comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ԱԴՐԲԵՋԱՆ-ԻՐԱՆ. ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ԱՅԴՔԱՆ ԼԱՐՎԱ՞Ծ ԵՆ
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ԱԴՐԲԵՋԱՆ-ԻՐԱՆ. ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ԱՅԴՔԱՆ ԼԱՐՎԱ՞Ծ ԵՆ

Վահ­րամ Ա­ԹԱ­ՆԵ­ՍՅԱՆ

 Սաու­դյան Ա­րա­բիա­յում աշ­խար­հի ա­մե­նա­խո­շոր նավ­թա­վե­րամ­շակ­ման գոր­ծա­րա­նի, ինչ­պես նաեւ այդ երկ­րի ա­րե­ւել­քում նավ­թա­հան­քե­րի վրա ԱԹՍ-նե­րով հար­ձակ­ման թե­ման հա­մաշ­խար­հա­յին մա­մու­լի ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում է այն ի­մաս­տով, որ մինչ այդ ԱՄՆ նա­խա­գա­հը չէր բա­ցա­ռել ՄԱԿ-ի նս­տաշր­ջա­նի շր­ջա­նակ­նե­րում Ի­րա­նի նա­խա­գա­հի հետ հան­դիպ­ման հա­վա­նա­կա­նու­թյու­նը, մինչ­դեռ ԻԻՀ ԱԳՆ-ն միան­շա­նա­կո­րեն հայ­տա­րա­րել է, թե նման քն­նար­կում չի ծրագր­վում, ին­չից հե­տո Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րի պետ­քար­տու­ղար Պոմ­պե­նին Սաու­դյան Ա­րա­բիա­յի դեմ հար­ձա­կում­նե­րի հա­մար ուղ­ղա­կի մե­ղադ­րանք ներ­կա­յաց­րեց Ի­րա­նին։

Այս ա­մե­նը տե­ղի է ու­նե­նում Ան­կա­րա­յում Սի­րիա­յի հար­ցով ե­ռա­կողմ՝ Թուր­քիա-Ռու­սաս­տան-Ի­րան բարձր մա­կար­դա­կի հան­դի­պու­մից հե­տո, ո­րի ար­դյունք­նե­րով կող­մե­րը պայ­մա­նա­վոր­վել են սա­տա­րել Սի­րիա­յի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյա­նը եւ հա­մա­տե­ղել ջան­քերն ան­ջա­տո­ղա­կա­նու­թյան դեմ պայ­քա­րում։
Թվում է՝ այս ա­մե­նը ո­րե­ւէ կապ չու­նի Ադր­բե­ջա­նի հետ, ո­րը մեր­ձա­վո­րա­րե­ւե­լյան հար­ցե­րում ներգ­րավ­ված չէ եւ պաշ­տո­նա­պես չե­զո­քու­թյուն է հռ­չա­կել։ Բայց դա՝ միայն ա­ռա­ջին հա­յաց­քից։ Բաք­վում խիստ նյար­դայ­նա­ցած են, որ Ի­րա­նի նա­խա­գահն ըն­դու­նել է հոկ­տեմ­բե­րի 1-ին Ե­րե­ւան այ­ցե­լե­լու հրա­վե­րը։ Ար­դեն վս­տա­հա­բար կա­րե­լի է ա­սել, որ Ի­րա­նի նա­խա­գա­հը պատ­վա­վոր հյու­րի կար­գա­վի­ճա­կով ներ­կա կգտն­վի Ե­րե­ւա­նում գու­մար­վող՝ ԵԱՏՄ բարձ­րա­գույն խոր­հր­դի նիս­տին, ին­չը վկա­յում է հայ-ի­րա­նա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի բարձր մա­կար­դա­կի եւ կող­մե­րի մի­ջեւ հե­ռան­կա­րա­յին ծրագ­րե­րի քն­նարկ­ման մտադր­վա­ծու­թյան մա­սին։ Ռոու­հա­նիի ներ­կա­յու­թյու­նը ԵԱՏՄ հատ­կա­պես ե­րե­ւա­նյան գա­գաթ­նո­ժո­ղո­վին բա­ցա­հայ­տում է Հա­յաս­տա­նի տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին եւ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան դե­րա­կա­տա­րու­թյան ռե­սուր­սը, մի հան­գա­մանք, որ չի կա­րող չան­հան­գս­տաց­նել Ադր­բե­ջա­նին։ Մա­նա­վանդ որ ե­ռա­կողմ՝ Ռու­սաս­տան-Ի­րան-Ադր­բե­ջան բարձր մա­կար­դա­կի ծրագր­ված հան­դի­պումն ան­ցյալ ա­միս չկա­յա­ցավ, եւ հայտ­նի չէ՝ այդ ձե­ւա­չա­փը հե­տա­գա­յում կպահ­պան­վի՞, թե՞ Ռու­սաս­տանն Ի­րա­նի հետ հար­ցե­րը կար­գա­վո­րում է ուղ­ղա­կի շփում­նե­րով։ Ադր­բե­ջա­նի հա­մար այս բարդ ի­րա­վի­ճա­կում, երբ փոր­ձա­գետ­նե­րը չեն կողմ­նո­րոշ­վում, թե հե­տա­գա ինչ ըն­թացք կու­նե­նան ի­րա­նա-ադր­բե­ջա­նա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը, Բա­քուն ո­րո­շել է քա­րոզ­չա­կան նա­խա­հար­ձակ­ման անց­նել։ Ռոու­հա­նիի Ե­րե­ւան այ­ցին ըն­դա­ռաջ ադր­բե­ջա­նա­կան մա­մու­լում շր­ջա­նառ­վել է Սաու­դյան Ա­րա­բիա­յի նավ­թա­յին հա­մա­լի­նե­րի դեմ հար­ձակ­ման թե­ման այն են­թա­տեքս­տով, թե դրա հա­մար քա­ղա­քա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյունն ընկ­նում է Ե­մե­նի վրա, մինչ­դեռ ի­րա­կան հար­ձակ­վողն Ի­րանն է։ Եւ կա­տար­վել է այս­պես ա­սած ՙհա­յե­լա­յին հա­մե­մա­տու­թյուն՚։ Վկա­յա­կո­չե­լով Ե­րե­ւա­նից հն­չող ՙպաշ­տո­նա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներն՚ Ադր­բե­ջա­նի նավ­թա­գա­զա­յին են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րին ՙհար­ված­ներ հասց­նե­լու ծրագ­րի՚ մա­սին, Բաք­վի լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը, կար­ծես թե մեկ միաս­նա­կան կենտ­րո­նից հրա­հան­գա­վոր­ված, ակ­նար­կում են, որ ի­րա­կա­նում նման քայ­լի կա­րող է գնալ Ի­րա­նը։ Հար­ցի նման հրա­պա­րա­կա­յին դր­վածքն ար­դեն իսկ վկա­յում է ի­րա­նա-ադր­բե­ջա­նա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րում գր­թե ճգ­նա­ժա­մի մա­սին։ Ընդ ո­րում, դա տե­ղի է ու­նե­նում մի­ջազ­գա­յին մա­մու­լում Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րի կող­մից Ադր­բե­ջա­նի տա­րածքն հա­կաի­րա­նա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի դեմ օգ­տա­գործ­վե­լու մա­սին հայ­տն­ված տե­ղե­կատ­վու­թյա­նը զու­գա­հեռ։ Ու­շագ­րավ է, որ նույն լրա­հո­սում տեղ է գտել նաեւ ԱՄՆ-ից Ադր­բե­ջա­նին հե­տա­խու­զա­կան նպա­տակ­նե­րով 10 մի­լիոն դո­լա­րի սար­քա­վո­րում­ներ մա­տա­կա­րա­րե­լու մա­սին տե­ղե­կու­թյուն։ Հատ­կա­պես ընդ­գծ­վում է, որ օգ­նու­թյու­նը տրա­մադր­վում է Կաս­պից ծո­վում ՙանվ­տան­գու­թյան հա­մա­կար­գը կա­տա­րե­լա­գոր­ծե­լու՚ նպա­տա­կով, ին­չը պետք է հաս­կա­նալ այն­պես, որ ԱՄՆ-ն Ադր­բե­ջա­նին ա­ջակ­ցում է հա­վա­սա­րակշ­ռե­լու Կաս­պից ա­վա­զա­նում Ի­րա­նի ներ­կա­յու­թյու­նը։ Ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան ձեռ­նար­կում­նե­րում հայ­տն­վե­լով խիստ ան­բա­րեն­պաստ ի­րա­վի­ճա­կում, Ադր­բե­ջա­նը, բնա­կա­նա­բար, փոր­ձում է տե­ղե­կատ­վա­կան հա­մա­տեքստ ձե­ւա­վո­րել այն կտր­ված­քով, որ հայ-ի­րա­նա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյունն ուղղ­ված է իր դեմ։ Հա­վա­նա­կան է դի­տարկ­վում, որ Ի­րա­նը, քո­ղարկ­վե­լով հայ-ադր­բե­ջա­նա­կան հա­կա­մար­տու­թյամբ, կա­րող է ինք­նու­րույն գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ սկ­սել Ադր­բե­ջա­նի դեմ՝ ԱԹՍ-նե­րի մի­ջո­ցով հար­վա­ծե­լով նավ­թա­գա­զա­յին են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րին։ Որ այս ա­ռու­մով Ադր­բե­ջա­նը բա­վա­կան խո­ցե­լի է, կաս­կած­ներ չկան։ Պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րարն օ­րերս խոս­տո­վա­նել է, որ երկ­րի ռազ­մաօ­դա­յին ու­ժե­րը եւ ՀՕՊ հա­մա­կար­գը հիմ­նա­կա­նում կոմպ­լեկ­տա­վոր­ված են 1980-ա­կան թվա­կան­նե­րի ռու­սա­կան կամ ուկ­րաի­նա­կան ար­տադ­րու­թյան սպա­ռա­զի­նու­թյուն­նե­րով։ Այս պայ­ման­նե­րում Ադր­բե­ջա­նի նավ­թա­գա­զա­յին են­թա­կա­ռուց­վածք­ներն ի­րոք կա­րող են հեշտ խո­ցե­լի թի­րախ­ներ լի­նել։ Խն­դիրն այն է, թե ար­դյոք ի­րա­նա-ադր­բե­ջա­նա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­ներն ի­րո՞ք մո­տե­ցել են ճգ­նա­ժա­մա­յին սահ­մա­նին։ Ա­վե­լի ճիշտ, Ադր­բե­ջանն Ի­րա­նի դեմ ի­րո՞ք այն­պի­սի թշ­նա­մա­կան քայ­լեր է կա­տա­րել, որ հա­տու­ցու­մը հա­մա­րում է ար­դեն ան­խու­սա­փե­լի՞։