comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Քաղաքական http://artsakhtert.com Tue, 15 Oct 2019 00:41:14 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՔՈՒՄ ՀԱՎԱՏԱՐՄՈՒԹՅՈՒՆՆ Է ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԱՐԺԵՀԱՄԱԿԱՐԳԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27598-2019-10-11-17-17-29 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27598-2019-10-11-17-17-29 ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՔՈՒՄ ՀԱՎԱՏԱՐՄՈՒԹՅՈՒՆՆ Է ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԱՐԺԵՀԱՄԱԿԱՐԳԻՆ
Ռուզան ԻՇԽԱՆՅԱՆ

ՙՀամագործակցություն հանուն արդարության և խաղաղության՚ խորագրով Արցախի բարեկամների համաժողովը մեկնարկեց հոկտեմբերի 11-ին՝ մայրաքաղաքի մշակույթի և երիտասարդության պալատում, որին մասնակցում էին 27 երկրների 150 ներկայացուցիչներ։ Համանախագահներն էին ԱԺ նախագահ Աշոտ Ղուլյանը, ԱՀ արտգործնախարար Մասիս Մայիլյանն ու ՀՀ փոխարտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանը, ՀՅԴ բյուրոյի ներկայացուցիչ Հակոբ Տեր-Խաչատուրյանը։
Ներկա էր Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանը։
Համաժողովի բացումն ազդարարեց ԱՀ Ազգային ժողովի նախագահ Աշոտ Ղուլյանը։
Նա իր ելույթում մասնավորապես նշեց, որ արդարության և խաղաղության արժեքները համամարդկային են։ Այս գաղափարներն են մի հարկի տակ հավաքել մոտ երեք տասնյակ երկրներից ժամանած պատվիրակներին, ովքեր, հնարավոր է, չճանաչելով միմյանց, նույն աշխատանքն են տանում աշխարհի տարբեր կետերում։ Եվ նրանցից յուրաքանչյուրն Արցախի հետ կապված իր ուրույն պատմությունն ունի։ Արցախի շուրջ այս համախմբումը հատուկ ուղերձ է՝ մեր ժողովուրդը միայնակ չէ իր իրավունքների համար պայքարում։ Սեփական ճակատագիրը տնօրինելու և մյուս ժողովուրդների հետ բարիդրացիական հարաբերություններ զարգացնելու ցանկությունն ընկալվում ու արձագանք է գտնում տարբեր երկրների խորհրդարանականների, քաղաքական ու հասարակական գործիչների, լրագրողների, մշակութային ու ակադեմիական շրջանակների ներկայացուցիչների կողմից։ Այս համատեքստում ԱԺ նախագահը բարձր գնահատեց Արցախի բարեկամների պատրաստակամությունն ու աշխատանքը երկուստեք հետաքրքրություն ներկայացնող ոլորտներում համագործակցություն հաստատելու ուղղությամբ։ Ղուլյանը շնորհակալություն հայտնեց Սփյուռքի մեր հայրենակիցներին, ովքեր իրենց մարդկային ու գործնական հատկանիշների, հետևողական ջանքերի շնորհիվ կապող օղակ են դառնում Մայր Հայրենիքի ու իրենց համար երկրորդ հայրենիք դարձած երկրների միջև։ Դրանով նրանք իրենց կարևոր ներդրումն են ունենում Արցախի միջազգային կապերի ընդլայնման գործում։
Ողջունելով աշխարհի տարբեր անկյուններից մեր հանրապետություն ժամանած հյուրերին՝ ԱԺ նախագահը համաժողովը հայտարարեց բացված։

ԱՀ օրհներգի կատարումից հետո ներկաներին ողջունեց ԱՀ նախագահ Բակո Սահակյանը։ Դիմելով Արցախի բարեկամներին և համաժողովի մասնակիցներին՝ նա ասաց, որ միջոցառումն առանձնահատուկ է թե՜ բովանդակությամբ և թե՜ մասնակիցների առումով։ Առաջին անգամ տեղի է ունենում Արցախի բարեկամների համաժողով։ Այստեղ են Արցախի հետ բարեկամական խմբերի և շրջանակների անդամներ, մեր հանրապետության անկախությունը ճանաչած և Արցախի հետ համագործակցող վարչական միավորների և հավաքական ուժերի ներկայացուցիչներ։ ՙԺողովրդավարական սկզբունքներին և մարդասիրական արժեքներին նվիրվածությամբ դուք տարիներ շարունակ քրտնաջան աշխատանք եք կատարել՝ ուղղված Արցախի սատարմանը, միջազգային տարբեր հարթակներում մեր երկրի մասին ճշմարիտ տեղեկատվության ներկայացմանը, երկկողմ հարաբերությունների զարգացմանը, Արցախում տարբեր ծրագրերի իրականացմանը։ Մենք շնորհակալ ու երախտապարտ ենք ձեզ այս ամենի համար, բարձր ենք գնահատում ձեր առաքելությունը և ուրախ ենք, որ ունենք ձեզ նման ընկերներ և բարեկամներ՚,-իր խոսքում ընդգծել է հանրապետության Նախագահը։ Նա նաև նշել է, որ համաժողովում քննարկվելիք թեմաներն առնչվում են Արցախի կենսագործունեության գրեթե բոլոր ոլորտներին, և նման ձևաչափը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ պատկերացնել իրականությունը, նաև նախանշել ու հստակեցնել հետագա անելիքները։
Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Շավարշ Քոչարյանը, ողջունելով հյուրերին, համոզմունք հայտնեց, որ այն քննարկումները, որոնք տեղի են ունենալու, խորքային, արդյունավետ և օգտակար կլինեն բոլորի համար։ Ընտրված թեմաներն ընդգրկուն են՝ ինքնորոշման իրավունք և համագործակցություն։ Արցախի ժողովուրդն անթերի է իրացրել իր ինքնորոշման իրավունքը։ Իրավունք, որն ամրագրված է ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ՝ որպես նրա երեք նպատակներից մեկը, իրավունք, որին չի կարելի հակադրել որևէ միջազգային իրավունքի սկզբունք, ներառյալ և առաջին հերթին տարածքային ամբողջականությունը։ Իրավունք, որը գերակա է ցանկացած այլ միջազգային փաստաթղթի նկատմամբ, ուստի բոլորիս պարտքն է սատարել Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքին։ Մյուս կարևոր թեման համագործակցությունն է, որը պետք է դառնա լուրջ քննարկումների առարկա։ Մարդկությունն անընդհատ ձգտում է, որ աշխարհն ավելի քաղաքակիրթ դառնա, հարաբերությունները զարգանան, բայց այդ ճանապարհին, դժբախտաբար, կան խոչընդոտներ։ ՀՀ փոխարտգործնախարարի խոսքով՝ եթե խորքային դիտարկման ենթարկենք բոլոր զարգացումները, ապա, ըստ էության, այդ խոչընդոտը հակաքաղաքակրթական ուժերից է գալիս։ Իրականում անընդհատ խորքային պայքար է գնում քաղաքակրթությունների և հակաքաղաքակրթական ուժերի միջև։ Հայ ժողովուրդը դա զգաց իր մաշկի վրա, որի վկայությունը Հայոց ցեղասպանության ժամանակ իրականացված դաժանություններն էին։ Այդ հակաքաղաքակրթական ուժերը խոչընդոտում են մարդկության զարգացման ընթացքին։ Պատահական չէ, որ ցեղասպանություն վերապրած հայ ժողովուրդը միշտ գտնվել և գտնվում է քաղաքակրթական ուժերի կողքին, պատահական չէ, որ Երկրորդ աշխարհամարտին մասնակցած արցախահայությունն աշխարհին բազմաթիվ հերոսներ ու գեներալներ տվեց։
Քոչարյանն իր ելույթում մատնացույց արեց այսօր Մերձավոր Արևելքում քաղաքակրթական և հակաքաղաքակրթական ուժերի բախումը՝ շեշտելով, որ այնտեղ իրենց բնօրրանում ոչնչացվում են ավանդական քաղաքակրթություններ, ժողովուրդներ, ազգեր, ցեղեր։ Նրա բնորոշմամբ՝ Արցախի համագործակցությունն իր բարեկամների հետ համագործակցություն է քաղաքակրթական ուժերի հետ։ Եվ այսօր խնդիր կա միավորել բոլոր քաղաքակրթական ուժերի ջանքերը, որպեսզի հակաքաղաքակրթությունը չկարողանա գլուխ բարձրացնել։ Իր կողմից ընդգծելով համաժողովի կարևորությունը, ՀՀ փոխարտգործնախարարը շնորհակալություն հայտնեց համաժողովի կազմակերպիչներին, մասնակիցներին էլ մաղթեց արդյունավետ աշխատանք։

ԱՀ արտգործնախարար Մասիս Մայիլյանը ներկաներին տեղեկացրեց, որ Արցախում նման համաժողով անցկացնելու գաղափարը ծագել է մոտ երկու տարի առաջ. Նախագահ Բակո Սահակյանը հավանություն էր տվել գաղափարին և ամենայն աջակցություն ցուցաբերել դրա կյանքի կոչմանը։ Գաղափարի իրագործումն ԱՀ կառավարության՝ ի դեմս արտաքին գործերի նախարարության, և ՀՅԴ Արցախի կառույցի միջև արդյունավետ համագործակցության արդյունք է։ Այդ կապակցությամբ Մայիլյանը նախ իր երախտագիտությունը հայտնեց ՀՅԴ բյուրոյին։ Նաև բոլոր նրանց, ովքեր դժվարագույն օրերին, երբ թվում էր, թե Արցախը դատապարտված է, եղել են Արցախի կողքին։ Արցախը երախտապարտ է իր բարեկամներին նրա համար, որ այդ մարդիկ աջակցել են մեր ժողովրդի ձգտումներին առ արդարություն և ազատություն, որ շարունակում են նպաստել Արցախի միջազգային կապերի զարգացմանը։ ՙԱրցախի ճակատագրում ձեր ունեցած ավանդն անգնահատելի է,-շարունակեց արտգործնախարարը,-և այսօր զարգացնելով համագործակցությունը, մենք տարածաշրջանում ապագա խաղաղության հիմքերն ենք դնում։ Ես անկեղծորեն հավատում եմ մեր համագործակցության հեռանկարներին, քանզի նրա հիմքում ընկած է ընդհանուր արժեհամակարգի նկատմամբ հավատարմությունը, արժեհամակարգ,որում առանցքային դեր են խաղում ազատության, հավասարության, մարդու իրավունքների իդեալները, ինչպես նաև ձգտումը դեպի արդարություն, խաղաղություն և զարգացում՚։ Քննարկումների արդյունքում կստեղծվի մշտապես գործող հարթակ՝ նոր գաղափարների և առաջարկների շուրջ կարծիքներ փոխանակելու և դրանք իրագործելու համար, համոզմունք հայտնեց Մայիլյանը։ Ավարտելով խոսքը՝ նա վստահություն հայտնեց, որ համաժողովը միջազգային հանրությանն ուղղված ազդակ կդառնա առ այն, որ Արցախին մեկուսացնելն ու նրա քաղաքացիներին միջազգային համագործակցության հնարավորություններից զրկելն անթույլատրելի է։ Մեկուսացումը պատերազմի շարունակումն է, մինչդեռ համագործակցությունը խաղաղության հիմքն է։ Բոլորիս ընդհանուր խնդիրն է աշխատանք տանել այս հիմքի ամրապնդման ուղղությամբ՝ հանուն մեր տարածաշրջանի խաղաղ ապագայի։
Հետևել է ՀՅԴ բյուրոյի ներկայացուցիչ Հակոբ Տեր-Խաչատուրյանի ելույթը։
Համաժողովի մասնակիցներին տեսաուղերձներ են հղել ԱՄՆ կոնգրեսականներ Էլիոտ Էնգելը, Ադամ Շիֆը, Բրեդ Շերմանը, Ջուդի Չուն, Դինա Թայթուսը և Ջեյմս ՄըքԳովերնը։
Համաժողովի մասնակիցների ուշադրությանը ներկայացվեց նաև ՙԱրցախ. պատմություն և հակամարտություն՚ խորագիրը կրող տեսաֆիլմը, որը հնչեց անգլերեն լեզվով։
Ապա ելույթ ունեցավ ԱՄՆ-ում և Կանադայում ԱՀ մշտական ներկայացուցիչ Ռոբերտ Ավետիսյանը։ Արցախի խորհրդարանական դիվանագիտության նոր հնարավորությունների մասին խոսեց ԱԺ նախագահ Ա. Ղուլյանը, ԱՀ միջազգային ճանաչումը՝ որպես տարածաշրջանի կայունության և խաղաղության գրավական, թեման ընդհանրացրեց արտգործնախարար Մ. Մայիլյանը։ ՀՀ արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավար Շ. Քոչարյանն անդրադարձավ Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքին և խաղաղ կարգավորման գործընթացին։
Ռուսաստանի Դաշնությունից համաժողովին մասնակցելու հրավեր էր ստացել Կոնստանտին Զատուլինը։ Նա հանդես եկավ ողջույնի խոսքով՝ կարևորելով ինքնորոշման համար Արցախի ժողովրդի պայքարը և հակամարտության խաղաղ հանգուցալուծմանն ուղղված ջանքերը։
Օրվա երկրորդ կեսին քննարկումները շարունակվեցին։
Արցախի բարեկամների համաժողովն ընդունեց հռչակագիր։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 11 Oct 2019 17:15:25 +0000
ՖՐԵՆԿ ՓԱ­ԼՈՈՒՆ. ՙՊԵՏՔ Է ՈՉ ԹԵ ԱՐ­ԳԵ­ԼԵԼ, ԱՅԼ ԽՐԱ­ԽՈՒ­ՍԵԼ ԱՅ­ՑԵՐՆ ԱՐ­ՑԱԽ ՈՒ ԱՅՆ­ՏԵՂ ԱՐ­ՎՈՂ ՆԵՐԴ­ՐՈՒՄ­ՆԵ­ՐԸ՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27597-2019-10-11-16-27-29 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27597-2019-10-11-16-27-29 ՖՐԵՆԿ ՓԱ­ԼՈՈՒՆ. ՙՊԵՏՔ Է ՈՉ ԹԵ ԱՐ­ԳԵ­ԼԵԼ, ԱՅԼ ԽՐԱ­ԽՈՒ­ՍԵԼ ԱՅ­ՑԵՐՆ ԱՐ­ՑԱԽ ՈՒ ԱՅՆ­ՏԵՂ ԱՐ­ՎՈՂ ՆԵՐԴ­ՐՈՒՄ­ՆԵ­ՐԸ՚
Մա­րի­նա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

 Թվով ո՞­րե­րորդ այցն եք օ­րերս կա­տա­րել Ար­ցախ` հար­ցին ի պա­տաս­խան հմա­յիչ, բա­րե­համ­բույր և շատ բարձ­րա­հա­սակ կոնգ­րե­սա­կան Փա­լոու­նը մի պահ մտա­ծե­լուց հե­տո ա­սաց՝ առն­վազն 5-րդը, հնա­րա­վոր է` 6-րդը ... Ու հա­վե­լեց՝ ա­մեն ինչ սկս­վեց 25 տա­րի ա­ռաջ։

Այս­պես լի­նում է, երբ մարդ ա­վե­լի քան քա­ռորդ դար զբաղ­վում է մի խնդ­րով, ո­րը նրա քա­ղա­քա­կան-հա­սա­րա­կա­կան գոր­ծու­նեու­թյան ան­քակ­տե­լի մասն է դառ­նում։ Ֆրենկ Փաո­լուն կրտ­սե­րի ա­նու­նը, ով ա­ռա­ջին ան­գամ ԱՄՆ Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տի ան­դամ դար­ձավ մեզ հա­մար հի­շար­ժան 88-ին ու այդ ժա­մա­նա­կից ի վեր ան­փո­փոխ կեր­պով ըն­տր­վում է Նյու­ջեր­սի նա­հան­գի 6-րդ օկ­րու­գի կոնգ­րե­սա­կան, քաջ ծա­նոթ է բո­լո­րին, ով­քեր այս կամ այն չա­փով զբաղ­վում են ղա­րա­բա­ղյան հար­ցով։ Եվ ինչ­պես նրա հա­մար է դժ­վար հաշ­վել Ար­ցախ կա­տա­րած այ­ցե­րը, այն­պես էլ ու­սում­նա­սի­րող­նե­րի հա­մար է դժ­վա­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նում վեր­հի­շել, թե ար­ցա­խյան պայ­քա­րի տար­բեր փու­լե­րում որ­քան հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ են հն­չեց­վել նրա կող­մից` լի­նի դա Ադր­բե­ջա­նում հա­յե­րի ցե­ղաս­պա­նու­թյան հար­ցի, թե հիմ­նախ­նդ­րի կար­գա­վոր­ման, Ար­ցա­խի մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ման, նրա բնա­կիչ­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րի հան­դեպ ար­դա­րա­ցի և հա­մար­ժեք մո­տեց­ման անհ­րա­ժեշ­տու­թյան և բա­զում այլ հար­ցե­րի շուրջ։

