comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Items filtered by date: Չորեքշաբթի, 17 Ապրիլի 2019 http://artsakhtert.com Thu, 27 Jun 2019 14:01:57 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am Հանդիպում Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեի պատվիրակության հետ http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/26482-2019-04-18-19-08-39 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/26482-2019-04-18-19-08-39 Հանդիպում Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեի պատվիրակության հետ
Արցախի Հանրապետության Նախագահ…

Քննարկվել են այս տարի Արցախում կայանալիք Համահայկական 7-րդ ամառային խաղերի կազմակերպմանն առնչվող հարցեր:
Հանդիպմանը մասնակցում էին պետնախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը, պաշտոնատար այլ անձինք:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Thu, 18 Apr 2019 19:07:53 +0000
ՈՏՆԼՎԱՅԻ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆ ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏԻ ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ ԵԿԵՂԵՑՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26481-2019-04-18-19-00-11 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26481-2019-04-18-19-00-11 ՈՏՆԼՎԱՅԻ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆ ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏԻ ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ ԵԿԵՂԵՑՈՒՄ
Սոֆի ԲԱԲԱՅԱՆ

 

Ավագ հինգշաբթի օրը պատկերն է արարչության հինգերորդ օրվա, երբ Արարիչը ստեղծեց ձկներին ու թռչուններին:

Այս օրը հինգերորդ ժամանակաշրջանի խորհուրդն ունի, երբ Իսրայելի զավակները կերան զատկական գառը, մկրտվեցին ամպի ու ծովի մեջ, անապատում կերան երկնքից իջած մանանան և ըմպեցին վիմաբուխ աղբյուրից (Ելք ԺԲ, ԺԴ, ԺԶ, ԺԷ):

 Ավագ հինգշաբթի օրը Տերը գալիս է Վերնատուն, որը Եկեղեցու օրինակն է, այնտեղ ուտում զատկական գառը, լվանում է Իր աշակերտների ոտքերը, նրանց հաղորդ դարձնում Իր Մարմնին ու Արյանը՝ այսպիսով հաստատելով Ս. Պատարագի խորհուրդը, իսկ գիշերը ելնում է Ձիթենյաց լեռ, Իր աստվածային գլուխը գետին խոնարհելով՝ աղոթում Հորը և ապա ձերբակալվում (Մատթ. ԻԶ 17-46): Տերը նախ լվաց աշակերտների ոտքերը, ապա տվեց Իր Մարմինն ու Արյունը՝ կամենալով նախ սրբել նրանց ադամական մեղքից և հետո՛ տալ Ս. Խորհուրդը:

Այդպես էլ Հայ եկեղեցում Տիրոջ այս օրինակով քահանան եկեղեցու խորանին ծնկաչոք լվանում է 12 մանուկների կամ եկեղեցու սպասավորների ոտքերը և օծում օրհնված յուղով: Ավագ հինգշաբթի երեկոյան կատարվում է Խավարման կարգ, որը վերաբերում է Ավագ Ուրբաթին՝ խորհրդանշելով Տիրոջ խաչելությունն ու թաղումը: Արարողության ընթացքում ավետարանական ընթերցումները հիշեցնում են Հիսուսի աղոթքը Գեթսեմանի պարտեզում, Հիսուսի մատնությունը, Նրա անարգվելը, Պետրոսի ուրանալը:

Ավագ հինգշաբթի օրը, երբ Տերը Վերնատանը նստեց Իր աշակերտների հետ, խորհրդանշում է Քրիստոսի՝ Իր փառքի աթոռին նստելն Իր տասներկու աշակերտների հետ:

Առավոտյան եկեղեցիներում մատուցվել է Ս. Պատարագ: 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տեսանյութեր Thu, 18 Apr 2019 18:55:12 +0000
ՀԱՐՑՈՒՊԱՏԱՍԽԱՆԻ ԺԱՄ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26480-2019-04-18-15-25-53 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26480-2019-04-18-15-25-53 ՀԱՐՑՈՒՊԱՏԱՍԽԱՆԻ ԺԱՄ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆՈՒՄ
Ռուզան ԻՇԽԱՆՅԱՆ

 Ազգային ժողովի՝ ապրիլի 17-ի լիագումար նիստի օրակարգային հարցերից մեկը գործադիր իշխանության հետ հարցուպատասխանն էր։ 

Գործադիրին ուղղվել է 13 հարց, որոնք հնչեցվել են 8 պատգամավորի կողմից։

Նախքան հարցը ներկայացնելը, պատգամավոր Հայկ Խանումյանը հիշեցրեց, որ 2 տարի առաջ ինքը հարցապնդում էր ուղարկել կառավարությանը՝ նպատակ ունենալով տեղեկատվություն ստանալ ԱՀ պետական բյուջեի երաշխիքների մասին։ Այն ժամանակ մոտ 200 մլն դոլարի պետական երաշխիքներ էին տրվել իրավաբանական տարբեր անձանց։ Խանումյանին հետաքրքրում էր, թե պետական երաշխիքներով տրված գումարներն ինչպե՞ս են վերադարձվել և որքա՞ն է կառավարությունը ստիպված եղել վճարել ընկերությունների փոխարեն։ Պատգամավորի ունեցած տվյալներով՝ կա ընկերություն, որը 4 մլն 850 հազ. ԱՄՆ դոլարի պետական երաշխիք էր վերցրել, վերջնաժամկետը մինչև 2018թ. դեկտեմբեր, և վերջերս Արցախի ներդրումային հիմնադրամը դրա 50%-ի բաժնետերն է դարձել։ Մարդիկ վարկ են վերցնում, հետո էլ չեն կարողանում վարկը փակել, արդյունքում ներդրումային հիմնադրամը դառնում է դրա ամբողջական կամ մասնակի փայատերը։ Խանումյանը մատնացույց արեց այլ օրինակներ ևս՝ ասելով, որ խոսքը միլիոնավոր դոլարների մասին է։ Նա ակնկալում էր կառավարության պարզաբանումը։
ԱՀ պետական նախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը տեղեկացրեց, որ հարցման պահին կառավարությունը պատգամավորին փաստացի գործող երաշխիքների վերաբերյալ տեղեկատվություն էր տրամադրել։ Այժմ էլ պատրաստ է տրամադրել ավելի թարմ տեղեկություններ։ Պետնախարարը խոստացավ հնչած հարցի գրավոր պատասխանը ներկայացնել` այն լրիվությամբ ուսումնասիրելուց հետո։
Պատգամավոր Գագիկ Բաղունցի կողմից արծարծվեց ուսուցիչների աշխատավարձի բարձրացման հարցը։ Նա վկայակոչեց ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի կողմից արված հայտարարությունն առ այն, որ կառավարությունը մտադիր է սեպտեմբեր ամսից բարձրացնել ուսուցիչների աշխատավարձը։ Արդյո՞ք, մեր հանրապետությունում նույնպես նախատեսվում են նմանատիպ քայլեր։
Հարցին պատասխանեց ԱՀ կրթության, գիտության և սպորտի նախարար Նարինե Աղաբալյանը։ Նա նշեց, որ նիստի ժամանակ ԱՀ Նախագահի ելույթում անդրադարձ է եղել հարցին. ընթացիկ տարվա սեպտեմբեր ամսից Արցախում նույնպես կվերանայվեն ուսուցիչների աշխատավարձերը։ Առաջիկա օրերին նախատեսված է նաև հանդիպում ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի հետ, որի նպատակը հարցի համատեղ քննարկումն է։ Բացի այդ, ուշադրություն կդարձվի կրթության ոլորտի ֆինանսավորման խնդրին, մասնավորապես 1 աշակերտի հաշվով պետության կողմից կատարվող ծախսերին։ Համատեղ քննարկումները թույլ կտան կոնկրետ առաջարկություններ ներկայացնել։
Պատգամավոր Ռիտա Մնացականյանը կառավարության ուշադրությունը հրավիրեց հետևյալ խնդրին. մեր հանրապետության համայնքներում կան լքված տներ, որոնց տերերը տասնյակ տարիներ շարունակ իրենց տան դուռը չեն բացում։ Տները փլվում են՝ անհարմարություն պատճառելով հարևանությամբ ապրող բնակիչներին։ Մնացականյանն այդ մասին բարձրաձայնեց բնակիչների խնդրանքով։
ԱՀ քաղաքաշինության նախարար Կարեն Շահրամանյանի կարծիքով՝ հարցի լուծումը կարելի է գտնել համապատասխան քննարկումների արդյունքում։
Պատգամավոր Վիլեն Սաֆարյանը ներկաներին իրազեկեց, որ 2019թ. պետբյուջեի քննարկման ժամանակ ՙՇարժում-88՚ խմբակցության կողմից առաջարկություն է եղել գործող ու լքված հանքավայրերի, ինչպես նաև պոչամբարների շրջակայքում էկոլոգիական ուսումնասիրությունների անցկացման համար որոշակի գումար հատկացնելու մասին։ Այդ նպատակով կառավարությունը հատկացրել է 10 մլն դրամ։ Առ այսօր ի՞նչ քայլեր են ձեռնարկվել, հարցրեց պատգամավորը՝ հավելելով, որ աշխատանքն, իր համոզմամբ, պետք է կատարվի անկախ փորձագիտական կազմակերպության կողմից, այլ ոչ թե հանքը շահագործողի կամ բնապահպանության նախարարության մասնագետների միջոցով։
Սաֆարյանի երկրորդ հարցն Արցախի Հանրապետության ատլասի վերամշակմանն ու հրատարակմանն էր առնչվում։ Պատգամավորը հարցն արծարծեց՝ հաշվի առնելով դրա քաղաքական կողմը և, ելնելով դրանից, առաջարկեց ֆինանսական միջոցներ հատկացնել։
ԱՀ բնական ռեսուրսների և բնապահպանության նախարար Ֆելիքս Գաբրիելյանն ի պատասխան առաջին հարցի՝ ասաց, որ նման միջոցառում նախատեսվել է հանրապետության տարածքի լքված հանքավայրերի արդյունաբերական թափոնների մոնիտորինգի ծրագրի շրջանակներում։ Գաբրիելյանի տեղեկատվությամբ՝ գործընթացն սկսվել է, իսկ ինչ վերաբերում է մասնագիտական մակարդակով իրականացնելուն, նախարարությունը մտադիր է օգտագործել ՀՀ բնապահպանության նախարարության այն համակարգերը, որոնք նման ուսումնասիրությունների համար տեխնիկապես օգտակար կլինեն։
Սաֆարյանը շարունակեց պնդել, որ աշխատանքը պետք է կատարի անկախ փորձագիտական կազմակերպությունը։
Երկրորդ հարցին պատասխանեց ԱՀ էկոնոմիկայի և արտադրական ենթակառուցվածքների նախարար Լևոն Գրիգորյանը։ Իր կողմից ևս ընդգծելով հարցի կարևորությունը, նախարարն ասաց, որ առաջարկությունն ընդունելի է, սակայն տարվա բյուջետային ծախսերում հատկացումներ չեն նախատեսվել։ Երկրորդ հրատարակության մեջ կատարվելիք փոփոխությունների հետ կապված՝ նշվեց, որ նախ պետք է ավարտին հասցնել գույքագրումը, որից հետո պարզ կլինի կատարվելիք աշխատանքի ծավալը։ Կփորձեն ներգրավել ռեսուրսներ, այնուհետև կհրավիրեն բոլոր շահագրգիռ կողմերին՝ ընդգրկվելու խմբագրական կազմում և ձեռնամուխ լինելու անհրաժեշտ աշխատանքների իրականացմանը։ Նախարարի հաշվարկներով՝ դա կլինի տարվա երկրորդ կեսին։

Շարունակությունը՝
հաջորդ համարում

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Thu, 18 Apr 2019 15:23:47 +0000
ԱՐՑԱԽԸ ՙԳՈՐՇ ԳՈՏԻ ՉԷ՚, ԲԱՅՑ՝ ՀԱՄԵՑԵ՜Ք http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26478-2019-04-18-15-19-58 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26478-2019-04-18-15-19-58 Մարինա ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

 Ստրասբուրգում ԵԽԽՎ գարնանային նստաշրջանը, պետք է ասել, բավականին հետաքրքիր անցավ։ Նստաշրջանի երրորդ օրը նշանավորվեց ՀՀ վարչապետի ելույթով ու Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղար Թուրբյորն Յագլանդի հետ նրա համատեղ մամուլի ասուլիսով։ Վերջինիս ընթացքում հնչեց բավականին ուշագրավ հայտարարություն, որի վրա էլ կցանկանայինք մանրամասն կանգ առնել։

Յագլանդը, մասնավորապես, հայտարարել է, որ Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների հանձնակատարը պետք է հնարավորություն ունենա աշխատելու Լեռնային Ղարաբաղում, հավելելով, որ Մարդու իրավունքների հանձնակատարի ինստիտուտը հումանիտար կազմակերպություն է։ ՙԱնընդունելի է հանձնակատարին թույլ չտալ մուտք գործել Եվրոպայի ինչ-որ տարածքներ, որտեղ ապրում է խաղաղ բնակչությունը։ ՙԳորշ գոտիները՚ պետք է բաց լինեն հանձնախմբի համար։ Այդպիսի գոտիներից մեկը Ղարաբաղն է։ Ու Եվրոպայի կառավարությունը պետք է հանդես գա հայտարարությամբ, որպեսզի այցի մանդատ շնորհվի հանձնակատարին՝ տեղերում հումանիտար մոնիտորինգ իրականացնելու նպատակով՚,- հայտարարել է ԵԽ գլխավոր քարտուղարը։
Բառացիորեն նախօրեին համանման հայտարարություն էր հնչել հենց Մարդու իրավունքների հանձնակատարի շուրթերից։ ՙՀակամարտության գոտիներում, այսպես կոչված, ՙգորշ գոտիներում՚ ապրող մարդիկ նույնպես կարիք ունեն Կոնվենցիայի (նկատի ունի Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիան - Մ.Գ.) կողմից պաշտպանված լինելու, ինչն այս պահի դրությամբ այդպես չէ։ Իմ տեսակետն այս հարցում հստակ է՝ Մարդու իրավունքների հանձնակատարը միշտ պետք է հնարավորություն ունենա այցելելու Եվրոպայի խորհրդի ցանկացած մաս, իրողությունը, սակայն, այլ է։ Այդուհանդերձ, ես փորձում եմ մուտք գործել բոլոր այդ գոտիները, որպեսզի իրականացնեմ մարդու իրավունքների պաշտպանության հետ կապված իմ աշխատանքը՚,- հայտարարել է Դունյա Միյատովիչը։ Նա նաև համոզմունք է հայտնել, որ այդ ՙգոտիներում՚ ապրող մարդիկ ՙիրենց անուշադրության մատնված են զգում, նրանց թվում է, որ ոչ ոք հետաքրքրված չէ իրենցով՚, ընդգծելով, որ այդ տարածքներ մուտք գործելու համար նա կառավարության աջակցության կարիքը կունենա, իրեն միայնակ չի հաջողվի դա անել։
Հարցն այս վաղուց է բարձրացվում, և ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ այդ այցերի համար միակ խոչընդոտն Ադրբեջանի դիրքորոշումն է։ Հայտնի է և պատճառը՝ Բաքվին բոլորովին ձեռնտու չէ, որպեսզի միջազգային պաշտոնյաներն անմիջականորեն ծանոթանան Արցախում տիրող իրավիճակին, ուղղակի կապեր հաստատեն ու դրանով իսկ պսակազերծեն այն առասպելներն ու կարծրատիպերը, որոնք Ադրբեջանը ջանադրաբար արմատավորում է թե՜ իր քաղաքացիների, թե՜ միջազգային հանրության գիտակցության մեջ։ Իսկ ամենագլխավորը՝ Ալիևին բոլորովին ձեռնտու չէ Արցախում և Ադրբեջանում մարդու իրավունքների վիճակի համեմատումը, որը միանգամից երևան կհանի կտրուկ հակասությունն ու առավել ծանրակշիռ ձևով կբարձրացնի այն հարցը, թե ինչպես է ժողովրդավարության օրենքներով ապրել ձգտող պետությունը հայտնվել ամբողջատիրական մի երկրի կազմում՝ այդտեղ հաստատված ու միջազգային կառույցների կողմից բազմիցս քննադատության ենթարկված բռնապետությամբ։
Հիշեցնենք նախապատմությունը։ Անցյալ տարվա աշնանը ԵԽԽՎ-ն ընդունել էր ՙՄարդու իրավունքների մոնիտորինգային առաքելությունների անսահմանափակ մուտքը ԵԽ անդամ երկրների տարածքներ, այդ թվում՝ ՙգորշ գոտիներ՚ անունը կրող բանաձև։ Փաստաթղթին դեմ էր քվեարկել, բնականաբար, միայն ադրբեջանական պատվիրակությունը։ Բանաձևի հիմնական նպատակն էր հայտարարվել իրավապաշտպանական մոնիտորինգի գործիքների ներդրումը չճանաչված պետություններում (ՙգորշ գոտիներում՚), այդ թվում և Լեռնային Ղարաբաղում։ Ավելի վաղ՝ 2018թ. փետրվարին, Եվրախորհրդարանի 16 անդամներ նամակով դիմել էին ԵՄ արտաքին հարցերով գերագույն հանձնակատար Ֆեդերիկա Մոգերինիին, որտեղ հարց էին ուղղել, թե ինչո՞ւ Հարավային Կովկասի հարցերով հատուկ ներկայացուցիչներն ու ԵՄ պաշտոնատար այլ անձինք երբևէ չեն այցելել Լեռնային Ղարաբաղ։ Պատգամավորները հետաքրքրվել են նաև, թե որքանով է ԵՄ ղեկավարությունը հաշվի առնում Լեռնային Ղարաբաղի ձայնը։
Նույն այդ օրերին տարածաշրջանում ԵՄ նորանշանակ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Քլարը Բաքվում հաղորդել է, որ ՙհակամարտության մեջ ներքաշված շրջաններ նախատեսում է այցելել հնարավորինս շուտ, որպեսզի իր ներդրումն ունենա հակամարտության հումանիտար հարթությունը դիտարկելու գործում։ Մի կողմ թողնելով օգտագործված ձևակերպումները, նշենք, որ Քլարը դեռևս այդպես էլ չի հասել Արցախ, թեև արդեն ավելի քան մեկ տարի է անցել։ Պատճառները կռահելը դժվար չէ, հաշվի առնելով, որ ավելի վաղ նման ցանկություն էին հայտնել միջազգային կառույցների, այդ թվում՝ Եվրամիության, Եվրոպայի խորհրդի և ՄԱԿ-ի այլ բարձրաստիճան ներկայացուցիչներ։ Բայց` նույնքան ապարդյուն։ Այսպես, 2016թ. ԵԱՀԿ Հարավային Կովկասի հարցով ԽՎ հատուկ ներկայացուցիչ Կրիստիան Վիգենինը խոստովանել է. ՙԽաղաղարար գործընթացին մասնակցող անձանց համար կարևոր է ծանոթանալ իրավիճակին տեղում։ Ես պատրաստ եմ այցելել Լեռնային Ղարաբաղ, եթե համապատասխան խողովակները կազմակերպեն այդ այցը՝ Բաքվի ու Երևանի պաշտոնատար անձանց համաձայնությամբ՚։ Ընդգծենք, որ ապրիլյան իրադարձություններից անմիջապես հետո Վիգենինը հաղորդել էր, որ ՙշուտով կիրականացնի այդ այցը՝ ընդսմին հետևելով որոշակի պայմանների և, իհարկե, Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի հետ համագործակցության շրջանակներում՚։ Կարելի է վստահորեն պնդել, որ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի հետ համագործակցությունը բերեց նրան, որ այցն այդպես էլ չկայացավ։
Ավելի վաղ՝ 2017թ. մայիսին, Եվրոպայի հարցերով Գերմանիայի պետնախարար Միխայել Ռոտը հայտարարել էր. ՙԺամանակն է Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների լիազորին ու մոնիտորինգային մյուս ինստիտուտներին այդ տարածաշրջաններ անսահմանափակ մուտքի թույլտվություն տրամադրել։ Դա վերաբերում է նաև այլ տարածքների, որտեղ Եվրոպայի խորհուրդը մինչ օրս այդպես էլ մուտքի իրավունք չունի՝ լինի դա Աբխազիան ու Վրաստանին պատկանող Հարավային Օսիան, Մերձդնեստրը կամ Լեռնային Ղարաբաղը։ Մենք կոչ ենք անում գլխավոր քարտուղար Յագլանդին՝ վճռականորեն շարունակել ջանքերն այդ ուղղությամբ՚։ Վերջապես, 2016թ. սեպտեմբերին Մարդու իրավունքների գծով ՄԱԿ-ի գերագույն հանձնակատար Զեյդ Ռաադ ալ Հուսեյնը, ապրիլյան դեպքերի համատեքստում անդրադառնալով այդ խնդրին, նշել է. ՙԻմ գրասենյակը մինչ օրս չի կարողանում մուտք գործել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտի, այդ թվում՝ ապրիլյան իրադարձություններից հետո՚։ Նույն այդ Թուրբյորն Յագլանդն այն ժամանակ հայտարարել էր, որ ԵԽ-ն որևէ տեղեկություն չունի ղարաբաղյան հակամարտության գոտում մարդու իրավունքների մասին։
Այժմ մենք ունենք Եվրոպայի Խորհրդի բարձրաստիճան ներկայացուցիչների՝ Մարդու իրավունքների հանձնակատարի և Գլխավոր քարտուղարի երկու բացարձակ միանշանակ հայտարարություններ այն մասին, որ ՙանընդունելի է հանձնակատարին թույլ չտալ ինչ-որ տարածքներ, որտեղ ապրում է խաղաղ բնակչությունը՚։ Ու թեև Յագլանդը չի մատնանշում այն երկիրը, որը խոչընդոտում է այցերին, պարզ է, որ այս խոսքերը հասցեագրված են Ադրբեջանի ղեկավարությանը։ Քանի որ Արցախի ղեկավարությունը բազմիցս հայտարարել է, որ պատրաստ է և բաց ցանկացած մակարդակի շփումների համար և կարող է միայն ողջունել նման այցերը։
ՙՆման կարգի հայտարարությունները կարևոր քայլեր են Արցախի և միջազգային կառույցների, տվյալ դեպքում՝ Եվրոպայի խորհրդի միջև կապեր հաստատելու գործընթացում՚,- ՙԳոլոս Արմենիի՚-ին տված հարցազրույցում նշել է ԱՀ նախագահի մամուլի քարտուղար Դավիթ Բաբայանը։ -Իհարկե, մեզ համար անընդունելի է ՙգորշ գոտիներ՚ ձևակերպումը, քանի որ Արցախը բոլոր պետությունների համար բաց պետություն է՝ զարգացած տեղեկատվական ցանցով ու ցանկացած տիպի հաղորդակցության համար հասանելի՚։ Այդուհանդերձ, նրա խոսքով, եվրոպացիների մոտեցումներում փոփոխություններն ակնհայտ են, ինչը Ստեփանակերտը դրական է գնահատում։ ՙԹող այցելեն, մենք թաքցնելու բան չունենք, մենք միշտ պատրաստ ենք հյուրեր ընդունել Եվրոպայից` ցանկացած մակարդակով։ Դա օգտակար կլինի և՜ մեզ, և՜ միջազգային հանրությանը, որը կարող է իրավիճակին ծանոթանալ տեղում, ստանալ օբյեկտիվ ու ամբողջական պատկերացում և այն համեմատել Ադրբեջանում տիրող իրավիճակի հետ։ Հենց դա է պատճառը, որ, ամեն անգամ, երբ խոսք է գնում նման այցերի մասին, Բաքվում իսկական հիստերիա է բարձրանում։ Եվս մեկ անգամ ընդգծեմ՝ մենք միայն կողմ ենք շփումների ընդլայնմանն ու ուղղակի կապերին, մենք պատրաստ ենք հաղորդակցվել, քննարկել ու բանավիճել՚,- ընդգծել է Դ. Բաբայանը։
Կասկած չկա, որ միջազգային պաշտոնատար անձանց նման հայտարարություններից յուրաքանչյուրը, լինի դա ԵԽ, ԵՄ, կամ ՄԱԿ, անխուսափելիորեն մոտեցնում է այն օրվան, երբ Արցախը նրանց և ողջ աշխարհի համար կդառնա ոչ թե ՙգորշ գոտի՚, այլ հրաշալի և զարգացող երկիր, որն ապրում է իր, թող որ տագնապալի, բայց լիարժեք կյանքով, որտեղ մարդու իրավունքները նույնքան կարևոր նշանակություն ունեն, որքան մյուս վայրերում, բայց որտեղ ժամ առ ժամ սպառնալիքի տակ է հայտնվում նրանց այդ իրավունքներից հիմնականը՝ ապրելու իրավունքը։ Իսկ բազմիցս արտահայտված մտադրությունների իրականացումը կախված է նրանից, թե նույն Եվրամիության ղեկավարները, վերջապես, կհամարձակվեն ընտրություն կատարել մի կողմից սեփական արժեքների, մյուս կողմից` նավթային շահերի ու այլ շահադիտական նկատառումների միջև։
Վերջապես վերջին հանգամանքը։ Քանի որ և՜ Յագլանդը, և՜ Միյատովիչը վկայակոչում են ԵՄ անդամ պետությունների կառավարությունների դիրքորոշումը, աշխատելու լայն դաշտ ունեն այստեղ և հայկական դիվանագիտությունն ու լոբբինգով զբաղվող կազմակերպությունները, որոնք պարտավոր են հասնել նրան, որ այդ դիրքորոշումը փոխվի՝ հօգուտ նախևառաջ մարդու իրավունքների ու միջազգային կոնվենցիաների։


www.golosarmenii.am

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Thu, 18 Apr 2019 15:19:30 +0000
ԱՐՎԵՍՏՆԵՐԻ ՈՒ ԱՐՀԵՍՏՆԵՐԻ ՔԱՂԱՔԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26477-2019-04-18-14-58-19 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/26477-2019-04-18-14-58-19 ԱՐՎԵՍՏՆԵՐԻ ՈՒ ԱՐՀԵՍՏՆԵՐԻ ՔԱՂԱՔԸ
Սրբուհի ՎԱՆՅԱՆ

 Այսպիսին էր Շուշին 27 տարի առաջ` ազատագրումից հետո: Տղաներն իրենց պարտքը կատարել էին` Շուշին նորից հայկական է: Հայոց հնամյա քաղաքը վերականգնվում է, նրա ազգային դիմագիծը պահելու պարտավորությունն արդեն սերունդների վրա է: 

Չնայած պատերազմի հետքերը դեռ լրիվությամբ վերացված չեն, և քաղաքի փողոցներով քայլելիս ավերակները հիշեցնում են այդ մասին, պետք է նկատել, որ ներկայիս Շուշին արդեն այլ է և լրիվությամբ տարբերվում է 90-ականների և 2000-ականների բերդաքաղաքից: Այլ են նաև այստեղ ապրող մարդիկ: Շուշիում բահ ու քլունգի ծլնգոց և աշխատող շինարարական տեխնիկայի ձայն հիմա ավելի հաճախակի կարելի է լսել, մեքենաների շարժ կա, լվացքի պարանների առատություն` չորացող սպիտակեղենով: Այստեղ թանգարաններն այցելուների են սպասում, հյուրանոցի աշխատողը գրանցում է ժամանած հերթական զբոսաշրջիկին: Այստեղ մանուկների ժպիտներ կան, աշխատանքից հետո հանգստացող վարպետներ, որ աշխույժ զրույցի են բռնվել վերջին նորությունների շուրջ: Շուշիում այսօր կյանք կա, դա այնտեղ ապրողների, այն վերանորոգողների, ծրագրերի համար գումարներ հատկացնողների, Շուշին սիրողների ու նրա ճակատագրով մտահոգ մարդկանց ձեռքբերումն է:

Բարեկարգվող Շուշին
ՙՎերջին 8 տարում Շուշին անճանաչելիորեն փոխվել է։ Կարծում եմ` դա տեսանելի է նաև անզեն աչքով: Արցախի կառավարությունը հատուկ ուշադրության է արժանացնում Շուշին, և այդ ուշադրությունը հիմնավորված է։ Այն մեր անկախ հանրապետության դեմքն է, մեր հաղթանակների խորհրդանիշը, եթե կուզեք` մեր պատիվը՚,- զրույցի ընթացքում ասաց շրջանի վարչակազմի ղեկավար Վլադիմիր Կասյանը:
Բարեկարգման և վերակառուցման նպատակով բերդաքաղաքին պետբյուջեից վերջին տարիներին յուրաքանչյուր տարի շուրջ 1մլրդ 800 մլն դրամ գումար է հատկացվում: Դատելով շինարարության ծավալներից` ներդրումներ կատարվում են ոչ միայն պետական միջոցներից: Միայն վերջին մեկ տարվա ընթացքում ավելի քան 5կմ ճանապարհ է բարեկարգվել և ասֆալտապատվել, դրան զուգահեռ կառուցվել են համապատասխան բոլոր ենթակառուցվածքները` ջրագծեր, ջրահեռացման համակարգ, լուսավորություն և այլն:
Պետության կողմից շրջանին հատկացված ֆինանսական միջոցների հիմնական մասը նպատակաուղղվել է հենց քաղաքի ծրագրերի կենսագործմանը։ Համայնքներում, որոնք, ճիշտ է, շատ չեն` ընդամենը յոթը, քիչ ներդրումներ են կատարվել։ ՙԻնչը , իհարկե, համայնքներն անտեսելու նշան չէ. շրջանի բոլոր բնակավայրերն ապահովված են կենսական նշանակության ենթակառուցվածքներով ու կենսապայմաններով: Բոլոր գյուղերն ունեն դպրոց, համայնքապետարան, մշակույթի տուն, ապահովված են ջրով, էլեկտրաէներգիայով, ճանապարհները բանուկ են, գործում է տրանսպորտ: Պարզապես Շուշիում անելիքները շատ են, դրա համար էլ այսօր առավելապես քաղաքին ենք ուշադրություն դարձնում՚,-պարզաբանեց շրջվարչակազմի ղեկավարը:
Ներկայում բարեկարգման աշխատանքներ են ընթանում շրջկենտրոնի տարբեր թաղամասերում։ Ասֆալտապատում են իրականացրել, ինչպես շուշեցիներն են ասում, ՙներքին թաղից՚ մինչև շրջանային հիվանդանոց ընկած տարածքում, որը գտնվում է քաղաքի ծայրամասում: Բարեկարգվել են հիվանդանոցի շրջակա փողոցները։ Հախումյան փողոցում, որտեղ կա 3 բարձրահարկ շենք, բարեկարգվում են բակերը, փողոցները։ Բակերի բարեկարգման ծրագիրը շարունակական բնույթ է կրելու։
Շուշիի բարեկարգման գործընթացն ինքն էլ յուրահատուկ մոտեցում է պահանջում. հնարավորինս պետք է պահպանվեն նրա ուրույն ոճը, քաղաքի դիմագիծը: Իհարկե, միշտ չի ստացվում, հաճախ հին շենքերի կամ փողոցների նախկին տեսքի վերականգնման հաշվարկներն իրենց պահանջներն են թելադրում, որոնց հետ ստիպված են լինում հաշվի նստել, բայց, ամեն դեպքում, փորձում են առավել արդյունավետ տարբերակ գտնել:

Շրջվարչակազմի շենքի մոտից, հայտնի ՙԹուրքական բաղնիքներ՚-ից քիչ ներքև սկսվող նեղլիկ փողոցում, պահպանվել են Շուշիին հատուկ ճարտարապետության նշխարներ` կամարաձև պատուհաններ, դարպասներ, անտաշ քարից շինություններ: Փողոցը մոտ ապագայում կսալապատվի, կմաքրվի ավերակներից, կվերականգնվեն շինությունները` վերածվելով փոքրիկ արվեստանոցների, արհեստանոցների, կրպակների ու խանութների` դուքանների: Այն կհիշեցնի հին Շուշին` հայկական արվեստների ու արհեստների քաղաքը, և կդառնա զբոսաշրջիկների սիրելի վայրերից մեկը:
Շուշիում ավերակներ, ինչպես նշել ենք, դեռ կան: Դրանք որոշակիորեն աղավաղում են բարեկարգվող քաղաքի տեսքը և իրականում խնդիր են հանդիսանում քաղաքի իշխանությունների համար: Բանն այն է, որ քաղաքի բոլոր տարածքները, այդ թվում և անշարժ գույքը, սեփականաշնորհված են: Տերերի մի մասն այստեղ չի բնակվում, մի մասն ավերակներից ազատվելու ցանկություն կամ հնարավորություն դեռ չունի: Քաղաքապետարանն ազդեցության մեխանիզմներ առայժմ չունի, և ավերակները դեռ ապրում են` հիշեցնելով անցած պատերազմի մասին:
Բազմահարկ շենքերին հարող տարածքներում ավերակներ չկան: Բացառություն է կազմում մեկը, որի 46 բնակարանի վերանորոգման ծրագիրը մշակման փուլում է. դրանք կտրամադրվեն բազմազավակ` 5 և ավելի երեխաներ ունեցող ընտանիքների, որոնց թիվը Շուշիում 19 է, բայց ավելանալու միտումներ ունի: Նշված շենքից բնակարաններ կստանան նաև երկկողմանի ծնողազուրկ երեխաները և զոհվածների ընտանիքները։ Ուսումնասիրություններ են տարվում նաև բնակարանային խնդիր ունեցող սոցիալական այլ խմբերի շրջանում` նրանց ևս ազատ բնակարաններից հատկացնելու նպատակով:

Շուշին կունենա
մաքուր ջուր


Շրջկենտրոնը խնդիրներ դեռ շատ ունի: Բայց առաջնայինն այստեղ խմելու ջրի որակի բարելավումն է: Անձրևային եղանակներին ծորակներից կեղտաջուր է հոսում, ինչը, բնականբար, հնարավոր չի լինում օգտագործել, չնայած նրան, որ քաղաք մտնող ջուրը Քիրսի զուլալ աղբյուրներից է գալիս: Վլադիմիր Կասյանը հավաստիացնում է` Շուշին կունենա մաքուր ջուր: Եվ այդ օրը հեռու չի: Արդեն մի քանի տարի է, ինչ քաղաքի բնակիչներին շուրջօրյա ջրամատակարարմամբ ապահովելու ուղղությամբ աշխատանքներ են ընթանում, վերակառուցվում է քաղաքի ներքին ջրատար ցանցը: Քաղաքը պայմանականորեն բաժանվել է 4 գոտու, որի 3/4-ում այդ գործընթացն ավարտված է: Այսօրվա դրությամբ աշխատանքներ են ընթանում 4-րդ գոտում, որը քաղաքի ծայրամասային հատվածն է։ Խոստանում են` մինչև տարեվերջ բոլոր շուշեցիները կունենան շուրջօրյա ջուր: Ինչ վերաբերում է ջրի որակին, ապա պետք է նշել, որ արդեն 2 ամիս է ինչ սկսված է քաղաքի ֆիլտրկայանի շինարարությունը: Նախատեսվում է այն ավարտել սեպտեմբերին։ Ծրագրի շրջանակներում կառուցվում է երկու ջրամբար` 1000 խոր.մ տարողությամբ: Դրա շահագործմամբ հիմնովին կլուծվի նաև Շուշի քաղաքի խմելու ջրի որակի խնդիրը։
Շուշիում առաջնահերթ լուծում պահանջող հարցերից մեկն էլ գործազրկությունն է: Խնդիրը երկու կողմ ունի. կա 

աշխատանք, որը չեն ուզում անել, հիմնականում սպասարկման ոլորտում, և կան գործազուրկներ, որոնք համապատասխան աշխատանք չեն գտնում: Այս հարցի լուծումները շրջանի ղեկավարությունը դեռ չունի: Մինչդեռ զբաղվածության խնդրի լուծումը կարևոր ազդակ կլինի ինչպես ծնելիության խթանման, այնպես էլ մի շարք այլ հիմնախնդիրների լուծման ու քաղաքի զարգացման համար:

Կրթամշակութային Շուշին


Շուշիի` որպես հայկական կրթամշակութային օջախի վերականգնումը, պետության ռազմավարական նպատակներից է, և պատահական չէ, որ մի շարք կրթական ու մշակութային կենտրոններ, այդ թվում և Մշակույթի, երիտասարդության հարցերի ու զբոսաշրջության նախարարությունը տեղափոխվել են այստեղ: Միջին մասնագիտական և բարձրագույն կրթության որոշ հաստատություններ ևս տեղակայվել են բերդաքաղաքում, որոնք ուսանողներին առաջարկում են կրթության լավագույն պայմանները: Դրանցից Եզնիկ Մոզյան արհեստագործական ուսումնարանն ուսուցման գործընթացը կազմակերպում է ֆրանսիական մոդելով: ի դեպ, ուսումնարանի աշկերտների միջոցով Շուշիում նույնիսկ շինարարություն են իրականացնում: Գործում են հումանիտար քոլեջ, երաժշտական դպրոց, մանկապատանեկան ստեղծագործության կենտրոն, Տեխնոլոգիական համալսարան (վերջինս ունի քիմիական և Ֆիզիկայի լաբորատորիաներ, որտեղ գիտական կարևոր փորձարկումներ են արվում): Գյուրջյան կիրառական արվեստի ինստիտուտը լավ առաջարկներ ունի արվեստով հրապուրվածների համար: Արվեստասերները հաճախ են լինում նաև Նարեկացի արվեստի միությունում, որը հաճախ է հանդես գալիս հետաքրքիր նախաձեռնություններով: Ի դեպ, նման հաստատությունների տեղակայումը և ուսանողների ներկայությունը բավականին աշխուժացրել են քաղաքի կյանքը:
Տարիներ առաջ քննարկվում էր դատական համակարգը Ստեփանակերտից Շուշի տեղափոխելու հարցը, այդ նպատակով նույնիսկ հարմարավեր շենք էր կառուցվում: Տեղեկացանք, որ շինարարական աշխատանքները դադարեցվել են. համակարգը տեղափոխելն առայժմ հարցեր է ծնում. պատճառաբանվում է, որ քաղաքացիների համար լրացուցիչ անհարմարություններ կարող են առաջանալ:
Ներկայացնելով Շուշին, չի կարելի չխոսել գործող թանգարանների, հյուրանոցների մասին, որոնք Արցախ եկած տուրիստին անպայման ձգում են: Շուշին ինքը թանգարան է բաց երկնքի տակ, և պատահական չէ, որ զբոսաշրջիկների համար այն Արցախի թիվ 1 այցելության վայրն է։ Տուրիստների ստույգ թվի մասին հաշվարկներ չկան, բայց այն բավարար է, որպեսզի Շուշիում գործող հյուրանոցներն ու թանգարանները տարեշրջանին մեծաթիվ այցելուներ ունենան: Հյուրանոցներից ստացված տեղեկությունների համաձայն` այս տարի մայիսից մինչև հոկտեմբեր Շուշիի բոլոր հյուրանոցների ու հյուրատների համարներն ամրագրված են:

Շուշին`
մեկ տասնամյակ անց


Շուշին այսօր ավելի քան 5000 բնակիչ ունի։ Ինչպիսի՞ն կլինի այն մեկ տասնամյակ հետո: Ինչպիսի՞ն կցանկանայինք տեսնել այն: Այս մասին շրջվաչակազմի ղեկավարն իր պատկերացումներն ունի. ՙՄեր շրջանն ընդհանրապես չի կարելի համեմատել Արցախի մյուս վարչատարածքային միավորների հետ. այն շատ աղքատ է վարելահողերով, չունի գյուղատնտեսական ռեսուրս։ Չունենք այգիներ հիմնելու, բանջարաբոստանային մշակաբույսեր և ցորեն արտադրելու հնարավորություն։ Շուշիի որոշ գյուղեր ընդամենը մեղվաբուծությամբ և անասնաբուծությամբ կարող են զբաղվել, քանի որ հազարավոր հեկտար արոտավայրեր և խոտհարքեր ունենք: Մեղվաբուծությունը լայն կիրառություն ունի Բերդաձորի ենթաշրջանում, որը միշտ աչքի էր ընկնում իր անարատ մեղրով։ Մինչև 3500 փեթակ կա այնտեղ, իրացման հետ կապված խնդիրներ չունեն։
Ինչ վերաբերում է քաղաքին, ապա խորհրդային ժամանակներից այն առողջարանային գոտի էր, ակտիվ գործում էին արհմիությունները, կարողանում էին ԽՍՀՄ ամբողջ տարածքից հանգստացողներ և բուժվողներ ուղեգրել այստեղ։ Իհարկե, այդ գործելաոճը ներկայում կիրառելի չէ։ Մենք պետք է ամեն ինչ անենք, որ Շուշին դառնա զբոսաշրջային կենտրոն, քանի որ այն իսկապես թանգարան է բաց երկնքի տակ և աշխարհին կարող է ներկայանալ իր մշակութային անցյալով: Ինչու չէ` նաև ներկայով:
Եթե մասնավոր հատվածն էլ սկսի ակտիվ ներդրումներ կատարել, այն ավելի կբարգավաճի։ Տարիներ անց պատկերացնում եմ, որ Շուշին լինելու է մոտ 10-հազարանոց բնակչությամբ ծաղկուն բնակավայր, կոկիկ, մաքուր և բարեկարգ, որն աշխարհին ասելիք է ունենալու. աշխարհի տարբեր ծայրերից մարդիկ կգան ճանաչելու այն, ծանոթանալու արցախյան մշակույթին ու կենցաղին՚։

Ի դեպ, մասնավոր ներդրումների աղբյուրներն արդեն ուրվագծվում են. հենց ՄԵՀԶ նախարարության շենքի դիմաց ռուսաստանաբնակ գործարարներից մեկը զբոսաշրջային կենտրոն է կառուցում: Այնտեղ կլինեն հյուրանոցներ ու ռեստորան, կներկայացվեն արհեստի տարբեր ճյուղեր, արցախյան խոհանոցի կերակրատեսակներ: Շուշիից Ստեփանակերտ նախատեսվում է ճոպանուղի կառուցել` դարձյալ ռուսաստանաբնակ գործարարի ֆինանսավորմամբ: Ծրագիրը նախագծման փուլում է։ Աշխատանքները, հավանաբար, կսկսվեն 2020 թվականին։

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Thu, 18 Apr 2019 14:51:09 +0000
ՆՐԱՆ ՀԻՇԵԼԸ ԲՈԼՈՐԻՍ ՊԱՐՏՔՆ Է http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26476-2019-04-18-14-43-42 http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/26476-2019-04-18-14-43-42 ՆՐԱՆ ՀԻՇԵԼԸ ԲՈԼՈՐԻՍ ՊԱՐՏՔՆ Է
Նունե ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

 Մեզանում շատ չեն կանայք, ովքեր իրենց կենսակերպով, գործունեությամբ, համարձակությամբ և հասարակության առջև ունեցած պատասխանատվությամբ նպաստել են քաղաքացիական հասարակության ձևավորմանն ու կայացմանը, մեծ ու անգնահատելի դերակատարում ունեցել ոչ միայն Արցախյան շարժման, այլև նախորդած ստորագրահավաքի և շրջաններից Մոսկվա հղվող նամակների կազմման գործում: Այդ փոքրաթիվ կանանցից էր Նելլի ԿԱՍՊԱՐՈՎԱՆ, ում հադրութցիները վերջին հրաժեշտն են տվել նախորդ տարվա վերջին օրը: Թերևս նաև Ամանորի թոհուբոհն էր պատճառը, որ մի տեսակ աննկատ մնացին հերոսական այդ կնոջ անժամանակ մահն ու թաղումը: 

Նրա մասին խոսելիս տարեց հադրութցիները շատ հաճախ ասում էին ՙհերոսի աղջիկը՚. հայրը` Աշոտ Կասպարովը, Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին աչքի էր ընկել որպես խիզախ օդաչու և Խորհրդային Միության հերոսի բարձր կոչման արժանացել:
Ն. Կասպարովան ծնվել է 1953թ. Բաքվում, երրորդ դասարանում էր, երբ հայրն ընտանիքով որոշում է տեղափոխվել հարազատ շրջան: Միջնակարգն ավարտել է Հադրութում, հետո գերազանցությամբ ավարտել ԵրՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը: Կյանքի մեծ մասը նվիրել է հարազատ դպրոցին: Մինչ այդ նաև Հադրութի կոմերիտմիության շրջկոմում է աշխատել, եղել է շրջկենտրոնի պիոներական տան տնօրենը: Ամենուր, ուր աշխատել է, կյանքն ասես ինքնաբերաբար ավելի հագեցած ընթացք է ձեռքբերել՝ հարստանալով հետաքրքիր միջոցառումներով ու մշակութային իրադարձություններով: Հադրութի ՙՈւրախների և հնարամիտների ակումբը, որը 80-ականներին ոչ միայն մարզում էր անմրցելի, շատ դեպքերում նաև նրա սուր հումորի շնորհիվ էր առանձնացել: Բոլորի համար, ովքեր աշակերտել են նրան, Ն. Կասպարովան ոչ միայն ուսուցչուհի էր, այլև կենդանի ուղենիշ, մեկը բացարձակ անկաշառ այն եզակիներից, ովքեր պատրաստ են ապրել՝ առանց զոհելու սեփական սկզբունքների հյուլե անգամ: Երբեմն թվում էր, թե նա ոչ այս դարից է, ոչ այս աշխարհից` նման 19-րդ դարի ազատասեր դեկաբրիստներին, որոնց մասին սիրում էր պատմել աշակերտներին: Նրա համար նեղանձնականն ու կենցաղայինը միշտ պակաս կարևոր էին, քան իր հայրենիքի ազատությունը, ավելի ճիշտ՝ հայրենիքի ազատությունն ու արդար աշխարհակարգը հենց նրա անձնական տարածքն էին:
ՙՌուսաց լեզու և գրականություն էր դասավանդում, սակայն նրա դասերին մենք աշխարհն էինք ճանաչում: Տաղանդավոր էր ամեն ինչում, նկարում էր հիանալի, կարող էր ժամերով խոսել համաշխարհային մշակույթից, ճարտարապետությունից: Իսկական մանկավարժ էր և իր դասարանի յուրաքանչյուր երեխայի ծնողներից լավ էր ճանաչում: Ազգասեր էր, դեռ մինչև Շարժումն էր այդպիսին, դպրոցից դուրս պիտի գրական հայերենով բարևեինք, թե չէ` կկանգնեցներ, ամոթանք կտար՚-պատմում է նախկին աշակերտուհին` Հադրութի մանկապատանեկան ստեղծագործության կենտրոնի փոխտնօրեն Նադեժդա Սարգսյանը: Արցախյան շարժումը սուրբ գործ դարձավ Ն. Կասպարովայի համար, ընտանիքը` ամուսինն ու երկու որդիները մեքենայորեն մղվեցին երկրորդ պլան, ու դա շատ բնական ու հասկանալի էր բոլորի համար: 88-ի փետրվարին` շրջանի համար պատմական այդ օրերին կոչերից խզված ձայնով օր ու գիշեր փողոցում էր, իր ձեռքով պլակատներ էր գրում, տալիս ցուցարարների ձեռքը, համախմբելու, հույս ներշնչելու զարմանալի ձիրք ուներ, շրջանի գրեթե բոլոր կանայք, ավագ դպրոցականները միշտ իր կողքին էին: 1988-89թթ. երբ շրջանի ամենավտանգավոր` օրեցօր լկտիացող ադրբեջանցիներով բնակեցված Տողի միջնակարգ դպրոցի հայկական բաժինը ռուսերենի ուսուցչուհի չէր գտնում, կես տարով նրա դպրոցում հայտնվելն իսկական մարտահրավեր էր ադրբեջանցի տնօրենին ու հանկարծահաս նվեր բաժնի մանկավարժական կոլեկտիվին ու երեխաներին:
Պատմում է Շարժումը Հադրութում նախապատրաստողներից մեկը` Գագիկ Ավանեսյանը. ՙՆելլին իսկապես եզակի կին էր: Նա մեզ հետ էր դեռ 1986-ի սկզբին, երբ ստորագրահավաք էինք իրականացնում Հայաստանի հեռուստահաղորդումները դիտելու հնարավորություն ստանալու համար: Ասեմ, որ 1976թ. նա նաև դասավանդել է ինձ: Մի քանի ամսով, փոխարինել է մեր հիմնական ուսուցչին, փոխարինել է այնպես, որ ամբողջ դասարանով հետո խնդրում էինք տնօրենին, որ նա շարունակի մեզ դասավանդել: Կարող եմ ասել, որ շատերիս աշխարհայացքի ձևավորման, սեփական դիրքորոշումն անվարան արտահայտելու գործում մեծ է նրա մասնակցության բաժինը: Նելլիի մեջ վախ ասվածը բացակայում էր: Իսկապես այդպիսին էր: Կարող էր նահանջել, բայց երբեք գործարքի չգնալ: Փետրվարյան առաջին ցույցի օրը, երբ Ստեփանակերտից եկել էին ՙհանգստացնելու՚ հադրութցիներին, դարձյալ ամենահամարձակն էր, շատերին էր ՙտեղը դնում՚ իր կոշտ գնահատականներով: Չէր վախենում իր կարծիքն արտահայտելուց, ամեն պնդումին միշտ հակափաստարկներ ուներ:
Երբ խաղաղ ցույցերին հաջորդեցին ինքնապաշտպանական մարտերը, նորից առաջին շարքում էր, առաջին ջոկատին անդամագրվեց: 1992-ի հունվարի 27-ին շրջկենտրոնի մատույցներում ընթացող մարտերում երեք վիրավոր ունեինք, ինքն էր առաջին բժշկական օգնություն ցուցաբերում: Ասեմ, որ այդ օրը Նելլին կարող էր զոհվել: Բուժակի հետ բլինդաժում վիրավորին էին վիրակապում, ես հեռվից ճանապարհն էի հսկում, հանկարծ նկատեցի, որ թիկունքից ադրբեջանցի է դարանակալել ու նշանառության է վերցրել վիրակապողին, իմ անկանոն կրակահերթից դա խուճապահար նահանջում է: Պատերազմը կնոջ տեղ չէ, իհարկե, բայց Նելլիի ներկայությունն ամեն տեղ բնական էր ընկալվում՚:
ՙԵրբեք որևէ պաշտոնի չհավակնեց, մնաց որպես քաղաքացիական հասարակության ակտիվիստ՚,- ասում է Հադրութի մանկապատանեկան ստեղծագործության կենտրոնի տնօրեն Իրա Թամրազյանը: - Շրջանի յուրաքանչյուր խնդիր իր հոգսն էր, յուրաքանչյուր կարիքավորի համար պատրաստ էր դռներ բախել, նա ակտիվ մարդու սեփական չափանիշն ուներ, շատ էր գնահատում հետաքրքրվածության, կամավորության ու մասնակցության կարևորությունը հասարակական հիմնախնդիրների լուծման գործում: Զինվորական հոր հզոր գենետիկ ջիղը փոխանցվել էր. չէր խուսափում կոշտ արտահայտություններից, անգամ հարազատների հանդեպ խիստ էր, պահանջկոտ ու արդարացի՚:
Անշրջահայացության հասնող համարձակություն ունեցող անհատներին սովորաբար շատերը չեն սիրում: Նմաններին հոդվածներ, հաղորդումներ նվիրելը ևս դժվար գործ է: Պատահում է, որ նրանց չլինելուց հետո անգամ երբեմնի ընկերները այնքան էլ մեծ սիրով չեն անդրադառնում այդ մարդկանց ապրած կյանքին: Ցավոք, այսպես էր նաև Ն. Կասպարովայի պարագայում. Հադրութում եղան նախկին ընկերներ, ովքեր պարզապես հրաժարվեցին խոսել նրա մասին:
Նելլի Կասպարովան կյանքին հրաժեշտ տվեց տարեմուտին. ամանորյա եռուզեռի մեջ ՙթաղում՚ բառը դժվար է տեղավորվում, և շատերը ուշք չդարձրին, որ կորցրել են բացառիկ մարդու, և կորցրել է ոչ միայն Հադրութը, այլև ողջ քաղաքացիական հանրույթ կոչվող հատվածը: Մինչդեռ Նելլի Աշոտովնային (այսպես էին նրան դիմում բոլոր հադրութցիները) հիշելը բոլորիս պարտքն է, որովհետև նա իր ողջ կյանքով մեզ սովորեցրել է ոչնչի հետ չփոխանակել սեփական ազատության զգացումը, իսկ դա շատ կարևոր ուղերձ է:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Բանակ Thu, 18 Apr 2019 14:41:10 +0000
ՆԱ ՄԵԾՈՒԹՅՈՒՆ ԷՐ, ՈՐԻՆ ՊԵՏՔ Է ՁԳՏԵԼ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/26475-2019-04-18-14-38-27 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/26475-2019-04-18-14-38-27 ՆԱ ՄԵԾՈՒԹՅՈՒՆ ԷՐ, ՈՐԻՆ ՊԵՏՔ Է ՁԳՏԵԼ
Սուսաննա ԲԱԼԱՅԱՆ

 Հուշ-երեկո` նվիրված Վագիֆ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ հիշատակին

Համառոտ` Վագիֆ Գրիգորյանի կյանքի և գործունեության մասին: Ծնվել է 1954 թվականին Ստեփանակերտում: Սովորել է թիվ 6 միջնակարգ դպրոցում, միաժամանակ ուսում է ստացել երաժշտական դպրոցում, կլարնետի բաժնում: 1971-75 թթ. սովորել է Ստեփանակերտի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական ուսումնարանի փողային գործիքների բաժնում, կլարնետահարի մասնագիտությամբ: 1975-80 թթ. սովորել է Բաքվի պետական կոնսերվատորիայում` միաժամանակ 1977-78-ին աշխատելով Բաքվի օպերայի և բակետի պետական նվագախմբում: 1979-ին մասնակցել է Բաքվում կայացած փողային գործիքների վրա կատարողների Առաջին անդրկովկասյան մրցույթին և արժանացել դափնեկրի կոչման:
Կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո անմիջապես աշխատանքի է անցել Ստեփանակերտի երաժշտական ուսումնարանում, որտեղ էլ մանկավարժական գործունեությամբ զբաղվել է մինչև իր կյանքի վերջին օրերը:
Մանկավարժական իր գործունեության ընթացքում թողարկել է մի քանի տասնյակ մասնագետներ, ովքեր այսօր աշխատում են հանրապետության տարբեր երաժշտական կոլեկտիվներում, իսկ լավագույնները հանրապետական և միջազգային տարբեր մրցույթներում արժանացել են մրցանակների:
Ապրիլի 4-ին Ստեփանակերտի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական քոլեջի մեծ դահլիճում տեղի ունեցավ հուշ-երեկո` նվիրված քոլեջի բազմավաստակ դասատու, կլարնետահար Վագիֆ Գրիգորյանի լուսավոր հիշատակին: Միջոցառմանը ներկա էին ԿԳՍ նախարար Նարինե Աղաբալյանը, Վ. Գրիգորյանի այրին` զավակների հետ, երաժշտական քոլեջի դասատուներ, ուսանողներ, Ստեփանակերտում գործող երաժշտական և արվեստի դպրոցների դասատուներ, աշակերտներ, մայրաքաղաքի երաժշտասեր հասարակության ներկայացուցիչներ:
Ապրիլի 4-ը Վագիֆ Գրիգորյանի ծննդյան օրն էր: Նա կդառնար 65 տարեկան: Մի քանի ամիս առաջ նա ծանր հիվանդության պատճառով անժամանակ հեռացավ կյանքից: Ինչպես խոստովանում է նրա այրին` Կոմիտասի անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի դասատու Անահիտ Գրիգորյանը, ամուսիններով մտադրվել էին բոլորովին այլ կերպ նշել հոբելյանը, ավաղ, այն վերածվեց հուշ-երեկոյի:
Վագիֆ Գրիգորյանի քոլեջում կուտակած հարուստ փորձն ու ծավալած գործունեությունն ամփոփեց քոլեջի տնօրեն Անահիտ Սուլեյմանյանը` ափսոսանքով նշելով, որ առանց բազմափորձ և հմուտ մասնագետի դժվար կլինի բաժնի գործունեությունը: Մեծ ջերմությամբ ու ակնածանքով էր խոսում իր ուսուցչի մասին Ստեփանակերտի Կոմիտասի անվան երաժշտական դպրոցի տնօրեն Արթուր Պետրոսյանը: Ափսոսանքով ու ցավով էր լի քոլեջի վաստակաշատ դասատու, դաշնակահար Բելլա Հակոբջանյանի խոսքն իր գործընկերոջ մասին: ՙԵկեք վշտի մասին չխոսենք, քանի որ այսօր նրա ծննդյան օրն է: Եկեք շնորհավորենք մեզ նրա ծննդյան օրվա կապակցությամբ: Նա իրավամբ զբաղեցրել է քոլեջում իր ուրույն և արժանի տեղը` մեծ ներդրում ունենալով այն ժամանակ մարզի, այսօր էլ հանրապետության մշակույթի զարգացման գործում: Նա բարձր մակարդակի մասնագետ էր` խիստ և պահանջկոտ: Ինձ համար երջանկություն էր երկար տարիներ լինել նրա նվագակցողը բեմում: Մենք հաճախ էինք զրուցում իրար հետ: Նա շատ էր սիրում իր ընտանիքը, լավ հայր էր, ամուսին, միշտ հոգում էր բոլորի մասին: Դա տղամարդու այն որակն է, ով պատասխանատվություն է զգում իր ընտանիքի առաջ: Երբ ես ասում էի, որ նրա շնորհաշատ որդի Արսենի համար պետք է ճանապարհ հարթել, հնարավորություն տալ առաջ գնալ, նա մեծ ցավ էր ապրում, որ միշտ չէր կարող դա իրականացնել՚,-ասաց Բելլա Երվանդովնան:
ՙՎագիֆ Գրիգորյանը պատկանում է այն սերնդին, ով կազմում է ոչ միայն այս հաստատության, այլև ընդհանրապես Արցախի երաժշտարվեստի ողնաշարը,- իր խոսքում ասաց նախարար Ն. Աղաբալյանը:- Եվ հենց այդ հիմքի վրա է այսօր նոր սերունդն առաջ գնում: Ընդհանրապես, յուրաքանչյուր մարդու համար ամենամեծ երջանկությունն այն է, որ իր զավակը գերազանցում է իրեն: Եվ նա ամեն ինչ արեց, որպեսզի իր զավակը` Արսենը, գերազանցի իրեն: Այս առումով շատ արժանի հուշ-երեկո էր: Կեցցե~ն այն մարդիկ, ովքեր այսպես հիշել ու շնորհավորել գիտեն իրենց ծնողներին, կարողանում են հավերժացնել նրանց հիշատակը: Վստահ եմ, որ Արսենի անունը մեկ անգամ չէ, որ կլսենք մեծ արվեստի ասպարեզում: Ցավում եմ, որ հայրն, իսկապես, նստած չէ այս դահլիճում ու չի լսում որդու աննման նվագը: Նա մեծություն էր, որին պետք է ձգտել, հասնել, արժանանալ՚:
Երաժշտական ծրագիրը հարուստ էր հետաքրքիր ստեղծագործություններով, հիանալի կատարումներով: Հանդիսատեսին մեծ ուրախություն պատճառեցին Կոմիտասի անվան երաժշտական դպրոցի աշակերտների և Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական քոլեջի ուսանողների ելույթները: Իսկ երբ համերգային ծրագրի էստաֆետն անցավ Արսեն Գրիգորյանին, դահլիճն ուղղակի ցնծություն էր ապրում նրա յուրաքանչյուր կատարումից:
Խորհրդանշական կլիներ, եթե Վագիֆ Գրիգորյանին նվիրված հուշ-երեկոյի մասին հոդվածն ավարտենք հենց նրա որդու` Արսեն Գրիգորյանի խոսքով: ՙԱյսօրվա համերգը նվիրված էր իմ հոր 65-ամյակին, քանի որ նրա ծննդյան օրն է: Որոշել էինք այսպիսի հուշ-երեկո կազմակերպել, որովհետև, ոչ երկար կյանք ապրելով, նա կարողացավ իր ձեռագիրը թողնել կատարողական արվեստում: Ես ու հայրս շա~տ-շատ ենք նվագել այս դահլիճում: Իսկ երբ մենակ ես էի նվագում, նա միշտ նստած էր դահլիճում: Համերգից հետո էլ ասում էր` այս կամ այն հատվածն ինչպես եմ նվագել, իսկ պետք էր այլ կերպ: Այսօր ինձ համար դժվար էր նվագել, քանի որ առաջին անգամ է, որ նա նստած չէ դահլիճում: Դա մեծ պատասխանատվություն է ինձ համար: Իմ կյանքում նա պահանջկոտ դասատուն էր: Մինչև հիմա, երբ նվագում եմ մեծ բեմերում, հայտնի երաժիշտների հետ, ինձ հարցնում են. ՙԴու որտե՞ղ ես սովորել, Բեռլինու՞մ: Ես պատասխանում եմ` Ղարաբաղում: Իսկ ո՞վ էր քո ուսուցիչը հարցին ասում էի` հայրս՚:
Իր հետագա պլանների մասին հարցին Արսենը պատասխանում է. ՙՀիմա աշխատում եմ Երևանում, նվագում եմ Ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբում: Երևանի կոնսերվատորիայի մագիստրատուրան արդեն ավարտել եմ: Զբաղվում եմ նաև մանկավարժական գործունեությամբ: Աշխատում եմ Արմեն Տիգրանյանի անվան երաժշտական դպրոցում: Նաև աշխատում եմ ՀՀ մշակույթի նախարարությանը կից գործող մեթոդկաբինետում: Այո, դա շատ ժամանակ է ինձնից խլում, բայց կարևոր ու անհրաժեշտ աշխատանք եմ համարում և պատրաստակամությամբ եմ ազատ ժամանակս տրամադրում այդ գործին: Լինել օգտակար շնորհաշատ երեխաներին` կարևոր ու պատվավոր գործ եմ համարում: Խոստովանեմ, եղել են առաջարկներ արտերկրում աշխատելու, բայց հրաժարվել եմ: Ուզում եմ Հայրենիքում մնալ և իմ գիտելիքները, ինչպես իմ հայրը, փոխանցել մեր երեխաներին՚:
;

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Thu, 18 Apr 2019 14:33:27 +0000
ԱՐՑԱԽԸ ՀՀ ՕԼԻՄՊԻԱԴԱՅՈՒՄ ԿՆԵՐԿԱՅԱՑՆԻ ՀԱԹԵՐՔԻ ՊԱՏԱՆԻ ՇԱԽՄԱՏԻՍՏՆԵՐԻ ԹԻՄԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/sport/item/26474-2019-04-18-09-48-25 http://artsakhtert.com/arm/index.php/sport/item/26474-2019-04-18-09-48-25 ԱՐՑԱԽԸ ՀՀ ՕԼԻՄՊԻԱԴԱՅՈՒՄ ԿՆԵՐԿԱՅԱՑՆԻ ՀԱԹԵՐՔԻ ՊԱՏԱՆԻ ՇԱԽՄԱՏԻՍՏՆԵՐԻ ԹԻՄԸ
Սվետլանա ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

 Ավարտվեց ԱՀ կրթության, գիտության և սպորտի նախարարության կողմից անցկացվող՝ դպրոցականների շախմատի 13-րդ օլիմպիադայի հանրապետական առաջնությունը, որին մայրաքաղաքից և շրջաններից մասնակցեց 9 թիմ` յուրաքանչյուրում երեք տղա, մեկ աղջիկ:

Մրցաշարն անցկացվեց Ստեփանակերտի հանրապետական մանկապատանեկան շախմատի դպրոցում` ՖԻԴԵԻ շվեյցարական մրցակարգով: Ծավալված երկօրյա պայքարում թիմային հաշվարկով հաղթող ճանաչվեց Մարտակերտի շրջանը ներկայացնող Հաթերքի միջնակարգ դպրոցի թիմը, որն էլ կներկայացնի Արցախը օլիմպիադայի ՀՀ եզրափակիչ փուլում: Երկրորդ հորիզոնականում է Ստեփանակերտի հ. 9 հիմնական դպրոցի թիմը: Հավասար միավորներ ունենալով` գործակցի առավելությամբ մրցանակային եռյակը եզրափակեց Մարտունու հ. 2 հիմնական դպրոցի թիմը: Անհատական հաշվարկով տղաների մեջ լավագույնը ճանաչվեց Հաթերքից Սևակ Մանուկյանը, աղջիկներից` Քաշաթաղի շրջանի Գողթանիկի միջնակարգ դպրոցից Մարիամ Խաչատրյանը:
ԱՀ ԿԳՍՆ շախմատի գծով տեսուչ Բեհբուդ Մելքումյանի գնահատմամբ` տարեցտարի մեծանում է պատանի շախմատիստների արհեստավարժությունը խաղի կանոններին տիրապետելու առումով, սակայն անելիքներ շատ ունեն Հայաստանում արժանվույնս ներկայանալու համար:
Հաղթող թիմին գավաթ, մրցանակային տեղեր գրաված թիմերի անդամներին ու մարզիչներին, լավագույն խաղացողներին համապատասխան մեդալ, պատվոգիր և դրամական պարգև հանձնեցին ԱՀ ԿԳՍ նախարար Նարինե Աղաբալյանը և Շախմատի ֆեդերացիայի նախագահ Վարդգես Բաղրյանը:
Նախարար Նարինե Աղաբալյանը շնորհավորեց բոլոր մասնակիցներին` նշելով, որ նրանք արդեն հաղթող են, քանի որ հասել են հանրապետական փուլ: ՙՇախմատին տիրապետել` նշանակում է ունենալ ճկուն, ստեղծագործական, տրամաբանող միտք, ինչը կօգնի ձեզ կյանքում ճիշտ կողմնորոշվելու և դյուրությամբ հաղթահարելու մարտահրավերները՚,-ասաց նա: Նախարարը վստահություն հայտնեց, որ նրանցից շատերի անունները դեռ կլսվեն տարբեր հաղթանակներում: ՙՄենք ունենք այդ ներուժը, պարզապես պետք է ջանք գործադրեք և ձեզ համար պայմաններ ստեղծեք, որպեսզի կարողանաք ավելի լավ զարգանալ և առաջընթաց ապահովել՚: Նա հավաստիացրեց, որ ֆեդերացիայի հետ մեկտեղ, բարերարների աջակցությամբ ու պետական միջոցներով կփորձեն ավելի լավ հնարավորություններ ստեղծել շախմատի դպրոցի և պատանի շախմատիստների համար:
Մասնակիցներին ողջունեց Շախմատի ֆեդերացիայի նախագահ Վարդգես Բաղրյանը: Նա ուրախությամբ փաստեց, որ գնալով շախմատը մեր հանրապետությունում երիտասարդանում է. վերջին տարիներին հանրապետական մրցաշարի մասնակիցների թվում լինում են նաև դպրոցականներ:
Ներկաները Հաթերքի թիմին մաղթեցին հաջողություն Երևանում հաջողությամբ հանդես գալու համար:
Շախմատի դպրոցի տնօրեն Հակոբ Ավագյանից տեղեկացանք, որ ապրիլի 13-23-ը Երևանում անցկացվում է տարբեր տարիքային խմբերի պատանեկան առաջնություն, որին Արցախից մասնակցում են դպրոցի սաներ Մանե Ադամյանը (ք. Ստեփանակերտ) և Ալեքս Մանուկյանը (գ. Հաթերք), որոնք կիսաեզրափակչում են:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սպորտ Thu, 18 Apr 2019 09:43:58 +0000
ՄՇՏԱԿԱՆ ՈՒՂԵԿԻՑ ՍԱՀՅԱՆԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/26473-2019-04-18-09-32-44 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/26473-2019-04-18-09-32-44 Նվարդ ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

 Ստեփանակերտի Մուրացանի անվան քաղաքային գրադարանի տնօրեն Մարիա Խաչատրյանն օգտագործում է ցանկացած առիթ` ընթերցողին մոտեցնելու գրքին ու գրականությանը, քարոզելու, հանրայնացնելու հայ դասական և ժամանակակից գրողներին, նրանց ժառանգությունը, ստեղծագործությունները։ 

Առիթն այս անգամ Համո Սահյանի ծննդյան 105-ամյակին նվիրված միջոցառումն էր, որ վարեց տնօրենը` իր խոսքը սկսելով հայ քնարերգուի տողերով. ՙԻմ ամեն մի տողը սրտիս պատառն է...՚։ Ելույթ ունեցողը նախ անդրադարձավ գրողի ծանր մանկությանը, որ այնքան նման է Թումանյանի գրական հերոսի՝ Գիքորի ճակատագրին։ Առաջին բանաստեղծությունը, որ գրողին հռչակ բերեց, ՙՆաիրյան դալար բարդին՚ էր, որն այնքան էլ հեշտ չգտավ հրատարակվելու, ընթերցողին հասնելու ճանապարհը։ Սահյանի պոեզիան ապրեցնող է, այն համակ սեր է։ Գրողի բանաստեղծություններն արտասանում են ամեն տարիքի մարդիկ՝ սկսած դպրոցական տարիքից։ Դեռ խորհրդային տարիներից կյանքում և գրականության մեջ առկա է եղել արտագաղթի թեման. ՙԱ՛խր ես ինչպես վեր կենամ գնամ՚ բանաստեղծությունը հայրենասիրական քնարերգության լավագույն նմուշներից է։ Գրողի կյանքի վերջին տարիները համընկան Արցախյան գոյապայքարին, և նա հպարտություն արտահայտեց, որ տեսավ հայի վերածնունդը։
Բանասիրական գիտությունների թեկնածու Զարինե Սառաջյանը, գրող, հեռուստալրագրող Համլետ Մարտիրոսյանը, հայոց լեզվի և գրականության թոշակառու ուսուցչուհի Նաիրա Թամրազյանն իրենց ելույթներում անդրադարձան Սահյանի բնապաշտական, մարդասիրական մոտիվներին. Գրողի իմաստնությունը գալիս է ժողովրդական ակունքներից, իսկ նրա պոեզիան հոգու պատմություն է, մաքրամաքուր, ազնիվ ու տոհմիկ։ Սահյանը խղճի բանաստեղծ է, որի պոեզիան լի է խորհրդանիշներով։ Նա իդեալականացնում է հայ ավանդական ընտանիքի արժեքները, թեման, որն այսօր էլ խիստ արդիական է։ Սահյանը բացառիկ երևույթ է, նրա պոեզիան մտերմիկ զրույց է ընթերցողի հետ։
Գրադարանի ակտիվ ընթերցողներն արտասանում են հայ մեծանուն քնարերգուի ստեղծագործություններից։ Կատարվեց նաև ՙՆաիրյան դալար բարդի՚ երգը։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Thu, 18 Apr 2019 09:31:59 +0000