[ARM]     [RUS]     [ENG]

ԱՄ­ՓՈ­ՓՈՒՄ ԵՆՔ ԳՅՈՒ­ՂԱՏՆ­ՏԵ­ՍԱ­ԿԱՆ ՏԱ­ՐԻՆ

 

 

 

Ա­նա­հիտ ՊԵՏ­ՐՈ­ՍՅԱՆ

ք. Աս­կե­րան

 Պատ­մու­թյան սե­փա­կա­նու­թյու­նը դար­ձավ 2019 թվա­կա­նը։ Ժա­մա­նակն է ի մի բե­րե­լու նաև գյու­ղատն­տե­սու­թյան բնա­գա­վա­ռում գրանց­ված հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րը, ձեռք­բե­րում­ներն ու բա­ցա­հայ­տե­լու թե­րա­ցում­նե­րը։ Գյու­ղատն­տե­սա­կան տա­րին, ընդ­հա­նուր առ­մամբ, այն­քան էլ բա­րե­հա­ջող չէր, քան­զի կարկ­տա­հա­րու­թյու­նը, հր­դեհ­ներն ու ե­րաշտն ի­րենց բա­ցա­սա­կան ազ­դե­ցու­թյունն են թո­ղել բեր­քի հա­սու­նաց­ման և բեր­քա­հա­վա­քի վերջ­նա­կան ար­դյունք­նե­րի վրա։

Ինչ­պես տե­ղե­կա­ցանք Աս­կե­րա­նի շրջ­վար­չա­կազ­մի աշ­խա­տա­կազ­մի գյուղ­բաժ­նի վա­րիչ Ար­վիդ Ղու­լյա­նից, հաշ­վե­տու տա­րում շր­ջա­նում գյու­ղատն­տե­սա­կան մշա­կա­բույ­սե­րի ցան­քա­տա­րա­ծու­թյուն­նե­րի ընդ­հա­նուր մա­կե­րե­սը կազ­մել է շուրջ 16481.5հա:
Ինչ­պես և նա­խորդ տա­րի­նե­րին, 2019-ին ևս ցան­քա­տա­րածք­նե­րի գե­րակշ­ռող մա­սը կազ­մել են հա­ցա­հա­տի­կա­յին մշա­կա­բույ­սե­րի տա­րածք­նե­րը։
Շր­ջա­նում բեր­քի ի­րաց­ման խն­դիր չի ա­ռա­ջա­ցել։ Ա­վան­դա­կան դար­ձած բեր­քի տո­նին շր­ջա­նի հո­ղօգ­տա­գոր­ծող­ներն ու ֆեր­մեր­նե­րը ներ­կա­յա­ցել են սե­փա­կան ար­տադ­րան­քի և վե­րամ­շակ­ված գյուղմ­թեր­քի բազ­մա­պի­սի և հե­տաքր­քիր տե­սա­կա­նիով, ո­րոնք ի­րաց­վել են բա­վա­կա­նին շա­հա­վետ գնե­րով։
Քա­նի որ գյու­ղատն­տե­սու­թյան բնա­գա­վա­ռում բա­ցա­կա­յում է ա­պա­հո­վագ­րա­կան հա­մա­կար­գը, ուս­տի կա­ռա­վա­րու­թյունն ան­մասն չի մնում հո­ղօգ­տա­գոր­ծող­նե­րին բնա­կան ա­ղետ­նե­րից կրած վնա­սի դի­մաց ա­ջակ­ցու­թյուն տրա­մադ­րե­լուց։ Գյու­ղա­ցիա­կան տն­տե­սու­թյուն­նե­րին հասց­ված վնա­սը մեղ­մաց­նե­լու նպա­տա­կով ի­րա­գործ­վում են մի շարք ծրագ­րեր եւ կի­րառ­վում ա­ջակ­ցու­թյան տար­բեր մե­խա­նիզմ­ներ։
Հաշ­վե­տու ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նում կարկ­տա­հա­րու­թյու­նից 80-100 տո­կո­սով տու­ժել է 873 հա ցան­քա­տա­րածք։ Կա­ռա­վա­րու­թյան հա­մա­պա­տաս­խան ո­րոշ­ման հա­մա­ձայն 15 հա­մայնք ստա­ցել է 41696500 դրամ դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցում։ Բա­ցի այդ, կարկ­տա­հա­րու­թյու­նից եւ ե­րաշ­տից վնաս կրած հո­ղօգ­տա­գոր­ծող­ներն ա­զատ­վել են 2019 թվա­կա­նի հա­մար հաշ­վարկ­ված եւ վճար­ման են­թա­կա հո­ղի հար­կի ու վար­ձա­կա­լու­թյան վճար­նե­րի գու­մար­նե­րից, ո­րոնք կազ­մել են ա­վե­լի քան 22 մի­լիոն դրամ։ Պա­հուս­տա­յին ֆոն­դի 1197.7հա հո­ղե­րի մա­սով՝ ե­րաշ­տի և կարկ­տի պատ­ճա­ռած վնա­սի փո­խա­հա­տուց­ման շր­ջա­նակ­նե­րում, կա­տար­վել է 7186200 դրամ գու­մա­րի չա­փով հո­ղի վար­ձավ­ճա­րից ա­զա­տում։
Ա. Ղու­լյա­նի տե­ղե­կատ­վու­թյամբ, վեր­ջին տա­րի­նե­րին գյու­ղատն­տե­սու­թյան ո­լոր­տում ի­րա­կա­նաց­վել են մի շարք ծրագ­րեր, ո­րոնք բա­վա­կա­նին դրա­կան ազ­դե­ցու­թյուն են ու­նե­ցել բնա­գա­վա­ռի վրա: 2019 թվա­կա­նին բու­սա­բու­ծու­թյան ճյու­ղի զար­գաց­մանն ուղղ­ված մի­ջո­ցա­ռում­ներն ի­րա­կա­նաց­վել են բու­սա­բու­ծու­թյան հա­մա­լիր զար­գաց­ման ծրագ­րի տես­քով։ Ի­րա­կա­նաց­վել է գար­նա­նա­ցան մշա­կա­բույ­սե­րի սեր­մե­րի եւ հան­քա­յին պա­րար­տա­նյու­թե­րի ան­հա­տույց տրա­մադր­ման ծրա­գիր, ո­րի նպա­տակն է բան­ջա­րա­բոս­տա­նա­յին եւ հա­ցա­հա­տի­կա­յին մշա­կա­բույ­սե­րի հետ մեկ­տեղ մշա­կու­թյան մեջ դնել գար­նա­նա­ցան այն­պի­սի կուլ­տու­րա­ներ, ինչ­պի­սիք են հնդ­կա­ցո­րե­նը, արևա­ծա­ղի­կը, կտա­վա­տը, հլա­ծու­կը, սո­յան, սի­սե­ռը, ո­լո­ռը, ոս­պը, առ­վույ­տը, կորն­գա­նը։ Կա­րե­լի է փաս­տել, որ կա­ռա­վա­րու­թյան հետևո­ղա­կան գոր­ծու­նեու­թյան ար­դյուն­քում վեր­ջին մի քա­նի տա­րի­նե­րին ընդ­լայն­վել է տրա­մադր­վող գար­նա­նա­ցան կուլ­տու­րա­նե­րի տե­սա­կա­յին կազ­մը։

