր կի­նո­յում դե­րա­սա­նա­կան խա­ղի, ինչ­պես նաև կի­նո­տեխ­նի­կա­յի յու­րաց­ման վրա՚։
Օ­հա­նյա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ժա­ռան­գու­թյունն ու­սում­նա­սի­րել է նաև ա­մե­րի­կա­ցի հե­տա­զո­տող Է­մի­լի Ջեյն Օ՜­Դե­լը։ ՙԻ­րա­նա­ռու­սա­կան կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆա­կան բա­խում­նե­րը՚ գր­քում, ո­րը հրա­տա­րակ­վել է 2012թ. Լոն­դո­նում Ստե­ֆա­նի Կրո­նի­նի խմ­բագ­րու­թյամբ, հե­տա­զո­տո­ղը հի­շա­տա­կում է, որ Օ­հա­նյա­նի կի­նոդպ­րո­ցում ու­սա­նող­նե­րին նաև ՙու­սու­ցա­նում էին արևմտյան պա­րեր և ե­րաժշ­տու­թյուն, ին­չը հա­մար­ձակ քայլ էր պարս­կա­կան կրո­նա­պաշտ հա­սա­րա­կու­թյան հա­մար՚։
Սկզ­բում Օ­հա­նյանն իր դա­սա­րա­նում ընդ­գր­կել էր ըն­դա­մե­նը տասն­վեց ու­սա­նող, ա­վե­լի ուշ նրանց թիվն ա­վե­լա­ցավ մինչև ե­րեք հա­րյու­րը։ Ու­սա­նո­ղա­կան ա­ռա­ջին խում­բը շր­ջա­նա­վարտ­ներ ու­նե­ցավ 1931թ., և այդ նույն ժա­մա­նակ Թեհ­րա­նի ՙՓա­րոս՚ կի­նո­թատ­րո­նում հան­դի­սա­վո­րու­թյամբ տե­ղի ու­նե­ցավ 1930թ. Օ­հա­նյա­նի և նրա ու­սա­նող­նե­րի բե­մադ­րած ՙԱ­բի և Ռա­բի՚ կի­նոն­կա­րի ա­ռաջ­նա­դի­տու­մը։ Սա ի­րա­նա­կան ա­ռա­ջին լիա­մետ­րաժ խա­ղար­կա­յին ֆիլմն էր՝ եր­կու ըն­կեր­նե­րի` լող­լո­ղի և կարճ­լի­կի ար­կած­նե­րի մա­սին պատ­մող համր կա­տա­կեր­գու­թյուն։ Օ­հա­նյանն ընտ­րեց ի­րա­րից տար­բեր եր­կու հե­րոս­նե­րի ըն­կե­րու­թյան մա­սին հա­ջող սյու­ժե, քա­նի որ ի­րա­նա­կան հան­դի­սա­տե­սը դրա­կան էր ըն­դու­նում Կառլ Շեն­ստ­րյոմ և Հա­րալդ Մեդ­սեն դա­նիա­ցի կա­տա­կեր­գու­նե­րի դուե­տի մաս­նակ­ցու­թյամբ նկա­րա­հան­ված ՙՕ­լե և Աք­սել՚` այդ տա­րի­նե­րին հռ­չակ վա­յե­լող ֆիլ­մե­րը: Դե­րա­սան­նե­րին նաև ան­վա­նում էին ՙԵր­կա­րը և կար­ճը՚։
Ինչ­պես և ռե­ժի­սո­րը կան­խա­տե­սում էր, ի­րա­նա­կան հան­րու­թյու­նը ՙԱ­բի և Ռա­բի՚ ֆիլմն ըն­դու­նեց խան­դա­վա­ռու­թյամբ։ Ի դեպ, իր նկա­րա­հա­նած ֆիլ­մում դե­րե­րից մե­կը մարմ­նա­վո­րել է Օ­հա­նյանն ին­քը։ Այ­սօր հնա­րա­վոր չէ այդ ֆիլ­մը դի­տել, քա­նի որ էկ­րան­ներ բարձ­րա­նա­լուց եր­կու տա­րի անց ֆիլ­մի ժա­պա­վանն այր­վել է ՙՓա­րոս՚ կի­նո­թատ­րո­նում բռնկ­ված հր­դե­հի ժա­մա­նակ։

Իրանական կինոյի Լեոնարդոն


1932թ. վար­պե­տը ստա­նում է կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիա­յի դոկ­տո­րի կո­չում, իսկ 1933թ. նկա­րա­հա­նում է ևս մեկ կա­տա­կեր­գու­թյուն՝ ՙՀա­ջի ա­ղան, կի­նո­դե­րա­սան՚։ Այդ կի­նոն­կա­րը ար­ծար­ծում է կյան­քում մար­դու ու­նե­ցած կոչ­ման մա­սին հար­ցը։ Ըստ սյու­ժեի` ե­րի­տա­սարդ­նե­րը ցան­կա­նում են կի­նո­յի ո­լոր­տում աշ­խա­տել և ըն­թա­նում են դե­պի ի­րենց ե­րա­զան­քը տա­նող ուղ­ղու­թյամբ։ Սա­կայն ֆիլ­մը ճա­նա­չում չս­տա­ցավ։ Օ­հա­նյա­նը նկա­րա­հա­նել է այն որ­պես համր ֆիլմ, բայց մինչև վար­ձույ­թում ֆիլ­մը ցու­ցադ­րե­լը, կի­նո մուտք գոր­ծեց ձայ­նը։ Պարս­կա­կան լսա­րանն այն­պես, ինչ­պես և ողջ աշ­խար­հի հան­դի­սա­տե­սը, նա­խա­պատ­վու­թյու­նը տվեց ձայ­նա­յին կի­նո­յին։
Ողջ կյանքն Օ­հա­նյա­նը զբաղ­վել է ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան աշ­խա­տան­քով` այդ բա­ռի ա­մե­նա­լայն ի­մաս­տով՝ հրա­պուր­ված էր գրա­կա­նու­թյամբ, թատ­րո­նով։ Վար­պե­տը չէր սևեռ­վում ինչ-որ մի բա­նի վրա, նա ե­ղել է մարդ-նվա­գա­խումբ և իր կյան­քում մե­ծա­թիվ փայ­լուն նա­խագ­ծեր է կյան­քի կո­չել։ Ա­մե­նաանս­պա­սե­լին Օ­հա­նյա­նի կող­մից ի­րա­նա­կան ոս­տի­կա­նա­կան ա­ռա­ջին ու­սում­նա­րան բա­ցելն էր։ Բժշ­կու­թյու­նը և գյու­տա­րա­րու­թյու­նը նրա ան­ձի ևս եր­կու դրսևո­րում­ներն էին։ Այդ ոչ սո­վո­րա­կան մար­դու կյան­քը ող­բեր­գա­կան ա­վարտ ու­նե­ցավ։ Իր երկ­րորդ ֆիլ­մը ձա­խող­վե­լուց հե­տո ռե­ժի­սո­րը չկա­րո­ղա­ցավ ներդ­րում­ներ գտ­նել կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիա­յի ո­լոր­տում հե­տա­գա գոր­ծու­նեու­թյան հա­մար։ Նա լքեց Ի­րա­նը և շա­րու­նա­կեց գի­տա­կան գոր­ծու­նեու­թյու­նը Կալ­կա­թա­յում, բայց Հնդ­կաս­տա­նում էլ եր­կար չմ­նաց, վե­րա­դար­ձավ Ի­րան։ 1960թ. Հով­հան­նես Օ­հա­նյա­նը սպան­վել է Թեհ­րա­նի իր գրա­սե­նյա­կում։

Օլ­գա Կա­զակ, խմբագիր
Հատուկ Մոսկվայի Հայկական թանգարանի համար

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Mon, 11 Nov 2019 12:20:37 +0000
ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԲԱՆԱՁԵՎԸ ՆՇԱՆԱԿԱԼԻՑ ՀԱՂԹԱՆԱԿ Է, ՍԱԿԱՅՆ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՉՊԵՏՔ Է ԱՆՏԵՍՎԵՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27758-2019-11-08-16-11-01 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27758-2019-11-08-16-11-01 ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԲԱՆԱՁԵՎԸ  ՆՇԱՆԱԿԱԼԻՑ ՀԱՂԹԱՆԱԿ Է, ՍԱԿԱՅՆ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՉՊԵՏՔ Է ԱՆՏԵՍՎԵՆ
Հա­րութ ՍԱ­ՍՈՒ­ՆՅԱՆ ՙԿա­լի­ֆոռ­նիա…

 2019թ. հոկ­տեմ­բե­րի 29-ին ա­մե­րի­կա­հա­յե­րը նշա­նա­կա­լից հաղ­թա­նակ տա­րան ԱՄՆ Կոնգ­րե­սի սրահ­նե­րում։ 35 տար­վա ըն­թաց­քում ա­ռա­ջին ան­գամ ԱՄՆ Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լատն ըն­դու­նեց Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան փաս­տե­րը հաս­տա­տող թիվ 296 բա­նաձևը։

Ես օգ­տա­գոր­ծե­ցի հաս­տա­տող եզ­րույ­թը, քա­նի որ, ի տար­բե­րու­թյուն բազ­մա­թիվ հայ և ոչ հայ մեկ­նա­բան­նե­րի, ա­ռա­ջին ան­գա­մը չէր, որ Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րը ճա­նա­չում էր Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը։ Ի­րա­կա­նում, սա ա­մե­րի­կյան կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից հին­գե­րորդ ճա­նա­չումն էր։ Ինչ­պես նա­խորդ տա­րի­նե­րին ես ար­դեն բազ­միցս ա­սել եմ, որ Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րի կա­ռա­վա­րու­թյունն ա­ռա­ջին ան­գամ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը ճա­նա­չել է 1951-ին, երբ պաշ­տո­նա­կան փաս­տա­թուղթ էր ու­ղար­կել Ար­դա­րա­դա­տու­թյան մի­ջազ­գա­յին դա­տա­րան (Հա­մաշ­խար­հա­յին դա­տա­րան)՝ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը ներ­կա­յաց­նե­լով որ­պես ցե­ղաս­պա­նու­թյան դա­սա­կան օ­րի­նակ։ ԱՄՆ Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տը Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը ճա­նա­չել է 1975 և 1984 թվա­կան­նե­րին ըն­դուն­ված եր­կու բա­նաձևե­րով, իսկ նա­խա­գահ Ռո­նալդ Ռեյ­գա­նը նա­խա­գա­հա­կան հռ­չա­կա­գիր է հրա­պա­րա­կել 1981թ. ապ­րի­լի 22-ին՝ վկա­յա­կո­չե­լով Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը։
Տար­բեր մեկ­նա­բան­նե­րի կող­մից ար­ված սխալ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի թվում էին այն­պի­սի հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ, ինչ­պի­սիք էին.
1. ՙ2019թ. հոկ­տեմ­բե­րի 29-ին Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տի կող­մից Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ճա­նա­չումն ա­ռա­ջին ան­գամն էր հա­րյուր տա­րում, երբ Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րը ճա­նա­չեց Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը՚։ Այդ­պես չէ... Ի­րա­կա­նում, թիվ 296 բա­նաձևի տեքստն ինք­նին թվար­կում է Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան մա­սին ԱՄՆ-ի կող­մից բո­լոր նա­խորդ ճա­նա­չում­նե­րը և այն նկա­րագ­րում է որ­պես հաս­տա­տում, այլ ոչ թե ճա­նա­չում։
2. ՙԹիվ 296 բա­նաձևը սահ­մա­նում է ԱՄՆ կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ճա­նաչ­ման քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը՚։ Նման բան չի ար­վել։ Այս բա­նաձևը, դրան նա­խոր­դած մյուս­նե­րի նման ոչ պար­տա­դիր բա­նաձև է, որն ար­տա­հայ­տում է պար­զա­պես Կոնգ­րե­սի կամ­քը։ Դա օ­րենք չէ և ի­րա­վա­կան հետևանք­ներ չու­նի։
3. ՙԹիվ 296 բա­նաձևը Թրամ­փին պար­տա­վո­րեց­նում է օգ­տա­գոր­ծել ցե­ղաս­պա­նու­թյուն եզ­րույթն իր հա­ջորդ ապ­րիլք­սան­չոր­սյան ու­ղեր­ձում՚։ Նա­խա­գա­հը, ցան­կու­թյան դեպ­քում, կա­րող է օգ­տա­գոր­ծել այլ մեղ­մա­սա­ցու­թյուն­ներ՝ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը նկա­րագ­րե­լու հա­մար, ինչ­պես ինքն ու ԱՄՆ այլ նա­խա­գահ­ներ ա­րել են նա­խա­գահ Ռեյ­գա­նից հե­տո։
4. ՙԹիվ 296 բա­նաձևը հա­յե­րին թույլ կտա դա­տա­կան հայ­ցեր ներ­կա­յաց­նել ԱՄՆ-ի դա­տա­րան­նե­րում Թուր­քիա­յի դեմ՝ պա­հան­ջե­լով վե­րա­կանգ­նել Ցե­ղաս­պա­նու­թյան ըն­թաց­քում կրած վնաս­նե­րը՚։ Սա ճիշտ չէ։ Ինչ­պես վե­րը նշ­վեց, Կոնգ­րե­սի եր­կու նմա­նա­տիպ բա­նաձևեր ըն­դուն­վել են 1975 և 1984 թվա­կան­նե­րին, ո­րոնք չեն օգ­նել հա­յե­րին ԱՄՆ դա­տա­րան­նե­րում որևէ դա­տա­կան գործ շա­հել Թուր­քիա­յի դեմ։
5. ՙԹիվ 296 բա­նաձևի ըն­դու­նու­մից հե­տո, ե­թե ԱՄՆ Սե­նատն ըն­դու­նի իր հա­մա­պա­տաս­խան բա­նաձևը (Սե­նա­տի թիվ 150 բա­նաձև), և նա­խա­գահ Թրամ­փը ստո­րագ­րի այն, այն ժա­մա­նակ այդ բա­նաձևը կս­տա­նա օ­րեն­քի ուժ՚։ Սա ճիշտ չէ, քա­նի որ ինչ­պես Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տի և այն­պես էլ Սե­նա­տի տար­բե­րակ­նե­րը ՙա­ռան­ձին՚ բա­նաձևեր են։ Ե­թե Սե­նա­տի տար­բե­րա­կը նույն­պես ըն­դուն­վի, ա­պա բա­նաձևը չի փո­խանց­վի նա­խա­գա­հին ստո­րագր­ման հա­մար, քա­նի որ Պա­լա­տի և Սե­նա­տի տար­բե­րակ­նե­րը չեն ներ­կա­յաց­վել որ­պես ՙՀա­մա­տեղ բա­նաձև՚։
