comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ԱՐ­ՑԱ­ԽԻ ՊԵ­ՏԱ­ԿԱ­ՆՈՒ­ԹՅԱՆ ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՆԻՇՆ Է ՔԱ­ՇԱ­ԹԱ­ՂԸ...
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ԱՐ­ՑԱ­ԽԻ ՊԵ­ՏԱ­ԿԱ­ՆՈՒ­ԹՅԱՆ ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՆԻՇՆ Է ՔԱ­ՇԱ­ԹԱ­ՂԸ...

Սիր­վարդ ՄԱՐ­ԳԱ­ՐՅԱՆ

 Հար­ցազ­րույց Քա­շա­թա­ղի շրջ­վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վար 

Ստե­փան ՍԱՐԳ­ՍՅԱ­ՆԻ հետ

-Պա­րոն Սարգ­սյան, Քա­շա­թա­ղի շր­ջա­նը կա­յուն զար­գաց­ման ու­ղին բռ­նած, օր օ­րի շե­նա­ցող շր­ջան­նե­րից է… Ե­կեք նախ խո­սենք ձեռք­բե­րում­նե­րից, ա­պա` նաև հե­ռան­կար­նե­րից։
-Շր­ջա­նում առ­կա է 54 հա­մայնք, բնակ­չու­թյան թի­վը 10 հա­զա­րից ա­վե­լի է։ Շր­ջա­նի գլ­խա­վոր ձեռք­բե­րումն այն է, որ մեր պատ­մա­կան, ա­զա­տագր­ված հո­ղե­րի, տա­րածք­նե­րի վրա զրո­յից ստեղծ­վել է մի ծաղ­կուն շր­ջան։ Ար­ցա­խյան շար­ժու­մից ու պա­տե­րազ­մից ա­ռաջ այս տա­րածք­նե­րում ոչ մի հայ բնա­կիչ չկար։ Միայն հրա­դա­դա­րի հաս­տա­տու­մից հե­տո շր­ջան կազ­մա­վոր­վեց, վե­րաբ­նա­կեց­վեց Ադր­բե­ջա­նից ներ­գաղ­թած փախս­տա­կան­նե­րով, ինչ­պես նաև Ար­ցա­խի ո­րոշ տա­րածք­նե­րից տե­ղա­փոխ­ված վե­րաբ­նակ­նե­րով։ Եվ դա հնա­րա­վո­րու­թյուն տվեց ստեղ­ծել ինք­նա­տիպ նկա­րագ­րով քա­շա­թաղ­ցուն, որն այս տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում ստեղ­ծել է շատ ակ­տիվ զար­գա­ցող շր­ջան` ա­ռա­ջին հեր­թին` գյու­ղատն­տե­սու­թյան, իսկ այս վեր­ջին տա­րի­նե­րին` նաև է­ներ­գե­տի­կա­յի ու շի­նա­րա­րու­թյան ո­լորտ­նե­րում։ Մի խոս­քով` ձեռք­բե­րում­նե­րը շատ են, բայց, բնա­կա­նա­բար, բա­վա­րար չեն։ Ա­պա­գա­յին նա­յում ենք շատ մեծ հույ­սե­րով ու ակն­կա­լիք­նե­րով։ Ինչ վե­րա­բե­րում է հե­ռան­կա­րին, ես շր­ջա­նը տես­նում եմ ամ­բողջ Հա­յաս­տան աշ­խար­հի, մաս­նա­վո­րա­պես, հա­մընդ­հա­նուր տա­րած­քի շր­ջա­նակ­նե­րում` որ­պես հիմ­նա­կան խա­րիսխ, ա­ռաջ մղող ուժ, ո­րը միա­վո­րող կամր­ջա­կի դեր է շա­րու­նա­կե­լու տա­նել: Դրա­նով հան­դերձ, շար­ժիչ ուժ է լի­նե­լու և՜ Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան և՜ հարևան Սյու­նի­քի մար­զի զար­գաց­ման գոր­ծում։ Դա պայ­մա­նա­վոր­ված է լի­նե­լու նաև մեր աշ­խար­հագ­րա­կան դիր­քով, բնու­թյան տված հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րով, իսկ շր­ջա­նը, գի­տեք, շատ բա­րեն­պաստ է գյու­ղատն­տե­սու­թյան հա­մար։ Ու­նենք տն­տե­սա­կան