Հարկ է նշել, որ ըն­թա­ցիկ տա­րում հան­րա­պե­տու­թյու­նում գար­նա­նա­ցան մշա­կա­բույ­սե­րի տա­րածք­նե­րը բա­վա­կա­նին ընդ­լայն­վել են։ Իսկ բու­սա­բու­ծու­թյան հա­մա­լիր զար­գաց­ման ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում արևա­ծաղ­կի, հլա­ծու­կի եւ սո­յա­յի սեր­մե­րի հետ միա­սին տրա­մադր­վել է նաև հան­քա­յին պա­րար­տա­նյութ։ 2019 թվա­կա­նին գար­նա­նա­ցան մշա­կա­բույ­սե­րի ցանքս ի­րա­կա­նաց­նող հո­ղօգ­տա­գոր­ծող­նե­րին հնա­րա­վո­րու­թյուն է ըն­ձեռ­վել սեր­մե­րի հետ միա­սին (բա­ցա­ռու­թյամբ ա­րե­ւա­ծաղ­կի, հլա­ծու­կի, սո­յա­յի սեր­մե­րի) սուբ­սի­դա­վոր­ված գնե­րով ձեռք բե­րել նաև դի­զե­լա­յին վա­ռե­լիք:
Բան­ջա­րե­ղե­նի մշա­կու­թյամբ զբաղ­վող ան­ձանց ան­հա­տույց ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­նե­րի տրա­մադր­ման ծրագ­րի ի­րա­կա­նաց­ման շնոր­հիվ զգա­լիո­րեն ա­վե­լա­ցել է բան­ջա­րե­ղե­նի ար­տադ­րու­թյամբ զբաղ­վող­նե­րի թի­վը:
Այ­գե­գոր­ծու­թյան զար­գաց­ման ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում 2019 թվա­կա­նին նա­խա­պատ­վու­թյու­նը տր­վել է նռան այ­գի­նե­րի տա­րածք­նե­րի ընդ­լայն­մա­նը։ Ան­ցած տա­րում շր­ջա­նի մի շարք հո­ղօգ­տա­գոր­ծող­նե­րի ան­հա­տույց տրա­մադր­վել են նռան տն­կի­ներ, հիմ­նադր­վել է 158.5հա նռան այ­գի։ Գոր­ծըն­թա­ցը շա­րու­նակ­վել է նաև աշ­նա­նը, ևս 102.7հա նռան այ­գի հիմ­նադ­րե­լու հա­մար տն­կի­ներ են տրա­մադր­վել՝ հա­մա­ձայն գյուղ­բա­ժին ներ­կա­յացր­ված հայ­տե­րի։ Իսկ ծո­վի մա­կար­դա­կից 900մ բարձ­րու­թյան վրա գտն­վող հա­մայ­նք­նե­րին 45հա պտ­ղա­տու այ­գի հիմ­նե­լու նպա­տա­կով ան­հա­տույց տրա­մադր­վել են ըն­կու­զե­նու, սա­լո­րի, խն­ձո­րե­նու, տան­ձե­նու, կե­ռա­սե­նու, ար­քա­յա­նարն­ջի, սերկևի­լե­նու, տխ­լե­նու տն­կի­ներ։ Հարկ է նշել, որ այ­գե­գոր­ծու­թյան զար­գաց­ման ծրագ­րե­րի ի­րա­կա­նաց­ման շնոր­հիվ ա­ճել են բազ­մա­մյա տն­կարկ­նե­րի ար­տադ­րա­կան նշա­նա­կու­թյան՝ մաս­նա­վո­րա­պես նռան այ­գի­նե­րի տա­րածք­նե­րը, ո­րոնք շր­ջա­նում հաս­նում են շուրջ 850 հեկ­տա­րի։
