comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Items filtered by date: Երեքշաբթի, 01 Հոկտեմբերի 2019 http://artsakhtert.com Fri, 22 Nov 2019 15:56:34 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am Նախագահը հանդիպել է Հայաստանի ազգային հերոս, կոմպոզիտոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Հովհաննես Չեքիջյանի եւ Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Նիկոլայ Կոստանդյանի հետ http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27543-2019-10-03-08-04-23 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27543-2019-10-03-08-04-23 Նախագահը հանդիպել է Հայաստանի ազգային հերոս, կոմպոզիտոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Հովհաննես Չեքիջյանի եւ Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Նիկոլայ Կոստանդյանի հետ
Արցախի Հանրապետության Նախագահ…

Հանդիպմանը քննարկվել են Արցախում մշակութային կյանքի զարգացմանը վերաբերող տարբեր հարցեր:
Նախագահը բարձր է գնահատել Հովհաննես Չեքիջյանի անձնական ավանդը հայ ազգային մշակույթի, երգչախմբային արվեստի զարգացման մեջ, ինչպես նաեւ նրա բացառիկ ծառայությունները Հայաստանը արտաքին աշխարհին ներկայացնելու գործում՝ հավելելով, որ Արցախում հատուկ հարգանք են տածում նրա նկատմամբ:
Բակո Սահակյանը ողջունել է Կոմիտասի 150-ամյակին նվիրված միջոցառումների շրջանակներում Հայաստանի նշանավոր երգչախմբերի համերգների անցկացումը մեր հանրապետությունում՝ այն պահանջված համարելով Մեծն վարպետի ստեղծագործական ժառանգության պահպանման եւ տարածման տեսանկյունից:
Հանդիպմանը մասնակցում էին ԱՀ մշակույթի, երիտասարդության հարցերի եւ զբոսաշրջության նախարար Լեռնիկ Հովհաննիսյանը, Հայ Առաքելական Եկեղեցու Արցախի թեմի փոխառաջնորդ Սահակ վարդապետ Շաքարյանը, պաշտոնատար այլ անձինք:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Wed, 02 Oct 2019 22:03:13 +0000
Շարունակվել է Ֆրենք Փալունի աշխատանքային այցն Արցախ http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27542-2019-10-02-14-39-55 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27542-2019-10-02-14-39-55 Շարունակվել է Ֆրենք Փալունի աշխատանքային այցն Արցախ
Արցախ կատարած աշխատանքային…

Այնուհետև կոնգրեսականն այցելել է “The HALO Trust” ոչ կառավարական կազմակերպության Ստեփանակերտի գրասենյակ, տեղեկացել կազմակերպության ծրագրերին:

Կոնգրեսական Փալոունի և նրան ուղեկցող պատվիրակության՝ Արցախ այցելության ծրագիրն ավարտվել է Քերոլայն Քոքսի անվան վերականգնողական կենտրոն կատարած շրջայցով:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Wed, 02 Oct 2019 14:35:57 +0000
Նախագահ Բակո Սահակյանն ստորագրել է օրենքներ http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27541-2019-10-02-14-18-17 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27541-2019-10-02-14-18-17 Նախագահ Բակո Սահակյանը…

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Wed, 02 Oct 2019 14:17:05 +0000
ԱՐ­ՑԱ­ԽԸ՝ ՙՀԱՅ ԴԱ­ՏԻ՚ ՀԱ­ՄԱ­ՏԵՔՍ­ՏՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27540-2019-10-02-11-54-02 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27540-2019-10-02-11-54-02 Էդ­վարդ ՍԱ­ԽԻ­ՆՈՎ

 

ՙՀայ Դա­տը՚ որ­պես կազ­մա­կեր­պու­թյուն ծնունդ է ա­ռել Օս­մա­նյան կայս­րու­թյու­նում ի­րա­կա­նաց­ված Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նից ան­մի­ջա­պես հե­տո։ Նպա­տակ­նե­րից մե­կը հա­յե­րի զանգ­վա­ծա­յին կո­տո­րած­նե­րի կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րին պատ­ժելն էր` ֆի­զի­կա­պես ոչն­չաց­նե­լու ճա­նա­պար­հով, ե­թե օ­րի­նա­կան կար­գով նրանց պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան են­թար­կե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն չկար։ ՙՀայ Դա­տը՚ դար­ձավ Հայ հե­ղա­փո­խա­կան դաշ­նակ­ցու­թյուն կու­սակ­ցու­թյան գլ­խա­վոր գա­ղա­փա­րա­խո­սու­թյու­նը, շու­տով կլ­րա­նա կու­սակ­ցու­թյան 130-ա­մյա­կը։ Օ­րերս Մոսկ­վա­յում ՀՀ դես­պա­նու­թյու­նում տե­ղի ու­նե­ցավ ՙՀայ Դա­տի՚ ար­դիա­կան խն­դիր­նե­րը ռուս¬հայ­կա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի հա­մա­տեքս­տում՚ խո­րա­գի­րը կրող գի­տա­ժո­ղով։
ՀՅԴ կու­սակ­ցա­կան ա­ռաջ­նորդ­նե­րից, ՀՅԴ բյու­րո­յի նա­խա­գահ, կու­սակ­ցու­թյան ռու­սա­կան ուղ­ղու­թյամբ տար­վող աշ­խա­տանք­նե­րի հա­մա­կար­գող Ար­մեն ՌՈՒՍ­ՏԱ­ՄՅԱ­ՆԸ պա­տաս­խա­նել է մեր հար­ցե­րին։

-Ո՞րն էր ՙՀայ Դա­տի՚ ար­դիա­կան խն­դիր­նե­րը ռուս¬հայ­կա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի հա­մա­տեքս­տում՚ գի­տա­ժո­ղո­վի անց­կաց­ման անհ­րա­ժեշ­տու­թյու­նը։
-Նախ, ա­ռա­ջադր­ված հար­ցե­րի բնույ­թը լույս է սփ­ռում Ռու­սաս­տա­նի հան­դեպ և Հա­յաս­տա­նի ու Ռու­սաս­տա­նի ռազ­մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կե­րու­թյան հար­ցում Դաշ­նակ­ցու­թյուն կու­սակ­ցու­թյան ու­նե­ցած վե­րա­բեր­մուն­քի վրա։ Այդ ռազ­մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կե­րու­թյան շնոր­հիվ Հա­յաս­տա­նի անվ­տան­գու­թյունն այ­սօր ա­մե­նա­բարձր մա­կար­դա­կի վրա է։
Հա­յաս­տա­նում տե­ղա­կայ­ված ՙԻս­կան­դեր՚ հա­մա­լիր­նե­րի շնոր­հիվ հայ­կա­կան բա­նա­կը հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նի հար­ված­ներ հասց­նե­լու Ադր­բե­ջա­նի ողջ տա­րած­քում գտն­վող կարևո­րա­գույն են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րին։ Միաս­նա­կան ՀՕՊ, ՀՀՊ հա­մա­կար­գը թույլ է տա­լիս Հա­յաս­տա­նի և, ի դեպ, Ար­ցա­խի եր­կին­քը լիո­վին պաշտ­պան­ված ու անվ­տանգ դարձ­նել։ Չնա­յած Ադր­բե­ջա­նի ռազ­մա­կան մեծ բյու­ջեին և ա­մե­նա­տար­բեր զի­նա­տե­սակ­նե­րով մշ­տա­պես հա­մալր­վե­լուն, սպա­ռա­զի­նու­թյան ո­լոր­տում Հա­յաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի միջև, այ­նուա­մե­նայ­նիվ, հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյու­նը պահ­պան­վում է։ Ան­դա­մակ­ցու­թյու­նը ՀԱՊԿ-ին Հա­յաս­տա­նին թույլ է տա­լիս ար­դի ռազ­մա­կան տեխ­նի­կա և սպա­ռա­զի­նու­թյուն գնել ներ­ռու­սաս­տա­նյան գնե­րով։
Խն­դիր­նե­րը, ո­րոնք իր առջև դնում է ՙՀայ Դա­տը՚, ար­դիա­կան են նաև այ­սօր, դեռ ա­վե­լին` ընդ­լայն­վել ու նո­րաց­վել են Ար­ցա­խում սկիզբ ա­ռած ազ­գա­յին¬ա­զա­տագ­րա­կան շարժ­ման հետ միա­սին, ո­րը սեր­տո­րեն շաղ­կապ­ված է ՙՀայ Դա­տի՚ գլ­խա­վոր հար­ցի՝ Օս­մա­նյան Թուր­քիա­յում ի­րա­գործ­ված Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան հետ։ Ցե­ղաս­պա­նու­թյան սպառ­նա­լի­քը կախ­ված էր Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դի գլ­խա­վերևում բո­լոր այն ժա­մա­նակ­նե­րում, երբ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բաղն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում էր։ Այն­տեղ հա­մալ­սա­րան չկար, բնակ­չու­թյու­նը շա­րու­նակ ար­տա­գաղ­թում էր, ին­չի պատ­ճա­ռով նրա ա­ճը դան­դա­ղում էր։ Չկար լուրջ ար­դյու­նա­բե­րու­թյուն, ո­րը խթան կհան­դի­սա­նար կեն­սա­մա­կար­դա­կի բարձ­րաց­ման հա­մար։ Այ­սինքն` Ղա­րա­բա­ղի սո­ցիալ¬տն­տե­սա­կան զար­գա­ցու­մը մի­տում­նա­վոր ար­գե­լակ­վում էր։
Հնա­րա­վոր է, դեռ եր­կար տա­րի­ներ բա­նակ­ցու­թյուն­ներ կըն­թա­նան ղա­րա­բա­ղյան կար­գա­վոր­ման շուրջ, բայց մեկ բան միան­շա­նակ է՝ Ար­ցախն այլևս եր­բեք Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում չի լի­նի։ Սա կարևոր է ոչ միայն աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կա­նու­թյան, այլև տա­րա­ծաշր­ջա­նում տե­ղի ու­նե­ցող գոր­ծըն­թաց­նե­րի տե­սան­կյու­նից։
-Ար­ցա­խի ան­կա­խա­ցու­մից հե­տո ՙՀայ Դա­տի՚ նպա­տակ­նե­րը գլո­բալ բնույթ ստա­ցան։ Ե­թե նախ­կի­նում ազ­գա­յին գա­ղա­փա­րը Ցե­ղաս­պա­նու­թյան ճա­նա­չումն էր, ա­պա հի­մա հա­յե­րին միա­վո­րող ազ­գա­յին երկ­րորդ գա­ղա­փար է դար­ձել նաև Ար­ցա­խը...
-Հար­ցե­րի և խն­դիր­նե­րի շր­ջա­նա­կը, ո­րոնք լու­ծում է Հայ Դա­տը, շատ լայն է։ Գլ­խա­վորն ար­դի պայ­ման­նե­րում Հա­յաս­տա­նի պահ­պա­նու­թյան խն­դիրն է, Ար­ցա­խին ա­ջակ­ցու­թյուն ցու­ցա­բե­րե­լը։ Չէ՞ որ մեծ հաշ­վով խոս­քը հենց հայ էթ­նո­սի պահ­պա­նու­թյանն է վե­րա­բե­րում։ Բաք­վում չեն թաքց­նում, որ Ղա­րա­բաղն ի­րենց պետք է միայն որ­պես տա­րածք։ Բայց նրանց հար­կա­վոր են նաև Զան­գե­զու­րը և ՙԻրևա­նը՚, ո­րոնք նրանք ի­րենց հո­ղերն են հա­մա­րում։ Նման ա­ռաս­պել­ներն ար­մա­տա­վո­րում են դե­ռա­հաս ու­ղեղ­նե­րում ծայ­րա­հեղ հա­յա­տյաց քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ` դեռևս դպ­րո­ցա­կան տա­րի­քից: Այդ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը հան­գեց­րել է նրան, որ լեռ­նա­յին­ղա­րա­բա­ղյան հա­կա­մար­տու­թյան շուրջ տար­վող բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցը շա­րու­նակ բախ­վում է ան­հաղ­թա­հա­րե­լի խո­չըն­դոտ­նե­րի։ Ադր­բե­ջա­նի ՙտա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյան՚ և ազ­գե­րի ինք­նո­րոշ­ման ի­րա­վուն­քի միջև խոր ան­դունդ կա։

Հար­ցը կա­րող էր հեշտ լու­ծում ստա­նալ Ադր­բե­ջա­նի կող­մից բա­րի կամ­քի դրսևոր­ման պա­րա­գա­յում՝ ճա­նա­չել Ար­ցա­խի ան­կա­խու­թյու­նը և նրա հետ առևտրատն­տե­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ հաս­տա­տել։ Բայց դրա հա­մար պետք են բա­ցա­ռիկ կամք և մեծ ի­մաս­տու­թյուն, իսկ այդ ո­րակ­նե­րը բնո­րոշ են ու­ժեղ, կա­յա­ցած ան­հա­տա­կա­նու­թյուն­նե­րին։ Ըստ ա­մե­նայ­նի, այդ­պի­սիք Ադր­բե­ջա­նում ա­ռայժմ չկան։ Բա­ցի դրա­նից, ԵԱՀԿ Մինս­կի խմ­բի ան­դամ­ներն էլ դժ­վար թե կա­րո­ղա­նան օ­բյեկ­տիվ ո­րո­շում կա­յաց­նել։ Ե­կեք չմո­ռա­նանք, որ Մինս­կի խմ­բի ան­դամ­ներ հան­դի­սա­ցող Ռու­սաս­տա­նի և ԱՄՆ-ի միջև լուրջ հա­կա­սու­թյուն­ներ կան, նրանց միջև հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը ծայ­րաս­տի­ճան շի­կա­ցած են, ին­չը չի կա­րող չանդ­րա­դառ­նալ հա­մա­տեղ ո­րո­շում­նե­րի վրա։
Ուս­տի ղա­րա­բա­ղյան հիմ­նախ­նդ­րի լուծ­ման հար­ցում կարևոր է ա­պա­վի­նել միայն սե­փա­կան ու­ժե­րին։ Ինչ­պես ցույց է տվել փոր­ձը, չնա­յած մշ­տա­կան սպառ­նա­լիք­նե­րին, տն­տե­սա­կան և տրանս­պոր­տա­յին շր­ջա­փակ­մա­նը, Հա­յաս­տանն ու Ար­ցախն ապ­րում և զար­գա­նում են։
-Վեր­ջին շր­ջա­նում նկատ­վում է Ռու­սաս­տա­նի և Թուր­քիա­յի միջև հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ջեր­մա­ցում, փոխ­գոր­ծակ­ցու­թյուն ռազ­մա­կան ո­լոր­տում, ին­տեն­սի­վո­րեն զար­գա­նում են Ադր­բե­ջա­նի և Ռու­սաս­տա­նի միջև տն­տե­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը։ Ինչ­պե՞ս այս ա­մե­նը կանդ­րա­դառ­նա Ար­ցա­խի ճա­կա­տագ­րի վրա։
-Մենք վս­տահ ենք, որ Ռու­սաս­տա­նի և Թուր­քիա­յի միջև հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի զար­գա­ցու­մը մի կող­մից և Ադր­բե­ջա­նի՝ մյուս կող­մից, դրսևոր­վե­լով մար­տա­վա­րա­կան մա­կար­դա­կում, կրում է ի­րա­վի­ճա­կա­յին բնույթ։ Ե­կեք չմո­ռա­նանք, որ Ադր­բե­ջա­նը թեև քիչ, բայց մր­ցակ­ցում է Ռու­սաս­տա­նի հետ Եվ­րո­պա­յին ած­խաջ­րա­ծին­ներ մա­տա­կա­րա­րե­լու հար­ցում: Մեծ հաշ­վով` Ռու­սաս­տա­նին նման մր­ցա­կից պետք չէ։ Ադր­բե­ջա­նը, ինչ­պես նաև Թուր­քիան ան­հու­սա­լի գոր­ծըն­կեր­ներ են։ Կար­ծում ենք` ռու­սաս­տա­նյան ղե­կա­վա­րու­թյու­նը գի­տակ­ցում է դա և իր փոխ­հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը կա­ռու­ցում է այն հան­գա­ման­քի հաշ­վա­ռու­մով, որ կա­րող է թի­կուն­քից հար­ված ստա­նալ։ Թուր­քիա­յի և Ռու­սաս­տա­նի միջև հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ջեր­մաց­ման պայ­ման­նե­րում ղա­րա­բա­ղյան հիմ­նախ­նդ­րի կարևո­րու­թյու­նը փոքր-ինչ կն­վա­զի, բայց Ռու­սաս­տա­նի հա­մար կարևոր է Թուր­քիա-Ադր­բե­ջան տան­դե­մի դեմ հզոր հաղ­թա­թուղթ ու­նե­նալ` ի դեմս Ար­ցա­խի՝ որ­պես ազ­դա­կի ու հա­կակշ­ռի։ Ա­ռա­վել ևս, որ Թուր­քիան չի պատ­րաստ­վում հրա­ժար­վել պան­թյուր­քիզ­մի քա­ղա­քա­կա­նու­թյա­նը սա­տա­րե­լուց։ Իսկ Հա­յաս­տանն ու Ար­ցախն այդ քա­ղա­քա­կա­նու­թյան բնա­կան հա­կա­ռա­կորդ­ներն են։
-Ար­ցա­խի հար­ցում փոքր-ինչ պա­րա­դոք­սալ ի­րա­վի­ճակ է ստեղծ­վել։ Վար­չա­պետ Փա­շի­նյա­նը պն­դում է, որ Ար­ցա­խը Հա­յաս­տանն է։ Միևնույն ժա­մա­նակ Թուր­քիան և Ադր­բե­ջա­նը Ղա­րա­բա­ղը տես­նում են միայն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում։ Բայց ան­գամ Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում Ար­ցա­խը մի շարք խն­դիր­ներ է հա­րու­ցում` օ­րեն­սդ­րու­թյան փո­փո­խու­թյան, հա­յա­տյա­ցու­թյու­նից հրա­ժար­ման, տն­տե­սու­թյան հա­մար հատ­կա­ցում­նե­րի և շա­տու­շատ այլ հար­ցե­րի տես­քով, ին­չին Ադր­բե­ջա­նը պատ­րաստ չէ։ Ի՞նչ ա­նել։
-Ե­թե կարճ ա­սենք` ա­պա Ադր­բե­ջա­նը ցան­կա­նում է վե­րա­կանգ­նել ՙԽոր­հր­դա­յին Միու­թյու­նը՚ նախ­կին Ադր. ԽՍՀ տա­րած­քում. չէ՞ որ միայն նրա օ­րոք է Ղա­րա­բաղն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում ե­ղել։ Հա­յաս­տա­նի հետ բա­րիդ­րա­ցիա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը հնա­րա­վոր են միայն Ար­ցա­խի հան­դեպ պատ­մա­կան ար­դա­րու­թյան վե­րա­կան­գն­ման դեպ­քում։ Նա­խիջևա­նում հա­յե­րի և ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի հա­մա­տեղ ապ­րե­լու փոր­ձը ցույց է տվել, որ այն ոչ մի լավ բա­նի չի հան­գեց­նում։ Դա­րի սկզ­բին Նա­խիջևա­նում հայ ազ­գաբ­նակ­չու­թյան թի­վը կազ­մում էր շուրջ 40 տո­կոս։ Այ­սօր այդ թի­վը կազ­մում է 0 տո­կոս։ Դեռ ա­վե­լին, բա­ցեի­բաց ոչն­չաց­վում են հայ­կա­կան պատ­մա­կան հու­շար­ձան­նե­րը, բուլ­դո­զեր­նե­րով ա­վեր­վում են հայ­կա­կան գե­րեզ­մա­նոց­նե­րը։ Ուս­տի ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի հետ հա­մա­տեղ ապ­րե­լու հե­ռան­կա­րը հա­յե­րի հա­մար ոչ միայն գրա­վիչ չէ, այլև՝ խիստ վտան­գա­վոր։ Նա­խիջևա­նի տխուր օ­րի­նա­կը ղա­րա­բաղ­ցի­նե­րի աչ­քի ա­ռաջ է, ո­րոնց ո­մանք փոր­ձում են հա­մո­զել Ադր­բե­ջա­նի կազմ մտ­նել։ Դա անհ­նա­րին է, դա ան­հե­թե­թու­թյուն է։
-Որ­քա­նո՞վ է հա­վա­նա­կան Ար­ցա­խում ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի վեր­սկ­սու­մը։
-Այդ հա­վա­նա­կա­նու­թյու­նը մշ­տա­պես առ­կա է և այն չի կա­րե­լի բա­ցա­ռել։ Ա­մեն օր Ադր­բե­ջա­նը մե­ծաց­նում է իր ռազ­մա­կան հզո­րու­թյու­նը, սահ­ման­նե­րի մոտ զո­րա­վար­ժու­թյուն­ներ է անց­կաց­նում։ Փոր­ձում է վա­խեց­նել հայ­կա­կան կող­մին` քիչ մտա­ծե­լով այն մա­սին, որ մար­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներն սկ­սե­լը կա­րող է լայ­նա­ծա­վալ ռազ­մա­գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի հան­գեց­նել և որ­պես ար­դյունք՝ փո­խա­դարձ լիա­կա­տար ոչն­չաց­ման։ Նման հան­գու­ցա­լու­ծում Ադր­բե­ջա­նին պետք չէ, բայց նա պետք է հաս­կա­նա, ե­թե ին­քը պայ­քա­րում է տա­րածք­նե­րի հա­մար, ա­պա Ար­ցախն ու Հա­յաս­տա­նը պայ­քա­րում են ապ­րե­լու ի­րա­վուն­քի հա­մար, և հա­նուն դրա ա­մեն ին­չի կգ­նան։ Նրանց թվում է, որ սպա­ռա­զի­նու­թյուն կու­տա­կե­լը, շա­րու­նակ նոր զի­նա­տե­սակ­ներ ձեռք­բե­րե­լը կօգ­նեն նրանց հարցն ու­ժով լու­ծել։ Բայց ղա­րա­բա­ղյան պա­տե­րազ­մի փոր­ձը ցույց է տվել, որ ադր­բե­ջա­նա­կան բա­նա­կի խան­դա­վա­ռու­թյու­նը և քա­ջու­թյու­նը մի ակն­թար­թում չքա­նում են, երբ բախ­վում է հմուտ հա­կա­ռա­կոր­դի, նպա­տա­կա­սաց ու լավ զին­ված իս­կա­կան զին­վո­րա­կան­նե­րի: Մենք այ­սօր Հա­յաս­տա­նում ապ­րում ենք ՙԽա­ղա­ղու­թյուն ես ցան­կա­նում, պատ­րաստ­վիր պա­տե­րազ­մի՚ ա­սաց­ված­քի սկզ­բուն­քով: Եվ դրա­նից չես խու­սա­փի:

www.russia-artsakh.ru

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 02 Oct 2019 11:40:58 +0000
ԱՐ­ՑԱ­ԽՈՒՄ ՊԱՏ­ՐԱՍՏ­ՎՈՒՄ ԵՆ ԿՐ­ԹԱ­ԿԱՆ ՖՈ­ՐՈՒ­ՄԻ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27539-2019-10-02-11-36-13 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27539-2019-10-02-11-36-13 ԱՐ­ՑԱ­ԽՈՒՄ ՊԱՏ­ՐԱՍՏ­ՎՈՒՄ ԵՆ  ԿՐ­ԹԱ­ԿԱՆ ՖՈ­ՐՈՒ­ՄԻ
Սվետ­լա­նա ԽԱ­ՉԱՏ­ՐՅԱՆ

 ԱՀ կր­թու­թյան, գի­տու­թյան և սպոր­տի նա­խա­րա­րու­թյան նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ հոկ­տեմ­բե­րի 29-ից նո­յեմ­բե­րի 1-ը Ստե­փա­նա­կեր­տում կանց­կաց­վի ՙՍահ­մա­նե­լով կր­թու­թյան նոր տես­լա­կա­նը՚ խո­րագ­րով ՙԱր­ցա­խի կր­թա­կան ֆո­րում-2019-ը՚: Ծրագ­րի գոր­ծըն­կեր կազ­մա­կեր­պիչն է ՙԴա­սա­վան­դի՜ր, Հա­յաս­տան՚ կր­թա­կան հիմ­նադ­րա­մը:

Սեպ­տեմ­բե­րի 27-ին ԿԳՍ նա­խա­րա­րու­թյու­նում տե­ղի ու­նե­ցած հա­մա­տեղ մամ­լո ա­սու­լի­սում նա­խա­րար Նա­րի­նե Ա­ղա­բա­լյա­նը և ՙԴա­սա­վան­դի՜ր, Հա­յաս­տան՚ հիմ­նադ­րա­մի տա­րա­ծաշր­ջա­նի ղե­կա­վար Ար­մեն Հով­հան­նի­սյա­նը տե­ղե­կու­թյուն­ներ տվե­ցին հա­մա­ժո­ղո­վի նպա­տա­կի, անց­կաց­ման կար­գի մա­սին:
Ն. Ա­ղա­բա­լյա­նի խոս­քով` կր­թու­թյու­նը մեր երկ­րի զար­գաց­ման գե­րա­կա­յու­թյուն­նե­րից է, որն ա­նընդ­հատ փո­փոխ­վող, կա­տա­րե­լա­գործ­վող ո­լորտ է և պետք է հա­մա­պա­տաս­խա­նի ժա­մա­նա­կի պա­հանջ­նե­րին և ա­րագ ար­ձա­գան­քի առ­կա փո­փո­խու­թյուն­նե­րին: Կր­թա­կան հիմ­նախն­դիր­նե­րը և դրանց լուծ­ման ու­ղի­նե­րը հս­տա­կեց­նե­լու հա­մար նա կարևո­րում է այդ խն­դիր­նե­րի ճիշտ վեր­հա­նու­մը, հե­տա­զո­տու­թյու­նը ո­լոր­տում ներգ­րավ­ված լա­վա­գույն մաս­նա­գետ­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ և կր­թու­թյան նոր հա­յե­ցա­կար­գի և ռազ­մա­վա­րու­թյան մշակ­ման հա­մար նա­խադ­րյալ­նե­րի ստեղ­ծու­մը: Նա­խա­րա­րը տե­ղե­կաց­րեց, որ ար­դեն ա­ռանձ­նաց­րել են այն խն­դիր­նե­րը, ո­րոնք ա­վե­լի հա­ճախ են քն­նարկ­վում, ու­նեն հան­րա­յին հն­չե­ղու­թյուն և այն­պի­սիք, ո­րոնք դուրս են մնա­ցել ու­շադ­րու­թյու­նից, բայց ո­րոնք շատ կարևոր են կր­թու­թյան զար­գաց­ման հա­մար:
Նա­խա­րա­րի տե­ղե­կատ­վու­թյամբ` ֆո­րու­մը բաղ­կա­ցած կլի­նի եր­կու փու­լից` նա­խա­պատ­րաս­տա­կան և հիմ­նա­կան: Նա­խա­պատ­րաս­տա­կան փու­լում կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րը կըն­դու­նեն հայ­տեր կր­թու­թյան հար­ցե­րով շա­հագր­գիռ ան­ձան­ցից: Մաս­նակ­ցել ցան­կա­ցող­նե­րը կա­րող են հայտ ու­ղար­կել նա­խա­րա­րու­թյան կամ eduforum2019@gmail. com է­լեկտ­րո­նա­յին հաս­ցեով մինչև հոկ­տեմ­բե­րի 11-ը: ՙԱկն­կա­լում ենք, որ Ար­ցա­խի կր­թա­կան ֆո­րու­մը կդառ­նա հար­թակ կր­թու­թյան հիմ­նախն­դիր­նե­րի շուրջ շա­հագր­գիռ քն­նար­կուկ­նե­րի, բա­նա­վե­ճե­րի, ա­ռա­ջա­դեմ փոր­ձի ու կր­թա­կան նոր տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի ներ­կա­յաց­ման, մաս­նա­գի­տա­կան նե­րու­ժի բա­ցա­հայտ­ման, ման­կա­վարժ­նե­րի մաս­նա­գի­տա­կան կա­տա­րե­լա­գործ­ման, ինչ­պես նաև հա­մա­գոր­ծակ­ցա­յին նոր կա­պե­րի ստեղծ­ման հա­մար՚,-ա­սաց Ն. Ա­ղա­բա­լյա­նը:
ՙԴա­սա­վան­դի՜ր, Հա­յաս­տան՚ հիմ­նադ­րա­մի տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին ղե­կա­վար Ա. Հով­հան­նի­սյանն ա­սաց, որ ֆո­րու­մի մաս­նա­կից­նե­րը կըն­տր­վեն հայ­տե­րի ու­սում­նա­սի­րու­թյան ար­դյուն­քում: Հայ­տա­դի­մում­նե­րում մար­դիկ կա­րող են ընտ­րել ի­րենց հե­տաք­րք­րող թե­մա­նե­րը: Լիա­գու­մար նիս­տից հե­տո հինգ զու­գա­հեռ են­թախմ­բե­րում կր­թու­թյան ճա­նաչ­ված փոր­ձա­գետ­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ կլի­նեն քն­նար­կում­ներ: Ինչ­պես տե­ղե­կաց­րեց Ն. Ա­ղա­բա­լյա­նը, ա­ռան­ձին են­թախմ­բե­րում կմաս­նակ­ցեն նաև ա­վագ դպ­րո­ցի ա­շա­կերտ­ներ, ակ­տիվ ծնող­ներ:
Ա. Հով­հան­նի­սյա­նի կար­ծի­քով` ֆո­րու­մը կլի­նի ան­նա­խա­դեպ հար­թակ երկ­խո­սու­թյուն­ներ ստեղ­ծե­լու հա­մար:

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 02 Oct 2019 11:34:30 +0000
ԹԵ­ՐՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԻ ՎԵ­ՐԱ­ՑՈՒ­ՄԸ ԲՈ­ԼՈ­ՐԻՍ ԳՈՐԾՆ Է http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27538-2019-10-02-11-29-39 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27538-2019-10-02-11-29-39 ԹԵ­ՐՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԻ ՎԵ­ՐԱ­ՑՈՒ­ՄԸ ԲՈ­ԼՈ­ՐԻՍ  ԳՈՐԾՆ Է
Փա­րա­վոն Ա­ԴԱ­ՄՅԱՆ Հան­րա­պե­տու­թյան…

 Մենք չենք նկա­տում այն դրա­կան փո­փո­խու­թյուն­նե­րը, որ կա­տար­վում են մեր սի­րե­լի Ստե­փա­նա­կեր­տում։ Քա­ղաքն ա­ճում է օ­րե­ցօր՝ հա­մալր­վե­լով բազ­մա­հարկ, ժա­մա­նա­կա­կից շեն­քե­րով և տա­րած­վում նոր թա­ղա­մա­սե­րի տես­քով։ Մայ­րա­քա­ղա­քի հյու­րե­րը, ո­րոնց քա­նակն օր օ­րի ա­վե­լա­նում է, հիա­նում են քա­ղա­քի գե­ղեց­կու­թյամբ, մաք­րու­թյամբ, մարդ­կանց հյու­րա­սի­րու­թյամբ և ան­կեղծ վե­րա­բեր­մուն­քով։

Հայ­կա­կան երկ­րորդ պե­տու­թյան մայ­րա­քա­ղա­քը՝ Ստե­փա­նա­կեր­տը, շր­ջա­պատ­ված է ան­տա­ռա­շատ տա­րածք­նե­րով, սառ­նո­րակ աղ­բյուր­նե­րով, տե­սար­ժան վայ­րե­րով, պատ­մա­կան հու­շար­ձան­նե­րով։ Ար­ցախ ժա­մա­նած զբո­սաշր­ջիկ­նե­րին ձգում է ա­ռա­ջին հեր­թին գե­ղա­տե­սիլ բնու­թյու­նը: Ցա­վոք, մարդն այս ա­մե­նը լիար­ժեք պահ­պա­նել չի կա­րո­ղա­նում: Ի՛նչ տհաճ զգա­ցո­ղու­թյուն է ա­ռա­ջա­նում, երբ բնու­թյան այս գե­ղե­ցիկ ան­կյու­նում տես­նում ենք աղ­բա­կույ­տեր, ա­պա­կան­ված բնու­թյուն: Պատ­կե­րաց­նու՞մ եք` ինչ տպա­վո­րու­թյուն են թող­նում դրանք Ար­ցա­խին սի­րա­հար­ված զբո­սաշր­ջիկ­նե­րի վրա... Մտա­ծել է պետք։
Նախ­կին Ստե­փա­նա­կեր­տում հիմ­նա­կա­նում ան­հա­տա­կան տներ էին` տնա­մերձ հո­ղա­մա­սով, բեր­քա­տու ծա­ռե­րով։ Ծա­ռա­պատ էին մար­զա­դաշ­տի շր­ջա­կայ­քը, հրա­պա­րա­կի հա­րա­կից տա­րած­քը։ Քա­ղաքն ա­ճել է ան­հա­տա­կան տնե­րի, տնա­մերձ այ­գի­նե­րի ու ան­տառ­նե­րի հաշ­վին, և պա­կա­սել է կա­նաչ զանգ­վա­ծը։ Կա­նա­չա­պատ էր Վ. Սարգ­սյան փո­ղո­ցի թիվ 1,3, 5 շեն­քե­րի շր­ջա­կայ­քը. հե­տա­գա­յում բա­կե­րի կա­նաչ հատ­ված­ներն ի­րենց տե­ղը զի­ջե­ցին ավ­տոտ­նակ­նե­րին։
Քա­ղա­քի թո­քե­րը ծա­ռերն են։ Մարդ ա­ռանց թո­քե­րի, քա­ղաքն ա­ռանց կա­նաչ զանգ­վա­ծի գո­յու­թյուն ու­նե­նալ չեն կա­րող։ Քա­ղա­քում ծա­ռը պետք է կտր­վի միայն հա­տուկ հանձ­նա­ժո­ղո­վի ո­րոշ­մամբ, հաս­տատ­ված քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի կող­մից։ Քա­ղա­քը պետք է ու­նե­նա մաս­նա­գետ, ով պետք է զբաղ­վի նրա խնամ­քի ու պահ­պան­ման խն­դիր­նե­րով, կա­նա­չա­պատ­մամբ։ Քա­ղա­քին քիչ հոգ­սեր չեն պատ­ճա­ռում ծխող­նե­րը։ Նրանք վտան­գում են ի­րենց և շր­ջա­պա­տի մարդ­կանց ա­ռող­ջու­թյու­նը, կեղ­տո­տում փո­ղոց­ներն ու պու­րակ­նե­րը։ ՙԾխե­լը վնա­սում է ա­ռող­ջու­թյա­նը՚. ծխա­խո­տի տու­փի այս գրու­թյու­նը հիմ­նա­վոր­ված է։ Բժշ­կա­կան վի­ճա­կագ­րու­թյու­նը ցույց է տա­լիս, որ ծխե­լը պատ­ճառ է հան­դի­սա­նում շր­թուն­քի, բե­րա­նի խո­ռո­չի, կո­կոր­դի, թո­քե­րի, մի­զա­պար­կի քաղց­կե­ղի ա­ռա­ջաց­մա­նը։ Թո­քե­րի քաղց­կե­ղով 100 հի­վանդ­նե­րից 98-ը ծխող­ներ են, կո­կոր­դի քաղց­կե­ղով 100 հի­վանդ­նե­րից 96-ը` նույն­պես։ Նման վի­ճա­կագ­րու­թյու­նը պետք է սթա­փեց­նի։ Ծխող­նե­րը 40 տա­րե­կան հա­սա­կից հե­տո տա­րին մեկ ան­գամ պետք է են­թարկ­վեն թո­քե­րի ռենտ­գեն հե­տա­զոտ­ման։
Ա­ռող­ջու­թյան պահ­պան­ման գոր­ծում մեծ դեր ու­նեն սնուն­դը, նրա պահ­պան­ման պայ­ման­նե­րը: Գյու­ղատն­տե­սա­կան մթերք­նե­րը հա­ճախ կա­րե­լի է տես­նել արևի տակ, բա­նուկ փո­ղո­ցի եզ­րին։ Աս­ֆալ­տը պա­րու­նա­կում է թու­նա­վոր նյու­թեր, ո­րոնք գո­լոր­շիա­նում են արևի ճա­ռա­գայթ­նե­րի ազ­դե­ցու­թյու­նից։ Այդ գո­լոր­շի­նե­րը նս­տում են մր­գե­րի, հա­տապ­տուղ­նե­րի և գյու­ղատն­տե­սա­կան այլ մթերք­նե­րի վրա, ներ­ծծ­վում նրա մեջ: Լվա­նա­լուց մթեր­քը չի ա­զատ­վում դրան­ցից, իսկ մար­դը, օգ­տա­գոր­ծե­լով դրանք, վնա­սում է իր իսկ ա­ռող­ջու­թյա­նը:
Պե­տա­կան բյու­ջեն կազմ­վում է իմ և ձեր կող­մից մուծ­ված ե­կամ­տա­հար­կե­րից, ո­րոնք գանձ­վում են մեր աշ­խա­տա­վար­ձե­րից ու ե­կա­մուտ­նե­րից։ Ինչ հաշ­վար­կո՞վ են գանձ­վում ե­կամ­տա­հար­կերն այն խա­նութ­նե­րից, մա­նա­վանդ` գյուղմ­թերք վա­ճա­ռող, ո­րոնք գոր­ծում են ա­ռանց դրա­մարկ­ղա­յին հաշ­վիչ մե­քե­նա­նե­րի։ Հար­կա­յին մար­մին­նե­րը կար­ծես չն­կա­տե­լուն են տա­լիս այդ ա­րար­քը։
... Իսկ մենք ան­տար­բեր ենք մնում այդ և նմա­նա­տիպ բա­ցա­սա­կան այլ երևույթ­նե­րի նկատ­մամբ։ Ին­չո՞ւ...

Հ.Գ.
ՙԱ­զատ Ար­ցախ՚ հան­րա­պե­տա­կան թեր­թը ե­ղել և մնում է մեր քա­ղա­քա­ցի­նե­րի ա­մե­նա­ցան­կա­լի ու սի­րե­լի թեր­թը։ Ար­ցա­խյան զար­թոն­քի շր­ջա­նում թեր­թը լույս էր տես­նում հա­րյուր հա­զար տպա­քա­նա­կով։ Նրան ան­համ­բեր սպա­սում էին աշ­խար­հի բո­լոր ծե­գե­րում ապ­րող հա­յե­րը։ Ժա­մա­նակ­նե­րը փոխ­վել են, հա­մա­րյա չկա փոս­տա­յին ծա­ռա­յու­թյուն։ Թեր­թը լույս է տես­նում ըն­դա­մե­նը 650 օ­րի­նակ տպա­քա­նա­կով։ Այն տա­րած­վում է Ստե­փա­նա­կերտ քա­ղա­քում և շատ քիչ` շր­ջան­նե­րում։ Գյու­ղի բնա­կիչ­նե­րը թերթ չեն ստա­նում։ Չկան կամ շատ քիչ են բա­ժա­նոր­դագր­վող­նե­րը։ Թեր­թը հե­տա­մուտ չի լի­նում քն­նա­դա­տա­կան հոդ­ված­նե­րում բա­ցա­հայտ­ված թե­րու­թյուն­նե­րի վե­րաց­մա­նը, նախ­կի­նում` պար­տա­դիր վե­րահ­սկ­ման գոր­ծին։ Այժմ մայ­րա­քա­ղաք Ստե­փա­նա­կերտն ավ­տո­բու­սա­յին կա­պե­րով կապ­ված է հան­րա­պե­տու­թյան հա­մա­րյա բո­լոր գյու­ղե­րի հետ։ Գյու­ղե­րում կան գյու­ղա­պե­տա­րան, գրա­դա­րան, մշա­կույ­թի տուն, դպ­րոց, ո­րոնք պե­տա­կան հիմ­նար­կու­թյուն­ներ են և պար­տա­վոր են ստա­նալ հան­րա­պե­տա­կան թեր­թը։ Թեր­թը գյուղ հաս­նե­լու ա­մե­նա­հար­մար ձևը եր­թու­ղա­յին ավ­տո­բուս­նե­րի ծա­ռա­յու­թյու­նից օգտ­վելն է, ի­հար­կե, հա­մա­պա­տաս­խան պայ­մա­նա­գիր կն­քե­լով քա­ղա­քա­յին ավ­տո­կա­յա­նի ղե­կա­վա­րու­թյան և թեր­թի խմ­բագ­րու­թյան միջև։ Միան­շա­նակ մեծ է թեր­թի դե­րը մեր կյան­քում տեղ գտած թե­րու­թյուն­նե­րի վեր­հան­ման և վե­րաց­ման գոր­ծում։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 02 Oct 2019 11:21:09 +0000
...ԲՈ­ԼՈՐ ՃԱ­ՆԱ­ՊԱՐՀ­ՆԵ­ՐԸ ՏԱ­ՆՈՒՄ ԵՆ ՀՌՈՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27537-2019-10-02-11-15-59 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27537-2019-10-02-11-15-59 ...ԲՈ­ԼՈՐ ՃԱ­ՆԱ­ՊԱՐՀ­ՆԵ­ՐԸ ՏԱ­ՆՈՒՄ ԵՆ ՀՌՈՄ
Սիր­վարդ ՄԱՐ­ԳԱ­ՐՅԱՆ

 Մենք՝ լրագ­րող­ներս, մի ա­ռանձ­նա­հա­տուկ ՙթե­րու­թյուն՚ ու­նենք... որ­տեղ և ինչ­պի­սի պայ­ման­նե­րում էլ որ հայ­տն­վենք, մենք մեր կոչ­մա՞ն ա­սեմ, թե՞ մաս­նա­գի­տու­թյան ՙգե­րին՚ ենք։

Վեր­ջերս հան­գս­տա­նա­լու էի մեկ­նել Ի­տա­լիա և նա­խա­պես ո­րո­շել էի ո­չինչ չգ­րել, սա­կայն տպա­վո­րու­թյուն­ներն այն­քան ա­ռատ, բազ­մա­շերտ ու բազ­մա­ժանր էին, որ պար­զա­պես անհ­նար էր դի­մա­կա­յել ՙգայ­թակ­ղու­թյա­նը՚։
ՙԲո­լոր ճա­նա­պարհ­նե­րը տա­նում են Հռոմ՚. հայտ­նի ու հա­ճախ օգ­տա­գործ­վող այս և շատ այլ նման ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներ, ո­րոնք թևա­վոր խոս­քե­րի են վե­րած­վել, ու­նեն ի­րենց նա­խա­պատ­մու­թյու­նը… Օ­գոս­տոս կայ­սեր օ­րոք կա­ռուց­վեց Մի­լիա­րիում աու­րեում-ը` մի ոս­կե սյուն, ո­րը կանգ­նեց­վեց Հռո­մի ֆո­րու­մում։ Այդ սյու­նը, ո­րի վրա բրոն­զե տա­ռեր կա­յին, Ի­տա­լիա­յում բո­լոր հռո­մեա­կան ճա­նա­պարհ­նե­րի վերջ­նա­կետն էր։ Այս­տե­ղից էլ ա­ռա­ջա­ցել է հայտ­նի ա­սաց­ված­քը. ՙԲո­լոր ճա­նա­պարհ­նե­րը տա­նում են Հռոմ՚...Եվ այդ ճա­նա­պարհ­նե­րը մի օր մեզ էլ հասց­րին Հռոմ...

Հռոմն աշ­խար­հի հնա­գույն քա­ղաք­նե­րից է, ո­րը ստա­ցել է ՙՀա­վեր­ժա­կան քա­ղաք՚ ա­նու­նը։ Քա­ղաքն ու­նի ա­վե­լի քան 2500 տար­վա պատ­մու­թյուն։ 1871 թվա­կա­նին Հռո­մը դար­ձավ Ի­տա­լիա­յի թա­գա­վո­րու­թյան մայ­րա­քա­ղա­քը, իսկ 1946-ին՝ Ի­տա­լիա­յի Հան­րա­պե­տու­թյան։ Տա­րե­կան ա­վե­լի քան 3 մի­լիոն զբո­սաշր­ջիկ է մտ­նում Հռոմ։ Քա­ղա­քում պահ­պան­վել են տար­բեր ժա­մա­նա­կաշր­ջան­նե­րի բազ­մա­թիվ ճար­տա­րա­պե­տա­կան հու­շար­ձան­ներ ու կա­ռույց­ներ։ Իսկ, ընդ­հան­րա­պես, Ի­տա­լիա­յում կա 20 մարզ։ Յու­րա­քան­չյուր մարզ ու­նի իր բար­բա­ռը, և հարևան մար­զե­րի բնա­կիչ­նե­րը հնա­րա­վոր է չհաս­կա­նան մի­մյանց։ Ի­տա­լիա­յում չկան ման­կատ­ներ, չկան թա­փա­ռա­կան կեն­դա­նի­ներ։ Ե­թե սր­ճա­րա­նում սուր­ճը պատ­վի­րում են անգ­լե­րե­նով, ա­պա այն կա­րող է 2 ան­գամ թանկ գնով մա­տուց­վել։ Որ­քան ա­վե­լի հա­րավ է տե­ղա­կայ­ված մար­զը, այն­քան նրա բնա­կիչ­ներն ա­վե­լի ըն­կե­րա­սեր ու մար­դա­մոտ են։ Ի­տա­լիան միա­տարր եր­կիր է, բնակ­չու­թյան 95%-ն ի­տա­լա­ցի­ներ են, նրանց 98%-ը կա­թո­լիկ է։ Երկ­րի տա­րած­քում գո­յու­թյուն ու­նի 2 այլ պե­տու­թյուն՝ Սան-Մա­րի­նոն և Վա­տի­կա­նը։ Ի­տա­լա­ցի­նե­րը չեն սի­րում աշ­խա­տել, բայց նե­ղա­նում են, երբ նրանց հի­շեց­նում են այդ մա­սին։ Ի­տա­լա­ցի­նե­րը ե­րաժշ­տու­թյան և թատ­րո­նի մեծ եր­կր­պա­գու­ներ են։ Նրանք հար­գե­լի մար­դուն դի­մե­լիս նրա ազ­գան­վան դի­մաց կա­րող են ա­վե­լաց­նել ՙբժիշկ՚ բա­ռը, ո­րը սա­կայն չի նշա­նա­կում, որ նա ինչ-որ կապ ու­նի բժշ­կու­թյան կամ գի­տա­կան աս­տի­ճա­նի հետ։
Հա­մաշ­խար­հա­յին մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թյան գրե­թե 60%-ը գտն­վում է Ի­տա­լիա­յում։ Այն մեզ հա­մար նաև բա­ցա­հայ­տում­նե­րի եր­կիր էր. ՙզար­մա­նահ­րաշ՚ են նաև նրանց կե­ցու­թյունն ու հո­գե­կերտ­ված­քը։ Սի­ցի­լիա­յի, Կա­լաբ­րիա­յի և Կո­պա­նիա­յի գոր­ծա­րար­նե­րի մոտ 80%¬ը ի­րենց բիզ­նե­սից ստաց­վող ե­կամ­տի մի մա­սը վճա­րում են ի­տա­լա­կան մա­ֆիա­յին։ Ա­սում են նաև` ըն­տա­նե­կան կյան­քում տղա­մար­դիկ վա­խե­նում են ի­րենց կա­նա­ցից։ Ի­տա­լիան բնակ­չու­թյան ա­մե­նա­բարձր կյան­քի մի­ջին տևո­ղու­թյուն ու­նե­ցող եր­կր­նե­րից է, իսկ նրա տա­րած­քի գրե­թե 80%¬ը զբա­ղեց­նում են լեռ­նե­րը։ Այդ երկ­րում ար­գել­վում է տուն տա­նել ծո­վի ջու­րը. թէ ին­չո՞ւ, մեզ հա­մար այդ­պես էլ ան­հայտ մնաց։ Երբ մենք զբո­սա­վար Տա­տյա­նա­յին հարց­րինք հռո­մեա­ցի­նե­րի սո­ցիա­լա­կան պատ­կա­նե­լու­թյան մա­սին, նա մեզ հի­շեց­րեց հռո­մեա­կան շր­ջիկ կա­տա­կը. ՙԵրբ ու­զում ես պատ­կե­րաց­նել հռո­մեա­ցու սո­ցիա­լա­կան վի­ճա­կը, ա­պա կա­րող ես ՙսադ­րիչ՚ հարց տալ ճշ­մար­տու­թյունն ի­մա­նա­լու հա­մար. ՙԻսկ որ­տե՞ղ է թաղ­ված ձեր տա­տի­կը՚...։ Ե­թե նա թաղ­ված է պան­թեոն­նե­րում` գե­ղե­ցիկ, հար­դար­ված, մե­ծա­հա­րուստ­նե­րի հա­մար նա­խա­տես­ված, ու­րեմն պարզ է, թե դի­մա­ցինդ ինչ կա­րո­ղու­թյուն­նե­րի տեր է, ե­թե հա­կա­ռա­կը՝ ա­պա դի­մա­ցինդ հա­մեստ կե­ցու­թյուն ու­նի՚։
Աշ­խար­հին հայտ­նի բազ­մա­թիվ հայտ­նի թևա­վոր խոս­քեր ծն­վել են Ի­տա­լիա­յում, դրանք են ՙՌու­բի­կոնն անց­նել՚, ՙԲո­լոր կա­մուրջ­ներն այր­ված են՚, ՙԻմ տու­նը իմ ամ­րոցն է՚ և այս­պես շա­րու­նակ։ Ի­տա­լա­կան ան­ձե­ռա­կերտ ճար­տա­րա­պե­տա­կան կա­ռույց­նե­րին մի ա­ռան­ձին շուք են հա­ղոր­դում Պի­նո կոչ­վող ծա­ռե­րը, ի դեպ, դրանք Մու­սո­լի­նիի սի­րած ծա­ռերն են։ Ան­դառ­նա­լիո­րեն ՙՀա­վեր­ժա­կան քա­ղաք՚¬ին սի­րա­հար­ված մեր էքս­կուր­սա­վար-կազ­մա­կեր­պի­չը՝ հմա­յիչ Թա­մա­րա Բար­սե­ղյա­նը, ո­րի ըմ­բոստ կեց­ված­քում տի­րա­կան են հայն ու հայ­կա­կա­նը, ին­չի մա­սին էլ որ խո­սե­լիս լի­նի, իս­կույն հա­մե­մա­տա­կան է անց­կաց­նում հայ­կա­կա­նի ու հա­յու­թյան ու­նե­ցած մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թյան հետ։ Թա­մա­րան, ով կարճ ժա­մա­նա­կում սեր­տել է ի­տա­լե­րե­նը, հայ­կա­կան ՙհետք՚ է բա­ցա­հայ­տել ի­տա­լե­րե­նում, օ­րի­նակ` նա­վը ի­տա­լե­րեն նա­վե է, մա­տի­տը` մա­տի­տա, իսկ մեզ քա­ջա­ծա­նոթ պիս­տո­լե­տը (ատր­ճա­նակ) ի­տա­լա­կան Պիս­տո քա­ղա­քում է ՙծն­վել՚ և կրում է այդ քա­ղա­քի ա­նու­նը։

Թա­մա­րա­յից հետ չէր մնում նաև ազ­գու­թյամբ ռուս, զբո­սա­վար Մաք­սի­մը՝ նուրբ շեշ­տադ­րում­նե­րով խո­սե­լով Ի­տա­լիա­յում հայ­կա­կան հետ­քի մա­սին... Ճիշտ է, Հռո­մը հին է, ա­սում է նա, սա­կայն Երևա­նը 29 տա­րով մեծ է Հռո­մից։ Մատ­նա­ցույց ա­նե­լով գե­ղե­ցիկ, կա­մա­րա­կապ շի­նու­թյուն­նե­րը` Մաք­սի­մը վկա­յում է, որ ի­տա­լա­ցի­նե­րը ճար­տա­րա­պե­տա­կան նման լու­ծում­նե­րը ըն­դօ­րի­նա­կել են հա­յե­րից։ Իսկ երբ ցույց էր տա­լիս և պատ­մում Ս. Հով­հան­նես ոս­կե­պատ, շքեղ տա­ճա­րի մա­սին, ա­սաց. ՙՃիշտ է, Հռո­մի ե­կե­ղե­ցի­նե­րը շատ խո­շոր են ու շքեղ, բայց ձե­րը` հայ­կա­կա­նը, շա՛տ հին են...՚։ Երբ զբոս­նում էինք գի­շե­րա­յին Հռո­մում, ա­կա­մա­յից աչք­նե­րիս զառն­վե­ցին գետ­նին նս­տած մի խումբ տղա­մար­դիկ՝ զին­ված ֆո­տո-տե­սախ­ցիկ­նե­րով, և զբո­սա­վա­րը՝ Տա­տյա­նան, ժպ­տա­լով շրջ­վեց իմ կող­մը. քո կո­լե­գա­ներն են, ա­սաց, քա­նի օ­րու­գի­շեր այս­տեղ նս­տած են, կա­ռա­վա­րու­թյու­նը հրա­ժա­րա­կան է տվել, սպա­սում են նո­րու­թյուն­նե­րի, յու­րա­քան­չյուրն ու­զում է ա­ռա­ջինն ին­քը տե­ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա, ու ա­ռա­ջի­նը ին­քը տա­րա­ծել...
... Վե­նե­տիկ, Ֆլո­րեն­ցիա, Մոն­տե­կա­տի­նի, Հռոմ, Նեա­պոլ և Պոմ­պեյ, Ռի­մի­նի, Բո­լո­նիա­յի շր­ջան. ուր որ գնում էինք, մեր աչ­քե­րը, կա­մա թե ա­կա­մա, հայ­կա­կան հետք էին ո­րո­նում... Գրի­գոր Լու­սա­վոր­չի, Նա­րե­կա­ցու քան­դակ­նե­րը Վա­տի­կա­նում, Կի­լի­կյան Հա­յաս­տա­նի խոր­հր­դա­նիշ ՙԱ­ռյու­ծը՚ Սան Մար­կո հրա­պա­րա­կում, հպար­տու­թյամբ էր լց­նում մեր հո­գի­նե­րը, սա­կայն այդ ա­մե­նի թագն ու պսա­կը, ու մեր ուղևո­րու­թյան ՙՀայտ­նու­թյու­նը՚ Սուրբ Ղա­զար կղ­զին էր՝ Ի­տա­լիա­յի 30 000քմ Հա­յաս­տա­նը՝ Վե­նի­տի­կի Սուրբ Ղա­զար կղ­զի, ո­րի մա­սին այս­պես է վկա­յել Մխի­թար Սե­բաս­տա­ցին.ՙՕ­տար­նե­րը հա­յոց կղ­զի կկո­չեն. հոն ա­մեն ինչ հայ­կա­կան է։ Ա­ղոթ­քի հետ՝ աշ­խա­տանք, ա­ռա­քի­նու­թյան հետ՝ հայ­րե­նա­սի­րու­թյուն, հա­վատ­քի հետ՝ գա­ղա­փա­րա­կան սևե­ռա­կետ, և միշտ Հա­յաս­տան, ա­մեն ինչ Հայ­րե­նի­քին հա­մար, հայ ժո­ղովր­դին հա­մար՚։
Սուրբ Ղա­զար կղ­զին, նախ­քան հա­յե­րին անց­նե­լը, ե­ղել է բո­րո­տա­վոր­նե­րի կղ­զի, և իր ա­նունն էլ ստա­ցել է բո­րո­տա­վոր­նե­րի հո­վա­նա­վոր Սուրբ Ղա­զա­րից։ 1717-ին Վե­նե­տի­կի խոր­հուր­դը նվի­րել է այն հայ վա­նա­կան Մխի­թա­րին, ով 20 հայ վար­դա­պետ­նե­րի հետ տե­ղա­փոխ­վել է այս­տեղ, կա­ռու­ցել վան­քը՝ այն դարձ­նե­լով հայ ժո­ղովր­դի և հոգևոր վե­րած­նն­դի կենտ­րոն՝ կղ­զու տա­րածքն ընդ­լայ­նե­լով մինչև 30 000քմ։ Ան­գամ Նա­պո­լեոնն իր ար­շա­վան­քի ժա­մա­նակ տպա­վոր­վել է հայ­կա­կան վա­նա­կան հա­մա­լի­րով և 1797 թվա­կա­նին Սուրբ Ղա­զա­րը հռ­չա­կել ա­կա­դե­միա­կան հաս­տա­տու­թյուն՝ փր­կե­լով այն ա­վե­րու­մից։ Այ­սօր Սուրբ Ղա­զար կղ­զում բնակ­վում են 12 վար­դա­պետ և հինգ նո­րեկ, ով­քեր էլ պահ­պա­նում են վան­քի 200 հա­զար գր­քե­րը, 4,5 հա­զար հազ­վա­գյուտ ձե­ռագ­րե­րը և բա­ցօ­թյա գան­ձե­րի ա­նօ­րի­նակ հա­վա­քա­ծուն։ Մխի­թա­րյան միա­բա­նու­թյան ո­գին կազ­մում են նրա ե­րեք գրա­դա­րան­նե­րը. գլ­խա­վոր գրա­դա­րա­նը, որ­տեղ փայ­տյա գրա­դա­րակ­նե­րի վրա շար­ված են եվ­րո­պա­կան գրա­կա­նու­թյան հազ­վա­գյուտ հա­տոր­ներ բո­լոր ո­լորտ­նե­րի վե­րա­բե­րյալ, Բայ­րո­նի սե­նյա­կը և ձե­ռագ­րե­րի կլոր սե­նյա­կը, ուր պահ­վում է հայ­կա­կան ձե­ռագ­րե­րի կարևո­րա­գույն հա­վա­քա­ծու­նե­րից մեկն աշ­խար­հում։ Մխի­թա­րյան­նե­րի միա­բա­նու­թյու­նում են գտն­վում նաև Հե­սիո­դո­սի, Հով­հան­նես Ոս­կե­բե­րա­նի և Փի­լոն Ա­լեք­սանդ­րա­ցու հա­յե­րեն վաղ թարգ­մա­նու­թյուն­նե­րը, ո­րոնց բնօ­րի­նակ­նե­րը կորս­ված են։ Վան­քի փակ պա­տե­րի ներ­սում է գտն­վում վա­նա­կան­նե­րի գաղտ­նի պար­տե­զը՝ հա­սա­րա­կու­թյան աչ­քից հե­ռու։ ՙԵ­թե սուրբ գրու­թյուն­նե­րը ճիշտ են մեկ­նա­բան­վում, ա­պա Հա­յաս­տա­նում է գտն­վել դրախ­տը՚,-1817 թվա­կա­նին գրել է Լորդ Բայ­րո­նը։ ՙԵվ իս­կա­պես, ամ­ռանն այ­ցե­լե­լով Վե­նե­տի­կի Սուրբ Ղա­զար կղ­զի՝ կա­րե­լի է համ­տե­սել հայ միա­բան­նե­րի անձ­նա­կան ՙԵ­դե­մից՚ քաղ­ված վար­դի մու­րա­բան։ Իր ստեղծ­ման օր­վա­նից Մխի­թա­րյան միա­բա­նու­թյու­նը ծա­վա­լել է հա­յա­գի­տա­կան-բա­նա­սի­րա­կան և մշա­կու­թա­յին բուռն գոր­ծու­նեու­թյուն։ 18-րդ դա­րի 1-ին կե­սին Մխի­թա­րյան միա­բա­նու­թյան հա­յա­գի­տա­կան գոր­ծու­նեու­թյան նշա­նա­կա­լից երևույ­թը Մխի­թար Սե­բաս­տա­ցու ՙԲառ­գիրք հայ­կա­զեան լե­զուի՚ բա­ցատ­րա­կան բա­ռա­րա­նի հրա­տա­րա­կումն էր։ Վե­նե­տի­կի Մխի­թա­րյան­նե­րի տպա­րա­նը հիմն­վել է 1789-ին։

Սուրբ Ղա­զա­րից Վե­նե­տիկ հա­սանք մաք­րա­գործ­ված հո­գով ու զո­րա­ցած հա­վատ­քով։ Ու երբ քայ­լում էին Վե­նե­տի­կի փո­ղոց­նե­րով, մեր անկ­րկ­նե­լի Թա­մա­րան, ո­րի` ա­նընդ­հատ մեզ հրամց­վող փաս­տե­րի ա­ռա­տու­թյու­նից ու­ղեղ­ներս ՙցա­վում՚ էր, ի­րեն հա­տուկ շեշ­տադ­րու­թյամբ կր­կին զար­մաց­րեց մեզ… պարզ­վում է` ըն­դա­մե­նը 80 հա­զար բնակ­չու­թյուն ու­նե­ցող Վե­նե­տիկ տա­րե­կան 24 մի­լիոն զբո­սաշր­ջիկ է այ­ցե­լում... Մի փոքր թվա­բա­նու­թյուն, և մեզ հա­մար պար­զե­ցինք, որ քա­ղա­քի տա­րե­կան ե­կա­մու­տը կազ­մում է մո­տա­վո­րա­պես 48 մի­լիարդ եվ­րո...Հե­տաքր­քի՞ր է, Հա­յաս­տանն ինչ­քան ե­կա­մուտ է ստա­նում զբո­սաշր­ջու­թյու­նից, էլ չենք խո­սում Ար­ցա­խի մա­սին... Ի վեր­ջո, ա­մեն ինչ հա­մե­մա­տու­թյան մեջ է տե­սա­նե­լի։

Ստե­փա­նա­կերտ-
Ի­տա­լիա-Ստե­փա­նա­կերտ

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Wed, 02 Oct 2019 11:07:23 +0000
ՄԱՍ­ՆԱ­ՎՈՐ ԿՅԱՆ­ՔԻ ԱՆ­ՁԵՌ­ՆՄ­ԽԵ­ԼԻՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ ԵՎ ԴՐԱ ՊԱՇՏ­ՊԱ­ՆՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27536-2019-10-02-10-41-40 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27536-2019-10-02-10-41-40 Վլա­դի­միր ՀՈՎ­ՍԵ­ՓՅԱՆ Ար­ցա­խի…

 Այն միտ­քը, որ ինչ որ մե­կը մեզ եր­կու­սիս

լսում է, ինձ կա­տա­ղու­թյան է բե­րում։ Ա­ռանց
քա­ղա­քա­կան ա­զա­տու­թյան կա­րե­լի է ապ­րել,
ա­ռանց ըն­տա­նե­կան ան­ձեռ­նմ­խե­լիու­թյան՝ հնա­րա­վոր չէ…

Պուշ­կի­նի՝ կնո­ջը գրած նա­մա­կից

Գի­տու­թյան և տեխ­նի­կա­յի ներ­կա­յիս ա­ռա­ջըն­թա­ցի պայ­ման­նե­րում ստեղծ­վել են այն­պի­սի մի­ջոց­ներ և հար­մա­րանք­ներ (հե­ռա­խո­սա­յին խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րի գաղտ­նալ­սում, գաղտ­նա­սար­քե­րի, թաքն­ված խցիկ­նե­րի տե­ղադ­րում և այլն), ո­րոնք հնա­րա­վո­րու­թյուն են տա­լիս խառն­վել, մի­ջամ­տել ան­հա­տի մաս­նա­վոր կյան­քին։ Տե­ղե­կատ­վա­կան բնա­գա­վա­ռում անձ­նա­կան տվյալ­նե­րի լայ­նո­րեն օգ­տա­գոր­ծու­մը մի կող­մից հնա­րա­վո­րու­թյուն է ստեղ­ծում ար­դյու­նա­վետ սո­ցիա­լա­կան կա­ռա­վա­րում ի­րա­կա­նաց­նել, մյուս կող­մից, այն նոր հիմ­նախն­դիր­ներ է ստեղ­ծում՝ տե­ղի տա­լով ան­հա­տի մաս­նա­վոր կյան­քի ան­հար­կի մի­ջամ­տու­թյա­նը։ Այդ հա­մընդ­հա­նուր հիմ­նախ­նդ­րի նկատ­մամբ զար­գա­ցած պե­տու­թյուն­նե­րի ու­ղեն­շած լու­ծու­մը կա­յա­նում է նրա­նում, որ­պես­զի նոր տեխ­նո­լո­գիա­ներ ստեղ­ծե­լու գոր­ծըն­թա­ցում ի­րենց եր­կր­նե­րի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի ի­րա­վունք­ներն ու ա­զա­տու­թյուն­ներն օ­րեն­սդ­րու­թյամբ հու­սա­լիո­րեն պաշտ­պան­ված լի­նեն։ Իսկ ինչ է նկա­տի առն­վում ՙմաս­նա­վոր կյանք՚ եզ­րույ­թի տակ։

թե­րում օգ­տա­գործ­վող ՙմաս­նա­վոր կյանք՚, ՙըն­տա­նե­կան կյանք՚, ՙանձ­նա­կան կյանք՚ եզ­րույթ­նե­րը սո­վո­րա­բար օգ­տա­գործ­վում են որ­պես հո­մա­նիշ­ներ։ Սա­կայն իր բո­վան­դա­կու­թյամբ մաս­նա­վոր կյանքն ա­վե­լի լայն հաս­կա­ցու­թյուն է, քան վեր­ջին եր­կու­սը։ Սկզ­բուն­քո­րեն դրանք կա­րե­լի է հա­մա­րել որ­պես մաս­նա­վոր կյան­քի բա­ղադ­րիչ­ներ, տա­րա­տե­սակ­ներ։ Մաս­նա­վոր կյան­քը, որ­պես ո­րո­շա­կի ի­րո­ղու­թյուն, ընդ­գր­կում է անձ­նա­կան և ըն­տա­նե­կան կյան­քի, ազ­գակ­ցա­կան, ըն­կե­րա­կան կա­պե­րի, տնա­յին ապ­րե­լաձևի, ին­տիմ և անձ­նա­կան այլևայլ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի, մտեր­մու­թյան, հա­մակ­րու­թյուն­նե­րի և հա­կակ­րու­թյուն­նե­րի ամ­բող­ջու­թյուն, մար­դու մտ­քե­րի նկա­րա­գի­րը, նրա վար­քագ­ծի պա­հե­լաձևը, աշ­խար­հա­յաց­քը և այլն։ Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, մաս­նա­վոր կյան­քը ֆի­զի­կա­կան և հոգևոր այն բնա­գա­վառն է, ո­րը վե­րահ­սկ­վում է հենց ան­հա­տի կող­մից, այ­սինքն՝ գտն­վում է պե­տու­թյան և հա­սա­րա­կու­թյան վե­րահս­կո­ղու­թյու­նից դուրս և ան­ձեռ­նմ­խե­լի է շր­ջա­պա­տի հա­մար։ Փաս­տո­րեն, այդ ո­լոր­տում ան­հատն ինքն է ո­րո­շում իր վար­քա­գի­ծը, իր գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի ձևե­րը և շր­ջա­նակ­նե­րը։ Ի­հար­կե, այս­տեղ խոս­քը գնում է չա­փա­հաս ան­հա­տի մա­սին, ով ըն­դու­նակ է իր ա­րարք­նե­րի հա­մար լրի­վու­թյամբ բա­րո­յա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն կրել։ Ե­րե­խա­յի մաս­նա­վոր կյան­քի մա­սին խոսք լի­նել չի կա­րող։
Մաս­նա­վոր կյան­քի ան­ձեռ­նմ­խե­լիու­թյան ի­րա­վա­կան ինս­տի­տու­տը սեր­տո­րեն առ­նչ­վում է բնա­կա­րա­նի ան­ձեռ­նմ­խե­լիու­թյան, դա­վա­նան­քի ա­զա­տու­թյան, պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան և գոր­ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան ինս­տի­տուտ­նե­րի հետ։
Դժ­վար է ա­սել՝ մաս­նա­վոր կյան­քի ան­ձեռ­նմ­խե­լիու­թյան ինս­տի­տու­տը երբ է ծա­գել, սա­կայն փաս­տե­րը հու­շում են, որ դրա ար­մատ­նե­րը գնում են խոր հնա­դար՝ մարդ­կա­յին հա­սա­րա­կու­թյան զար­գաց­ման տար­բեր փու­լե­րում ու­նե­նա­լով յու­րա­հա­տուկ դրսևո­րում­ներ։
Հնա­դա­րյան ի­րա­վա­կան հու­շար­ձան­նե­րի՝ Բա­բե­լո­նի ար­քա Համ­մու­րա­պիի և Ա­սո­րես­տա­նի օ­րենք­նե­րի մի շարք նոր­մեր մար­դուն պաշտ­պա­նել են զր­պար­տու­թյու­նից. չա­պա­ցուց­ված մե­ղադ­րան­քի դեպ­քում մե­ղադ­րո­ղը են­թարկ­վել է պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան։ Հին հռո­մեա­կան ՙ12 ա­ղյու­սակ­նե­րի օ­րենք­նե­րը՚ մա­հա­պա­տիժ էին նա­խա­տե­սում ու­րի­շին զր­պար­տե­լու կամ ա­րա­տա­վո­րե­լու դեպ­քում։
Բժշ­կու­թյու­նը երևի ա­ռա­ջին մաս­նա­գի­տու­թյունն է, ո­րին ծա­ռա­յող­նե­րը մշ­տա­պես առ­նչ­վե­լով մար­դու անձ­նա­կան և ըն­տա­նե­կան կյան­քի գաղտ­նիք­նե­րին, պար­տա­վոր են ե­ղել չհ­րա­պա­րա­կել դրանք։ Մեջ­բե­րենք մի հատ­ված բժշ­կա­գի­տու­թյան հայր Հի­պոկ­րա­տի երդ­ման տեքս­տից. ՙԻնչ էլ որ տես­նեմ կամ լսեմ իմ բժշ­կա­կան գոր­ծու­նեու­թյան ըն­թաց­քում կամ նրա­նից դուրս, մաս­նա­վոր կյան­քում, որ չպետք է հրա­պա­րակ հան­վի, երդ­վում եմ լռու­թյան մատ­նել ու այն հա­մա­րել սր­բա­զան գաղտ­նիք՚։
Մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նեու­թյան ըն­թաց­քում փաս­տա­բան­նե­րը նույն­պես ի­րա­զեկ են դառ­նում ի­րենց վս­տա­հորդ­նե­րի նե­րաշ­խար­հին, սա­կայն ՙփաս­տա­բա­նա­կան գաղտ­նի­քը՚` որ­պես հնա­գույն ի­րա­վա­կան ինս­տի­տուտ, կա­նո­նա­կար­գում է այն դեպ­քե­րը, ո­րոնց պա­րա­գա­յում միայն փաս­տա­բա­նը կա­րող է հրա­պա­րա­կել փաս­տա­բա­նա­կան գաղտ­նիք հա­մար­վող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը և ա­պա­ցույց­նե­րը։
Ուշ միջ­նա­դա­րում բժիշկ­նե­րին և փաս­տա­բան­նե­րին ՙմիա­ցան՚ հոգևոր դա­սի այն ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը, ով­քեր ան­հա­տա­կան խոս­տո­վա­նու­թյան կա­նո­նա­կան ինս­տի­տու­տի ջա­տա­գով­ներ էին հան­դի­սա­նում։ Միա­ժա­մա­նակ հաս­տատ­վեց խոս­տո­վա­նու­թյան գաղտ­նիու­թյու­նը, ո­րի դեպ­քում մեղ­քե­րը խոս­տո­վա­նեց­նող քա­հա­նան (խոս­տո­վա­նա­հայ­րը) պար­տա­վոր էր պահ­պա­նել խոս­տո­վա­նո­ղի անձ­նա­կան կյան­քի գաղտ­նի­քը։
Պատ­մու­թյան մեջ մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի ա­ռա­ջին հռ­չա­կա­գի­րը հա­մար­վում է պար­սից ար­քա Կյու­րոս Մե­ծի ա­նու­նից գլա­նի ձև հի­շեց­նող ա­ղյու­սի վրա աք­քա­դե­րեն լեզ­վով փո­րագր­ված հայ­տա­րա­րու­թյու­նը։ Երբ Կյու­րոս Մե­ծը մ.թ.ա. 539թ. գրա­վեց Բա­բե­լո­նը, դի­մեց մի ա­ներևա­կա­յե­լի քայ­լի՝ ա­զատ ար­ձա­կե­լով բո­լոր ստ­րուկ­նե­րին։ Դեռ ա­վե­լին, նա հայ­տա­րա­րեց, որ յու­րա­քան­չյուր ոք ա­զատ է ընտ­րե­լու իր կրո­նը, այ­սինքն՝ հռ­չա­կեց ռաս­սա­յա­կան ի­րա­վա­հա­վա­սա­րու­թյան սկզ­բուն­քը։ Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի գա­ղա­փա­րը Բա­բե­լո­նից դուրս գա­լով՝ տա­րած­վեց դե­պի Հնդ­կաս­տան, Հու­նաս­տան, Հռոմ և եվ­րո­պա­կան այլ եր­կր­ներ՝ հան­դես գա­լով տար­բեր փաս­տաթղ­թե­րի տես­քով։
Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի հա­մընդ­հա­նուր հռ­չա­կա­գի­րը, Քա­ղա­քա­ցիա­կան և քա­ղա­քա­կան ի­րա­վունք­նե­րի մա­սին մի­ջազ­գա­յին դաշ­նա­գի­րը, Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի և հիմ­նա­րար ա­զա­տու­թյուն­նե­րի մա­սին եվ­րո­պա­կան կոն­վեն­ցիան կարևոր դրույթ­ներ են պա­րու­նա­կում մար­դու մաս­նա­վոր կյան­քի ան­ձեռ­նմ­խե­լու­թյան և դրա պաշտ­պա­նու­թյան վե­րա­բե­րյալ:

Պե­տու­թյան ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ռե­ժի­մը են­թադ­րում է, որ ի­րա­վունք­ներն ու ա­զա­տու­թյուն­նե­րը ոչ միայն պետք է ճա­նաչ­վեն և ամ­րագր­վեն օ­րեն­սդ­րու­թյամբ, այլև ի­րա­պես ա­պա­հով­վեն նրանց ի­րա­կա­նաց­ման հա­մար ինչ­պես ի­րա­վա­կան, այն­պես էլ փաս­տա­կան պայ­ման­ներ ստեղ­ծե­լու մի­ջո­ցով։ Դա նշա­նա­կում է, որ մաս­նա­վոր կյան­քի ան­ձեռ­նմ­խե­լիու­թյան հռ­չա­կու­մը դեռևս բա­վա­րար չէ, անհ­րա­ժեշտ են նրա ե­րաշ­խա­վոր­վա­ծու­թյու­նը և պաշտ­պա­նու­թյու­նը։
Մեր հան­րա­պե­տու­թյան Սահ­մա­նադ­րու­թյան 31-րդ հոդ­վա­ծը հռ­չա­կում է, որ յու­րա­քան­չյուր ոք ու­նի իր մաս­նա­վոր և ըն­տա­նե­կան կյան­քի, պատ­վի ու բա­րի համ­բա­վի ան­ձեռ­նմ­խե­լիու­թյան ի­րա­վունք, և որ մաս­նա­վոր և ըն­տա­նե­կան կյան­քի ան­ձեռ­նմ­խե­լիու­թյան ի­րա­վուն­քը կա­րող է սահ­մա­նա­փակ­վել միայն օ­րեն­քով՝ պե­տա­կան անվ­տան­գու­թյան, երկ­րի տն­տե­սա­կան բա­րե­կե­ցու­թյան, հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի կանխ­ման կամ բա­ցա­հայտ­ման, հա­սա­րա­կա­կան կար­գի, ա­ռող­ջու­թյան և բա­րո­յա­կա­նու­թյան կամ այ­լոց հիմ­նա­րար ի­րա­վունք­նե­րի և ա­զա­տու­թյուն­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան նպա­տա­կով։
Ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան ե­րաշ­խիք­նե­րի տակ նկա­տի են առն­վում մի­ջազ­գա­յին ի­րա­վա­կան ակ­տե­րում, սահ­մա­նադ­րու­թյուն­նե­րում և օ­րենք­նե­րում ամ­րագր­ված մար­դու և քա­ղա­քա­ցու ի­րա­վունք­նե­րի և ա­զա­տու­թյուն­նե­րի ի­րաց­ման կա­ռու­ցա­կար­գե­րը և դրանց պաշտ­պա­նու­թյու­նը։
Ներ­պե­տա­կան ե­րաշ­խիք­նե­րի հիմ­քը երկ­րի սահ­մա­նադ­րու­թյու­նը և գոր­ծող օ­րեն­սդ­րու­թյունն են։ Այդ ա­ռու­մով մաս­նա­վոր կյան­քի ան­ձեռ­նմ­խե­լիու­թյան պաշտ­պա­նու­թյանն ուղղ­ված կա­ռու­ցա­կար­գե­րը կա­րե­լի է բա­ժա­նել 2 խմ­բի՝ պաշտ­պա­նու­թյան պե­տա­կան և պաշտ­պա­նու­թյան ոչ պե­տա­կան ձևեր։
Պաշտ­պա­նու­թյան պե­տա­կան ձևե­րից ա­մե­նաա­ռաջ­նա­յի­նը դա­տա­կան պաշտ­պա­նու­թյունն է, ո­րը նա­խա­տես­ված է ինչ­պես մի­ջազ­գա­յին փաս­տաթղ­թե­րով, այն­պես էլ տվյալ երկ­րի սահ­մա­նադ­րու­թյամբ։ Այս­պես՝ ԱՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան 61-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սը հռ­չա­կում է, որ յու­րա­քան­չյուր ոք ու­նի ի­րա­վունք­նե­րի և ա­զա­տու­թյուն­նե­րի դա­տա­կան պաշտ­պա­նու­թյան ի­րա­վունք, իսկ Սահ­մա­նադ­րու­թյան 63-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սը յու­րա­քան­չյու­րին վե­րա­պա­հում է հա­վա­սա­րու­թյան պայ­ման­նե­րում, ար­դա­րա­դա­տու­թյան բո­լոր պա­հանջ­նե­րի պահ­պան­մամբ, ան­կախ և ա­նա­չառ դա­տա­րա­նի կող­մից իր գոր­ծի ար­դա­րա­ցի, հրա­պա­րա­կա­յին և ող­ջա­միտ ժամ­կե­տում քն­նու­թյան ի­րա­վունք։ Նշ­ված հոդ­վա­ծի 2-րդ մա­սի ու­ժով՝ դա­տա­վա­րու­թյան մաս­նա­կից­նե­րի անձ­նա­կան և ըն­տա­նե­կան կյան­քի, ան­չա­փա­հաս­նե­րի շա­հե­րի, հա­սա­րա­կա­կան կար­գի, պե­տա­կան անվ­տան­գու­թյան, հան­րու­թյան բա­րո­յա­կա­նու­թյան կամ ար­դա­րա­դա­տու­թյան շա­հե­րի պաշտ­պա­նու­թյան նկա­տա­ռում­նե­րով լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի և հա­սա­րա­կու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյու­նը դա­տա­կան քն­նու­թյա­նը կամ դրա մի մա­սին կա­րող է ար­գել­վել դա­տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ՝ օ­րեն­քով սահ­ման­ված կար­գով։ Մաս­նա­վոր կյան­քի ան­ձեռ­նմ­խե­լիու­թյան դա­տա­կան պաշտ­պա­նու­թյան ի­րա­վունքն ան­ձը կա­րող է ի­րաց­նել քա­ղա­քա­ցիա­կան, վար­չա­կան և քրեա­կան դա­տա­վա­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով։

Ան­ձի անձ­նա­կան և ըն­տա­նե­կան կյան­քի վե­րա­բե­րյալ գոր­ծե­րով դռն­փակ դա­տա­կան նիս­տում գոր­ծի քն­նու­թյան սահ­մա­նադ­րա­կան պա­հանջն իր ար­տա­ցո­լումն է գտել նաև ԱՀ քա­ղա­քա­ցիա­կան դա­տա­վա­րու­թյան, քրեա­կան դա­տա­վա­րու­թյան և քրեա­կա­տա­րո­ղա­կան օ­րենս­գր­քե­րում։
ԱՀ քրեա­կան օ­րենս­գր­քի 142-րդ հոդ­վա­ծը քրեա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն է նա­խա­տե­սում մար­դու անձ­նա­կան կամ ըն­տա­նե­կան կյան­քի մա­սին տե­ղե­կու­թյուն­ներ ա­պօ­րի­նի հա­վա­քե­լու, պա­հե­լու, օգ­տա­գոր­ծե­լու կամ տա­րա­ծե­լու կա­պակ­ցու­թյամբ։
ԱՀ քրեա­կան դա­տա­վա­րու­թյան օ­րենս­գիր­քը մատ­նան­շում է այն հիմ­քե­րը, ո­րոնց առ­կա­յու­թյան դեպ­քում դա­տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ, հա­րուց­ված քրեա­կան գոր­ծի շր­ջա­նակ­նե­րում, քն­նի­չի կող­մից կա­րող են վե­րահ­սկ­վել կաս­կա­ծյա­լի կամ մե­ղադ­րյա­լի նա­մա­կագ­րու­թյու­նը, փոս­տա­յին, հե­ռագ­րա­կան և այլ հա­ղոր­դում­ներն ու լս­վել հե­ռա­խո­սա­յին խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րը։ Քա­ղա­քա­ցու այդ ի­րա­վուն­քի ա­պա­հով­ման ե­րաշ­խիք է հան­դի­սա­նում ԱՀ քրեա­կան օ­րենս­գր­քի 144-րդ հոդ­վա­ծը, ո­րը պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն է նա­խա­տե­սում քա­ղա­քա­ցի­նե­րի նա­մա­կագ­րու­թյան, հե­ռա­խո­սա­յին խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րի, փոս­տա­յին, հե­ռագ­րա­կան կամ այլ հա­ղոր­դում­նե­րի գաղտ­նիու­թյունն ա­պօ­րի­նի խախ­տե­լու հա­մար։
ԱՀ ՙՕ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան գոր­ծու­նեու­թյան մա­սին՚ օ­րեն­քում ա­ներկ­բա նշ­ված է, որ ներ­քին դի­տում, նա­մա­կագ­րու­թյան, փոս­տա­յին, հե­ռագ­րա­կան և այլ հա­ղոր­դում­նե­րի վե­րահս­կում և հա­մա­կարգ­չա­յին տե­ղե­կատ­վու­թյան ստա­ցում օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի ի­րա­կա­նաց­ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ է ստա­նալ դա­տա­րա­նի թույ­լտ­վու­թյու­նը, այն էլ այն դեպ­քե­րում, երբ ան­ձը, ում նկատ­մամբ դրանք պետք է անց­կաց­վեն, կաս­կած­վում է ծանր և ա­ռանձ­նա­պես ծանր հան­ցա­գոր­ծու­թյան կա­տար­ման մեջ:
Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան դա­տա­րա­նի նա­խա­դե­պա­յին ի­րա­վուն­քի հա­մա­ձայն՝ ՙՆա­մա­կագ­րու­թյուն՚ հաս­կա­ցու­թյան մեջ, բա­ցի գրա­վոր հա­ղոր­դակց­վե­լու ա­վան­դա­կան ձևե­րից, ինչ­պի­սիք են փոս­տը, հե­ռա­գի­րը, հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցը, նե­րառ­վում են նաև կա­պի ժա­մա­նա­կա­կից մյուս ձևե­րը՝ ֆաք­սը և է­լեկտ­րո­նա­յին փոս­տը։
Դա­տա­կան պաշտ­պա­նու­թյու­նից բա­ցի, պե­տա­կան իշ­խա­նու­թյան մի շարք մար­մին­ներ պար­տա­վոր են ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նել։ Պե­տա­կան իշ­խա­նու­թյան մար­մին­նե­րի հա­մա­կար­գում հան­րա­պե­տու­թյան Նա­խա­գահն ա­ռանձ­նա­հա­տուկ տեղ է զբա­ղեց­նում, ով պաշ­տոնն ստանձ­նե­լիս, երդ­վում է. ան­վե­րա­պա­հո­րեն կա­տա­րել Սահ­մա­նադ­րու­թյան պա­հանջ­նե­րը՝ հար­գել մար­դու և քա­ղա­քա­ցու ի­րա­վունք­ներն ու ա­զա­տու­թյուն­նե­րը:
Այդ բնա­գա­վա­ռում լուրջ դե­րա­կա­տա­րու­թյուն ու­նեն Ազ­գա­յին ժո­ղո­վը, Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը, դա­տա­խա­զու­թյան և տե­ղա­կան ինք­նա­կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րը, Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նը։ Բա­ցի դրա­նից, Սահ­մա­նադ­րու­թյու­նը յու­րա­քան­չյուր ան­ձի օժ­տել է իր ի­րա­վունք­նե­րը և ա­զա­տու­թյուն­ներն օ­րեն­քով չար­գել­ված բո­լոր մի­ջոց­նե­րով պաշտ­պա­նե­լու ի­րա­վուն­քով։ Այս­տեղ խոս­քը վե­րա­բե­րում է ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան ՙոչ յու­րիս­դիկ­ցիոն՚ ձևե­րին (մե­թոդ­նե­րին)։ Դրանց թվին կա­րող են դաս­վել ի­րա­վա­պաշտ­պան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը, եր­թե­րը, ցույ­ցե­րը, հան­րա­հա­վաք­նե­րը, զանգ­վա­ծա­յին լրատ­վու­թյան մի­ջոց­նե­րը, ինք­նա­պաշտ­պա­նու­թյան տար­բեր դրսևո­րում­նե­րը և այլն։
Մաս­նա­վոր կյան­քի ան­ձեռ­նմ­խե­լիու­թյան պաշտ­պա­նու­թյանն է ուղղ­ված Սահ­մա­նադ­րու­թյան 61-րդ հոդ­վա­ծի 2-րդ մա­սը, ո­րի դեպ­քում, երբ ան­հա­տը սպա­ռում է ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նու­թյան բո­լոր ներ­պե­տա­կան մի­ջոց­նե­րը, ի­րա­վունք ու­նի իր ի­րա­վունք­նե­րի և ա­զա­տու­թյուն­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան խնդ­րով դի­մե­լու մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի և ա­զա­տու­թյուն­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան մի­ջազ­գա­յին մար­մին­նե­րին։
Դժ­վար չէ կռա­հել, որ Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան ան­կա­խու­թյան մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ման դեպ­քում միայն մեր երկ­րի քա­ղա­քա­ցի­նե­րը Սահ­մա­նադ­րու­թյամբ նա­խա­տես­ված ի­րենց վեր­պե­տա­կան ի­րա­վունք­նե­րը կկա­րո­ղա­նան պաշտ­պա­նել մի­ջազ­գա­յին ի­րա­վա­կան հար­թակ­նե­րում։ Հու­սանք՝ Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դի կող­մից ան­խո­ցե­լի ի­րա­վա­կան հիմ­քե­րով ձեռք­բեր­ված ան­կա­խու­թյան հետ քա­ղա­քա­կիրթ աշ­խարհն ուշ թե շուտ հաշ­վի կնս­տի և կճա­նա­չի այն։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 02 Oct 2019 10:37:01 +0000
ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏԸ ՀԱՄԱԼՐՎՈՒՄ Է ԿԱՐԵՎՈՐԱԳՈՒՅՆ ՍԱՐՔԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐՈՎ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27535-2019-10-02-10-27-53 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27535-2019-10-02-10-27-53 ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏԸ ՀԱՄԱԼՐՎՈՒՄ Է ԿԱՐԵՎՈՐԱԳՈՒՅՆ ՍԱՐՔԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐՈՎ
Զա­րի­նե ՄԱ­ՅԻ­ԼՅԱՆ

 ԱՀ ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան բուժ­հաս­տա­տու­թյուն­նե­րը տա­րեց­տա­րի հա­մալր­վում են նո­րա­նոր սար­քա­վո­րում­նե­րով։ Վեր­ջերս պետ­բյու­ջեի մի­ջոց­նե­րով Հան­րա­պե­տա­կան բժշ­կա­կան կենտ­րո­նում սկ­սել է գոր­ծարկ­վել նոր սերն­դի հա­մա­կարգ­չա­յին 2-րդ շեր­տագ­րի­չը (տո­մոգ­րաֆ), ո­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն է ըն­ձե­ռում ա­ռա­վել ար­դյու­նա­վետ ու մատ­չե­լի դարձ­նել բնակ­չու­թյան բու­ժօգ­նու­թյան գոր­ծըն­թա­ցը։ Այս նոր շեր­տագ­րի­չը տե­ղադր­վել է Հան­րա­պե­տա­կա­նի ստա­ցիո­նար, իսկ ա­ռա­ջի­նը՝ ամ­բու­լա­տոր մաս­նա­շեն­քե­րում։

Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան մաս­նա­գետ­նե­րի պար­զա­բան­մամբ՝ վեր­ջին շեր­տագ­րի­չը կի­րառ­վում է միայն ան­հե­տաձ­գե­լի դեպ­քե­րի և ստա­ցիո­նար հի­վանդ­նե­րի հե­տա­զոտ­ման հա­մար, իսկ երկ­րոր­դը` պլա­նա­յին բո­լոր դեպ­քե­րի հա­մար։ Այս նոր շեր­տագ­րի­չի շնոր­հիվ ար­դեն հե­տա­զոտ­վել է 300 քա­ղա­քա­ցի։ Հա­մա­ձայն ԱՀ կա­ռա­վա­րու­թյան հա­մա­պա­տաս­խան ո­րոշ­ման, նշյալ հա­մա­կարգ­չա­յին շեր­տագ­րիչ­նե­րով հե­տա­զոտ­վող­նե­րը վճա­րում են հե­տա­զո­տու­թյան ընդ­հա­նուր ար­ժե­քի միայն 40 տո­կո­սը, մյուս 60 տո­կոսն ի­րա­կա­նաց­վում է պետ­պատ­վե­րի շր­ջա­նա­կում։ Նշյալ ծա­ռա­յու­թյու­նից անվ­ճար օգտ­վում են միայն ան­հե­տաձ­գե­լի բու­ժօգ­նու­թյան կա­րիք ու­նե­ցող­նե­րը, մինչև 18 տա­րե­կան­նե­րը, բռ­նա­դատ­ված­նե­րը, զին­ծա­ռա­յող­նե­րը։ Հե­տա­զո­տու­թյու­նը տևում է 30 րո­պեից մինչև մեկ ժամ։ Այս շեր­տագ­րիչ­նե­րի շնոր­հիվ ար­ցախ­ցի­ներն այլևս չեն մեկ­նում Երևան, հե­տա­զոտ­վում են տե­ղում, այն էլ ա­վե­լի մատ­չե­լի գնե­րով։
Հեր­թա­կան կարևո­րա­գույն ֆլյուո­րոգ­րաֆ սարքն ար­դեն գոր­ծարկ­վում է Հա­կա­պա­լա­րախ­տա­յին դիս­պան­սե­րում։ Բե­լա­ռու­սա­կան ար­տադ­րու­թյան կեն­սա­կան կարևո­րու­թյան այս նոր թվա­յին ֆլյուո­րոգ­րա­ֆի շնոր­հիվ միա­ժա­մա­նակ սպա­սարկ­վում են ամ­բու­լա­տոր և ստա­ցիո­նար հի­վանդ­նե­րը։ ԱՀ ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րա­րու­թյու­նը վս­տա­հեց­նում է, որ այ­սու­հետ բնակ­չու­թյա­նը հա­սա­նե­լի է բարձ­րա­կարգ ֆլյուո­րոգ­րա­ֆիկ հե­տա­զո­տու­թյու­նը։ Այն կն­պաս­տի վաղ փու­լե­րում թո­քա­յին հի­վան­դու­թյուն­նե­րի հայտ­նա­բեր­մա­նը։ Մինչ այս նոր սար­քի ձեռք­բե­րու­մը հե­տա­զո­տու­թյուն­ներն ի­րա­կա­նաց­վում էին Հա­կա­պա­լա­րախ­տա­յին դիս­պան­սե­րի տա­րած­քում տե­ղա­կայ­ված շար­ժա­կան թվայ­նաց­ված ֆլյուո­րոգ­րա­ֆիկ մե­քե­նա­յով։ Դիս­պան­սե­րի մաս­նա­գետ­նե­րը փաս­տում են, որ աշ­խա­տանք­ներն այժմ ա­վե­լի են հեշ­տա­ցել, իսկ շար­ժա­կան ֆլյուո­րոգ­րա­ֆի մի­ջո­ցով հե­տա­զոտ­վում են շր­ջան­նե­րի հի­վանդ­նե­րը։ Հե­տա­զո­տու­թյան ընդ­հա­նուր ար­ժե­քը 2200 դրամ է, գոր­ծում է նաև պետ­պատ­վե­րի հա­մա­կարգ։ Միակ բացն Ար­ցա­խում սար­քի տեխ­նի­կա­կան սպա­սար­կում ի­րա­կա­նաց­նող աշ­խա­տող­նե­րի խն­դիրն է։ Սար­քի սպա­սարկ­ման հա­մար ստիպ­ված պետք է Երևա­նից մաս­նա­գետ հրա­վի­րեն, ինչն էլ, բնա­կա­նա­բար, խո­չըն­դո­տում է հե­տա­զո­տու­թյուն­նե­րի ան­խա­փան ըն­թաց­քին։ ԱՀ կա­ռա­վա­րու­թյան ս.թ. մեկ այլ ո­րոշ­մամբ հատ­կաց­ված ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­նե­րով ՙՄոր և ման­կան ա­ռող­ջու­թյան պահ­պան­ման կենտ­րոն՚-ը ևս հա­մալր­վեց ար­հես­տա­կան շն­չա­ռու­թյան նոր սար­քե­րով, ին­չը կխ­թա­նի նեո­նա­տալ ծա­ռա­յու­թյան մա­կար­դա­կի բարձ­րաց­մա­նը։ Կենտ­րո­նի նո­րած­նա­յին ին­տեն­սիվ թե­րա­պիա­յի բա­ժան­մուն­քում տե­ղադր­ված եր­կու նո­րա­գույն նեո­նա­տալ ար­հես­տա­կան շն­չա­ռա­կան սար­քե­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն կըն­ձե­ռեն ան­հաս և խո­րը շն­չա­ռա­կան ան­բա­վա­րա­րու­թյուն ու­նե­ցող նո­րա­ծին­նե­րին ցու­ցա­բե­րել լիար­ժեք շն­չա­ռա­կան բու­ժօգ­նու­թյուն։ Իսկ այդ ա­մե­նը կա­պա­հո­վի ո­րա­կյալ բուժս­պա­սար­կում՝ նվա­զա­գույ­նի հասց­նե­լով ան­հաս նո­րա­ծին­նե­րի մա­հա­ցու­թյան դեպ­քե­րը։
;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 02 Oct 2019 10:27:05 +0000