նշա­նա­կու­թյան բազ­մա­թիվ տա­րածք­ներ. շր­ջա­նի հյու­սի­սա­յին թևը գրե­թե դրախ­տա­յին պայ­ման­ներ է ա­ռա­ջար­կում գյու­ղատն­տե­սու­թյան, ա­նաս­նա­պա­հու­թյան, մեղ­վա­բու­ծու­թյան հա­մար։ Մեր վե­րաբ­նակ­ներն այն հիմ­նա­կան ռե­սուրսն են, ո­րի վրա և ո­րի շուրջ մենք կա­ռու­ցում ենք ա­պա­գա­յի հան­դեպ ու­նե­ցած մեր ծրագ­րերն ու ակն­կա­լիք­նե­րը։ Ես ոչ թե վար­դա­գույն ակ­նոց­նե­րով եմ նա­յում վաղ­վա օր­վան, այլ կոնկ­րետ, հս­տակ գծ­ված ու­ղի եմ տես­նում, որն ար­դեն ի­րա­գործ­ման փու­լում է։ Այդ հե­ռան­կա­րը մեզ միայն մղում է ա­րար­ման:
-Ինչ­պի­սի՞ դժ­վա­րու­թյուն­ներ, խո­չըն­դոտ­ներ ու ար­գելք­ներ կան ա­ռա­վել լայն թա­փով գոր­ծե­լու ու զար­գա­նա­լու ճա­նա­պար­հին։
-Ար­գելք­նե­րը փոքր-ինչ մարդ­կա­յին գոր­ծո­նով են պայ­մա­նա­վոր­ված: Քա­շա­թաղն ան­մասն չէ այն նույն խն­դիր­նե­րից, ո­րոնք դեռևս կան մեր հան­րա­պե­տու­թյան մյուս շր­ջան­նե­րում։ Ա­վե­լի ճիշտ` են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի պա­կա­սի խն­դիր կա։ Կա մի բան, որ հա­տուկ է Քա­շա­թա­ղի ու Շա­հու­մյա­նի շր­ջան­նե­րին. լի­նե­լով վե­րաբ­նա­կեց­ման գո­տի, բո­լորն ի­րենց տու­նու­տե­ղը, ի­րենց տն­տե­սու­թյու­նը ստեղ­ծում են զրո­յից։ Այ­սինքն, ե­թե մենք մեր նախ­կին շր­ջան­նե­րում պա­պե­նա­կան տանն ենք ապ­րել, ու­նե­ցել ենք մեր այ­գին, տն­տե­սու­թյու­նը, այս ա­մենն այս­տեղ ստեղծ­վում է զրո­յից։ Տուն չկա, ա­նաս­նա­գոմ չկա, վառ­վել է, կամ փլա­տակ է, չկա հիմ­քը, ո­րի վրա կա­րող ես մի բան ա­վե­լաց­նել, և այս պա­րա­գա­յում ա­վե­լի շատ ներդ­րում ու ռե­սուրս է անհ­րա­ժեշտ։ Ար­դեն եր­րորդ տաս­նա­մյակն ենք շու­տով թևա­կո­խե­լու։ Ե­թե տա­րի­ներ ա­ռաջ ա­ռա­վել շատ սո­ցիա­լա­կան կա­րիք­նե­րով պայ­մա­նա­վոր­ված երևույթ­նե­րի էինք ա­կա­նա­տես, այ­սօր շատ քիչ են դրանք, և որ­պես չա­փո­րո­շիչ կա­րող ենք տես­նել բազ­մա­թիվ ար­տա­սահ­մա­նյան մակ­նի­շի մե­քե­նա­ներ, ինչն ու­րա­խա­լի է։ Մեր վե­րաբ­նա­կի­չը, կա­րո­ղա­նա­լով լու­ծել գո­յու­թյան տար­րա­կան խն­դիր­նե­րը, ար­դեն կա­րո­ղա­նում է փոքր-ինչ շքե­ղու­թյուն թույլ տալ ի­րեն, իսկ մե­քե­նա ու­նե­նա­լը մեր շր­ջա­նի հա­մար անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն է, քա­նի-որ ճա­նա­պարհ­նե­րը եր­կար են ու ոչ աս­ֆալ­տա­պատ։ Գա­լիք տար­վա­նից այդ ուղ­ղու­թյամբ մեծ ծրագ­րեր ու­նենք, հու­սանք` կու­նե­նանք նաև աս­ֆալ­տա­պատ, բա­րե­կարգ ճա­նա­պարհ­ներ։