Ծխա­խո­տա­գոր­ծու­թյու­նը խթա­նե­լու նպա­տա­կով նա­խա­տես­վում է ծխա­խո­տի մշա­կու­թյու­նից ստաց­ված բեր­քի մթեր­ման հա­մար հո­ղօգ­տա­գոր­ծող­նե­րին տրա­մադ­րել մեկ կի­լոգ­րա­մի դի­մաց 10 դրամ լրավ­ճար, ին­չը ոչ միայն կն­պաս­տի ծխա­խո­տի տա­րածք­նե­րի ա­վե­լաց­մա­նը, այլ նաև բնակ­չու­թյան զբաղ­վա­ծու­թյան հար­ցի լուծ­մա­նը։
Հան­րա­պե­տու­թյու­նում ա­նաս­նա­պա­հու­թյան զար­գաց­ման խթան­ման թռիչ­քա­յին ծրագ­րով նա­խա­տես­վում է աս­տի­ճա­նա­բար անց­նել մե­քե­նա­յաց­ված ա­նաս­նա­բու­ծու­թյա­նը:
Ներ­կա­յում շր­ջա­նում շա­րու­նակ­վում է աշ­նա­նա­ցան մշա­կա­բույ­սե­րի ցանք­սը։
Ինչ­պես տե­ղե­կաց­րեց գյու­ղատն­տե­սու­թյան բաժ­նի գյու­ղատն­տես-մաս­նա­գետ Գա­գիկ Գաբ­րիե­լյա­նը, բաժ­նում շա­րու­նակ­վում է գար­նա­նա­ցան մշա­կա­բույ­սե­րի ցանք­սի հա­մար հայ­տե­րի հա­վա­քագ­րու­մը, ո­րի պա­հան­ջար­կը ներ­կա դրու­թյամբ կազ­մում է 5175հա։
Խո­սե­լով գյու­ղատն­տե­սու­թյան բնա­գա­վա­ռում ա­նե­լիք­նե­րի և խն­դիր­նե­րի, գյու­ղատն­տե­սու­թյան զար­գաց­նե­լուն ուղղ­ված պե­տու­թյան կող­մից ա­ռա­ջարկ­վող ծրագ­րե­րի մա­սին, Ա. Ղու­լյա­նը նշեց, որ գաղտ­նիք չէ, որ մի շարք գոր­ծոն­ներ դեռևս խո­չըն­դո­տում են գյու­ղատն­տե­սու­թյան ին­տեն­սիվ զար­գաց­մա­նը։ Նշա­նա­կա­լից ար­դյունք­նե­րի հաս­նե­լու հա­մար կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից շա­րու­նակ­վե­լու են հո­ղօգ­տա­գոր­ծող­նե­րին տրա­մադր­վող պե­տա­կան ա­ջակ­ցու­թյան ծրագ­րե­րը։ Ուս­տի հո­ղօգ­տա­գոր­ծող­նե­րը բարձր բեր­քատ­վու­թյունն ու մթե­րատ­վու­թյունն ա­պա­հո­վե­լու հա­մար պետք է օգտ­վեն նո­րա­րա­րա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րից, այ­սինքն` քայ­լեն ժա­մա­նա­կին հա­մա­հունչ, ին­չը կն­պաս­տի գյու­ղա­ցիա­կան տն­տե­սու­թյուն­նե­րի ե­կա­մուտ­նե­րի ա­վե­լաց­մա­նը եւ տն­տե­սա­կան ա­ճի ա­պա­հով­մա­նը։
Ա. Ղու­լյա­նը նշեց, որ բա­ժի­նը շա­րու­նա­կե­լու է ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում պա­հել ո­լոր­տում առ­կա հիմ­նախն­դիր­նե­րը, գյու­ղատն­տե­սու­թյամբ զբաղ­վող­նե­րին մե­թո­դա­կան օգ­նու­թյան ցու­ցա­բե­րու­մը: