comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Items filtered by date: Հինգշաբթի, 27 Հունիսի 2019 http://artsakhtert.com Fri, 18 Oct 2019 03:46:12 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am Պետական նախարարն ընդունել է «Ծագումով Հայեր» նախագծի մի խումբ մասնակիցների http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27008-2019-06-28-16-26-01 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27008-2019-06-28-16-26-01 Պետական նախարարն ընդունել է «Ծագումով Հայեր» նախագծի մի խումբ մասնակիցների
Արցախի Հանրապետության պետական…

Նախագիծը միավորում է տարբեր բնագավառների հայորդիներին՝ արվեստագետների, բժիշկների, հոգևորակաների, գործարարների ու ոչ միայն: Պետական նախարարը բարձր է գնահատել բոլոր նրանց ջանքերը, ովքեր Արցախի զարգացման հայանպաստ և հայապահպան գործունեության հարցում ունեցել են մեծ ներդրում և աջակցություն:
Գրիգորի Մարտիրոսյանն իր խոսքում նշել է. «Ապրելով ու արարելով աշխարհի տարբեր անկյուններում՝ Դուք հավատարիմ եք մնում հայկական ակունքներին: Հենց այդ հավատարմությունն է մեր կարողությունները բազմապատկում Արցախում, Հայաստանում և Սփյուռքում: Լիահույս եմ, որ այսօրվա մեր հանդիպումն ու եռամիասնության ամրապնդման գործում Ձեր ունեցած ավանդի արժևորումը խթան կհանդիսանա համահայկական ներուժը որակապես նոր հարթություն տեղափոխելու հարցում»:
Պետական նախարարը պատվիրակության անդամներին հուշամեդալներ ու շնորհակալագրեր է հանձնել Սփյուռք-Հայաստան-Արցախ կապերի ամրապնդման գործում ունեցած նշանակալի ավանդի համար:
Հյուրերն իրենց երախտագիտությունն են հայտնել ջերմ ընդունելության և իրենց վաստակն արժանվույնս գնահատելու համար՝ վստահեցնելով, որ Արցախը կշարունակի մնալ իրենց ուշադրության և հոգատարության ներքո:
Հանդիպմանը մասնացում էին մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և զբոսաշրջության նախարար Լեռնիկ Հովհաննիսյանը, արտաքին գործերի նախարարի տեղական Ֆելիքս Խաչատրյանը: 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Fri, 28 Jun 2019 16:25:05 +0000
ՀԱՐ­ՑԵՐ ԳՈՐ­ԾԱ­ԴԻՐ ԻՇ­ԽԱ­ՆՈՒ­ԹՅԱ­ՆԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27007-2019-06-28-16-14-21 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27007-2019-06-28-16-14-21 ՀԱՐ­ՑԵՐ ԳՈՐ­ԾԱ­ԴԻՐ ԻՇ­ԽԱ­ՆՈՒ­ԹՅԱ­ՆԸ
Ռու­զան ԻՇ­ԽԱ­ՆՅԱՆ

 ԱՀ Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի հու­նի­սի 27-ի լիա­գու­մար նիս­տի օ­րա­կար­գում, հա­մա­ձայն ՙԱԺ կա­նո­նա­կարգ՚ օ­րեն­քի, նա­խա­տես­վել էր նաև օ­րենս­դիր-գոր­ծա­դիր հար­ցու­պա­տաս­խա­նի ըն­թա­ցա­կարգ։ Ա­վան­դա­կան ժա­մին խոր­հր­դա­րա­նում էին կա­ռա­վա­րու­թյան ան­դամ­նե­րը՝ պետ­նա­խա­րար Գրի­գո­րի Մար­տի­րո­սյա­նի գլ­խա­վո­րու­թյամբ։

Պատ­գա­մա­վոր Գա­գիկ Բա­ղուն­ցի կող­մից ար­ծարծ­վեց բջ­ջա­յին կա­պի, այս­պես կոչ­ված` բա­զա­յին կա­յան­նե­րի ճա­ռա­գայթ­ման և դրա հետ կա­պած բնակ­չու­թյան անվ­տան­գու­թյան խն­դի­րը։ Ստե­փա­նա­կերտ­ցի­նե­րի, մաս­նա­վո­րա­պես` Կրկ­ժան թա­ղա­մա­սի և Սա­սուն­ցի Դավ­թի փո­ղոց­նե­րի բնա­կիչ­նե­րի բո­ղոք­նե­րին նա տե­ղյակ էր։ Պատ­գա­մա­վո­րի հար­ցում­նե­րի ար­դյուն­քում պարզ­վել է, որ այս ո­լոր­տում մի­ջազ­գայ­նո­րեն ըն­դուն­ված չա­փա­նիշ­նե­րը մեր երկ­րում չեն գոր­ծում։
ԱՀ է­կո­նո­մի­կա­յի և ար­տադ­րա­կան են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի նա­խա­րար Լևոն Գրի­գո­րյա­նի պար­զա­բան­մամբ՝ նշ­ված կա­յան­նե­րի ճա­ռա­գայթ­ման և անվ­տան­գու­թյան ա­պա­հով­ման վե­րա­բե­րյալ չա­փո­րո­շիչ­ներ կամ սա­նի­տա­րա­կան նոր­մեր մեզ մոտ չեն ըն­դուն­վել։ Բայց կա մեկ այլ ի­րո­ղու­թյուն. բո­լոր այդ սար­քա­վո­րում­նե­րը՝ լի­նեն բջ­ջա­յին, թե այլ կա­յան­նե­րում, ար­տադր­վում են մի­ջազ­գա­յին կա­նոն­նե­րի հա­մա­ձայն և դրանք սեր­տի­ֆի­կաց­վում են միայն ա­ռող­ջու­թյա­նը վնաս չպատ­ճա­ռե­լու պայ­մա­նը պահ­պա­նե­լու դեպ­քում։ Նա­խա­րա­րը պատ­րաս­տա­կա­մու­թյուն հայտ­նեց պատ­գա­մա­վո­րի և մաս­նա­գետ­նե­րի ձեռ­քի տակ ե­ղած ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­ներն ի մի բե­րել՝ ո­րո­շե­լու նշ­ված փո­ղոց­նե­րում բնակ­չու­թյան ա­ռող­ջու­թյա­նը սպառ­նա­ցող վտան­գի առ­կա­յու­թյու­նը և ա­պա առ­կա գոր­ծի­քա­կազ­մի օգ­տա­գործ­մամբ լու­ծել խն­դի­րը։
Պատ­գա­մա­վոր Վարդ­գես Բաղ­րյա­նին հե­տաք­րք­րում էր, թե ինչ փու­լում է գտն­վում մայ­րա­քա­ղա­քի մար­զա­հա­մեր­գա­յին հա­մա­լի­րի շի­նա­րա­րու­թյու­նը, կոնկ­րետ ժամ­կետ նա­խանշ­վա՞ծ է, թե՞ ոչ։ Քա­ղա­քա­շի­նու­թյան նա­խա­րար Կա­րեն Շահ­րա­մա­նյա­նը հի­շեց­րեց, որ ծրա­գի­րը ՙՏա­շիր՚ բա­րե­գոր­ծա­կան հիմ­նադ­րամն է ֆի­նան­սա­վո­րում ՙՀա­յաս­տան՚ հա­մա­հայ­կա­կան հիմ­նադ­րա­մի խո­ղո­վակ­նե­րով։ Ա­վար­տին են հասց­վում հիմ­նա­կան դահ­լի­ճի եր­կաթ­բե­տո­նե պա­տե­րի կա­ռուց­ման աշ­խա­տանք­նե­րը, այ­նու­հետև կանց­նեն դահ­լի­ճի ծած­կի աշ­խա­տանք­նե­րին։ Հա­մա­լի­րը նա­խա­տես­ված է մար­զամ­շա­կու­թա­յին մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի հա­մար և, ըստ նա­խագ­ծի, աշ­խա­տանք­նե­րը պետք է ա­վարտ­վեն 2020 թվա­կա­նին։ Նա­խա­րա­րի խոս­քով՝ հնա­րա­վոր կլի­նի շի­նա­րա­րու­թյունն ա­վար­տել նա­խանշ­ված ժամ­կե­տում, աշ­խա­տու­ժի և շի­նա­նյու­թե­րի մա­տա­կա­րար­ման խն­դիր չկա։
Ըն­թա­ցիկ տա­րում Ստե­փա­նա­կեր­տում մեկ­նար­կեց մեր քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հա­մար մատ­չե­լի բնա­կա­րան­նե­րի ձեռք­բեր­ման ծրա­գի­րը։ Խոս­քը 500 բնա­կա­րա­նի կա­ռուց­ման մա­սին է։ Պատ­գա­մա­վոր Ա­րամ Սարգ­սյա­նին հե­տաք­րք­րում էին ներ­կա փու­լում աշ­խա­տանք­նե­րի ըն­թացքն ու շի­նա­րա­րու­թյան ա­վար­տի ժամ­կե­տը։ Հար­ցի առն­չու­թյամբ ԱՀ քա­ղա­քա­շի­նու­թյան նա­խա­րարն ա­սաց, որ ծրագ­րով նա­խա­տես­վել է եր­կու բնա­կե­լի թա­ղա­մա­սի կա­ռու­ցում՝ ա­ռա­ջի­նը՝ Թու­մա­նյան, երկ­րոր­դը՝ Տիգ­րան Մե­ծի փո­ղոց­նե­րի վրա։ Թու­մա­նյան փո­ղո­ցի նոր թա­ղա­մա­սի նա­խագ­ծա­յին աշ­խա­տանք­նե­րի ա­ռա­ջին փուլն ա­վարտ­ված է։ Երկ­րորդ թա­ղա­մա­սում ևս նման աշ­խա­տանք­ներ են ըն­թա­նում։ Կկա­ռուց­վեն յոթ և ի­նը հար­կա­նի շեն­քեր։
Պատ­գա­մա­վոր Դա­վիթ Իշ­խա­նյա­նը փա­ռա­տո­նի գա­ղա­փա­րի վե­րա­բե­րյալ սպա­ռիչ պա­տաս­խան էր ակն­կա­լում. ի՞նչ սկզ­բունք­նե­րով ու կար­գով են դրանք մեր երկ­րում անց­կաց­վում, ինչ­պի­սի՞ ար­դյու­նա­վե­տու­թյուն ենք ար­ձա­նագ­րում։ Հար­ցի առն­չու­թյամբ ԱՀ մշա­կույ­թի, ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րի և զբո­սաշր­ջու­թյան նա­խա­րար Լեռ­նիկ Հով­հան­նի­սյա­նը նշեց, որ փա­ռա­տո­նի վե­րա­բե­րյալ որևէ ի­րա­վա­կան նորմ և չա­փո­րո­շիչ չկա ո՜չ ԱՀ-ում և ո՜չ էլ ՀՀ-ում։ Փա­ռա­տո­նե­րը կազ­մա­կերպ­վում են տար­բեր պե­տա­կան գե­րա­տես­չու­թյուն­նե­րի, հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի, հիմ­նադ­րամ­նե­րի և տե­ղա­կան ինք­նա­կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րի կող­մից։ Այ­սինքն՝ հս­տակ կա­նո­նա­կար­գում չկա։
Իշ­խա­նյա­նի կար­ծի­քով՝ գոր­ծա­դիրն այս հար­թու­թյու­նում ա­նե­լիք ու­նի. փա­ռա­տո­նի գա­ղա­փա­րը չպետք է ար­ժեզ­րկ­վի, ժո­ղովր­դի հա­մար այն պետք է դառ­նա տո­նախմ­բու­թյուն, ան­շուշտ, տն­տե­սա­կան ու նյու­թա­կան ո­րո­շա­կի շար­ժով։ Պատ­գա­մա­վո­րի հա­մոզ­մամբ՝ պե­տու­թյան մի­ջամ­տու­թյու­նը, նրա կող­մից կար­գա­վո­րիչ դե­րի ստանձ­նումն այս հար­ցում կարևոր են։
Պատ­գա­մա­վոր Վարդ­գես Ու­լու­բա­բյա­նին մտա­հո­գում էր Հին Ար­մե­նա­վա­նի ճա­նա­պարհ­նե­րի և մար­զա­դաշ­տի ան­բա­րե­կարգ վի­ճա­կը։ Այդ ուղ­ղու­թյամբ մի­ջոց­ներ կհատ­կաց­վե՞ն։ Քա­ղա­քա­շի­նու­թյան նա­խա­րա­րը տե­ղյակ էր ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կին։ Քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի բյու­ջեում անհ­րա­ժեշտ գու­մար­նե­րը կան, այ­սինքն՝ մոտ ժա­մա­նակ­ներս Հին Ար­մե­նա­վա­նի փո­ղոց­նե­րի խճա­պա­տու­մը միան­գա­մայն հնա­րա­վոր է։ Ինչ վե­րա­բե­րում է մար­զա­դաշ­տին, նա­խա­րարն իր մտա­հո­գու­թյու­նը հայտ­նեց հան­րա­յին սե­փա­կա­նու­թյան նկատ­մամբ բնա­կիչ­նե­րի վե­րա­բեր­մուն­քի առն­չու­թյամբ։ Նա խոս­տա­ցավ անդ­րա­դառ­նալ այդ հար­ցին։