-Ի­հար­կե, Ար­ցա­խում տե­ղի ու­նե­ցած փո­փո­խու­թյուն­նե­րը հս­կա­յա­կան են։ Դրանք ակն­հայտ են և՜ Ստե­փա­նա­կեր­տում, և՜ գյու­ղե­րում, որ­տեղ ե­ղել ենք։ Տն­տե­սա­կան վի­ճակն ան­հա­մե­մատ բա­րե­լավ­վել է։ Ստե­փա­նա­կեր­տում և Շու­շիում ե­ղել եմ պա­տե­րազ­մից ան­մի­ջա­պես հե­տո, երբ շուրջ­բո­լորն ա­վե­րակ­ներ էին։ Այժմ ա­մեն ինչ հիմ­նա­կա­նում վե­րա­կան­գն­ված է և ակ­տիվ շի­նա­րա­րու­թյուն է ըն­թա­նում՝ նոր շի­նու­թյուն­ներ, նոր տա­ճար­ներ...դա շատ տպա­վո­րիչ է։
Ար­ցա­խը, դժ­բախ­տա­բար, դեռևս մնում է չճա­նաչ­ված։ Սա­կայն ես միշտ ըն­դգ­ծել եմ՝ ես ճա­նա­չում եմ Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյու­նը, քա­նի որ այն գո­յու­թյուն ու­նի և օժտ­ված է դե ֆակ­տո պե­տու­թյան բո­լոր անհ­րա­ժեշտ տար­րե­րով։ Դա նաև ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան պե­տու­թյուն է։ Մի քա­նի տա­րի ա­ռաջ որ­պես դի­տորդ այս­տեղ էի նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին և կա­րող եմ կր­կին ար­ձա­նագ­րել՝ դրանք չա­փա­զանց թա­փան­ցիկ, ա­զատ և ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ընտ­րու­թյուն­ներ էին։
-Չճա­նաչ­ված լի­նե­լուց բա­ցի Ար­ցա­խը դեռևս մնում է մի­ջազ­գա­յին մե­կու­սաց­ման մեջ, այդ թվում և մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի հա­մա­տեքս­տում։ Ձեր կար­ծի­քով, ի՞նչ պետք է ա­նել այս ա­ռու­մով ա­ռա­ջըն­թաց ա­պա­հո­վե­լու հա­մար։
-Կոնգ­րե­սի Հայ­կա­կան հար­ցե­րով հանձ­նախմ­բի շր­ջա­նակ­նե­րում մենք հան­դես ե­կանք Պետ­դե­պար­տա­մեն­տին ուղղ­ված կո­չով՝ հոր­դո­րե­լով վերջ տալ այն մո­տեց­մա­նը, երբ ԱՄՆ քա­ղա­քա­ցի­նե­րին խոր­հուրդ է տր­վում չայ­ցե­լել Ար­ցախ, չշփ­վել մա­մու­լի ու հա­սա­րա­կայ­նու­թյան հետ և այլն։ Ես միշտ շեշ­տում եմ դա իմ ե­լույթ­նե­րում։ Մենք պետք է շփ­վենք ցան­կա­ցած, թող որ չճա­նաչ­ված, պե­տու­թյան ու նրա քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հետ։ Ի­հար­կե, շատ կցան­կա­նա­յի, որ ԱՄՆ կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ճա­նա­չեր Ար­ցա­խը։ Բայց ան­գամ ե­թե դա տե­ղի չու­նե­նա հենց հի­մա, պետք է առն­վազն խրա­խու­սել այ­ցերն ու սո­վո­րա­կան մարդ­կանց հետ շփում­նե­րը, որ­պես­զի բո­լո­րը կա­րո­ղա­նան տես­նել ու հաս­կա­նալ՝ ինչ է տե­ղի ու­նե­նում այս հան­րա­պե­տու­թյու­նում, ին­չու նա պետք է մնա հայ­կա­կան կամ Հա­յաս­տա­նի մաս դառ­նա։ Ու հա­մոզ­ված եմ, որ ճա­նա­պար­հոր­դու­թյուն­նե­րից ձեռն­պահ մնա­լու կո­չերն ու ցան­կա­ցած տե­սա­կի այլ սահ­մա­նա­փա­կում­նե­րը սխալ քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն են։
-Ադր­բե­ջա­նի 2016թ. ապ­րի­լյան ագ­րե­սիան մեծ հաշ­վով մնաց ան­հայտ և մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թյան կող­մից չդա­տա­պարտ­ված։ Ըստ ձեզ, ի՞ն­չը խան­գա­րեց դրան, և ի՞նչ է անհ­րա­ժեշտ այս հար­ցում ի­րա­զեկ­վա­ծու­թյան մա­կար­դա­կը բարձ­րաց­նե­լու հա­մար։
-Ես կա­րող եմ խո­սել միայն որ­պես ա­մե­րի­կա­ցի։ Իմ երկ­րում ան­ցյալն այն­քան էլ չի հե­տաք­րք­րում մարդ­կանց։ Իսկ ա­մե­նա­կարևոր պատ­ճա­ռը՝ Հա­յաս­տա­նը շատ փոքր է, և դա ա­վե­լի է դժ­վա­րաց­նում այս­տեղ տե­ղի ու­նե­ցող ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի վե­րա­բե­րյալ տե­ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա­լու խն­դի­րը՝ ի տար­բե­րու­թյուն, ա­սենք, Ռու­սաս­տա­նի կամ Չի­նաս­տա­նի, այն էլ ոչ լրի­վու­թյամբ։ Կոնգ­րե­սի Հայ­կա­կան հար­ցե­րով հանձ­նա­խումբն ստեղծ­վել ու աշ­խա­տում է այդ թվում և այն հար­ցե­րի շուրջ ի­րա­զեկ­վա­ծու­թյու­նը բարձ­րաց­նե­լու նպա­տա­կով, ո­րոնք առ­նչ­վում են ձեր երկ­րում, տա­րա­ծաշր­ջա­նում տե­ղի ու­նե­ցող ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րին։ Ըստ էու­թյան, հենց դա էլ հան­դի­սա­նում է այ­ցիս նպա­տա­կը։
-Վեր­ջին տա­րի­նե­րին Հա­յաս­տա­նի հան­դեպ ԱՄՆ քա­ղա­քա­կա­նու­թյան մեջ փո­փո­խու­թյուն­ներ տես­նո՞ւմ եք։
-Ես դե­մոկ­րատ եմ և, հա­վա­նա­բար, տե­ղյակ եք, թե մեզ մոտ ինչ է կա­տար­վում՝ նա­խա­գահ Թրամ­փի դեմ սկս­ված իմ­պիչ­մեն­տի գոր­ծըն­թա­ցը, հա­ջորդ տա­րում կա­յա­նա­լիք ընտ­րու­թյուն­նե­րը...ինձ ա­ռա­վել մտա­հո­գում է այն հան­գա­ման­քը, որ նա­խա­գա­հը, թվում է, չի պաշտ­պա­նում ԱՄՆ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան ա­վան­դա­կան ու­ղե­գի­ծը։ Ընդ ո­րում, ան­գամ այն­պի­սի երկ­րի հար­ցում, ինչ­պի­սին, օ­րի­նակ, Կա­նա­դան է, ո­րը հա­րյու­րա­մյակ­ներ շա­րու­նակ մեր դաշ­նա­կիցն է ե­ղել։ Այն­պես որ, Թրամ­փի գոր­ծու­նեու­թյան հան­դեպ իմ վե­րա­բեր­մունքն ընդ­հա­նուր առ­մամբ քն­նա­դա­տա­կան է։