-Դառ­նանք վե­րաբ­նա­կեց­ման խն­դիր­նե­րին: Գոր­ծըն­թա­ցը շա­րու­նա­կա­կա՞ն է, թե՞ շր­ջա­նի բնակ­չու­թյունն ար­դեն միայն ներ­քին բնա­կան ա­ճի շնոր­հիվ է ա­վե­լա­նում։

-Վե­րաբ­նա­կե­ցու­մը եր­բեք չի դա­դա­րել, այն շա­րու­նա­կա­կան է։ Ըն­թաց­քը կամ ին­տեն­սի­վու­թյու­նը կա­րող են փո­փոխ­վել` կապ­ված հիմ­նա­կա­նում բնա­կա­րա­նա­շի­նու­թյան հետ։ Ե­թե ա­ռա­ջին տաս­նա­մյա­կում ա­վե­լի լայն թա­փով էր ըն­թա­նում վե­րաբ­նա­կե­ցու­մը, կապ­ված մարդ­կանց կեն­սա­մա­կար­դա­կի հետ, ներ­կա­յիս պա­հանջ­նե­րը մի փոքր այլ են, հի­մա փոր­ձում ենք տրա­մադ­րել ժա­մա­նա­կա­կից, բո­լոր հար­մա­րու­թյուն­նե­րով բնա­կա­րան­ներ։ Պե­տու­թյունն այդ ուղ­ղու­թյամբ շա­րու­նա­կում է լուրջ գու­մար­ներ ներդ­նել։ Միան­շա­նակ վե­րաբ­նա­կե­ցու­մը շա­րու­նակ­վում է և շա­րու­նակ­վե­լու է, կա­ռա­վա­րու­թյու­նում շի­նա­րա­րու­թյան ո­լոր­տին մեծ գու­մար­ներ են հատ­կաց­նում, բայց ե­թե ա­ռա­ջին տաս­նա­մյա­կում միայն վե­րաբ­նա­կե­ցում էր ի­րա­կա­նաց­վում, այ­սօր ար­դեն կա­րող ենք պլա­նա­վո­րել բնակ­չու­թյան ներ­քին բնա­կան ա­ճով։ Ի դեպ, Քա­շա­թա­ղը բազ­մա­զա­վա­կու­թյան չա­փա­նիշ­նե­րով ա­ռաջ­նա­յին դիր­քե­րում է։ Ծնե­լիու­թյու­նը մեզ մոտ շատ բարձր է։ Ե­թե միայն դպ­րոց­նե­րին հետևենք, դա­սա­րան­նե­րի ա­շա­կերտ­նե­րի քա­նա­կին նա­յենք, տար­րա­կան դա­սա­րան­նե­րը միշտ ե­րե­խա­նե­րով լե­ցուն են, ին­չը խո­սում է ա­ճի բնա­կա­նոն ըն­թաց­քի մա­սին։ Այդ փաս­տը, բնա­կա­նա­բար, միայն ու միայն ող­ջու­նել կա­րե­լի է։
-Կադ­րերն ու մաս­նա­գետ­ներն են կեր­տում երկ­րի, հետևա­բար նաև շր­ջա­նի դի­մա­գի­ծը, այդ ա­ռու­մով ինչ­պի­սի՞ պատ­կեր ու­նենք։
-Մեր հիմ­նա­կան շեշ­տադ­րում­նե­րից մեկն էլ կադ­րե­րի, մաս­նա­գետ­նե­րի ճիշտ ընտ­րու­թյունն է։ Բժիշկ­նե­րի, ու­սու­ցիչ­նե­րի շատ մեծ պա­հան­ջարկ կա մեզ մոտ։ Կադ­րե­րի պա­կաս մեզ մոտ ա­ռա­վել շատ կա, քան, ա­սենք, Ար­ցա­խի մյուս շր­ջան­նե­րում։ Ամ­փո­փե­լով ա­սեմ, որ վե­րաբ­նա­կե­ցու­մը շա­րու­նակ­վում է, կա­րո­ղա­նում ենք և՜ բնա­կան աճ ա­պա­հո­վել, և՜ վե­րաբ­նա­կեց­ման շր­ջա­նակ­նե­րում աճ գրան­ցել։
-Մեծն Նժ­դե­հի այն խոս­քե­րը, թե հայ­րե­նիք­ներն ապ­րում են հայ­րե­նա­սի­րու­թյամբ և ընկ­նում դրա պա­կա­սից, Ձեր գլ­խա­վո­րած շր­ջա­նի պա­րա­գա­յում ա­ռա­վել քան նշա­նա­կու­թյուն ու­նի… Վե­րաբ­նա­կեց­վող շր­ջա­նում հայ­րե­նա­սի­րու­թյունն ու­ղիղ հա­մե­մա­տա­կան է մա­քա­ռում­նե­րին, պրկ­ված մկան­նե­րին, ա­մուր ձեռ­քե­րին ու նյար­դե­րին… Ձեր կար­ծի­քը, վե­րա­բեր­մունքն այս առն­չու­թյամբ։