Պատ­գա­մա­վոր Գե­ղամ Ստե­փա­նյա­նի հար­ցը վե­րա­բե­րում էր 2015թ. հու­նի­սի 8-ին կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից ըն­դուն­ված ո­րոշ­մա­նը, ո­րի հա­մա­ձայն` ԱՀ գյու­ղա­կան կամ քա­ղա­քա­յին բնա­կա­վայ­րե­րում, բա­ցա­ռու­թյամբ Ստե­փա­նա­կերտ և Շու­շի քա­ղաք­նե­րի, մշ­տա­պես բնակ­վող ե­րի­տա­սարդ ըն­տա­նիք­նե­րին բնա­կե­լի տներ կա­ռու­ցե­լու նպա­տա­կով մինչև 3 մլն դրամ ան­հա­տույց պե­տա­կան ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյուն է տրա­մադր­վում։ Ա­ջակ­ցու­թյան տրա­մադր­ման նա­խա­պայ­ման­նե­րից մե­կը սե­փա­կա­նու­թյան ի­րա­վուն­քով տան առ­կա­յու­թյունն է, ո­րի շի­նա­րա­րա­կան աշ­խա­տանք­ներն առն­վազն 50%-ով պետք է ա­վարտ­ված լի­նեն։ Վեր­ջերս Շա­հու­մյա­նի շր­ջա­նից մի խումբ քա­ղա­քա­ցի­ներ Ստե­փա­նյա­նին դի­մել են այն հար­ցով, որ ծրագ­րից օգտ­վե­լու հա­մար ի­րենք խո­չըն­դո­տի են հան­դի­պում. սե­փա­կա­նու­թյան ի­րա­վուն­քով բնա­կե­լի հո­ղա­մասն ի­րենք ձեռք են բե­րել տան շի­նա­րա­րա­կան աշ­խա­տանք­նե­րը մոտ 15-20%-ի չա­փով ի­րա­կա­նաց­ված լի­նե­լու պայ­մա­նով։ Ծրագ­րի շա­հա­ռու դառ­նա­լու մեր­ժու­մը պայ­մա­նա­վոր­ված է լի­նում նշ­ված 50% -ի չա­փով շի­նա­րա­րա­կան աշ­խա­տանք­նե­րը ոչ զրո­յա­կան կե­տից սկ­սե­լու հան­գա­ման­քով։ Որ­քա­նո՞վ է այդ հիմ­նա­վո­րու­մը ճիշտ և ար­դյո՞ք նման խն­դիր­ներ ու­նե­ցող քա­ղա­քա­ցի­նե­րին ծրագ­րից օգտ­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն տա­լը նպա­տա­կա­յին չէ։
ԱՀ աշ­խա­տան­քի, սո­ցիա­լա­կան հար­ցե­րի և վե­րաբ­նա­կեց­ման նա­խա­րար Սամ­վել Ա­վա­նե­սյանն ի պա­տաս­խան հար­ցի` նշեց ծրագ­րի դրա­կան ազ­դե­ցու­թյու­նը և խթա­նիչ բնույ­թը գյու­ղա­կան բնա­կա­վայ­րե­րում ե­րի­տա­սարդ ըն­տա­նիք­նե­րի կող­մից նոր բնակ­ֆոնդ ձևա­վո­րե­լու գոր­ծըն­թա­ցում։ Վե­րաբ­նա­կեց­վող բնա­կա­վայ­րե­րի մա­սով նա­խա­րարն ա­սաց, որ պետք է հաս­կա­նալ վե­րաբ­նա­կեց­վող ըն­տա­նիք­նե­րի բնա­կա­րա­նա­յին հար­ցե­րի լուծ­վա­ծու­թյան աս­տի­ճա­նը։ Ե­թե նոր հո­ղա­մա­սի ձեռք­բեր­ման և այդ հո­ղա­մա­սի վրա նախ­կի­նում գո­յու­թյուն ու­նե­ցող բնա­կե­լի կի­սա­կա­ռույց շի­նու­թյան մա­սին է խոս­քը, ա­պա այդ ծրա­գի­րը հս­տակ սահ­մա­նում­ներ է տա­լիս, թե որ դեպ­քում կա­րող է քա­ղա­քա­ցին ծրագ­րի շա­հա­ռու հան­դի­սա­նալ։ Ե­թե վե­րաբ­նա­կեց­վող բնա­կա­վայ­րե­րում նման դեպ­քեր շատ լի­նեն, ա­պա դրանք կա­րե­լի է ա­ռան­ձին քն­նար­կել և ինչ-որ լու­ծում գտ­նել։ Ծրագ­րի շա­հա­ռու­նե­րի թվի ա­վե­լա­ցու­մը նոր խն­դիր կս­տեղ­ծի և այդ ա­ռու­մով կարևոր է ի­մա­նալ, թե ինչ ծա­վալ­նե­րի մա­սին է խոս­քը։ Բո­լոր դեպ­քե­րում էլ այդ քա­ղա­քա­ցի­նե­րը պե­տու­թյան կող­մից ա­ջակ­ցու­թյուն ստա­նա­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ ու­նեն։
Պատ­գա­մա­վոր Ա­լյո­շա Գաբ­րիե­լյա­նը ԱՀ գյու­ղատն­տե­սու­թյան նա­խա­րա­րին ուղղ­ված հար­ցով նպա­տակ ու­ներ տե­ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նալ հա­ցա­հա­տի­կի բեր­քա­հա­վա­քի մա­սին. նա­խորդ տար­վա հա­մե­մատ ինչ­պի­սի՞ն են ար­դյունք­նե­րը։

Գյու­ղատն­տե­սու­թյան նա­խա­րար Ժի­րայր Միր­զո­յա­նի տե­ղե­կու­թյուն­նե­րով՝ հա­ցա­հա­տի­կի բեր­քա­հա­վաքն ըն­թաց­քի մեջ է. 67 հա­զար 700 հա տա­րածք են­թա­կա է հնձ­ման, ո­րի զգա­լի մա­սը ցո­րեն ու գա­րի է, առ­կա է 2200 հա հա­ճար։ Բարձր լեռ­նա­յին գո­տուց բա­ցի, մնա­ցած տա­րածք­նե­րում բեր­քա­հա­վաք է ըն­թա­նում, իսկ հար­թա­վայ­րա­յին գո­տում այն գրե­թե ա­վարտ­ված է։ Ցո­րե­նի և գա­րու մի­ջին բեր­քատ­վու­թյու­նը միա­սին հեկ­տա­րից կազ­մում է 17,5ց, ին­չը նա­խորդ տար­վա այս ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի հա­մե­մատ 1,5ց-ով պա­կաս է։ Հա­վաք­ված է 85 հա­զար տոն­նա ցո­րե­նի և գա­րու հա­մա­խառն բերք։ Օր­վա կտր­ված­քով նա­խա­րա­րու­թյու­նը շրջ­վար­չա­կազ­մե­րից ստա­նում է օ­պե­րա­տիվ տվյալ­ներ։ Բեր­քա­հա­վաքն ա­վար­տե­լուց հե­տո նա­խա­րարն ամ­փոփ տես­քով կներ­կա­յաց­նի ար­դյունք­նե­րը։ Հիմ­նա­կան խն­դիր­նե­րը, ո­րոնք ի­րենց ազ­դե­ցու­թյունն են թո­ղել գյու­ղատն­տե­սու­թյան վրա, պայ­մա­նա­վոր­ված են տե­ղում­նե­րի ան­նա­խա­դեպ ցածր քա­նա­կով։
Պատ­գա­մա­վոր Է­րիկ Հա­րու­թյու­նյա­նի հար­ցը նույն­պես բնա­կա­րա­նա­յին խնդ­րին էր առ­նչ­վում։ Ս. թ. մարտ ամ­սին Շու­շիում անց­կաց­ված աշ­խա­տան­քա­յին խոր­հր­դակ­ցու­թյան ժա­մա­նակ 45-բնա­կա­րա­նոց շեն­քի շա­հա­գործ­ման մա­սին է նաև խոս­վել։ Դրանք նա­խա­տես­վել են բազ­մա­զա­վակ ըն­տա­նիք­նե­րի և այլ կար­գա­վի­ճակ ու­նե­ցող քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հա­մար։ Ե՞րբ կսկս­վեն վե­րա­կա­ռուց­ման աշ­խա­տանք­նե­րը։ Երկ­րորդ հար­ցը փախս­տա­կան­նե­րին շի­նա­նյու­թե­րով ա­պա­հո­վե­լուն էր վե­րա­բե­րում։ Նա­խա­տես­ված ձևով դրանք կտ­րա­մադր­վե՞ն։
Ա­ռա­ջին հար­ցի հետ կապ­ված` Կա­րեն Շահ­րա­մա­նյա­նը հա­վաս­տիաց­րեց, որ նշ­ված շեն­քի վե­րա­կա­ռուց­ման ուղ­ղու­թյամբ աշ­խա­տանք­ներ կծա­վալ­վեն։ Նա­խագ­ծի պատ­վի­րա­տուն Ար­ցա­խի ներդ­րու­մա­յին հիմ­նադ­րամն է։ Նա­խա­գի­ծը մշակ­վել է մի քա­նի տա­րի ա­ռաջ, իսկ այժմ վե­րամ­շակ­ման փու­լում է։ Ա­վար­տե­լուց հե­տո հիմ­նադ­րա­մի մի­ջոց­նե­րով կսկս­վեն վե­րա­կա­ռու­ցու­ման աշ­խա­տանք­նե­րը։
Երկ­րորդ հար­ցին պա­տաս­խա­նեց Աշ­խա­տան­քի, սո­ցիա­լա­կան հար­ցե­րի և վե­րաբ­նա­կեց­ման նա­խա­րա­րը։ Ծրա­գի­րը կազ­մե­լիս ա­ռաջ­նորդ­վել են ո­րո­շա­կի սկզ­բունք­նե­րով, ո­րոն­ցից ա­մե­նա­կարևորն այն է, որ նա­խա­րա­րու­թյու­նը նպա­տա­կադր­վել է գոր­ծըն­թա­ցը կազ­մա­կեր­պել շրջ­վար­չա­կազ­մե­րի պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րի մի­ջո­ցով։ Շու­շիի շր­ջա­նում տեխ­նի­կա­կան խն­դիր ծա­գեց՝ շի­նա­նյու­թե­րի ըն­դուն­ման, պա­հես­տա­վոր­ման և քա­ղա­քա­ցի­նե­րին տրա­մադ­րե­լու հետ կապ­ված։ Հետևան­քը ե­ղավ այն, որ այդ նպա­տա­կով 2018-ին ձեռք­բեր­ված շի­նա­նյու­թը վե­րա­բաշխ­վեց մյուս շր­ջան­նե­րի բնա­կիչ­նե­րին։ Սամ­վել Ա­վա­նե­սյա­նի խոս­քով՝ այս տա­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նը շի­նա­նյու­թե­րի պա­հան­ջար­կով ցու­ցակ­ներ է ստա­ցել։ Դրանք տրա­մադր­վե­լու են գլ­խա­վո­րա­պես փախս­տա­կան­նե­րին։ Ե­թե Շու­շիում նո­րից այդ կար­գի խն­դիր­ներ լի­նեն, բնա­կիչ­նե­րի հա­մար շի­նա­նյութն այն­տեղ կհասց­վի Ստե­փա­նա­կեր­տից, հա­վաս­տիաց­րեց նա­խա­րա­րը։

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 28 Jun 2019 16:05:24 +0000
ՀԱ­ՅՈՑ ՄԻՋ­ՆԱ­ԲԵՐ­ԴԸ՝ ՎԵ­ՐԱԳ­ՏՆ­ՄԱՆ ՃԱ­ՆԱ­ՊԱՐ­ՀԻՆ... http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27006-2019-06-28-15-36-19 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27006-2019-06-28-15-36-19 ՀԱ­ՅՈՑ ՄԻՋ­ՆԱ­ԲԵՐ­ԴԸ՝ ՎԵ­ՐԱԳ­ՏՆ­ՄԱՆ ՃԱ­ՆԱ­ՊԱՐ­ՀԻՆ...
Սր­բու­հի ՎԱ­ՆՅԱՆ

 Ստե­փա­նա­կեր­տից դե­պի Քար­վա­ճառ ձգ­վող ճա­նա­պարհն ըն­դա­մե­նը 130 կի­լո­մետր է: Այն, բա­ցա­ռու­թյամբ շրջ­կենտ­րո­նը մայ­րու­ղուն կա­պող 18-20 կմ հատ­վա­ծի, ո­րը սպա­սար­կում է հինգ հա­մայնք, աս­ֆալ­տա­պատ է: 

Անց­նե­լով Գե­տա­վա­նի կա­մուր­ջը, թվում է՝ հայ­տն­վել ես հե­քիա­թա­յին մի աշ­խար­հում, ուր քեզ դի­մա­վո­րում են ա­նա­սե­լի գե­ղեց­կու­թյան ան­տառ­նե­րը, ա­փե­րի հետ սի­րա­խա­ղով տար­ված Թար­թա­ռը, որ մեր­թընդ­մերթ ան­հե­տա­նում է աչ­քից, ան­դն­դա­խոր կիր­ճերն ու արևից փայ­լող ժայ­ռե­րը՝ Քար­վա­ճա­ռի անկ­րկ­նե­լի ժայ­ռա­բե­կոր­նե­րը...
Մինչև շրջ­կենտ­րոն հաս­նում ենք հիաց­մուն­քից շունչ­ներս պա­հած, և ան­գամ 20 կմ-ոց ան­բա­րե­կարգ ճա­նա­պար­հա­հատ­վա­ծը, որ բար­դու­թյուն­ներ էր ստեղ­ծել այդ ըն­թաց­քում, ի զո­րու չե­ղավ կոտ­րել հիաց­մուն­քը:

ՙՔար­վա­ճա­ռը հա­յոց միջ­նա­բերդն է, կեց­ցե~ ա­զա­տագր­ված Քար­վա­ճա­ռը՚: Քա­ղա­քի մուտ­քի մոտ տե­ղադր­ված այս ցու­ցա­նակն ա­ռա­ջի­նը դի­մա­վո­րեց մեզ, և մենք հաս­կա­ցանք, որ այս ցու­ցա­նա­կից այն կողմ ար­դեն ու­րիշ Քար­վա­ճառ է, ո­րը որևէ ա­ղերս մեր հիաց­մուն­քի հետ պի­տի որ չու­նե­նա: Բնու­թյու­նը քա­ղա­քում նույն­քան հիաս­քանչ է, եր­կինքն՝ ա­վե­լի մոտ ու աստ­ղա­լից, քան Ար­ցա­խի մյուս բնա­կա­վայ­րե­րում մի­գու­ցե, բայց քա­ղա­քից ստաց­վող ա­ռա­ջին տպա­վո­րու­թյուն­նե­րը տխուր էին: Ա­մե­նուր պա­տե­րազ­մի հետ­քեր էին, հա­ճա­խա­կի հան­դի­պող անխ­նամ տնա­մեր­ձեր: Զար­մա­նա­լիո­րեն ա­ռատ էին խա­նութ­նե­րի ցու­ցա­փեղ­կե­րը, մայ­րա­քա­ղաք Ստե­փա­նա­կեր­տի հա­մե­մա­տու­թյամբ՝ ապ­րան­քը նույ­նիսկ է­ժան, աշ­խույժ՝ տրանս­պոր­տա­յին երթևե­կու­թյու­նը: Իս­կույն երևաց. հա­կադ­րու­թյուն­նե­րի քա­ղաք է, հի­շեց­նում է 90-ա­կան­նե­րի Շու­շին, և ցան­կու­թյուն կար հա­վա­տա­լու, որ մեկ-եր­կու տաս­նա­մյակ հե­տո այն կլի­նի նույն­քան բա­րե­կարգ ու բնա­կեց­ված: 
Ե­թե ան­կեղծ լի­նենք, մար­դիկ այդ­պես էլ չսո­վո­րե­ցին այս շր­ջա­նը կո­չել իր պաշ­տո­նա­կան ա­նու­նով՝ Նոր Շա­հու­մյան: Ի­րա­կան Շա­հու­մյա­նը դեռ գե­րու­թյան մեջ է, իսկ Քար­վա­ճա­ռը՝ նո­րից հայ­կա­կան այդ բնա­կա­վայ­րը, ար­դեն ա­վե­լի քան եր­կու տաս­նա­մյակ փոր­ձում է վե­րագտ­նել ի­րեն ու ապ­րել հա­յե­ցի, վե­րագտ­նել ի­րեն դա­րա­վոր ընդ­մի­ջու­մից հե­տո, ո­րի ըն­թաց­քում այս­տեղ անխ­նա ոչն­չաց­վել է հայ­կա­կան ա­մեն ինչ: Փրկ­վել են ազ­գա­յին-մշա­կու­թա­յին ո­րոշ նշ­խար­ներ, որ­պես հայ­կա­կան պատ­մա­կան այս երկ­րա­մա­սի գլ­խով ան­ցած-գնա­ցա­ծի խո­սուն վկա­ներ:

Մարդկային կապիտալը` զարգացման նախապայման Շա­հու­մյա­նի շրջ­վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վա­րը՝ Գա­գիկ Մար­տի­րո­սյա­նը, մեկ տա­րի ա­ռաջ է նշա­նակ­վել այդ պաշ­տո­նում: Նրան խն­դիր­նե­րին առ­նչ­վող հարց չուղ­ղե­ցինք, դրանք երևում են ա­ռա­ջին հա­յաց­քից: Մեզ ա­ռա­վե­լա­պես հե­տաք­րք­րում էին լու­ծում­նե­րը: Իսկ դրանք, հաս­կա­նա­լի է, մե­ծա­պես կախ­ված են տա­րա­ծաշր­ջա­նում պե­տա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նից, ներդ­րում­նե­րից:

Ան­ցյալ տա­րի շր­ջա­նում կա­պի­տալ շի­նա­րա­րու­թյան պե­տա­կան պատ­վե­րը ե­ղել է 110 մլն դրամ: Վեր­ջին այս մեկ տար­վա ըն­թաց­քում գու­մա­րը հասց­վել է 1մլրդ 40մլն դրա­մի, ին­չը նշա­նա­կում է, որ Քար­վա­ճա­ռի զար­գաց­ման հար­ցում նոր մո­տե­ցում­ներ են որ­դեգր­վել: Շրջ­վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վա­րը ու­րա­խու­թյամբ է նշում, որ տար­վա ըն­թաց­քում նա­խա­տես­ված է շր­ջա­նի 6 հա­մայն­քում (դրանք ընդ­հա­նուր առ­մամբ 16-ն են) շուր­ջօ­րյա ջրա­մա­տա­կա­րար­ման հար­ցը վերջ­նա­կա­նա­պես լու­ծել։ Կա­ռուց­ման փու­լում են ջրա­տար ցան­ցը, մե­խա­նի­կա­կան մաքր­ման կա­յա­նը: Ծրագ­րի ի­րա­գործ­մամբ Վե­րին շեն, Գե­տա­շեն, Նոր Բրա­ջուր, Դա­դի­վանք, Զուար, Չա­րեք­տար հա­մայ­նք­նե­րի բնա­կիչ­նե­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն կս­տա­նան լու­ծել ի­րենց կեն­ցա­ղա­յին խն­դիր­նե­րը, մշա­կել տնա­մեր­ձը: Զու­գա­հեռ կարևոր այլ խն­դիր ևս պետք է լուծ­վի. մե­խա­նիզմ­ներ պետք է մշակ­վեն ջրի ռա­ցիո­նալ բաշխ­ման հա­մար (բնակ­չու­թյանն այս­տեղ խորթ է ջրի խնա­յո­ղու­թյան թե­ման): Բա­ցի այդ, վճա­րու­նակ չեն և սո­վոր չեն դի­տար­կել ջու­րը որ­պես ապ­րանք, ո­րի դի­մաց պետք է վճար­վի: Ընդ­հան­րա­պես, Քար­վա­ճա­ռում ի­րա­վա­գի­տակ­ցու­թյան, կր­թու­թյան մա­կար­դա­կի բարձ­րաց­ման խն­դիր կա, և վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վա­րը հենց դա է հա­մա­րում մյուս բո­լոր խն­դիր­նե­րի լուծ­ման ու շր­ջա­նի զար­գաց­ման նա­խա­պայ­մա­նը:

ՙԱ­ռաջ­նա­հեր­թը մարդն է, մարդ­կա­յին կա­պի­տա­լը, ո­րի պա­կա­սը այս­տեղ շա~տ-շատ կա։ Պետք է նոր թափ հա­ղորդ­վի վե­րաբ­նա­կեց­մա­նը, բնա­կիչ­նե­րի հա­մար ա­պա­հով­վի կրթ­վե­լու, ապ­րե­լու բա­վա­րար հիմք,-հա­մոզ­ված է նա՚: Շա­հու­մյա­նի շր­ջա­նում միայն 50 ու­սուց­չի թա­փուր պաշ­տոն կա։ Դպ­րոց­ներ կան, որ­տեղ բնա­գի­տա­կան ա­ռար­կա­նե­րը չեն ու­սու­ցան­վում ընդ­հան­րա­պես՝ մաս­նա­գե­տի պա­կա­սի պատ­ճա­ռով: իսկ մաս­նա­գետ հրա­վի­րե­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ է ստեղ­ծել բնա­կու­թյան նվա­զա­գույն պայ­ման­ներ։ Քար­վա­ճա­ռը և Շա­հու­մյա­նի շր­ջանն` ընդ­հան­րա­պես, պետք է վե­րաբ­նա­կեց­վեն աշ­խա­տող, ա­րա­րող մարդ­կան­ցով. այս­տեղ կա­րիք ու­նեն ցան­կա­ցած մաս­նա­գե­տի՝ բան­վո­րի, մշա­կի, մե­խա­նի­զա­տո­րի, ճար­տա­րա­գե­տի, գյու­ղատն­տե­սի, ի­րա­վա­բա­նի, ու­սուց­չի, բժշ­կի։ 
Շրջ­կենտ­րո­նում գոր­ծում է շր­ջա­նա­յին բուժ­միա­վո­րում, որ­տեղ ե­րեք բժիշկ և մեկ բուժ­քույր է աշ­խա­տում: Ման­կա­բույժ Ստյո­պա Սարգ­սյա­նին հան­դի­պե­ցինք շրջ­վար­չա­կազմ գնա­լու ճա­նա­պար­հին. հի­վան­դա­նոց էր շտա­պում: Քար­վա­ճա­ռում ապ­րում է գրե­թե 18 տա­րի, տե­ղա­փոխ­վել է՝ չս­պա­սե­լով որևէ մե­կի հրա­վե­րին, անձ­նա­կան ո­րոշ­մամբ։ Ապ­րե­լու հա­մար հիաս­քանչ վայր է հա­մա­րում: Սի­րում է իր աշ­խա­տան­քը, սի­րում է օգ­նել մարդ­կանց։ Երբևէ չի դժ­գո­հել խն­դիր­նե­րից, չի ըն­կր­կել դժ­վա­րու­թյուն­նե­րի ա­ռաջ: Ե­րա­զանք ու­նի, որ քար­վա­ճառ­ցի ե­րե­խա­ներն ա­ռա­վել բա­րե­կե­ցիկ կյան­քով ապ­րեն, ո­րա­կյալ բուժս­պա­սար­կում լի­նի, մե­ծա­նան ա­ռողջ: Բուժս­պա­սարկ­ման ո­րա­կը կախ­ված է բուժ­միա­վոր­ման շեն­քա­յին պայ­ման­նե­րից, հա­գեց­վա­ծու­թյու­նից, մաս­նա­գետ-բժիշկ­նե­րի առ­կա­յու­թյու­նից: Հաս­կա­նում է, որ բնակ­չու­թյան թվով պայ­մա­նա­վոր­ված՝ շա­հագր­գռ­վա­ծու­թյուն չկա լրա­ցու­ցիչ ծախ­սեր կա­տա­րե­լով մաս­նա­գետ­ներ հրա­վի­րել: Բո­լոր դեպ­քե­րում, հաշ­վի առ­նե­լով շր­ջա­նի հե­ռա­վո­րու­թյու­նը մայ­րա­քա­ղաք Ստե­փա­նա­կեր­տից, և մաս­նա­գի­տաց­ված տրանս­պոր­տա­յին մի­ջոց­նե­րի սա­կա­վու­թյու­նը, մաս­նա­գետ­նե­րով ա­պա­հո­վա­ծու­թյունն անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն է հա­մա­րում։ Հի­վան­դա­նո­ցում տե­ղադր­ված է 10 մահ­ճա­կալ, ցու­ցա­բեր­վում է նաև ծնն­դօգ­նու­թյուն։ Գոր­ծում է լա­բո­րա­տո­րիա, ո­րի գոր­ծու­նեու­թյու­նը, բնա­կա­նա­բար, լիար­ժեք հա­մա­րել չի կա­րե­լի: Հի­վան­դա­նո­ցի շեն­քը խոս­տա­ցել են վե­րա­նո­րո­գել, այն թույլ կտա բարձ­րաց­նել բուժս­պա­սարկ­ման ո­րա­կը: Շտա­պօգ­նու­թյան ծա­ռա­յու­թյուն հաս­կա­ցու­թյուն այս­տեղ չկա, ու­նեն մեկ շտա­պօգ­նու­թյան մե­քե­նա, կանչ լի­նե­լու դեպ­քում ի­րար տե­ղե­կաց­նե­լով՝ հաս­նում են հի­վան­դի մոտ: Ա­ռա­վել ընդ­գր­կուն բժշ­կա­կան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րից հի­վանդ­ներն օգտ­վում են Ստե­փա­նա­կեր­տում կամ Վար­դե­նի­սում։ Շր­ջա­նում գրանց­վող հի­վան­դու­թյուն­նե­րը հիմ­նա­կա­նում սե­զո­նա­յին բնույ­թի են, այս տա­րա­ծաշր­ջա­նին բնո­րոշ հի­վան­դու­թյուն­ներ չկան: Բժիշ­կը դժ­գոհ է շր­ջան­նե­րի բուժս­պա­սարկ­ման կազ­մա­կեր­պու­մից. ու­ղեգր­ման կար­գը, ըստ նրա, վե­րա­նայ­ման կա­րիք ու­նի, քա­նի որ հի­վան­դին ա­վե­լորդ քաշք­շուկ­նե­րի մեջ է ներ­քա­շում, ին­չը դժ­վա­րաց­նում է բու­ժօգ­նու­թյան գոր­ծըն­թա­ցը, հատ­կա­պես Քար­վա­ճա­ռի նման հե­ռու շր­ջա­նից ժա­մա­նե­լու դեպ­քում: 

Ըն­թա­ցիկ տա­րում կնո­րոգ­վեն Նոր Բրա­ջուր և Նոր Գե­տա­շեն հա­մայ­նք­նե­րի դպ­րոց­նե­րի տա­նիք­նե­րը: ՙARI՚ ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում այս տա­րի կկա­ռուց­վի 15 նոր բնա­կա­րան, ին­չը թույլ կտա մաս­նա­գետ­ներ հրա­վի­րել: Մոտ ժա­մա­նակ­ներս ա­վար­տին կհասց­վի Քար­վա­ճառ-Սոթք 23 կմ-ոց ճա­նա­պար­հա­հատ­վա­ծի բա­րե­կար­գու­մը, ո­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն է տա­լու ա­պա­հո­վել Քար­վա­ճա­ռի տրանս­պոր­տա­յին կա­պը Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան հետ։ Գոր­ծում է նաև նոր ճա­նա­պարհ, ո­րը շր­ջա­նը կա­պում է քա­ղա­քին: Ճիշտ է, ձմ­ռան ա­միս­նե­րին այն ա­նան­ցա­նե­լի է դառ­նում, բայց մյուս ե­ղա­նակ­նե­րին գոր­ծում է նոր­մալ։ Պար­բե­րա­բար ըն­թա­ցիկ վե­րա­նո­րո­գում­ներ են կա­տար­վում Քար­վա­ճառ-մայ­րու­ղի 18 կմ-ոց հատ­վա­ծում։ Պար­բե­րա­բար, քա­նի որ լեռ­նա­յին բարդ ռե­լիե­ֆի պայ­ման­նե­րում սե­լավ­ներն ու անձրևնե­րը դրանք նո­րից շար­քից հա­նում են: Այս կող­մե­րում քա­րա­թա­փում­ներ ու սո­ղանք­ներ ևս հա­ճա­խա­կի են լի­նում, այն­պես որ ճա­նա­պարհ­նե­րի սպա­սար­կումն ա­մե­նօ­րյա աշ­խա­տանք է: Շր­ջա­նում ճա­նա­պար­հա­յին սպա­սար­կում ի­րա­կա­նաց­նում է ՙՄիջ­նա­բերդ­շին՚ ՓԲԸ-ն: Այս օ­րե­րին տեխ­նի­կան աշ­խա­տում է թու­նե­լից մինչև Զուար ըն­կած ճա­նա­պար­հա­հատ­վա­ծում: 
Վե­րա­նո­րոգ­վում է ման­կա­պար­տե­զի կո­յու­ղու ցան­ցը, հե­ռան­կա­րում է բազ­մաբ­նա­կա­րան շեն­քի տա­նի­քի վե­րա­նո­րոգ­ման հար­ցը, ՙԱ­րա­րատ՚ բա­րե­գոր­ծա­կան հիմ­նադ­րա­մի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ար­դյուն­քում վե­րա­նո­րոգ­վե­լու է մշա­կույ­թի տան շեն­քը։

Հե­ռան­կար­ներ

Գ. Մար­տի­րո­սյա­նը շր­ջա­նը կա­տա­րյալ է հա­մա­րում ա­նաս­նա­պա­հու­թյան հա­մար. այս­տեղ առ­կա են ալ­պյան մար­գա­գե­տին­ներ, ա­րո­տա­վայ­րեր: Եվ քա­նի որ բո­լո­րին հոր­դո­րում են զբաղ­վել տն­տե­սու­թյան այդ ճյու­ղով, նա­խա­տես­ված է քա­ղա­քում նոր ա­նաս­նա­բու­ժա­կան կա­յան կա­ռու­ցել, ո­րը կու­նե­նա նաև լա­բո­րա­տո­րիա: Ֆի­նան­սա­կան հատ­կա­ցում­ներն ար­դեն ար­վել են, այժմ գործն ըն­թաց­քի մեջ է։ Ա­նաս­նա­պա­հու­թյան զար­գաց­մա­նը զու­գա­հեռ` շրջ­վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վա­րը հե­ռան­կա­րա­յին է հա­մա­րում նաև թեթև ար­դյու­նա­բե­րու­թյան զար­գա­ցու­մը, մաս­նա­վո­րա­պես տեքս­տիլ, ին­չը միա­ժա­մա­նակ կա­րող է լու­ծել հատ­կա­պես կա­նանց զբաղ­վա­ծու­թյան խն­դի­րը: Ցա­վոք, այն դեռ գա­ղա­փար է և նա­խա­գիծ կա­րող է դառ­նալ միայն ներդ­րում­ներ լի­նե­լու դեպ­քում:

Քար­վա­ճա­ռում զբո­սաշր­ջու­թյան զար­գաց­ման մեծ նե­րուժ ևս կա, քա­նի որ շր­ջա­նում առ­կա են 200-ից ա­վե­լի մշա­կու­թա­յին կո­թող­ներ, հազ­վա­գյուտ պատ­մա­կան նշա­նա­կու­թյան հու­շար­ձան­ներ, ջեր­մաջ­րա­յին ա­վա­զան­ներ, ջրա­յին հս­կա­յա­կան պա­շար­ներ, քա­րան­ձավ­ներ, բեր­դեր, անն­կա­րագ­րե­լի բնու­թյուն, ա­սել է թե՝ կան լա­վա­գույն պայ­ման­նե­րը լեռ­նագ­նա­ցու­թյան, էք­ստ­րի­մի սի­րա­հար­նե­րի, ձմե­ռա­յին տու­րիզ­մի, ար­շավ­նե­րի ու քեմ­փինգ­նե­րի հա­մար: Ան­շուշտ, ա­ռանց են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի զար­գաց­ման և ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի հա­մա­կար­գի, այդ ա­մե­նը դժ­վար կլի­նի ներ­կա­յաց­նել և օգ­տա­գոր­ծել որ­պես զբո­սաշր­ջա­յին գրավ­չու­թյան գո­տի։ Քար­վա­ճա­ռում ակն­կա­լում են, որ կա­ռա­վա­րու­թյունն այս­տեղ ար­տո­նյալ հար­կա­յին դաշտ կս­տեղ­ծի` ա­պա­հո­վե­լով ներդ­րու­մա­յին բա­րեն­պաստ մի­ջա­վայր:
Նոր Շա­հու­մյա­նի շր­ջա­նում մեղ­վա­բու­ծու­թյան զար­գաց­ման հս­կա­յա­կան պո­տեն­ցիալ կա. մեղ­րի ար­տադ­րու­թյամբ զբաղ­վու՜մ են գրե­թե բո­լո­րը, ի­րաց­ման խն­դիր ընդ­հան­րա­պես չկա։ Այդ ար­տադ­րան­քը շատ պա­հանջ­ված է ինչ­պես Ար­ցա­խի ու Հա­յաս­տա­նի, այն­պես էլ ար­տա­սահ­մա­նյան շու­կա­յում: Շրջ­վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վա­րը ծա­վալ­նե­րի մե­ծաց­ման մա­սին է մտա­ծում: Սո­ցիա­լա­կան խն­դիր­նե­րը շր­ջա­նում շատ են: Ըն­թա­ցիկ տա­րում ե­րեք բազ­մա­զա­վակ ըն­տա­նի­քի հա­մար տուն կկա­ռուց­վի Խար­խա­փուտ և Ա­կա­նա­բերդ հա­մայ­նք­նե­րում։ Շի­նա­րա­րու­թյան ըն­թաց­քում է 8 տան կա­ռու­ցում ևս: Տրա­մադր­վում են շի­նա­նյու­թեր՝ բնա­կիչ­նե­րի կող­մից սե­փա­կան տնե­րը վե­րա­նո­րո­գե­լու նպա­տա­կով: Այս պա­հի դրու­թյամբ շր­ջա­նի բո­լոր գյու­ղե­րը է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յով ա­պա­հով­ված են, գոր­ծում է բջ­ջա­յին և ին­տեր­նետ կապ։
Մի խոս­քով, խն­դիր­նե­րի լու­ծումն այս­տեղ, ի­հար­կե, կարևոր է, բայց ա­ռա­վել կարևոր է այն, որ Քար­վա­ճառն այ­սօր հայ­կա­կան է: Հայ­կա­կան է այն քա­ջոր­դի­նե­րի շնոր­հիվ, ո­րոնք սե­փա­կան կյան­քը Ար­ցա­խը հայ­կա­կան տես­նե­լու գա­ղա­փա­րի հա­մար չեն խնա­յել(ի դեպ, հան­դի­պե­ցինք նրան­ցից եր­կու­սի՝ Շա­հեն Մեղ­րյա­նի և Ստյո­պա Մել­քո­նյա­նի եղ­բայր­նե­րին՝ Պո­ղոս Մեղ­րյա­նին և Սա­յադ Մել­քո­նյա­նին, ո­րոնք ապ­րում են այս­տեղ ըն­տա­նիք­նե­րով` վառ պա­հե­լով ի­րենց զոհ­ված եղ­բայր­նե­րի, նրանց ըն­կեր­նե­րի հի­շա­տա­կը): Քար­վա­ճա­ռում այ­սօր հայ ե­րե­խա­ներ են ծն­վում, ֆուտ­բոլ խա­ղում ու հե­ծա­նիվ քշում, հն­չում է ազ­գա­յին երգ-ե­րաժշ­տու­թյուն, հա­յոց այ­բու­բեն է ու­սու­ցան­վում: Ա­սել է թե` խն­դիր­նե­րի հաղ­թա­հա­րումն այս­տեղ միայն ժա­մա­նա­կի հարց է:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Fri, 28 Jun 2019 15:35:13 +0000
Արցախի ԱԳՆ ղեկավարն ընդունել է Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոնի պատվիրակությանը http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27005-2019-06-28-15-14-23 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27005-2019-06-28-15-14-23 Արցախի ԱԳՆ ղեկավարն ընդունել է Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոնի պատվիրակությանը
Հունիսի 28-ին Արցախի…

 Հանդիպման ընթացքում անդրադարձ կատարվեց կազմակերպության կողմից Արցախում քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտների զարգացմանը և հասարակական կյանքում դրանց ներգրավմանն աջակցելու հնարավորություններին: Սոնա Այվազյանը ներկայացրել է այդ ուղղությամբ կազմակերպության գործունեությունը Հայաստանում:

Կողմերը քննարկել են Արցախի իշխանությունների և Թրանսփարենսի ինթերնեշնլի միջև համագործակցության հեռանկարները՝ առաջիկա նախագահական և խորհրդարանական, ինչպես նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների համատեքստում: Այս կապակցությամբ Մասիս Մայիլյանն ընդգծել է ինչպես տեղական, այնպես էլ միջազգային դիտորդների մասնակցության կարևորությունը ընտրություններին՝ հանրապետությունում ընտրական գործընթացները միջազգային չափանիշներին համապատասխանեցնելու առումով:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Fri, 28 Jun 2019 15:13:34 +0000
Հայ Առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմի վերակազմավորման 30-ամյակին նվիրված համերգ http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27010-30 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27010-30 Հայ Առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմի վերակազմավորման 30-ամյակին նվիրված համերգ
Արցախի Հանրապետության Նախագահ…

 Ելույթներով հանդես են եկել աշխարհահռչակ երգիչ Պատրիկ Ֆիորին (Ֆրանսիա), երաժիշտ Արմեն Ահարոնյանը (ԱՄՆ), Հայաստանի եւ Արցախի մի շարք կատարողներ:

            Միջոցառմանը ներկա էին Հայ Առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգեւ արքեպիսկոպոս Մարտիրոսյանը, ԱԺ նախագահ Աշոտ Ղուլյանը,  ներկայացուցիչներ Հայաստանից եւ Սփյուռքից, պաշտոնատար այլ անձինք:

 

ԱՐՑԱԽԻՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆՆԱԽԱԳԱՀԻԱՇԽԱՏԱԿԱԶՄԻ

         ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅԱՆԳԼԽԱՎՈՐՎԱՐՉՈՒԹՅՈՒՆ

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Fri, 28 Jun 2019 12:41:09 +0000
ՄԱԿ-Ը ԶԳԱՅԱՑՈՒՆՑ ՀԱՐՑԱՊՆԴՈՒՄ Է ՀՂԵԼ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻՆ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27003-2019-06-28-11-27-00 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27003-2019-06-28-11-27-00 ՄԱԿ-Ը ԶԳԱՅԱՑՈՒՆՑ ՀԱՐՑԱՊՆԴՈՒՄ Է ՀՂԵԼ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻՆ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ
Հա­րութ ՍԱ­ՍՈՒ­ՆՅԱՆ ՙԿալիֆոռնիա…

 

Ե­րե­սուն­չորս տա­րի ա­ռաջ Միա­վոր­ված ազ­գե­րի կազ­մա­կեր­պու­թյան Խտ­րա­կա­նու­թյան կան­խար­գել­ման և փոք­րա­մաս­նու­թյուն­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան են­թա­հանձ­նա­ժո­ղո­վը մի զե­կույց ըն­դու­նեց, ո­րով Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը ճա­նա­չեց որ­պես ցե­ղաս­պա­նու­թյան դեպք։ Մինչև վեր­ջերս ՄԱԿ-ում այլ գոր­ծու­նեու­թյուն չի ե­ղել այս հար­ցի վե­րա­բե­րյալ։ Անս­պա­սե­լիո­րեն, 2019թ. մար­տի 25-ին մի զար­մա­նա­լի նա­մակ հղ­վեց Շվեյ­ցա­րիա­յի Ժնև քա­ղա­քում ՄԱԿ-ում Թուր­քիա­յի մշ­տա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ դես­պան Սա­դիկ Արս­լա­նին՝ ՄԱԿ-ի ե­րեք կա­ռույց­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի կող­մից. Բեռ­նար Դու­հայմ՝ Բռ­նի կամ հար­կադ­րա­բար ան­հե­տա­ցած ան­ձանց հար­ցե­րով աշ­խա­տան­քա­յին խմ­բի զե­կու­ցող նա­խա­գահ, Դեյ­վիդ Կեյ՝ Կար­ծի­քի և ար­տա­հայ­տու­թյան ա­զա­տու­թյան ա­ջակ­ցու­թյան և պաշտ­պա­նու­թյան հար­ցե­րով հա­տուկ զե­կու­ցող և Ֆա­բիան Սալ­վիո­լի՝ Ճշ­մար­տու­թյան, ար­դա­րա­դա­տու­թյան, փոխ­հա­տուց­ման խրա­խուս­ման և չկրկն­վե­լու ե­րաշ­խիք­նե­րի հար­ցե­րով հա­տուկ զե­կու­ցող։

ՄԱԿ-ի հա­մա­տեղ նա­մա­կում խնդր­վում էր թուրք դես­պա­նին 60 օր­վա ըն­թաց­քում պա­տաս­խա­նել հետևյալ 7 հար­ցե­րին.
ՙ1. Խնդ­րում ենք տրա­մադ­րել ցան­կա­ցած տե­ղե­կու­թյուն և/կամ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ներ(ներ), ո­րոնք դուք կա­րող եք ու­նե­նալ մե­ղադ­րանք­նե­րի վե­րա­բե­րյալ. ... Թուր­քիա­յին վե­րագր­վող խախ­տում­նե­րը կապ­ված 1915-1923թթ. ող­բեր­գա­կան ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի հետ, ո­րից տու­ժել է հայ փոք­րա­մաս­նու­թյու­նը, և դրանց հետևանք­նե­րը այդ բնակ­չու­թյան հա­մար։
2. Ձերդ Գե­րա­զան­ցու­թյան կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից ի։նչ քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն է վար­վել այս մե­ղադ­րանք­նե­րին ար­ձա­գան­քե­լու հա­մար։
3. Թուր­քիա­յի կող­մից ի՞նչ մի­ջոց­ներ են ձեռ­նարկ­վել ի­րո­ղու­թյու­նը պար­զե­լու հա­մար, նե­րա­ռյալ 1915-1923թթ. ըն­թաց­քում բռ­նի ներ­քին տե­ղա­հա­նու­թյան, կա­լա­նա­վոր­ման, ար­տա­դա­տա­կան սպա­նու­թյուն­նե­րի և հար­կադ­րա­բար ան­հե­տաց­ման են­թարկ­ված հա­յե­րի ճա­կա­տա­գի­րը կամ գտն­վե­լու վայ­րը պար­զե­լու հա­մար։
4. Ի՞նչ մի­ջոց­ներ են ձեռ­նարկ­վել ա­պա­հո­վե­լու հա­մար այդ ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի մա­սին ճշ­մար­տու­թյունն ի­մա­նա­լու տու­ժած­նե­րի և, ընդ­հա­նուր առ­մամբ, հա­սա­րա­կու­թյան ի­րա­վուն­քը, ինչ­պես նաև ա­պա­հո­վե­լու հա­մար ար­դա­րու­թյան և կրած վնա­սի հա­տուց­ման տու­ժած­նե­րի ի­րա­վուն­քը։
5. Ի՞նչ մի­ջոց­ներ են ձեռ­նարկ­վել այդ ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի հետևան­քով զոհ­ված հա­յե­րի մար­մին­նե­րը, հնա­րա­վո­րինս, հայտ­նա­բե­րե­լու հա­մար։
6. Խնդ­րում ենք տե­ղե­կատ­վու­թյուն տրա­մադ­րել 2017 թ. օ­րեն­սդ­րու­թյան ըն­դուն­ման պատ­ճառ­նե­րի մա­սին, որն օ­րենս­դիր­նե­րին ար­գե­լում է ո­րո­շա­կի ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներ ա­նել։ Պար­զա­բա­նել, թե ինչ­պես է դա հա­մա­տե­ղե­լի մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի մի­ջազ­գա­յին ի­րա­վուն­քի հետ, մաս­նա­վո­րա­պես` Քա­ղա­քա­ցիա­կան և քա­ղա­քա­կան ի­րա­վունք­նե­րի մա­սին մի­ջազ­գա­յին դաշ­նագ­րի 19-րդ հոդ­վա­ծի հետ։
7. Խնդ­րում ենք ման­րա­մասն տե­ղե­կատ­վու­թյուն տրա­մադ­րել հա­յե­րի դեմ հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի մա­սին հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րի հա­մար ան­ձանց պատ­ժե­լու նպա­տա­կով Քրեա­կան օ­րենս­գր­քի 301-րդ հոդ­վա­ծի կի­րառ­ման դեպ­քե­րի վե­րա­բե­րյալ։
ՄԱԿ-ի հա­մա­տեղ նա­մա­կում ման­րա­մաս­նո­րեն նկա­րագր­վել են հա­յե­րի դեմ ի­րա­կա­նաց­ված վայ­րա­գու­թյուն­նե­րը ՙ1915-1923թթ. Օս­մա­նյան կայս­րու­թյու­նը և նրան հա­ջոր­դած Թուր­քիա­յի Հան­րա­պե­տու­թյու­նը, [ո­րոնք] ի­րա­կա­նաց­րել են երկ­րի արևե­լյան մա­սում ապ­րող հայ փոք­րա­մաս­նու­թյան զանգ­վա­ծա­յին տե­ղա­հա­նու­թյան քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն։ Այդ փոք­րա­մաս­նու­թյա­նը պատ­կա­նող հա­րյուր հա­զա­րա­վոր ան­ձինք (մո­տա­վո­րա­պես 600000-ից մինչև 1500000-ը) են­թարկ­վել են այդ քա­ղա­քա­կա­նու­թյա­նը, ին­չը հան­գեց­րել է հա­մա­տա­րած բռ­նու­թյան այդ բնակ­չու­թյան դեմ։ Ըստ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի, նրանց բռ­նի ար­տաք­սու­մը սկս­վել է 1915թ. մար­տին, հիմ­նա­կա­նում Ա­նա­տո­լիա­յում, բայց նաև երկ­րի այլ հատ­ված­նե­րում։ Հա­յե­րին վտա­րել են ի­րենց նախ­նի­նե­րի հո­ղե­րից։ 1915թ. ապ­րի­լի 24-ի գի­շե­րը Կոս­տանդ­նու­պոլ­սում ձեր­բա­կա­լե­ցին հա­րյու­րա­վոր քա­ղա­քա­կան և մտա­վո­րա­կան ղե­կա­վար­նե­րի, իսկ հե­տա­գա­յում նրանց տե­ղա­փո­խե­ցին այլ վայ­րեր։ Դրա հետևան­քով, հայ­կա­կան վեր­նա­խա­վը գրե­թե ամ­բող­ջու­թյամբ վե­րա­ցավ։ Սրան հետևեց ամ­բողջ հայ բնակ­չու­թյան դեմ ուղղ­ված հա­մա­կարգ­ված քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն յու­րա­քան­չյուր նա­հան­գում և յու­րա­քան­չյուր վի­լա­յե­թում, ո­րի պաշ­տո­նա­կան նպա­տակն էր հայ բնակ­չու­թյան բռ­նի տե­ղա­հա­նու­մը Ա­նա­տո­լիա­յի արևե­լյան նա­հանգ­նե­րից դե­պի Հա­լեպ և սի­րիա­կան ա­նա­պատ­նե­րում գտն­վող ճամ­բար­ներ։ Հա­յե­րը են­թարկ­վե­ցին պար­տադր­ված եր­թե­րի։ Նրանց մեծ մա­սը, են­թադ­րա­բար, աս­տի­ճա­նա­բար մա­հա­ցավ ու­ժաս­պա­ռու­թյու­նից, սո­վից, հի­վան­դու­թյուն­նե­րից կամ կո­տո­րա­ծից, իսկ նրանց ա­ճյուն­նե­րը հիմ­նա­կա­նում մնա­ցին լք­ված։ Տեղ հաս­նե­լով, մի քա­նի կեն­դա­նի մնա­ցած­նե­րին պա­հում էին ճամ­բար­նե­րում, որ­տեղ նրանք կա­րող էին խոշ­տանգ­վել կամ ար­ժա­նա­նալ դա­ժան, ան­մարդ­կա­յին կամ ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը նվաս­տաց­նող վե­րա­բեր­մուն­քի. հե­տա­գա­յում նրանց մեծ մա­սին սպա­նե­ցին։ Գոր­ծըն­թա­ցը շա­րու­նակ­վեց մինչև 1923 թվա­կա­նը։ Են­թադր­վում է, որ այս գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը կա­րող էին սահ­ման­վել որ­պես բռ­նի ան­հե­տա­ցում­ներ, այն աս­տի­ճա­նի, որ. 

I. Հա­յե­րը Թուր­քիա­յում են­թարկ­վել են ձեր­բա­կա­լու­թյուն­նե­րի, բան­տար­կու­թյուն­նե­րի կամ առևան­գում­նե­րի կամ այլ կերպ զրկ­վել ի­րենց ա­զա­տու­թյու­նից.
II. Ըստ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի, այս գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը վե­րագր­վել են պաշ­տո­նա­տար ան­ձանց կամ կա­ռա­վա­րու­թյան տար­բեր ճյու­ղե­րի կամ մա­կար­դակ­նե­րի.
III. Մինչ օրս Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը չի բա­ցա­հայ­տել այդ ան­ձանց ճա­կա­տա­գի­րը կամ գտն­վե­լու վայ­րը՚։
ՄԱԿ-ի նա­մա­կում քն­նա­դատ­վել է նաև Թուր­քիա­յի ժխ­տո­ղա­կա­նու­թյու­նը. ՙՏե­ղե­կաց­վում է նաև, որ Թուր­քիան ոչ միայն հրա­ժար­վում է ճա­նա­չել այդ ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը, այլ նաև դի­տա­վո­րու­թյամբ ներգ­րավ­ված է զո­հե­րի ճա­կա­տագ­րի կամ գտն­վե­լու վայ­րի մա­սին ճշ­մար­տու­թյան ժխտ­ման ու խո­չըն­դոտ­ման մեջ.... Թեև մենք չենք ցան­կա­նում կան­խո­րո­շել այդ մե­ղադ­րանք­նե­րի ճշգր­տու­թյու­նը, մենք ցան­կա­նում ենք ար­տա­հայ­տել մեր ան­հան­գս­տու­թյու­նը նշ­ված ժխ­տո­ղա­կա­նու­թյան և 1915-1923թթ. հա­յե­րի բռ­նի տե­ղա­հան­ման հա­մար ճշ­մար­տու­թյան հաս­տատ­ման և ար­դա­րու­թյան ա­պա­հով­ման հա­մար ա­ռա­ջըն­թա­ցի բա­ցա­կա­յու­թյան նկատ­մամբ, ո­րը հան­գեց­րեց վիթ­խա­րի տա­ռա­պան­քի և դա­ժան վե­րա­բեր­մուն­քի ու մահ­վան։ Հա­մա­պա­տաս­խան փաս­տե­րի հաս­տատ­ման և ճա­նաչ­ման ա­ռա­ջըն­թա­ցի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը ոչ միայն վնաս է հասց­նում զո­հե­րի և նրանց սե­րունդ­նե­րի ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը, այլև կա­րող է խո­չըն­դո­տել հի­շո­ղու­թյան պահ­պան­ման և ճշ­մար­տու­թյան հաս­տատ­ման մի­ջո­ցա­ռում­ներ նա­խա­ձեռ­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյա­նը՚։
2019թ. մա­յի­սի 17-ին, ՄԱԿ-ի հար­ցապ­նդ­ման 60 օր­վա ըն­թաց­քում, Թուր­քիա­յի դես­պա­նը ար­ձա­գան­քեց ե­րեք է­ջա­նոց նա­մա­կով, նշե­լով, որ ՄԱԿ-ի նա­մա­կը ՙան­պա­տաս­խան կմ­նա Թուր­քիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից՚... Դես­պան Արս­լա­նը նաև հայ­տա­րա­րեց, որ ՙիմ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը բա­վա­կա­նին շփոթ­ված էին այդ հա­ղոր­դակ­ցու­թյու­նից՚, ո­րը նա նկա­րագ­րեց որ­պես ՙչա­րա­միտ և քա­ղա­քա­կան դր­դա­պատ­ճառ­նե­րով թե­լադր­ված՚։
ՄԱԿ-ի նա­մա­կում առ­կա հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րը ժխ­տե­լուց բա­ցի, դես­պան Արս­լա­նը նաև վկա­յա­կո­չեց ՄԱԿ-ի գլ­խա­վոր քար­տու­ղար Բան Կի Մու­նին և նրա մա­մու­լի խոս­նակ Ֆար­հան Հա­քին, պն­դե­լով, որ ՄԱԿ-ը եր­բեք դիր­քո­րո­շում չի ու­նե­ցել այն ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի վե­րա­բե­րյալ, ո­րոնք տե­ղի են ու­նե­ցել ՄԱԿ-ի ստեղ­ծու­մից ա­ռաջ։ Թե։ գլ­խա­վոր քար­տու­ղա­րը, թե։ նրա խոս­նա­կը սխալ են, քա­նի որ ՄԱԿ-ը հա­տուկ օր է սահ­մա­նել հրեա­կան Հո­լո­քոս­տը հի­շա­տա­կե­լու հա­մար, ո­րը տե­ղի էր ու­նե­ցել 1945թ. ՄԱԿ-ի հիմ­նադ­րու­մից ա­ռաջ։ Բա­ցի այդ, ես հար­ցազ­րույց եմ ու­նե­ցել Բան Կի Մու­նի խոս­նակ Ֆար­հան Հա­քի հետ և նրան հարց­րել 1985թ. ՄԱԿ-ի են­թա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի Ցե­ղաս­պա­նու­թյան զե­կույ­ցի մա­սին, ո­րը ճա­նա­չել է մի քա­նի ցե­ղաս­պա­նու­թյուն­ներ, նե­րա­ռյալ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը, ընդ ո­րում բո­լորն էլ տե­ղի են ու­նե­ցել մինչև ՄԱԿ-ի հիմ­նադ­րու­մը։ Հաքն ինձ ա­սաց, որ տե­ղյակ է ՄԱԿ-ի են­թա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի Ցե­ղաս­պա­նու­թյան զե­կույ­ցի մա­սին, սա­կայն նա ակ­նար­կեց ՄԱԿ-ի Գլ­խա­վոր ա­սամբ­լեա­յի կող­մից ճա­նաչ­ման բա­ցա­կա­յու­թյու­նը։
Բա­ցի այդ, հե­ղի­նակ­նե­րը ՄԱԿ-ի նա­մա­կին կից ներ­կա­յաց­րել են Մի­ջազ­գա­յին մար­դա­սի­րա­կան օ­րեն­քից հղում, որ­տեղ աս­վում է. ՙԱն­պատ­ժե­լիու­թյան դեմ պայ­քա­րե­լու մի­ջո­ցով մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան և ա­ջակ­ցու­թյան հա­մար թար­մաց­ված Սկզ­բունք­նե­րի ամ­բող­ջու­թյան 2-րդ սկզ­բուն­քը սահ­մա­նում է բո­լոր ան­ձանց ան­քակ­տե­լի ի­րա­վուն­քը՝ ի­մա­նա­լու ճշ­մար­տու­թյունն ան­ցյա­լի դեպ­քե­րի մա­սին, կապ­ված նող­կա­լի ոճ­րա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի հետ, ինչ­պես նաև այն հան­գա­մանք­նե­րի և պատ­ճառ­նե­րի մա­սին, ո­րոնք հան­գեց­րին դրանց։ Ճշ­մար­տու­թյան ի­րա­վուն­քի լիար­ժեք և ար­դյու­նա­վետ ի­րա­կա­նա­ցումն ա­պա­հո­վում է կեն­սա­կան կարևոր ե­րաշ­խիք ընդ­դեմ խախ­տում­նե­րի կրկ­նու­թյան։ Չոր­րորդ սկզ­բուն­քը սահ­մա­նում է, որ զո­հե­րը և նրանց ըն­տա­նիք­ներն ու­նեն ան­ժա­ման­ցե­լի ի­րա­վունք ի­մա­նա­լու ճշ­մար­տու­թյու­նը այն հան­գա­մանք­նե­րի վե­րա­բե­րյալ, ո­րոն­ցում տե­ղի են ու­նե­ցել խախ­տում­նե­րը, ինչ­պես նաև զո­հե­րի ճա­կա­տագ­րի մա­սին՚։
Վեր­ջա­պես, դես­պան Արս­լա­նը կրկ­նել է նույն կեղ­ծի­քը այն մա­սին, որ Հա­յաս­տա­նը չի պա­տաս­խա­նել Թուր­քիա­յի 2005թ.նա­մա­կին, ո­րում ա­ռա­ջարկ­վում էր ՙստեղ­ծել պատ­մա­բան­նե­րից և փոր­ձա­գետ­նե­րից կազմ­ված հա­մա­տեղ հանձ­նա­ժո­ղով 1915 թվա­կա­նի ի­րա­դար­ձու­թյուն­ներն ու­սում­նա­սի­րե­լու հա­մար՚։ Սա սուտ է։ Հա­յաս­տանն ար­ձա­գան­քել է, ա­ռա­ջար­կե­լով, որ նա­խա­տես­վող հանձ­նա­ժո­ղո­վը քն­նար­կի եր­կու եր­կր­նե­րի միջև առ­կա բո­լոր չլուծ­ված հար­ցե­րը, այլ ոչ թե միայն Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը։ Թուր­քիան է, որ եր­բեք չի պա­տաս­խա­նել։
Այժմ, երբ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան հար­ցը կր­կին բարձ­րաց­վել է ՄԱԿ-ում, որ­պես հա­ջորդ քայլ, Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյու­նը պետք է պաշ­տո­նա­պես նե­րա­ռի ՄԱԿ-ի նա­մա­կը և թուր­քա­կան ժխ­տո­ղա­կան պա­տաս­խա­նը ՄԱԿ-ի Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի խոր­հր­դի օ­րա­կար­գում և հե­տա­մուտ լի­նի փոխ­հա­տուց­ման և ար­դա­րու­թյան Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան մե­կու­կես մի­լիոն զո­հե­րի հա­մար։

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 28 Jun 2019 11:17:43 +0000
ՏՈ­ՂԸ ՄՆԱ­ՑԵԼ Է ԻՐ ԾԻ­ՐՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27002-2019-06-28-11-12-02 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27002-2019-06-28-11-12-02 ՏՈ­ՂԸ ՄՆԱ­ՑԵԼ Է ԻՐ ԾԻ­ՐՈՒՄ
Նվարդ Ա­ԼԵՔ­ՍԱ­ՆՅԱՆ

 Ար­ցա­խի Չլդ­րան գյու­ղում ծն­ված մարդն իր ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ճա­նա­պար­հի ոչ միայն սկիզ­բը, այլև ամ­բողջ ըն­թաց­քի շար­ժիչ ուժ է կար­գել իր ծնն­դա­վայ­րը: Այն­քան միա­ձույլ է հայ­րե­նի գյու­ղին, որ ոչ միայն նրա շունչն է ա­ռել, այլև իր կեն­սագ­րու­թյու­նը մաս-մաս պահ տվել այն­տեղ ապ­րող­նե­րին, որ քայլքն իր հե­րոս­նե­րի հետ լի­նի ի­րա­կան: Դրա­նից էլ ըն­թեր­ցո­ղի հույզ ու մոր­մոքն ան­նյութ, ան­մար­մին չեն՝ որ­քան էլ ռո­ման­տիկ լի­նեն Ա­դյա­նի պա­տում­նե­րը ու գոր­ծող ան­ձանց վարքն ու էու­թյու­նը` հա­ճախ ի­րա­վի­ճա­կին ան­հա­րիր ու ան­հաս­կա­նա­լի, և որ ըն­թեր­ցո­ղի մտ­քում եր­կար, շա՛տ եր­կար շա­րու­նակ­վի նույն­քան ա­նակն­կալ վեր­ջա­բա­նը:

Հի­րա­վի, որ­քան քիչ բան է պետք  մար­դու եր­ջան­կու­թյան հա­մար, միա­ժա­մա­նակ, որ­քան քիչ բան է պետք նույն մար­դու կյան­քը, ճա­կա­տա­գի­րը խե­ղե­լու: Իր հե­րոս­նե­րի հա­մար ա­հա այս­պի­սի դժ­վա­րին ու դրա­մա­տիկ ի­րա­վի­ճակ է ստեղ­ծել Լևոն Ա­դյա­նը, ա­սես փոր­ձե­լու նրանց տո­կու­նու­թյու­նը, կամ­քը, և այդ շար­քում նաև փոր­ձա­քար են իր խառն­ված­քին բնո­րոշ գծե­րը՝ իր հե­րոս­նե­րից մե­կի լիի­րավ ի­րա­վուն­քով:
Եր­կար տա­րի­ներ ապ­րել և աշ­խա­տել է Բաք­վում: Ըն­թեր­ցո­ղի հետ այ­սօր էլ շա­րու­նակ­վող զրույցն սկ­սել է տաս­նա­մյակ­ներ ա­ռաջ` հրա­պա­րակ հա­նե­լով պատմ­վածք­ներ, վի­պակ­ներ, վե­պեր։ Հե­ղի­նակ է ինք­նու­րույն ու թարգ­մա­նա­կան ե­րե­սուն գր­քե­րի՝ ՙԿյան­քի ճա­նա­պար­հին՚, ՙՀե­ռու լեռ­նե­րում՚, ՙԻմ երկ­րի մար­դիկ՚, ՙԱշ­նա­նա­յին ցր­տեր՚, ՙԿորս­ված բար­դի­ներ՚, ՙԱյն հե­ռա­վոր ամ­ռա­նը՚, ՙՏու­նը գյու­ղի ծայ­րին՚, ՙՄո­ռաց­ված եր­գը՚, ՙԴարձ ի շր­ջանս յուր՚, ՙՀե­ռա­ցող ե­զերք՚, ՙԻ­րիկ­նա­յին աղ­ջա­մուղջ՚, ՙԱնձրևից հե­տո՚, ՙԹուխ ճա­յը՚ և այլն:
ԽՍՀՄ, Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­նու­թյան, ՀՀ և ԱՀ գրող­նե­րի միու­թյուն­նե­րի ան­դամ է: Գր­քե­րը լույս են տե­սել նաև այլ լե­զու­նե­րով:
Իր կյան­քում հա­զար ու մի փոր­ձու­թյուն է ճա­շա­կել՝ ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րով ու վա­յէջք­նե­րով, ա­ռանց ի­մա­նա­լու, որ մի օր էլ պան­դխ­տու­թյան ցու­պը կառ­նի ու Բաք­վից կհե­ռա­նա իր տե­սած ու ապ­րած ցե­ղաս­պա­նու­թյան ա­նա­մոք վիշտն ու կս­կիծն ա­ռած: Ան­ցյալ դա­րա­վեր­ջին ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի կազ­մա­կեր­պած ա­րյու­նոտ Սում­գա­յի­թի շա­րու­նա­կու­թյու­նը դար­ձած Բաք­վի հայ­կա­կան ջար­դե­րի մա­սին վա­վե­րագ­րու­թյու­նը հրա­պա­րակ է հա­նել ժա­մա­նակ անց: Ու ՙՀե­ռա­ցող ե­զերք՚ վեպ դար­ձած այդ գոր­ծում ար­ցա­խա­հա­յե­րիս ար­դար պա­հան­ջին ի պա­տաս­խան՝ պե­տա­կա­նո­րեն հա­յե­րի սպանդ ի­րա­կա­նաց­նող բե­րանն ար­նոտ մար­դա­կեր ա­զե­րուն հա­կակ­շիռ, Լևոն Ա­դյա­նը հայ գրո­ղի ազն­վա­կա­նու­թյամբ պի­տի ներ­կա­յաց­նի նաև այդ ցե­ղի ող­ջա­խոհ­նե­րին, ով­քեր ի պա­տիվ ի­րենց կա­րո­ղա­ցան ի­րենց մարդ­կա­յին էու­թյու­նը պա­հել ան­գամ խառ­նակ, դժո­խա­յին ժա­մա­նակ­նե­րում: Հե­ղի­նակն ան­ձամբ շա­տե­րին էր ճա­նա­չում եր­կու ՙբա­րի­կադ­նե­րից՚: Եվ ՙՀե­ռա­ցող ե­զերք՚-ը իր ցա­վով ու տա­ռա­պան­քով, իր մեջ ամ­փոփ­ված հայ ե­րի­տա­սար­դի ու ադր­բե­ջա­նու­հու զար­մա­նահ­րաշ սի­րո պատ­մու­թյամբ, ա­սել է թե՝ կյան­քի հաղ­թա­նա­կով պի­տի միա­նար իր ար­ձա­կին՝ հայ­րե­նի բնու­թյան հան­դեպ պաշ­տա­մուն­քի ղո­ղանջ­նե­րով հյուս­ված մարդ­կա­յին ճա­կա­տագ­րե­րի յու­րօ­րի­նակ պատ­կե­րաս­րա­հին: Այդ ա­մե­նից հե­տո գրողն ա­ռա­վել կապ­վել է իր հայ­րե­նի­քին, իր ան­ցյա­լին, նրանց իր հա­մար կար­գե­լով ա­պաս­տան ու հոգևոր նե­ցուկ: Այն­տեղ ինքն ան­պարտ է, ան­խո­ցե­լի, իր սի­րե­լի­նե­րով բնա­կեց­ված աշ­խար­հից է սկս­վում գա­լի­քի մեկ­նա­կե­տը:
ՙՀեռ­վից նա­յողն ինձ չի հաս­կա­նա, իմ սիր­տը հե­ռու լեռ­նե­րում է միշտ, այն­տեղ է հո­գիս, ու ես կա­րո­տից գի­շեր ու ցե­րեկ այր­վում եմ ան­ծուխ... դար­ձիր ար­մատ­նե­րիդ` որ­տե­ղից գա­լիս և ուր ես գնում...՚: Ա­սենք, որ վե­պը վե­րահ­րա­տա­րակ­վել է, թարգ­ման­վել ռու­սե­րեն, ա­ռա­ջի­կա­յում այն կու­նե­նա նաև անգ­լե­րեն տար­բե­րա­կը։

Լևոն Ա­դյա­նի գու­նեղ ար­ձա­կում այ­սօր հա­մա­րյա թե բո­լոր ժան­րերն էլ ներ­կա են՝ ման­րա­քան­դակ­նե­րից մինչև պատմ­վածք, վի­պակ ու վեպ: Այս շար­քում անն­կատ չեն մնում ման­րա­քան­դակ­նե­րը, ո­րոնք քնա­րա­կան շն­չով ա­րար­ված ար­ձակ բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն­ներ են, և յու­րա­տե­սակ բա­նա­լի գրո­ղի ժա­մա­նակ ա­ռաջ լույս տե­սած մի շարք գոր­ծերն ըն­կա­լե­լու հա­մար։ Նոր ժա­մա­նակ­նե­րում, այ­սինքն` վեր­ջին տա­րի­նե­րին են գր­վել ու հան­րա­գու­մա­րում են, դաս­դա­սում հե­ղի­նա­կի հույ­զե­րը, մեկ ան­գամ ևս հաս­տա­տե­լով, որ գրո­ղա­կան հա­յաց­քը սնող գե­ղա­գի­տա­կան հեն­քը՝ կյան­քի վայ­րի­վե­րում­նե­րին հա­կա­ռակ՝ մնա­ցել է նույ­նը։ Ման­րա­քան­դակ­ներն ի­րենց նա­խոր­դած վի­պակ­նե­րից ու պատմ­վածք­նե­րից, ա­սել է թե` մի ամ­բողջ կյանք ապ­րե­լուց հե­տո են գր­վել և գրո­ղի՝ ինքն ի­րեն վե­րա­դառ­նա­լու հե­տա­գիծն են երևաց­նում... ՙԻ­լյա Սե­լինս­կին, տես, ինչ է ա­սում. ե­թե որևէ տեղ մի մարդ է մեռ­նում, ինձ թվում է` ես եմ մե­ղա­վոր… ժա­մա­նակ­նե­րը փոխ­վել են հի­մա… Քո ան­բիծ լի­նե­լը դեռ ո­չինչ չար­ժե՝ նա­յած նենգ լե­զուն ինչ կտա­րա­ծի քո ան­վան շուրջ. ձյունն էլ է ճեր­մակ, բայց աղ­տոտ­վում է կեղ­տոտ ոտ­քե­րից՚:
Ժա­մա­նակ է ան­ցել՝ փո­թոր­կուն ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րով լի ու կյան­քի դժ­վա­րին դա­սերն ա­ռա­ծի քն­նա­խույզ հա­յաց­քով է գրողն ան­ցյալն ամ­փո­փում։ Ան­ցյա­լի ա­նուշ պատ­կեր­նե­րին, հայ­րե­նի գյու­ղի անն­ման հու­շե­րին, ցա­վոք, ա­վե­լա­ցել են նաև ա­վե­րի ու բռ­նու­թյան, տան ու օ­ջա­խի, հա­րա­զատ­նե­րի կորս­տի ա­նանց ցա­վը, Բաք­վում, Սում­գա­յի­թում, Ադր­բե­ջա­նի հա­յա­շատ այլ վայ­րե­րում թշ­նա­մու կազ­մա­կեր­պած նախ­ճի­րին զոհ գնա­ցած ըն­կեր­նե­րի հի­շա­տա­կի առջև ու­նե­ցած մոր­մո­քը, ո­րի հա­մար անց­նող օ­րը մխի­թա­րանք չու­նի...
Սանկտ Պե­տեր­բուր­գում հան­գր­վա­նած գրողն այ­սօր էլ շա­րու­նա­կում է ստեղ­ծա­գոր­ծել: Նրա բե­րած գրա­կա­նու­թյու­նը հայ­րե­նի տան, բնա­կա­վայ­րի, իր հա­րա­զատ ե­զեր­քի պատ­մու­թյան գե­ղար­վես­տա­կան ըն­թեր­ցումն է, տոհ­մա­կան­չի ղո­ղանջ­նե­րի ար­ձա­գան­քը ժա­մա­նակ­նե­րի հո­լո­վույ­թում։ Լևոն Ա­դյա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան գե­ղար­վես­տա­կան ար­ժա­նի­քը պայ­մա­նա­վոր­ված է հայ­րե­նի ե­զեր­քի գե­ղեց­կու­թյան հե­ղի­նա­կին տե­սա­նե­լի պատ­կե­րով, դրա ե­զա­կիու­թյան իր ըն­կալ­մամբ, հմայ­քից ապ­րած իր հիաց­մամբ։ Ուս­տի, զար­մա­նա­լի չէ, որ Լևոն Ա­դյա­նի տո­ղը մնա­ցել է իր ծի­րում` տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում նոր ար­տա­հայտ­չա­մի­ջոց­նե­րով հո­րի­զոն ընդ­լայ­նե­լով և տոհ­մա­կան­չը նոր ելևէջ­նե­րով երևաց­նե­լով։ Եվ այս ա­մե­նը դար­ձել է իր ար­ձա­կի տար­բե­րան­շա­նը հայ գրա­կա­նու­թյան մեջ։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Fri, 28 Jun 2019 11:09:05 +0000
ՙԱՊ­ՐԵ­ԼՈՒ ԲԱ­ՆԱ­ՁԵ­ՎԸ՚՝ ՊԱՏ­ԳԱՄ ՍԵ­ՐՈՒՆԴ­ՆԵ­ՐԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27001-2019-06-28-11-06-21 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27001-2019-06-28-11-06-21 ՙԱՊ­ՐԵ­ԼՈՒ ԲԱ­ՆԱ­ՁԵ­ՎԸ՚՝ ՊԱՏ­ԳԱՄ ՍԵ­ՐՈՒՆԴ­ՆԵ­ՐԻՆ
Լաու­րա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

 Ստե­փա­նա­կեր­տի Շառլ Ազ­նա­վու­րի ան­վան մշա­կույ­թի կենտ­րո­նում տե­ղի ու­նե­ցավ ռա­դիոլ­րագ­րող, հրա­պա­րա­կա­խոս, ՀՀ գրող­նե­րի միու­թյան ան­դամ Գո­հար Մար­տի­կյա­նի ՙԱպ­րե­լու բա­նաձև՚ մա­տե­նա­շա­րի 11-րդ հա­տո­րի ար­ցա­խյան շնոր­հան­դե­սը: Այն նվիր­ված է 2016թ. Ապ­րի­լյան պա­տե­րազ­մում նա­հա­տակ­ված հե­րոս մար­տիկ­նե­րին:

Մի­ջո­ցա­ռու­մը, ո­րին ներ­կա էին ապ­րի­լյան քա­ռօ­րյա­յում զոհ­ված քա­ջոր­դի­նե­րի ըն­տա­նիք­նե­րի ան­դամ­ներն ու հա­րա­զատ­նե­րը, նա­խա­ձեռ­նել էր Ստե­փա­նա­կեր­տի Մու­րա­ցա­նի ան­վան քա­ղա­քա­յին գրա­դա­րա­նի տնօ­րի­նու­թյու­նը։
Գրա­կա­նա­գի­տա­կան մի շարք հոդ­ված­ներ, քնա­րա­կան բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն­ներ, ՙԵ­րեք վի­պակ Ման­չու­կի և Կառլ­սո­նի մա­սին՚ գր­քի երկ­րորդ մա­սի թարգ­մա­նու­թյուն, ՙԻմ ա­ռա­ջին գիր­քը՚ ման­կա­կան պատմ­վածք­նե­րի ժո­ղո­վա­ծու, ՙՃղա­կո­տոր իմ տոհ­մա­ծառ՚ վա­վե­րա­գիր վի­պերգ. սրանք Գ. Մար­տի­կյա­նի այն գոր­ծերն են, ո­րոնք տպագր­վել են մինչ ՙԱպ­րե­լու բա­նաձև՚ գր­քի ա­ռա­ջին հա­տո­րի լույ­սըն­ծա­յու­մը։ Հե­տո ար­դեն տպագր­վե­ցին այս շար­քի 2-րդ, 3-րդ և 4-րդ և.... 12-րդ հա­տոր­նե­րը։ Վեր­ջին՝ 11 և 12-րդ հա­տոր­նե­րը կյան­քի են կոչ­վել ՀՀ նա­խա­գա­հի աշ­խա­տա­կազ­մի դրա­մաշ­նոր­հա­յին ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում:
Շուրջ եր­կու տաս­նա­մյակ Հա­յաս­տա­նի հան­րա­յին ռա­դիո­յի ե­թե­րում հն­չում է ՙԱպ­րե­լու բա­նաձև՚ հա­ղոր­դա­շա­րը, որն ինք­նին հու­զիչ է, բայց նաև հույս, հպար­տու­թյուն ու լա­վա­տե­սու­թյուն ներ­շն­չող։ Հա­ղոր­դա­շա­րի հե­ղի­նակ Գո­հար Մար­տի­կյա­նը մեկ առ մեկ հա­վա­քում ու ներ­կա­յաց­նում է Ար­ցա­խյան ա­զա­տա­մար­տում ան­մա­հա­ցած քա­ջոր­դի­նե­րի կյանքն ու նրանց սխ­րան­քի պատ­մու­թյուն­նե­րը՝ յու­րա­քան­չյու­րի հետ վե­րապ­րե­լով սե­փա­կան վիշ­տը։ Նրա որ­դին՝ սեր­ժանտ Ա­շոտ Չա­խո­յա­նը, հա­տուկ նշա­նա­կու­թյան գն­դի ա­ռա­ջին զոհն է, ո­րի պատ­մու­թյու­նով էլ տր­վեց և՜ հա­ղորդ­ման, և՜ մա­տե­նա­շա­րի մեկ­նար­կը։ Հե­ղի­նա­կին հա­ջող­վել է պատ­մա­վա­վե­րագ­րա­կան փաս­տագ­րում­նե­րով հե­րոս­նե­րի մա­սին խո­սել ա­ռան­ձին-ա­ռան­ձին, բարձ­րար­ժեք գրա­կան-գե­ղար­վես­տա­կան ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան չա­փա­նիշ­նե­րով ներ­կա­յաց­նել կեր­պար­ներ, ո­րոնք միան­գա­մից դառ­նում են հա­րա­զատ ու սի­րե­լի։ Ինչ­պես մա­տե­նա­շա­րին տված իր գնա­հա­տա­կա­նում ա­սել է բա­նա­սի­րա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի դոկ­տոր, պրո­ֆե­սոր Ար­տեմ Սարգ­սյա­նը, կեր­պար առ կեր­պար նրանք ի­րենց մնա­յուն տեղն են գտել այս գրա­վոր պան­թեո­նում՝ որ­պես ան­մահ զո­րա­խումբ՝ հե­տա­գա հար­ձա­կում­նե­րը կա­սեց­նե­լու վճ­ռա­կա­նու­թյամբ։

Ար­ցա­խյան ա­զա­տա­մար­տի նվի­րյալ­նե­րի ո­գին էր կրողն ու զո­րաց­նո­ղը այն սերն­դին, ո­րը 2016թ. ապ­րի­լին ծառս ե­ղավ թշ­նա­մու դեմ, բռ­նուցք­վեց ու ան­խա­թար պա­հեց երկ­րի սահ­ման­նե­րը։ 21-րդ դա­րի հայ հե­րոս­նե­րի դյու­ցազ­նա­կան սխ­րան­քը սույն հա­տո­րում էլ դար­ձավ ար­ցա­խյան նո­րօ­րյա տա­րեգ­րու­թյան փայ­լուն է­ջե­րից մե­կը:
ՙԱպ­րի­լյան քա­ռօ­րյան ա­պա­ցու­ցեց, որ հայ ազ­գի միակ դաշ­նա­կի­ցը հա­մայն հա­յու­թյունն ու հա­յոց բա­նակն է։ Ապ­րի­լյան պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ մեր սե­րունդն ա­պա­ցու­ցեց, որ ինքն ար­ժա­նա­պա­տիվ կեց­վածք ու­նի։ Մենք մեր հույսն այ­լոց ո­ղոր­մա­ծու­թյան վրա չդ­րե­ցինք, և մեր քա­ջա­րի տղա­նե­րի շնոր­հիվ պաշտ­պա­նե­ցինք մեր հայ­րե­նի­քը՚,-բաց­ման խոս­քում ա­սաց Մու­րա­ցա­նի ան­վան քա­ղա­քա­յին գրա­դա­րա­նի տնօ­րեն Մա­րիա Խա­չատ­րյա­նը։
Ա­ռանց հուզ­մուն­քի հնա­րա­վոր չէր լսել Ապ­րի­լյան պա­տե­րազ­մի նա­հա­տակ Նո­րայր Հա­ջյա­նի հոր՝ վաս­տա­կա­շատ լրագ­րող Մի­քա­յել Հա­ջյա­նի խոս­քը. ՙԾանր ու շնոր­հա­կալ ա­ռա­քե­լու­թյուն է բեռ­նել իր նուրբ ու­սե­րին Գո­հար Մար­տի­կյա­նը։ ՙԱպ­րե­լու բա­նաձև՚-ը նրա մայ­րա­կան խո­նար­հումն է նա­հա­տակ­ված բո­լոր տղա­նե­րի հի­շա­տա­կի առջև: Ես ինքս գր­չի մարդ եմ և պատ­կե­րաց­նում եմ հե­ղի­նա­կի կա­տա­րած այս հս­կա­յա­կան, ան­չա­փե­լի աշ­խա­տան­քի հզո­րու­թյու­նը: Կա­տա­րե­լը ոչ միայն գրելն է, այլ նաև գր­քի հե­րոս­նե­րից յու­րա­քան­չյու­րի կյանքն ապ­րելն ու վե­րապ­րե­լը` հա­րա­զատ­նե­րի հետ միա­սին: Ես խո­նարհ­վում եմ հե­ղի­նա­կի կամ­քի, աշ­խա­տա­սի­րու­թյան, հայ­րե­նա­սի­րու­թյան ու նվիր­վա­ծու­թյան առջև: Բո­լոր որ­դե­կո­րույս ծնող­նե­րի նման ես նույն­պես հպարտ եմ իմ զա­վա­կով, հպարտ եմ, որ մենք այդ­պի­սի սե­րունդ ենք մե­ծաց­րել, ով­քեր ա­պա­հո­վել են մեր խա­ղա­ղու­թյու­նը հա­յոց եր­կն­քի տակ՚,- ա­սել է նա։
Գ. Մար­տի­կյա­նի կա­տա­րա­ծը բարձր գնա­հա­տեց ՙՄայ­րու­թյուն՚ հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը. միու­թյան նա­խա­գահ Հաս­միկ Մի­քա­յե­լյա­նը նրան ՙՄայ­րա­կան ե­րախ­տա­գի­տու­թյուն՚ մե­դալ հանձ­նեց։ ՙԿյան­քը Ձեզ նման ու­ժեղ­նե­րինն է, Ձեզ նման ապ­րեց­նող­նե­րի­նը: Տի­կին Գո­հար, Ձեր ազ­գա­նունն ամ­բող­ջաց­նում է Ձեր ողջ էու­թյու­նը։ Ա­յո, Դուք էլ Մար­տիկ եք, զին­վոր, որ պայ­քա­րում է, կռ­վում, և Ձեր կռիվն ազ­նիվ է, վեհ ու ազ­գան­վեր՚,- իր խոս­քում ա­սաց Հաս­միկ Մի­քա­յե­լյա­նը։
Գրա­կան գոր­ծու­նեու­թյամբ Ար­ցա­խյան ա­զա­տա­մար­տի հե­րոս­նե­րի սխ­րան­քը հա­վեր­ժաց­նե­լու և Պաշտ­պա­նու­թյան բա­նա­կի անձ­նա­կազ­մի շր­ջա­նում ի­րա­կա­նաց­րած հայ­րե­նան­վեր աշ­խա­տանք­նե­րի հա­մար ԱՀ պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րի հրա­մա­նով Գո­հար Մար­տի­կյա­նը պարգևատր­վեց պատ­վոգ­րով։ Այն հե­ղի­նա­կին հանձ­նեց ԱՀ ՊՆ ռազ­մա­հայ­րե­նա­սի­րա­կան դաս­տիա­րա­կու­թյան և հա­սա­րա­կայ­նու­թյան հետ կա­պե­րի բաժ­նի սպա, կա­պի­տան Նու­նե Ա­բա­ղյա­նը։
ԱՀ զոհ­ված ա­զա­տա­մար­տիկ­նե­րի հա­րա­զատ­նե­րի միու­թյան (ԶԱՀՄ) կող­մից հե­ղի­նա­կին ե­րախ­տա­գի­տու­թյան խոսք ա­սաց և շնոր­հա­կա­լագ­րով պարգևատ­րեց կազ­մա­կեր­պու­թյան նա­խա­գահ Ար­թուր Առս­տա­մյա­նը։ ՙԱզ­գը, հայ­րե­նի­քը, պե­տու­թյունն ու բա­նա­կը Դուք դարձ­րիք Ձեր և ու­րիշ­նե­րի ապ­րե­լու բա­նա­ձը՚,- նշել է միու­թյան նա­խա­գա­հը։
Շնոր­հան­դեսն ու­ղեկց­վել է գրա­կան-գե­ղար­վես­տա­կան մոն­տա­ժով. հայ­րե­նա­սի­րա­կան բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն­նե­րի աս­մուն­քով, երգ ու պա­րով հան­դես են ե­կել Շու­շիի Խ. Ա­բո­վյա­նի ան­վան հիմ­նա­կան դպ­րո­ցի դաս­վար Նա­րի­նե Գրի­գո­րյա­նի խում­բը և ԱՀ ՊԲ ՙԱս­պետ՚ հա­մույ­թը։
ՙԱ­մեն ան­գամ մեծ սի­րով եմ գա­լիս Ար­ցախ՝ այն ա­վե­լի շե­նա­ցած, ա­մուս­նու­թյուն­նե­րով ու մա­նուկ­նե­րով բազ­մա­ցած տես­նե­լու հա­վա­տով։ Այ­սօր այս բե­մում ար­ցախ­ցու ո­գին էր թևա­ծում։ Ու­նե­նա­լով այս­պի­սի սե­րունդ ու այս­պի­սի բա­նակ՝ մենք դեռ շատ հաղ­թա­նակ­ներ պի­տի կռենք…
Թող Տե­րը պա­հա­պան լի­նի ապ­րող­նե­րին, իսկ զոհ­ված հե­րոս­նե­րի փո­խա­րեն նրանց անձ­նա­զո­հու­թյան օ­րի­նա­կով ապ­րող­նե­րը թող ու­նե­նան Ա­մե­նա­կալ Աստ­ծո օրհ­նու­թյու­նը՚,- շնոր­հա­կա­լա­կան իր խոսքն այս­պես ա­վար­տեց Գո­հար Մար­տի­կյա­նը։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Fri, 28 Jun 2019 11:02:17 +0000
ՏՐԱ­ՄԱԴ­ՐՈՒ­ԹՅԱՆ ՏԻԿ­ՆԻԿ­ՆԵՐ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27000-2019-06-28-10-56-33 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27000-2019-06-28-10-56-33 ՏՐԱ­ՄԱԴ­ՐՈՒ­ԹՅԱՆ ՏԻԿ­ՆԻԿ­ՆԵՐ
 Լու­սի­նե ՇԱ­ԴՅԱՆ

 Տիկ­նի­կա­գոր­ծու­թյունն ար­վես­տի ու մշա­կույ­թի գե­ղե­ցիկ ար­տա­ցո­լումն է: Տիկ­նի­կը մա­նուկ­նե­րի հա­մար խա­ղա­լիք է, իսկ մշա­կույթ գնա­հա­տող մարդ­կանց հա­մար` բարձ­րա­ճա­շակ ար­վես­տի մի մաս­նիկ: Այն օգ­տա­գործ­վում է նաև շքեղ ին­տե­րիեր­նե­րի հա­մար: Տիկ­նիկ­ներն ի սկզ­բա­նե մարդ­կանց պատ­կե­րա­ցում­ներն են ե­ղել ի­րենց իսկ մա­սին: Փոք­րիկ մար­դուկ­նե­րի մի­ջո­ցով ներ­կա­յաց­վել են հե­քիա­թա­յին հե­րոս­ներ, ա­ռաս­պե­լա­կան կեր­պար­ներ: Այս ա­մե­նին զու­գա­հեռ, տիկ­նիկ­նե­րը դար­ձել են լավ նվեր­ներ, իսկ տիկ­նի­կա­գործ­ներն ի­րենց տա­ղանդն ու ար­վես­տը կա­րո­ղա­նում են ներ­կա­յաց­նել` նույ­նիսկ դարձ­նե­լով բիզ­նե­սի ճյուղ:

Բնա­տուր տա­ղան­դով օժտ­ված աղ­ջիկ­նե­րը՝ Լու­սի­նե Թադևո­սյանն ու Սյու­զան­նա Բաղ­դա­սա­րյա­նը, ա­վար­տել են ԱրՊՀ ման­կա­վար­ժու­թյան ֆա­կուլ­տե­տի կեր­պար­վես­տի բա­ժի­նը: Դեռ ու­սա­նո­ղա­կան տա­րի­նե­րից նրանք ընդ­հան­րու­թյուն­ներ շատ ու­նեին: Ձե­ռա­գործ տիկ­նիկ­ներ ստեղ­ծե­լու նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը Լու­սի­նեինն էր, տա­ղան­դով, սա­կայն, աղ­ջիկ­նե­րը չեն զի­ջում մի­մյանց: Նրանք ի սկզ­բա­նե ո­րո­շել էին, որ ի­րենց տիկ­նիկ­նե­րը ո­ճա­յին ա­ռու­մով պետք է տար­բեր­վեն մյուս­նե­րից: ՙԱր­վես­տի աս­պա­րե­զը լայն է, որ­քան մարդ ստեղ­ծա­գոր­ծում է, այն­քան նոր մտ­քեր են ա­ռա­ջա­նում: Ե­թե պետք է ստեղ­ծենք այն, ինչն ար­դեն կա՝ ա­նի­մաստ է: Ար­վես­տա­գե­տը միշտ պետք է ա­րա­րի, լի­նի ինք­նա­տիպ ու ար­տա­ցո­լի իր երևա­կա­յա­կան աշ­խար­հը՚, -ա­սում են աղ­ջիկ­նե­րը:
Նրանց ձե­ռա­գոր­ծը կրում է ՙVivien՚ շար­քը: Vivien-ը ֆրան­սիա­ցի կնոջ ա­նուն է, հա­յե­րեն նշա­նա­կում է կեն­դա­նի: Հենց այդ սկզ­բուն­քով էլ աշ­խա­տում են ե­րի­տա­սարդ ստեղ­ծա­գոր­ծող­նե­րը: Ան­շունչ կտո­րին ի­րենց ձեռ­քե­րի ջեր­մու­թյունն ու հո­գու մի մաս­նի­կը փո­խան­ցե­լով` ստեղ­ծում են նո­րա­նոր ինք­նա­տիպ տիկ­նիկ­ներ: Ըստ իմ զրու­ցա­կից­նե­րի՝ ի­րենց աշ­խա­տանք­ներն ա­ռանձ­նա­հա­տուկ են նրա­նով, որ կեն­դա­նի են, ու­նեն տրա­մադ­րու­թյուն, հո­գի և բնա­վո­րու­թյուն:
Ա­յո, Vivien տիկ­նիկ­ներն ա­ռանձ­նա­նում են ինք­նա­տիպ ո­ճով, կեր­պա­րայ­նու­թյամբ ու ար­տա­հայտ­չա­կա­նու­թյամբ: Դրանք ոչ թե ան­շունչ ա­ռար­կա­ներ են, այլ ներ­քին կեն­սու­նա­կու­թյամբ ու հո­գե­բա­նա­կան նր­բին ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն­նե­րով օժտ­ված կեր­պար­ներ: Թե­պետ ա­մեն ոք յու­րո­վի է ըն­կա­լում տիկ­նիկն ու նրա բնա­վո­րու­թյու­նը, այ­նուա­մե­նայ­նիվ, տիկ­նիկ­նե­րից յու­րա­քան­չյուրն ու­նի իր պատ­մու­թյու­նը, իր կեր­պարն ու բնա­վո­րու­թյու­նը:
ՙՄի ամ­բողջ աշ­խարհ ենք ներդ­նում մեր աշ­խա­տան­քի մեջ, ա­սես նոր մարդ ենք ստեղ­ծում, ով կա­րող է իր է­ներ­գիա­յով ազ­դել մարդ­կանց վրա: Հիա­նա­լի է, երբ այդ է­ներ­գիան դրա­կան է և օգ­նում է մարդ­կանց ժպ­տալ, աշ­խարհն ա­վե­լի բա­րի դարձ­նել՚,- ան­կեղ­ծա­նում են աղ­ջիկ­նե­րը:
Նրանք նաև հա­վե­լում են, որ աշ­խա­տանքն ա­վե­լի հե­տաքր­քիր է, երբ կա թե­մա­տի­կա, քա­ղա­քա­յին կո­լո­րիտ: Ոգևոր­վե­լով ու հա­մակ­վե­լով Ար­ցա­խում տե­ղի ու­նե­ցող CONIFA-2019 Եվ­րո­պա­յի ա­ռաջ­նու­թյամբ, նրանք ծա­նո­թա­ցան Ար­ցա­խի ֆուտ­բո­լի հա­վա­քա­կա­նին և ստեղ­ծե­ցին մեր ֆուտ­բո­լա­յին թի­մի տիկ­նի­կա­յին տար­բե­րա­կը: Պետք է խոս­տո­վա­նել, որ աշ­խա­տանքն իս­կա­պես հա­ջող­ված էր: Այն ան­տար­բեր չթո­ղեց և ոչ մե­կին: Ֆուտ­բո­լիստ-տիկ­նիկ­նե­րի հե­ղի­նակ­նե­րը նա­խա­տե­սել են դրանք նվի­րել ի­րենց հաս­ցեա­տե­րե­րին:
Ներ­կա­յում ե­րի­տա­սարդ ար­վես­տա­գետ­ներն աշ­խա­տում են հե­տաքր­քիր գա­ղա­փար­նե­րի շուրջ՝ թե­մա­տիկ պատ­կե­րա­ցում­նե­րով: Շու­տով կներ­կա­յաց­նեն ազ­գա­յին տիկ­նիկ­նե­րի շար­քը՝ հայ­կա­կան տա­րազ­նե­րով, ա­նուն­նե­րով: Ըստ իմ զրու­ցա­կից­նե­րի՝ յու­րա­քան­չյուր ար­վես­տա­գետ պետք է հա­ճա­խա­կի անդ­րա­դառ­նա ազ­գա­յի­նին: Կրեա­տիվ տիկ­նիկ­նե­րը նույն­պես աղ­ջիկ­նե­րի ա­ռա­ջի­կա ծրագ­րե­րում են:
Իսկ թե որ­քան ժա­մա­նակ է անհ­րա­ժեշտ տիկ­նիկ պատ­րաս­տե­լու հա­մար, աղ­ջիկ­նե­րը պա­տաս­խա­նում են. ՙԵ­թե ժա­մա­նա­կի խն­դիր չկա, և մենք պատ­րաս­տում ենք այն տիկ­նի­կը, ո­րին ան­համ­բե­րու­թյամբ ցան­կա­նում ենք տես­նել, եր­կու­սից ե­րեք օ­րը բա­վա­կան է՚:
Փա­փուկ և է­կո­լո­գիա­պես մա­քուր ձե­ռա­գործ ստա­նա­լու հա­մար նրանք հիմ­նա­կա­նում օգ­տա­գոր­ծում են կտոր ու սեն­դի­պոն: Չնա­յած գոր­ծու­նեու­թյան կարճ ժամ­կե­տին, աղ­ջիկ­ներն ար­դեն բա­վա­կա­նին հա­ջո­ղու­թյուն­ներ են գրան­ցել և սոց­ցան­ցե­րում ու­նեն հետևորդ­նե­րի մեծ բա­նակ: Նրանց աշ­խա­տանք­նե­րը ներ­կա­յաց­ված են ՙՄենք ենք, մեր սա­րե­րը՚ հու­շար­ձա­նի մո­տա­կայ­քում, ՙՍո­ֆիա՚ առևտրի կենտ­րո­նում և ՙԵվ­րո­պա՚ հյու­րա­նո­ցի հու­շան­վեր­նե­րի տա­ղա­վա­րում:
Ար­վես­տա­գետ աղ­ջիկ­նե­րը ե­րա­զում են ու­նե­նալ սե­փա­կան սրահ, ուր կներ­կա­յաց­նեն ի­րենց աշ­խա­տանք­նե­րը՝ ձե­ռա­գործ տիկ­նիկ­նե­րից բա­ցի նաև կտավ­ներ, խե­ցե­գործ աշ­խա­տանք­ներ, խա­ղա­լիք­ներ և այլն…

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Fri, 28 Jun 2019 10:53:43 +0000
ԿԵՍ ԴԱՐ` ՔԱ­ՄԱՆ­ՉԱ­ՅԻ ՀԵՏ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/26999-2019-06-28-10-50-05 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/26999-2019-06-28-10-50-05 ԿԵՍ ԴԱՐ` ՔԱ­ՄԱՆ­ՉԱ­ՅԻ ՀԵՏ
Սու­սան­նա ԲԱ­ԼԱ­ՅԱՆ

 Ստե­փա­նա­կեր­տի պատ­կե­րաս­րա­հում վեր­ջին ժա­մա­նակ­ներս տե­ղի են ու­նե­նում բազ­մաբ­նույթ մշա­կու­թա­յին մի­ջո­ցա­ռում­ներ` հա­մերգ­ներ, հան­դի­պում­ներ, քն­նար­կում­ներ և այլն: Այս շար­քից էր նաև Հա­կոբ Խա­լա­թյա­նի ՙԱն­վերջ վե­րա­դարձ՚ խո­րագ­րով հա­մերգ-հան­դի­պու­մը: ՙԱ­յո՜,- ա­սում է մաեստ­րո Խա­լա­թյա­նը,- սա և՜ հա­մերգ է, և՜ կեն­դա­նի զրույց, ո­րի ըն­թաց­քում մար­դիկ զա­նա­զան և հե­տաք­րք­րա­շարժ տե­ղե­կու­թյուն­ներ են ի­մա­նում թե՜ իմ կյան­քից, թե՜ հին նվա­գա­րան­նե­րից՚:

Իսկ ա­մե­նաու­շագ­րավն այն էր, որ պատ­կե­րաս­րա­հում ներ­կա­յաց­ված էին հենց Հա­կոբ Խա­լա­թյա­նի նկար­նե­րը: Թե՜ ե­րաժշ­տու­թյան և թե՜ գե­ղան­կար­չու­թյան մեջ, խոս­տո­վա­նում է ե­րա­ժիշ­տը, նրան ձգում են ա­զա­տու­թյունն ու երևա­կա­յու­թյու­նը: Բազ­մա­փորձ ե­րա­ժիշ­տի գոր­ծու­նեու­թյունն Ար­ցա­խում կարևո­րեց ԱՀ Մշա­կույ­թի, ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րի և զբո­սաշր­ջու­թյան փոխ­նա­խա­րար Մե­լա­նյա Բա­լա­յա­նը, հույս հայտ­նե­լով, որ նրան կհա­ջող­վի վե­րա­կանգ­նել քա­ման­չա­յի, քա­մա­նիի վրա նվա­գե­լու ա­վան­դույ­թը:
Հա­կոբ Խա­լա­թյա­նին, ով ար­դեն եր­կու տա­րի աշ­խա­տում է Ար­ցա­խում, ներ­կա­յաց­րեց պատ­կե­րաս­րա­հի տնօ­րեն Ե­լե­նա Դա­դա­յա­նը: Բաց­ման խոս­քում նա ըն­դգ­ծեց, որ այս հա­մերգ-հան­դի­պու­մը նվիր­ված է հո­բե­լյա­նա­կան տա­րեթ­վին. Հա­կոբ Խա­լա­թյանն ար­դեն կես դար է քա­ման­չա­յի հետ է: Եվ ան­չափ խոր­հր­դան­շա­կան է, նկա­տում է տի­կին Դա­դա­յա­նը, որ այդ­քան նշա­նա­կա­լից տա­րե­թի­վը նա նշում է Ար­ցա­խում:
Ինչ­պես խոս­տո­վա­նում է ին­քը` Հա­կոբ Խա­լա­թյա­նը, նա սի­րում է հենց այս ձևա­չա­փով հան­դի­պել մարդ­կանց, զրու­ցել, ներ­կա­յաց­նել ծրագ­րե­րը, նվա­գել: Իսկ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը, որ ե­րա­ժիշ­տը հա­ղոր­դում էր հան­դի­սա­տե­սին, բազ­մա­զան ու չա­փա­զանց հե­տաքր­քիր էին` հին արևե­լյան նվա­գա­րան­նե­րի, այդ նվա­գա­րան­նե­րը փայ­լուն տի­րա­պե­տող ե­րա­ժիշտ­նե­րի, իր կյան­քի փու­լե­րի մա­սին: Հե­տաք­րք­րա­շարժ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րից էր այն, որ 19-րդ դա­րի սկզբ­նե­րից մինչև ան­ցյալ դա­րի 20-ա­կան թվա­կան­նե­րը ողջ Ան­դր­կով­կա­սում փայ­լում էին ղա­րա­բաղ­ցի ե­րա­ժիշտ­նե­րը` հիմ­նա­կա­նում ան­ցած Շու­շիի դպ­րո­ցը: Սա­կայն, ցա­վով նկա­տում է նա, երբ խոր­հր­դա­յին կար­գե­րը հաս­տատ­վե­ցին Ան­դր­կով­կա­սում, տա­րա­ծաշր­ջա­նը բա­ժան­վեց ե­րեք հան­րա­պե­տու­թյուն­նե­րի, ջր­բա­ժան­ներ գծ­վե­ցին դրանց միջև, ով մնաց Ադր­բե­ջա­նում, դար­ձավ այդ երկ­րի ժո­ղովր­դա­կան ար­տիս­տը: Այ­նուա­մե­նայ­նիվ, խոր­հր­դա­յին շր­ջա­նում Ադր­բե­ջա­նում լույս տե­սած Ֆի­րի­դուն Շու­շինս­կու հու­շե­րի գր­քում նշ­ված է այն փաս­տը, որ Բաք­վում ե­րա­ժիշտ­նե­րի մեծ մա­սը հա­յեր են ե­ղել, այն էլ ղա­րա­բաղ­ցի հա­յեր, և որ հենց նրանք են հիմք դրել ժո­ղովր­դա­կան ե­րաժշ­տար­վես­տի պրո­ֆե­սիո­նա­լիզ­մին: Բայց, ան­կա­խու­թյան տա­րի­նե­րից հե­տո, այդ երկ­րում հրա­տա­րակ­ված որևէ գր­քում էլ ոչ մի խոսք չկա այդ հայ ե­րա­ժիշտ­նե­րի մա­սին: Եվ ստաց­վում է, որ նրանց 150 տար­վա ա­րած գոր­ծը ջուրն է նետ­վել: Միայն շու­շե­ցի Ա­լեք­սանդր Ա­լեք­սանդ­րյանն է, որ խոր­հր­դայ­նա­ցու­մից հե­տո մեկ­նեց Հա­յաս­տան, միա­ցավ մյուս գոր­ծող ե­րա­ժիշտ­նե­րին, և միա­սին շա­րու­նա­կե­ցին ժո­ղովր­դա­կան ե­րաժշ­տար­վես­տի զար­գաց­ման գոր­ծը: Ու­շագ­րավ էր նաև այն փաս­տը, որ Սո­վե­տա­կան Հա­յաս­տա­նում խոր­հր­դա­յին իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի կող­մից ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ քանդ­վում էր ժո­ղովր­դա­կան ե­րաժշ­տար­վես­տի զար­գաց­ման և սերն­դա­փո­խու­թյան գոր­ծըն­թա­ցը: Այս­պես, 20-րդ դա­րի 20-ա­կան թվա­կան­նե­րին Երևա­նում Վար­դան Բու­նու կող­մից ստեղծ­ված, ժող­գոր­ծիք­նե­րից կազմ­ված Արևե­լյան սիմ­ֆո­նիկ նվա­գա­խում­բը վերևից ի­ջած հրա­մա­նով ցր­վեց, իսկ Բաք­վում ծա­գու­մով ղա­րա­բաղ­ցի Ա. Իո­նի­սյա­նի ժող­գոր­ծիք­նե­րի նվա­գախմ­բին ոչ միայն ձեռք չտ­վե­ցին, այլև ա­մեն կերպ ա­ջակ­ցե­ցին, որ­պես­զի խում­բը տաս­նա­մյակ­ներ շա­րու­նակ գոր­ծի և զար­գա­նա:
Հ. Խա­լա­թյա­նի ներ­կա­յաց­րած փաս­տերն, ի­րոք, ան­չափ խո­սուն էին: Այս­պես, 1960-ա­կան թվա­կան­նե­րին Երևա­նի Ռո­մա­նոս Մե­լի­քյա­նի ան­վան ե­րաժշ­տա­կան ու­սում­նա­րա­նի ժող­գոր­ծիք­նե­րի բաժ­նում ըն­դա­մե­նը 10 տեղ կար տրա­մադր­ված` 4 քա­նո­նա­հա­րի, մե­կա­կան` քա­ման­չա­հա­րի, թա­ռա­հա­րի, ուդ­հա­րի, ա­կոր­դեո­նիս­տի, դու­դու­կա­հա­րի և զուռ­նա­հա­րի հա­մար: Եվ դա այն դեպ­քում, երբ Հա­յաս­տա­նում` ան­դր­կով­կա­սյան տա­րա­ծաշր­ջա­նի մի ան­քակ­տե­լի մա­սում, հա­րուստ ա­վան­դույթ­ներ էին պահ­պան­ված: Այս տրա­մա­բա­նու­թյան հետևան­քով խոր­հր­դա­յին տա­րի­նե­րի 80-ա­կան­նե­րին Հա­յաս­տա­նում շատ քիչ ե­րա­ժիշտ­ներ կա­յին այս աս­պա­րե­զում: Ի­րա­վի­ճա­կը փոխ­վեց Հա­յաս­տա­նը ան­կախ պե­տու­թյուն հռ­չակ­վե­լուց հե­տո: Կար բա­վա­կա­նին մի եր­կար ժա­մա­նա­կաշր­ջան, երբ այդ ա­վան­դույթ­նե­րը վե­րա­կանգ­նե­լու նպա­տա­կով բո­լոր ե­րաժշ­տա­նոց­նե­րի ժող­գոր­ծիք­նե­րի բաժ­նում սո­վո­րող ա­շա­կերտ­նե­րի, ու­սա­նող­նե­րի հա­մար ու­սումն անվ­ճար էր: Ար­դյուն­քում, վկա­յում է Հ. Խա­լա­թյա­նը, մեր օ­րե­րին Հա­յաս­տա­նում ոչ մի ժո­ղովր­դա­կան գոր­ծի­քի վե­րա­բե­րյալ մաս­նա­գետ­նե­րի պա­կաս չկա: Ա­վե­լին, այդ ո­լոր­տը մեծ զար­գա­ցում է ապ­րում: Ա­հա թե ին­չու, բա­ցատ­րում է նա, մեծ սի­րով ըն­դու­նեց ա­ռա­ջար­կը` Ար­ցա­խում վե­րա­կեն­դա­նաց­նե­լու ժո­ղովր­դա­կան ե­րաժշ­տար­վես­տը: Բազ­մա­փորձ ե­րա­ժիշ­տը հա­վա­տում է, որ նախ­կի­նում հա­րուստ ա­վան­դույթ­ներ ու­նե­ցող Ար­ցա­խում նո­րից կփայ­լեն ար­ցախ­ցի քա­ման­չա­հար­նե­րը, թա­ռա­հար­նե­րը, զուռ­նա­հար­նե­րը, դու­դու­կա­հար­նե­րը, սա­զան­դար­նե­րը:
Հա­մեր­գի ըն­թաց­քում նրան միա­նում էին այլ ե­րա­ժիշտ­ներ ինչ­պես բազ­մա­փորձ, այն­պես էլ` սկս­նակ: Հա­մեր­գին մաս­նակ­ցել են Ար­ցա­խի պե­տա­կան երգ­չա­խում­բը` Նի­նա Գրի­գո­րյա­նի ղե­կա­վա­րու­թյամբ, Ստե­փա­նա­կեր­տի Սա­յաթ-Նո­վա­յի ան­վան ե­րաժշ­տա­կան քո­լե­ջի նո­րաս­տեղծ Սա­զան­դար­նե­րի ե­ռյա­կը, ժող­գոր­ծիք­նե­րի նվա­գա­խում­բը` Հա­կոբ Խա­լա­թյա­նի ղե­կա­վա­րու­թյամբ, և Կո­մի­տա­սի ան­վան ե­րաժշ­տա­կան դպ­րո­ցի ա­շա­կերտ, փոք­րիկ շնոր­հա­շատ եր­գիչ Վլա­դի­միր Գալս­տյա­նը: Ծրագ­րում ընդգրկված էին թե՜ հայ ա­շուղ­նե­րի` Սա­յաթ-Նո­վա­յի, Ջի­վա­նու, Ա­շո­տի, Շե­րա­մի, և թե՜ հայ կոմ­պո­զի­տոր­նե­րի` Կո­մի­տա­սի, Էդ. Բաղ­դա­սա­րյա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը: Ա­ռանձ­նա­հա­տուկ ու­շադ­րու­թյան ար­ժա­նա­ցավ Բաղ­դա­սար Դպի­րի (17-րդ դար) ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյու­նը:
Հա­մերգ-հան­դի­պումն ան­ցավ աշ­խույժ, ջերմ մթ­նո­լոր­տում:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Fri, 28 Jun 2019 10:40:19 +0000