Այ­նուա­մե­նայ­նիվ, վե­րոն­շյալ պար­զա­բա­նում­նե­րից և ոչ մե­կը չի ար­վում 2019թ. հոկ­տեմ­բե­րի 29-ին ըն­դուն­ված թիվ 296 բա­նաձևն ար­ժեզր­կե­լու հա­մար։ Ստորև ներ­կա­յաց­ված են այն պատ­ճառ­նե­րը, թե ին­չու է այս բա­նաձևը նշա­նա­կա­լից հաղ­թա­նակ Հայ Դա­տի հա­մար.

1. 35 տա­րի շա­րու­նակ Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տում Ցե­ղաս­պա­նու­թյան բա­նաձևի ըն­դուն­ման փորձ կա­տա­րե­լուց հե­տո, ա­մե­րի­կա­հայ հա­մայն­քի հա­մար սա նշա­նա­կա­լից ձեռք­բե­րում է՝ վեր­ջա­պես կա­րո­ղա­նալ նման հաղ­թա­նակ նշել։ Հնա­րա­վոր չէ շա­րու­նակ պա­հան­ջել, որ հայ հան­րու­թյու­նը տաս­նա­մյակ­ներ շա­րու­նակ ա­ջակ­ցի մի գոր­ծի՝ ա­ռանց ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ ո­րո­շա­կի ար­դյուն­քի հաս­նե­լու։ Այս հաղ­թա­նա­կը կաշ­խու­ժաց­նի ա­մե­րի­կա­հա­յե­րին՝ շա­րու­նա­կե­լու ի­րենց նվիր­վա­ծու­թյու­նը Հայ Դա­տին և ա­վե­լի շատ աշ­խա­տել ա­վե­լի մեծ նվա­ճում­նե­րի հաս­նե­լու հա­մար։
2. Թեև 296 բա­նաձևի ըն­դու­նու­մը չի պար­տադ­րում Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րի նա­խա­գա­հին, սա­կայն մե­ծաց­նում է ճն­շու­մը նրա վրա, որ­պես­զի պատ­շաճ ձևով ճա­նա­չի Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը ապ­րիլք­սան­չոր­սյան իր հայ­տա­րա­րու­թյան մեջ։
3. Թիվ 296 բա­նաձևը նաև դժ­վա­րաց­նում է Թուր­քիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան վի­ճա­կը՝ շա­րու­նա­կե­լու Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ժխ­տու­մը։
4. Տա­րօ­րի­նա­կո­րեն, թիվ 296 բա­նաձևի ըն­դուն­մա­նը Թուր­քիա­յի ղե­կա­վար­նե­րի կոշտ ար­ձա­գանք­նե­րը նպաս­տե­ցին թուրք ժո­ղովր­դին և ամ­բողջ աշ­խար­հին Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան մա­սին հի­շեց­մա­նը։
5. Թիվ 296 բա­նաձևի ըն­դուն­ման վե­րա­բե­րյալ հա­զա­րա­վոր հոդ­ված­ներ, հե­ռուս­տա­տե­սա­յին հա­ղոր­դում­ներ և սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րի գրա­ռում­ներ օգ­նե­ցին ա­վե­լի հան­րայ­նաց­նել Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյունն ամ­բողջ աշ­խար­հում։ Ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նից հե­տո ա­վե­լի քան 100 տա­րի անց, ար­դա­րու­թյան հա­մար ճի­չը դեռևս հն­չում է հա­յե­րի և նրանց ա­ջա­կից­նե­րի ակ­տի­վու­թյան շնոր­հիվ։
6. Թիվ 296 բա­նաձևի ըն­դու­նու­մը ևս մեկ քայլ է Թուր­քիա­յի և հա­մաշ­խար­հա­յին հան­րու­թյան վրա հա­յե­րի կող­մից ճն­շում գոր­ծադ­րե­լու պայ­քա­րում՝ հե­տա­գա քայ­լեր ձեռ­նար­կե­լու Ցե­ղաս­պա­նու­թյան հետևան­քով պատ­ճառ­ված վնա­սը հա­տու­ցե­լու հա­մար՝ չնա­յած ա­վե­լի քան մեկ­դա­րյա ու­շաց­մա­նը...
7. Բա­ցի պատ­մա­կան ի­րա­դար­ձու­թյան տա­րեգ­րու­թյան ուղ­ղու­մից, Ցե­ղաս­պա­նու­թյան բա­նաձևի ըն­դուն­մանն ուղղ­ված ջան­քե­րը քա­ղա­քա­կան պայ­քար են ա­մե­րի­կա­հայ հա­մայն­քի և Թուր­քիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան ու նրա վճա­րո­վի լոբ­բիստ­նե­րի միջև, թե որ կողմն ա­վե­լի մեծ քա­ղա­քա­կան ազ­դե­ցու­թյուն ու­նի Վա­շինգ­տո­նում։ Ճն­շող մե­ծա­մաս­նու­թյան հաղ­թա­նա­կը (405 ձայն ընդ­դեմ 11-ի) Թուր­քիա­յի ջախ­ջա­խիչ պար­տու­թյան և հա­յե­րի լիար­ժեք հաղ­թա­նա­կի ակն­հայտ մատ­նա­նիշ է։
8. Տա­րի­ներ շա­րու­նակ Թուր­քիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը տաս­նյակ մի­լիո­նա­վոր դո­լար­ներ է վատ­նել՝ վար­ձե­լով ա­մե­րի­կյան բարձ­րա­կարգ լոբ­բիս­տա­կան ըն­կե­րու­թյուն­ներ՝ ԱՄՆ Կոնգ­րե­սի կող­մից Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան բա­նաձևե­րի հաս­տա­տու­մը խա­փա­նե­լու ձա­խող­ված փոր­ձե­րի հա­մար։ Անհ­նա­րին է խե­ղա­թյու­րել ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը որ­պես մարդ­կա­յին ա­րարք, ան­կախ նրա­նից, թե քա­նի մի­լիարդ դո­լար է ծախ­սում Թուր­քիան լոբ­բիստ­նե­րի վրա։
9. Թուր­քիա­յի պար­տու­թյու­նը նաև ու­ղերձ է թուր­քա­կան հա­սա­րա­կու­թյա­նը, որ ի­րենց վճա­րած հար­կե­րը մսխ­վում են ի­րենց կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից`ան­հեր­քե­լին ժխ­տե­լու հա­մար։
10. Ո­մանք թիվ 296 բա­նաձևի ըն­դու­նու­մը պատ­ճա­ռա­բա­նում էին նրա­նով, որ Կոնգ­րեսն օգտ­վել է Թուր­քիա­յի և Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րի միջև լար­ված հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րից։ Չնա­յած դա ճիշտ է, բայց կան մի քա­նի հա­կա­փաս­տարկ­ներ.
ա) Կոնգ­րե­սը քա­ղա­քա­կան մար­մին է. հետևա­բար, նրա բո­լոր քն­նար­կում­ներն ու ո­րո­շում­նե­րը քա­ղա­քա­կան բնույթ են կրում.
բ) Ե­թե չլի­նեին ա­մե­րի­կա­հայ կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի և ա­մե­րի­կա­հայ հա­մայն­քի ե­ռան­դուն ջան­քե­րը, ե­րաշ­խիք չկար, որ այդ բա­նաձևը հայ­տն­վեր Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տի օ­րա­կար­գում։ Քա­նի որ ԱՄՆ-ի Կոնգ­րե­սը դժ­գոհ էր Թուր­քիա­յի կող­մից Հյու­սի­սա­յին Սի­րիա ներ­խու­ժու­մից, Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տը կգո­հա­նար 2019թ. հոկ­տեմ­բե­րի 29-ին Թուր­քիա­յի դեմ պատ­ժա­մի­ջոց­ներ կի­րա­ռող բա­նաձև ըն­դու­նե­լով՝ քր­դե­րի դեմ իր բար­բա­րո­սա­կան հար­ձա­կում­նե­րի հա­մար։ Սա­կայն հայ­կա­կան ակ­տի­վու­թյան պատ­ճա­ռով Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տը նույն օրն ըն­դու­նեց նաև Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան մա­սին բա­նաձևը։
գ) Մենք չենք կա­րող այն­քան միա­միտ լի­նել ակն­կա­լե­լու, որ որևէ կա­ռա­վա­րու­թյուն կպաշտ­պա­նի Հայ Դա­տը, ե­թե դա ա­նե­լով կհա­կա­սի իր շա­հե­րին։ Միան­գա­մայն տրա­մա­բա­նա­կան է, որ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան դա­տա­պար­տու­մը հա­մընկ­նում էր Թուր­քիա­յի նկատ­մամբ այլ պատ­ճառ­նե­րով Կոնգ­րե­սի զայ­րու­թի հետ։ Փաս­տո­րեն, որ­քան շատ հա­յե­րը կա­րո­ղա­նան գտ­նել ի­րենց շա­հերն այլ եր­կր­նե­րի շա­հե­րի հետ հա­մա­պա­տաս­խա­նե­լու պատ­ճառ­ներ, այն­քան ա­վե­լի հա­ջո­ղակ կլի­նեն Հայ Դա­տի հե­տապ­նդ­ման հար­ցում։
Որ­պես հա­ջորդ քայլ, ես հույս ու­նեմ, որ ԱՄՆ Սե­նա­տը կըն­դու­նի Սե­նա­տի թիվ 150 բա­նաձևը։ Սա կարևոր է, քա­նի որ ԱՄՆ Սե­նա­տը եր­բեք չի ըն­դու­նել Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը ճա­նա­չող բա­նաձև։ Եվ մի­գու­ցե հա­ջորդ տա­րի Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան բա­նաձևը կա­րող է վե­րա­նայ­վել, բայց այս ան­գամ որ­պես ՙՀա­մա­տեղ բա­նաձև՚, ին­չը կն­շա­նա­կի, որ ե­թե Կոնգ­րե­սի պա­լատ­նե­րը բա­նաձևն ըն­դու­նեն, իսկ Նա­խա­գա­հը ստո­րագ­րի այն, ա­պա Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան բա­նաձևը կդառ­նա ԱՄՆ օ­րենք, և ոչ թե պար­զա­պես ՙոչ պար­տա­դիր՚ բա­նաձև։ Սա Ա­մե­րի­կա­յի ա­պա­գա բո­լոր նա­խա­գահ­նե­րին պար­տա­վո­րեց­նե­լու է օգ­տա­գոր­ծել Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյուն եզ­րույթն ի­րենց ապ­րիլք­սան­չոր­սյան ու­ղերձ­նե­րում կամ որևէ այլ ա­ռի­թով։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 08 Nov 2019 16:08:09 +0000
ԱՐՔՄԵՆԻԿ ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ . ՀՈՒՍՈՎ ԵՄ՝ ԱՊԱԳԱՅՈՒՄ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆ ԱՌԱՎԵԼ ՀՍՏԱԿ ԿՁԵՎԱԿԵՐՊԻ ԻՐ ԱՐԺԵՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27755-2019-11-08-15-48-58 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27755-2019-11-08-15-48-58 ԱՐՔՄԵՆԻԿ ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ . ՀՈՒՍՈՎ ԵՄ՝ ԱՊԱԳԱՅՈՒՄ  ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆ ԱՌԱՎԵԼ ՀՍՏԱԿ ԿՁԵՎԱԿԵՐՊԻ ԻՐ ԱՐԺԵՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐԸ
Ա­նի ՄԱՆ­ԳԱ­ՍԱ­ՐՅԱՆ

 Ինչ­պի­սի՞ ա­ռա­վե­լու­թյուն­ներ ու թե­րու­թյուն­ներ ու­նեն հա­մա­ցան­ցա­յին և գրա­կան մա­մու­լը՝ որ­պես դրսևոր­ման հար­թակ­ներ ե­րի­տա­սարդ ստեղ­ծա­գոր­ծող­նե­րի հա­մար։ Ինչ­պի­սի՞ ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան նե­րուժ, խն­դիր­ներ ու նոր ա­նուն­ներ են տե­սա­նե­լի Ար­ցա­խում. այս և ե­րի­տա­սար­դա­կան գրա­կան դաշ­տի մի շարք ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն­նե­րի ու խն­դիր­նե­րի ենք անդ­րա­դար­ձել ան­վա­նի գրա­կա­նա­գետ, բա­նա­սի­րա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի թեկ­նա­ծու, Արք­մե­նիկ Նի­կո­ղո­սյա­նի հետ զրույ­ցում։

-Ինչ­պի­սի՞ դի­մագ­ծեր են բնո­րոշ ար­դի հայ ե­րի­տա­սար­դա­կան գրա­կա­նու­թյա­նը։
-Նախևա­ռաջ՝ մեծ բազ­մա­զա­նու­թյու­նը։ Շատ-շա­տերն են այ­սօր աս­պա­րե­զում, հրա­պա­րակ­վե­լու, երևա­լու խն­դիր չու­նեն, ե­թե ան­գամ թեր­թերն ու գրա­կան կայ­քե­րը մեր­ժում են նրանց հրա­պա­րա­կել, ա­պա Ֆեյս­բուքն ու սե­փա­կան բլոգ­նե­րը կան ու կան։ Եվ այդ հան­գա­ման­քը դժ­վա­րաց­նում է նրանց ստեղ­ծա­ծը հա­մա­կար­գե­լու, ի մի բե­րե­լու, ար­ժե­քա­բա­նա­կան հար­ցե­րում հս­տակ կողմ­նո­րոշ­վե­լու ա­ռու­մով։ Ա­մեն դեպ­քում՝ նրան­ցից լա­վա­գույն­նե­րի մոտ, ո­րոն­ցում ջանք կա, թար­մու­թյուն կա։ Երևի թե մի փոքր ա­վե­լի շատ են փոր­ձա­րա­րու­թյան տր­վում, քան պետք է, բայց ինչ-որ տեղ դա էլ օ­րի­նա­չափ կա­րե­լի է հա­մա­րել։
-Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, ե­րի­տա­սար­դա­կան գրա­կա­նու­թյու­նը, այս­պես ա­սած, աշ­խար­հագ­րա­կան կամ տե­ղա­կան ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն­ներ ու­նի՞։
-Ժա­մա­նա­կա­կից աշ­խար­հում դժ­վար է ար­դեն սահ­ման­ներ գծել, մա­նա­վանդ՝ գրա­կա­նու­թյան հա­մար։ Ա­մեն ինչ աչ­քի ա­ռաջ է, և կապ չու­նի՝ Կա­պա­նո՞ւմ են ապ­րում, Երևա­նո՞ւմ, թե՞ Ստե­փա­նա­կեր­տում։ Մնում է կար­դալ, մար­սել, ընդ­հան­րաց­նել, սո­վո­րել, ի­րա­գոր­ծել։
- Ինչ­պի­սի՞ ա­ռա­վե­լու­թյուն­ներ ու թե­րու­թյուն­ներ ու­նի հա­մա­ցան­ցա­յին և գրա­կան մա­մու­լը՝ որ­պես դրսևոր­ման հար­թակ­ներ ե­րի­տա­սարդ ստեղ­ծա­գոր­ծող­նե­րի հա­մար։
-Ա­ռա­վե­լու­թյու­նը՝ երևա­լու, ի­րենց դրսևո­րե­լու բա­ցար­ձակ ա­զատ հնա­րա­վո­րու­թյունն է։ Թե­րու­թյուն է թերևս այն, որ այդ հան­գա­ման­քը մղում է ա­վե­լի շատ սևա­գիր ու հում տեքստ հրամց­նել ըն­թեր­ցո­ղին։ Այդ պատ­ճա­ռով շա­տե­րը նոր­մալ աշ­խա­տա­նո­ցա­յին գոր­ծըն­թաց չեն ապ­րում, չեն տք­նում ի­րենց ստեղ­ծա­ծի վրա, չեն ձգ­տում կա­տա­րե­լա­գոր­ծել։ Հատ­կա­պես բա­նաս­տեղծ­ներն ու բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն գրող­նե­րը։
-Վեր­ջերս Ձեր ար­ցա­խյան այ­ցե­լու­թյան, հան­դի­պում­նե­րի ու քն­նար­կում­նե­րի ա­ռանց­քում ե­րի­տա­սարդ ստեղ­ծա­գոր­ծող­ներն ու նրանց խն­դիր­ներն էին։ Ինչ­պի­սի՞ ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան նե­րուժ, խն­դիր­ներ ու նո­րու­թյուն­ներ բա­ցա­հայ­տե­ցիք այդ շր­ջա­նակ­նե­րում։
-Ան­կեղծ լի­նեմ՝ տա­րի­ներ ա­ռաջ այդ նե­րուժն ա­վե­լի մեծ էր ու տե­սա­նե­լի. Ա­լի­սա Բաղ­դա­սա­րյա­նի, Տաթև Սո­ղո­մո­նյա­նի, Վի­տա­լի Պետ­րո­սյա­նի, հե­տա­գա­յում նաև՝ Սո­նա Համ­բար­ձու­մյա­նի գրա­կան մուտ­քե­րը, նրանց ա­ռա­ջին ժո­ղո­վա­ծու­նե­րը շատ խոս­տում­նա­լից էին և պոե­տա­կան լավ ներ­կա­յու­թյուն­ներ էին խոս­տա­նում ա­պա­գա­յի հա­մար։ Ցա­վոք, նրան­ցից հե­տո շատ խոս­տում­նա­լից ա­նուն­ներ չեմ հան­դի­պել։ Ի­հար­կե, շատ են ստեղ­ծա­գոր­ծում, գր­քեր են հրա­տա­րա­կում, բայց այն տպա­վո­րու­թյու­նը ստա­ցա, որ գրում են՝ ա­ռանց ու­րիշ­նե­րին կար­դա­լու, կար­ծես նոր-նոր հայտ­նա­բեր­վել պոե­զիան է, և ի­րենք ա­ռա­ջին բա­նաս­տեղծ­ներն են։ Ա­մեն դեպ­քում ո­րոշ դրա­կան մի­տում­ներ, ճիշտ աշ­խա­տան­քի դեպ­քում՝ ա­ճե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նեն մի քա­նի­սը՝ Նա­րի­նե Բա­լա­յա­նը, Բո­րիկ Բաղ­դա­սա­րյա­նը, Նեմ­րու­թը…
-Ար­ցա­խաբ­նակ ե­րի­տա­սարդ ստեղ­ծա­գոր­ծող­նե­րը հա­ճա՞խ են տպագր­վում երևա­նյան գրա­կան մա­մու­լում։ Նոր, խոս­տում­նա­լից ա­նուն­ներ բա­ցա­հայ­տե՞լ եք հա­մա­ցան­ցում, մա­մու­լում, թե ան­մի­ջա­կան հան­դի­պում­նե­րի ձևա­չա­փով։
- Ճիշտն ա­սած՝ քիչ եմ հան­դի­պել, թե­պետ չա­փա­զանց ու­շա­դիր եմ գրա­կան մա­մու­լում ու կայ­քե­րում նոր ա­նուն­նե­րի երևում­նե­րին։ Հու­սով եմ՝ շատ մոտ ա­պա­գա­յում կլի­նեն ու կզար­մաց­նեն։
-Ի՞նչ ազ­դակ­ներ ու­նի և ինչ­պի­սի՞ ար­ժե­հա­մա­կարգ է ձևա­վո­րում ժա­մա­նա­կա­կից հայ գրա­կա­նու­թյու­նը։ Այս ա­ռու­մով, ինչ­պի­սի՞ն է Ձեր տես­լա­կա­նը։
-Գրա­կա­նու­թյան ազ­դակ­նե­րը միշտ ու բո­լոր ժա­մա­նակ­նե­րում կյան­քից են գա­լիս։ Ժա­մա­նա­կա­կից հա­սա­րա­կու­թյուն­նե­րում` ընդ­հան­րա­պես, մեր հա­սա­րա­կու­թյան մեջ` մաս­նա­վո­րա­պես, ար­ժե­հա­մա­կար­գա­յին հար­ցե­րը ձևա­կեր­պե­լը շատ բարդ է, շատ տար­բեր են ըն­կա­լում­նե­րը։ Ու չես ի­մա­նում՝ ով է ճիշտ, ով սխալ, ումն է՝ հե­ռագ­նա, ումն է ան­ցո­ղիկ։ Գրա­կա­նու­թյունն էլ, բնա­կա­նա­բար, այս տա­րու­բե­րում­նե­րի մեջ է։ Հու­սով եմ` ա­պա­գա­յում շատ բա­ներ կհս­տա­կեց­վեն, և գրա­կա­նու­թյունն էլ ա­ռա­վել հս­տակ կձևա­կեր­պի իր ար­ժե­հա­մա­կար­գե­րը։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Fri, 08 Nov 2019 15:42:36 +0000