-Գի­տեք, այն դժ­վա­րու­թյուն­նե­րը, ո­րոնց առ­նչ­վում է վե­րաբ­նա­կը, ձեր ա­սած մա­քա­ռող այդ բնակ­չի նկա­րա­գիրն է կեր­տում։ Հեշտ կյան­քի վա­զող, թույլ ան­ձի ա­վե­լի քիչ տեղ կա, պետք է մա­քա­ռես Քա­շա­թա­ղում, որ­պես­զի հա­ջո­ղու­թյան հաս­նես։ Հա­կա­ռակ դեպ­քում տա­րի­ներ հե­տո կամ դու ես թող­նե­լու գնաս, կամ շա­րու­նա­կե­լու ես վատ պայ­ման­նե­րում ապ­րել։ Դրա հա­մար ես հակ­ված եմ մտա­ծե­լու, որ քա­շա­թաղ­ցին ա­մեն օր մա­քա­ռում է, ա­րա­րում ու ստեղ­ծում։ Իմ պաշ­տո­նա­վար­ման ա­ռա­ջին ա­միս­նե­րին մտո­րում էի, թե ինչ կար­գա­խոս կա­րե­լի է ընտ­րել` որ­պես բնո­րո­շում, ո­րը կն­կա­րագ­րեր քա­շա­թաղ­ցի­նե­րին: Ես կանգ ա­ռա ՙՈւ­ժեղ Քա­շա­թաղ՚ կար­գա­խո­սի վրա… Այն շատ խոր­հր­դան­շա­կան է, քա­շա­թաղ­ցին պետք է լի­նի ու­ժեղ և ու­ժեղ լի­նե­լով` կեր­տի ու­ժեղ Քա­շա­թաղ, որ­պես­զի կա­րո­ղա­նանք ստեղ­ծել զար­գա­ցած, դի­նա­միկ տն­տե­սու­թյուն ու­նե­ցող շր­ջան։ Ու քա­նի որ բո­լո­րիս մեջ կա այն գի­տակ­ցու­մը, որ մենք ոչ թե ինչ-որ մե­կի հողն ենք զավ­թել, այլ մեր պա­պե­րի հողն ենք ա­զա­տագ­րել, և Քա­շա­թա­ղը մեր հա­յա­ցած շր­ջանն է, բա­ռիս բուն ի­մաս­տով, ա­մեն մի թիզ մետ­րի վրա կա մի հին հայ­կա­կան վանք, ամ­րոց ու խաչ­քար։ Հայ­կա­կա­նու­թյունն ու դրա­նով պայ­մա­նա­վոր­ված հայ­րե­նա­սի­րու­թյու­նը այս հո­ղի վրա ա­մե­նուր է, այն ա­մեն օր ու ա­մեն ժամ աչ­քիդ ա­ռաջ է։ Եվ գի­տակ­ցե­լով, թե ինչ կարևոր ա­ռա­քե­լու­թյուն է այ­սօր քա­շա­թաղ­ցին կա­տա­րում, ի­րա­գոր­ծում մեր ամ­բողջ ազ­գի հա­մար, ա­կա­մա­յից շնոր­հա­կա­լա­կան խոս­քեր ես ուղ­ղում նրան։ Այս հո­ղում ապ­րե­լով և ա­րա­րե­լով հայ­րե­նա­սի­րու­թյու­նը բազ­մա­պատկ­վում է, սերն ու հայ­րե­նի­քին ծա­ռա­յե­լու պար­տա­կա­նու­թյու­նը դրսևոր­վում է նաև այն պա­հե­րին, երբ անհ­րա­ժեշտ է պաշտ­պա­նել մեր սահ­ման­նե­րը… Կլի­նի դա 2016թ. քա­ռօ­րյա­յին, թե դրա­նից ա­ռաջ և հե­տո ե­ղած տա­րա­տե­սակ զո­րա­հա­վաք­նե­րին։ Քա­շա­թաղ­ցին միշտ ե­ղել է ա­ռա­ջին շար­քե­րում և ա­մե­նա­բազ­մա­մարդ ար­ձա­գան­քո­ղը։ Բո­լո­րիս մեջ է այն գի­տակ­ցու­մը, որ մենք կա­տա­րում ենք կարևո­րա­գույն ա­ռա­քե­լու­թյուն, և դրա­նով իսկ կա­տա­րում մեր անվ­տան­գու­թյան ա­պա­հով­ման կարևո­րա­գույն գոր­ծե­րից մե­կը՝ մեր երկ­րի պե­տա­կա­նու­թյան ամ­րապն­դու­մը: Հա­մազ­գա­յին իղ­ձե­րին հաս­նե­լու տե­սան­կյու­նից Քա­շա­թա­ղում ապ­րելն այ­սօր պատ­մա­կան կարևո­րա­գույն ա­ռա­քե­լու­թյուն է։