-Ձեր կար­ծի­քով, ինչ­պի­սի՞ն են Ար­ցա­խի և հան­րա­պե­տու­թյան ան­կա­խու­թյու­նը ճա­նա­չած ա­մե­րի­կյան նա­հանգ­նե­րի, ինչ­պես նաև տար­բեր պե­տա­կան ու հա­սա­րա­կա­կան կա­ռույց­նե­րի միջև հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի հե­ռան­կար­նե­րը։
-Կցան­կա­նա­յի ա­վե­լի շատ ա­մե­րի­կյան ներդ­րում­ներ ու այ­ցեր տես­նել։ Հան­րա­պե­տու­թյու­նում այն­քա՛ն հիաս­քանչ վայ­րեր կան։ Այս հար­ցը քն­նար­կել ենք Ստե­փա­նա­կեր­տում` այն դի­տար­կե­լով ան­գամ Շվեյ­ցա­րիա­յի հա­մա­տեքս­տում կամ Իռ­լան­դիա­յի, որն ինչ-որ ի­մաս­տով նույն­պես մե­կու­սաց­ված է` իր աշ­խար­հագ­րա­կան դիր­քի բե­րու­մով։ Ինձ հարց­րե­ցիք՝ ինչ­պե՞ս կա­րող ենք ա­ռաջ տա­նել, գո­վազ­դել Ար­ցա­խը։
Վեր­ջին տա­րի­նե­րին անց­կաց­ված ո­րոշ սոց­հար­ցում­նե­րի հա­մա­ձայն, հան­րա­պե­տու­թյուն այ­ցե­լող­նե­րին ա­վե­լի շատ գրա­վում ու տպա­վո­րում են հյու­րա­սի­րու­թյունն ու բա­րե­համ­բույր վե­րա­բեր­մուն­քը, հատ­կա­պես գյու­ղե­րի բնա­կիչ­նե­րի կող­մից։ Ուս­տի գտ­նում եմ, որ պետք է աշ­խա­տել տու­րիզ­մի զար­գաց­ման և ներդ­րում­ներ գրա­վե­լու ուղ­ղու­թյամբ։ Ի­հար­կե, ա­մե­րի­կա­հա­յե­րից շա­տե­րը ներդ­րում­ներ Ար­ցա­խում ա­նում են, բայց կցան­կա­նա­յի, որ դրանք ա­վե­լի շատ լի­նեին։

www.golosarmenii.am

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 11 Oct 2019 16:16:31 +0000
ԱԴՐ­ԲԵ­ՋԱ­ՆԻՆ ԶՍ­ՊԵ­ԼԸ ՌՈՒ­ՍԱՍ­ՏԱ­ՆԻ Ա­ՌԱՋ­ՆԱ­ՀԵՐ­ԹՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԻՑ Է http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27583-2019-10-09-16-17-06 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27583-2019-10-09-16-17-06 ԱԴՐ­ԲԵ­ՋԱ­ՆԻՆ ԶՍ­ՊԵ­ԼԸ ՌՈՒ­ՍԱՍ­ՏԱ­ՆԻ  Ա­ՌԱՋ­ՆԱ­ՀԵՐ­ԹՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԻՑ Է
Ռու­զան ԻՇ­ԽԱ­ՆՅԱՆ

 Ադր­բե­ջա­նա­կան քա­րոզ­չա­մի­ջոց­նե­րի հրա­պա­րա­կում­նե­րում դա­րա­կազ­միկ ի­րա­դար­ձու­թյուն է ո­րակ­վում հոկ­տեմ­բե­րի 3-ին Սո­չիում ՙՎալ­դայ՚-ի հա­մա­ժո­ղո­վի շր­ջա­նա­կում Ռու­սաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գահ­նե­րի հան­դի­պու­մը։ Ա­կումբն, ինչ խոսք, Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հի հա­մար հար­թակ էր՝ ներ­կա­յաց­նե­լու հա­կա­մար­տու­թյան կար­գա­վոր­ման ադր­բե­ջա­նա­կան տես­լա­կա­նը։ Սա հաս­կա­նա­լի է, բայց, ի դժ­բախ­տու­թյուն Բաք­վի, Ա­լիևի տես­լա­կա­նի ռու­սաս­տա­նյան ար­ձա­գանքն այդ­պես էլ չհն­չեց։ Ադր­բե­ջա­նա­կան լրատ­վա­կան կայ­քե­րից մե­կը, ճիշտ ըն­կա­լե­լով ի­րա­վի­ճա­կը, գրեց, որ էյ­ֆո­րիա­յի հա­մար էլ մի ա­ռանձ­նա­կի ա­ռիթ չկա. Ռու­սաս­տա­նի արտ­գործ­նա­խա­րար Սեր­գեյ Լավ­րովն ըն­դա­մե­նը քն­նա­դա­տել է ՀՀ վար­չա­պե­տին՝ ՙԱր­ցա­խը Հա­յաս­տան է, և վերջ՚ ար­տա­հայ­տու­թյան հա­մար, ու­րիշ ո­չինչ չի ա­սել։

Ար­ձա­նագ­րենք, որ Սո­չիի հան­դի­պու­մը տե­ղի ու­նե­ցավ ԵԱՏՄ բարձ­րա­գույն տն­տե­սա­կան խոր­հր­դի նիս­տից հե­տո, ո­րը բարձր գնա­հա­տա­կա­նի ար­ժա­նա­ցավ նա­խա­գահ Պու­տի­նի կող­մից։ Մինչ այդ, Երևա­նում ՀԱՊԿ ան­դամ պե­տու­թյուն­նե­րի ռազ­մատն­տե­սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան միջ­պե­տա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի հեր­թա­կան նիս­տի նա­խօ­րեին շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ դր­վեց կա­ռույ­ցում Ադր­բե­ջա­նին կար­գա­վի­ճակ տա­լու հար­ցը։ Հա­յաս­տա­նը, որ­պես գոր­ծըն­կեր պե­տու­թյուն, բնա­կա­նա­բար, պիտի վե­տո կիրառեր։ Եվ ա­հա ՙՎալ­դայ՚ ա­կում­բում Ադր­բե­ջա­նը, տա­րա­ծաշր­ջա­նում առ­կա աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ի­րա­վի­ճա­կից օգտ­վե­լով, փոր­ձեց ինչ-որ չա­փով ա­ռաջ տա­նել իր շա­հը։
Պու­տի­նի հետ ու­նե­ցած զրույ­ցից հե­տո Իլ­համ Ա­լիևը հայ­տա­րա­րեց, որ Մոսկ­վան ու Բա­քուն պայ­մա­նա­վոր­վել են շա­րու­նա­կել աշ­խա­տանք­նե­րը ռազ­մա­տեխ­նի­կա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան հար­թու­թյու­նում։ Նա հի­շեց­րել է ՌԴ-ից 5 մի­լիարդ դո­լա­րի սպա­ռա­զի­նու­թյուն ձեռք բե­րե­լու մա­սին պայ­մա­նա­գի­րը և հայ­տա­րա­րել, որ 3 մի­լիարդն ար­դեն ի­րաց­ված է։
Սո­չիի հան­դի­պու­մից Բաք­վին հատ­կա­պես ոգևո­րել է Կո­սո­վո­յի մա­սին Լավ­րո­վի ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, ո­րը հն­չել է ՀՀ վար­չա­պե­տի հի­շյալ հայ­տա­րա­րու­թյան ֆո­նին։ Ռու­սաս­տա­նի արտ­գործ­նա­խա­րա­րը հի­շեց­րել է մի ժա­մա­նակ Տի­րա­նա­յից Ալ­բա­նիա­յի վար­չա­պե­տի կող­մից ար­ված հայ­տա­րա­րու­թյունն առ այն, որ Կո­սո­վո ա­սե­լով պետք է հաս­կա­նալ Ալ­բա­նիա։
Մեր հարևա­նի էյ­ֆո­րիան այս հար­ցում էլ ար­դա­րաց­ված չէ, քա­նի որ Ռու­սաս­տա­նի արտ­գործ­նա­խա­րա­րի խոսքն ուղղ­ված էր Արևմուտ­քին։ Կո­սո­վո­յի ան­կա­խու­թյու­նը Սեր­բիա­յից ի կա­տար է ած­վել Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րի ան­մի­ջա­կան ա­ջակ­ցու­թյամբ, ա­վե­լի ուշ այդ ան­կա­խու­թյու­նը ճա­նաչ­վել է գրե­թե բո­լոր արևմտյան եր­կր­նե­րի կող­մից։ Ռու­սաս­տա­նյան կող­մի հա­մար սա ցա­վոտ ի­րո­ղու­թյուն է, և պա­տա­հա­կան չէ, որ ՌԴ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան գե­րա­տես­չու­թյան ղե­կա­վա­րը Կո­սո­վոն վկա­յա­կո­չել է Ար­ցա­խի խնդ­րի կար­գա­վոր­ման և ՀՀ վար­չա­պե­տի հայ­տա­րա­րու­թյան հա­մա­տեքս­տում։ Իսկ թե ինչ են­թա­տեքստ ու­նեն Արևմուտ­քին հաս­ցեագր­ված ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը, թերևս, կա­րե­լի է կռա­հել։
Դա ստի­պում է անդ­րա­դառ­նալ Ար­ցա­խի շուրջ վեր­ջին զար­գա­ցում­նե­րին։ Նախ հի­շեց­նենք սեպ­տեմ­բե­րին ֆրան­սիա­ցի խոր­հր­դա­րա­նա­կան­նե­րի պատ­վի­րա­կու­թյան այցն Ար­ցախ և ԱԺ ամ­բիո­նից պատ­վի­րա­կու­թյան ղե­կա­վար Գի Տե­սիեի հայ­տա­րա­րու­թյու­նը՝ Ար­ցա­խը մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ման պետք է ար­ժա­նա­նա ներ­կա­յիս սահ­ման­նե­րով։ Նա անհ­րա­ժեշտ հա­մա­րեց Ստե­փա­նա­կեր­տին տե­ղե­կաց­նել, որ աշ­խար­հում կան տար­բեր եր­կր­ներ և տար­բեր ու­ժեր, ո­րոնք ջանք ու ե­ռանդ չեն խնա­յում՝ Ար­ցա­խը վե­րա­դարձ­նե­լու նախ­կին խոր­հր­դա­յին պե­տու­թյան կող­մից նա­խանշ­ված սահ­ման­ներ։ Դա ակ­նարկ էր ներ­կա­յում Ադր­բե­ջա­նի կող­մից ի­րա­կա­նաց­վող լոբ­բիս­տա­կան մեծ աշ­խա­տան­քի մա­սին, ո­րում ներ­դր­վում են ֆի­նան­սա­կան հս­կա­յա­կան մի­ջոց­ներ։ Ֆրան­սիա­ցի խոր­հր­դա­րա­նա­կա­նի ու­ղեր­ձը մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թյա­նը պարզ էր ու հաս­կա­նա­լի. բա­վա­կան է այ­ցե­լել Ար­ցախ և հա­մոզ­վել, որ ա­մեն ինչ վկա­յում է այս հո­ղի վրա հա­յե­րի վաղն­ջա­կան գո­յու­թյան մա­սին։
Հայ­տա­րա­րու­թյու­նից ուշ­քի չե­կած Բա­քուն ե­րեք շա­բաթ անց՝ հոկ­տեմ­բե­րի 1-ին, ԱՄՆ Կոնգ­րե­սի Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տի Հայ­կա­կան հար­ցե­րով հանձ­նախմ­բի հա­մա­նա­խա­գահ, է­ներ­գե­տի­կա­յի և առևտրի հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահ Ֆրենկ Փա­լոու­նի ար­ցա­խյան այ­ցի մա­սին ի­րա­զեկ­վեց։ Ստե­փա­նա­կերտ ժա­մա­նե­լու հիմ­նա­կան նպա­տա­կը, Փա­լոու­նի խոս­քով, աշ­խար­հին ցույց տալն է, որ Ար­ցա­խը կա­յա­ցած և ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան պե­տու­թյուն է, հետևա­պես, նման այ­ցե­րով ի­րենք պետք է ակ­տի­վաց­նեն Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան հետ ի­րենց հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը։

Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տի հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գա­հի ար­ցա­խյան այ­ցը նույն­պես մե­սիջ­ներ էր իր մեջ պա­րու­նա­կում։ Փա­լոունն ա­ռա­ջին հեր­թին ներ­կա­յաց­րել է տա­րա­ծաշր­ջա­նի անվ­տան­գա­յին հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան պահ­պան­ման անհ­րա­ժեշ­տու­թյանն ուղղ­ված իր և գոր­ծըն­կեր­նե­րի ա­ռա­ջի­կա ծրագ­րե­րը։ Մեջ­բե­րենք նրա խոս­քե­րը. ադր­բե­ջա­նա-ար­ցա­խյան հա­կա­մար­տու­թյու­նը պետք է ու­նե­նա միայն խա­ղաղ կար­գա­վո­րում՝ Ար­ցա­խի հայ­կա­կա­նու­թյան և նրա անվ­տան­գու­թյան ներ­կա­յիս բա­ղադ­րիչ­նե­րի պահ­պան­մամբ։ Անվ­տան­գա­յին հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան պահ­պան­ման հա­մա­տեքս­տում կոնգ­րե­սա­կա­նը նշել է, որ վեր­ջին եր­կու տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում ԱՄՆ-ի կող­մից ռազ­մա­կան ա­ջակ­ցու­թյունն Ադր­բե­ջա­նին ա­ճել է։ Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի պա­լա­տի Հայ­կա­կան հար­ցե­րով հանձ­նա­խում­բը նա­մակ է հղել Պետ­դե­պար­տա­մեն­տին` կոչ ա­նե­լով դա­դա­րեց­նել այդ ա­ջակ­ցու­թյու­նը։ ԱՄՆ-ն չպետք է ռազ­մա­կան և ֆի­նան­սա­կան ա­ջակ­ցու­թյուն ցու­ցա­բե­րի Ադր­բե­ջա­նին։
Ու­շադ­րու­թյան ար­ժա­նի է կոնգ­րե­սա­կա­նի այ­ցը ՙThe HALO Trust՚ ոչ կա­ռա­վա­րա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյան Ստե­փա­նա­կեր­տի գրա­սե­նյակ, ո­րը զբաղ­վում է ա­կա­նա­զերծ­ման աշ­խա­տանք­նե­րով։ Ա­միս­ներ ա­ռաջ հայտ­նի դար­ձավ, որ Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րը դա­դա­րեց­նում է ա­կա­նա­զերծ­ման ծրագ­րի ֆի­նան­սա­վո­րու­մը, ին­չը բա­ցա­սա­կան ար­ձա­գանք ու­նե­ցավ ոչ միայն հայ հան­րու­թյան շր­ջա­նում։ Վա­շինգ­տո­նի դիր­քո­րոշ­ման փո­փո­խու­թյու­նը թուրք-ադր­բե­ջա­նա­կան լոբ­բին­գի ար­դյունք էր, ո­րի չե­զո­քաց­ման ուղ­ղու­թյամբ այժմ հա­մա­պա­տաս­խան աշ­խա­տանք է տար­վում։ Այդ օ­րե­րին կար­ծիք հն­չեց առ այն, որ մար­դա­սի­րա­կան ծրագ­րի ֆի­նան­սա­վոր­ման դա­դա­րեց­ման մա­սին Թրամ­փի վար­չա­կազ­մի ո­րո­շու­մը լր­ջո­րեն հար­վա­ծում է ԱՄՆ-ի մի­ջազ­գա­յին վար­կա­նի­շին։
ԱՀ ղե­կա­վա­րու­թյան հետ կոնգ­րե­սա­կա­նի հան­դի­պում­նե­րի ժա­մա­նակ խո­սակ­ցու­թյուն է ծա­վալ­վել ԱՄՆ-ի կող­մից Ար­ցա­խում ի­րա­կա­նաց­վող հու­մա­նի­տար ծրագ­րե­րի և դրանց ֆի­նան­սա­վոր­ման խնդ­րի շուրջ։ Սա ևս մեկ մե­սիջ էր. Կոնգ­րե­սում մեր բա­րե­կամ­նե­րը շա­րու­նա­կում են ջան­քեր գոր­ծադ­րել Ար­ցա­խի տա­րածքն անվ­տանգ դարձ­նե­լու նպա­տա­կով հատ­կաց­վող ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­նե­րի հոս­քը վե­րա­կանգ­նե­լու ուղ­ղու­թյամբ։
Անդ­րա­դառ­նանք Սո­չիի հան­դիպ­մա­նը։ ՙՎալ­դայ՚ ա­կում­բում Ռու­սաս­տա­նի արտ­գործ­նա­խա­րար Սեր­գեյ Լավ­րովն Ար­ցա­խի և Ադր­բե­ջա­նի զին­ված ու­ժե­րի շփ­ման գծում տի­րող ի­րա­վի­ճա­կի մա­սին է նաև խո­սել։ Նրա գնա­հատ­մամբ՝ բա­վա­կա­նին հան­գիստ ի­րա­վի­ճակ է, մի­ջա­դե­պե­րը քիչ են և խո­շոր չեն։ Ռու­սաս­տա­նը, Լավ­րո­վի խոս­քով, Ղա­րա­բա­ղի հար­ցում տա­րա­ձայ­նու­թյուն­ներ չու­նի Մինս­կի խմ­բի հա­մա­նա­խա­գահ մյուս եր­կր­նե­րի՝ Ֆրան­սիա­յի և Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րի հետ, և ա­մեն ինչ կա­նի, որ­պես­զի հա­կա­մար­տու­թյան գո­տում ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ չվերս­կս­վեն։ Միա­ժա­մա­նակ, ՌԴ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան գե­րա­տես­չու­թյան ղե­կա­վարն ափ­սո­սանք է հայտ­նել, որ քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թացն ար­գե­լակ­ված է, և ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կի հաղ­թա­հար­մանն ուղղ­ված քայ­լե­րը հա­ջո­ղու­թյուն չեն ու­նե­նում։
Ադր­բե­ջա­նա-ար­ցա­խյան հա­կա­մար­տու­թյան կար­գա­վոր­ման շուրջ քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թացն, իս­կա­պես, ար­գե­լակ­ված է, ա­սել է թե՝ զրո­յաց­ված է հա­կա­մար­տող կող­մե­րի միջև երկ­խո­սու­թյան հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ Լավ­րովն ի­րա­վա­ցի է։ Հաս­կա­նա­լի պատ­ճա­ռով խա­ղաղ կար­գա­վոր­ման գոր­ծըն­թա­ցի ար­գե­լակ­ման պատ­ճա­ռը Ռու­սաս­տա­նի գլ­խա­վոր դի­վա­նա­գե­տը չի նշել։ Դի­վա­նա­գի­տա­կան պա­րի­տե­տը թույլ չտ­վեց մատ­նա­ցույց ա­նել շփ­ման գծում ռազ­մա­կան սադ­րանք­ներ ձեռ­նար­կող կող­մին։ Սա­կայն չնա­յած նրան, որ Ադր­բե­ջա­նի ա­պա­կա­ռու­ցո­ղա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան մա­սին ո­չինչ չի աս­վել, արտ­գործ­նա­խա­րա­րը Պու­տին-Ա­լիև հան­դիպ­ման ֆո­նին շատ կարևոր հայ­տա­րա­րու­թյուն ա­րեց՝ ա­սե­լով, որ հա­կա­մար­տու­թյան գո­տում ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի վերս­կս­ման ռիս­կեր չի տես­նում։ Այ­սինքն՝ Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում քա­ղա­քա­կան հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան պահ­պա­նու­մը ՌԴ-ի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն­նե­րից է, ին­չը նշա­նա­կում է, որ Մոսկ­վան վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ է պա­հում ի­րա­վի­ճա­կը՝ զս­պե­լով ագ­րե­սիվ նկր­տում­ներ ու­նե­ցող կող­մին՝ Ադր­բե­ջա­նին։
Թե որ­քա­նով է ի­րե­րի նման դա­սա­վո­րու­թյու­նը ոգևո­րում Բաք­վին, թող­նենք ադր­բե­ջա­նա­կան քա­րոզ­չա­մե­քե­նա­յի հա­յե­ցո­ղու­թյա­նը։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 09 Oct 2019 16:05:56 +0000
ԱԴՐԲԵՋԱՆ-ՌՈՒՍԱՍՏԱՆ. Ի՞ՆՉ ՍՊԱՍԵԼ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27570-2019-10-07-16-55-28 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27570-2019-10-07-16-55-28 ԱԴՐԲԵՋԱՆ-ՌՈՒՍԱՍՏԱՆ. Ի՞ՆՉ ՍՊԱՍԵԼ
 Վահ­րամ Ա­ԹԱ­ՆԵ­ՍՅԱՆ

 Ան­ցյալ շա­բաթ ՌԴ նա­խա­գա­հի հրա­վե­րով Սո­չիում էր Իլ­համ Ա­լիե­ւը։ Մեկ­նա­բան­նե­րը հասց­րել են ըն­դգ­ծել, որ այդ այ­ցը հա­ջոր­դել է Ե­րե­ւա­նում ԵԱՏՄ վե­հա­ժո­ղո­վին, ո­րին մաս­նակ­ցեց նաեւ Վլա­դի­միր Պու­տի­նը։ Ռու­սա­կան եւ ադր­բե­ջա­նա­կան մա­մու­լում մի շարք հրա­պա­րա­կում­ներ են ար­վել, ո­րոնց հիմ­նա­կան ուղղ­վա­ծու­թյունն այն է, որ Ռու­սաս­տա­նը մտա­դիր է խո­րաց­նել բո­լոր տե­սա­կի հա­րա­բե­րու­թյուն­ներն Ադր­բե­ջա­նի հետ։ Սո­չիում այդ մա­սին կող­մե­րը հայ­տա­րա­րել են ա­ռար­կու­թյուն չվերց­նող տո­նայ­նու­թյամբ։ Այս ի­մաս­տով ա­ռանձ­նա­կի հե­տաք­րք­րու­թյուն է ներ­կա­յաց­նում ռուս-ադր­բե­ջա­նա­կան ռազ­մա­տեխ­նի­կա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան թե­ման։

Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հը հայ­տա­րա­րել է, որ կող­մե­րի մի­ջեւ գոր­ծում է ընդ­հա­նուր առ­մամբ հինգ մի­լիարդ դո­լա­րի պայ­մա­նա­գիր, ո­րից ե­րեք մի­լիարդն ար­դեն ի­րա­կա­նաց­ված է։ Շատ մեկ­նա­բան­ներ տպա­վո­րու­թյուն էին փո­խան­ցում, որ Ապ­րի­լյան քա­ռօ­րյա պա­տե­րազ­մին հա­ջոր­դած ե­րեք տա­րի­նե­րին Ռու­սաս­տա­նը ո­րո­շա­կի սպա­սո­ղա­կան կեց­վածք էր որ­դեգ­րել։ Այդ ըն­թաց­քում Ադր­բե­ջա­նը մի քա­նի փորձ ձեռ­նար­կել է՝ այլ եր­կր­նե­րից ար­դիա­կան սպա­ռա­զի­նու­թյուն գնե­լու ուղ­ղու­թյամբ։ Ե­րե­ւում է, հա­ջո­ղու­թյու­նը նվազ է, եւ Բա­քուն ո­րո­շել է կր­կին ու­շադ­րու­թյու­նը սե­ւե­ռել ռու­սա­կան ռազ­մաար­դյու­նա­բե­րա­կան հա­մա­լի­րի վրա։
Հայտ­նի է, որ Սո­չիում Պու­տին-Ա­լիեւ հան­դիպ­մա­նը նա­խոր­դել է ռու­սա­կան ռազ­մաար­դյու­նա­բե­րա­կան հա­մա­լի­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի այ­ցը Բա­քու, որ­տեղ նրանք բա­նակ­ցու­թյուն­ներ են վա­րել Ադր­բե­ջա­նի պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րի սպա­ռա­զի­նու­թյուն­նե­րի գծով տե­ղա­կա­լի հետ։ Բաք­վի լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը գրում են, որ Ադր­բե­ջա­նի ե­կող տար­վա բյու­ջեում ռազ­մա­կան ծախ­սե­րը դար­ձյալ կտ­րուկ մե­ծա­ցել են եւ կկազ­մեն շուրջ 1, 8 մի­լիարդ դո­լար։ Փոր­ձա­գետ­նե­րը դա հա­մա­րում են սպա­ռա­զի­նու­թյուն­նե­րի գն­ման ծա­վալ­նե­րը մե­ծաց­նե­լու նպա­տա­կի ցու­ցիչ։
Խոսքն, ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, ա­ռա­ջին հեր­թին վե­րա­բե­րում է ռազ­մաօ­դա­յին ու­ժե­րը ժա­մա­նա­կա­կից կոր­ծա­նիչ­նե­րով հա­մալ­րե­լու ծրագ­րի մա­սին է։ Օ­գոս­տո­սի սկզբ­նե­րին, ինչ­պես հայտ­նի է, ու­սում­նա-վար­ժա­կան թռիչ­քի ժա­մա­նակ խոր­տակ­վեց Ադր­բե­ջա­նի ռազ­մաօ­դա­յին ու­ժե­րի ՄԻԳ-29 կոր­ծա­նի­չը։ Ռազ­մա­կան ո­լոր­տի փոր­ձա­գետ­նե­րը դա հա­մա­րում են օ­դու­ժի տեխ­նի­կա­կան հե­տամ­նա­ցու­թյան ան­հեր­քե­լի ա­պա­ցույց։ Մա­մու­լը գրեց, որ այդ տե­սա­կի կոր­ծա­նիչ­ներն ար­տադր­վել են ան­ցյալ դա­րի 80-ա­կան թվա­կան­նե­րին, Ադր­բե­ջա­նը դրանք ձեռք է բե­րել ԱՊՀ ան­դամ մի երկ­րից (ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ՝ Բե­լա­ռու­սից)։ Ադր­բե­ջա­նի ռազ­մաօ­դա­յին ու­ժե­րի ա­ղե­տա­լի վի­ճա­կի մա­սին ա­նուղ­ղա­կի տե­սա­կետ ար­տա­հայ­տել է նաեւ այդ երկ­րի պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րար Հա­սա­նո­վը։ Ներ­կա­յումս, ըստ ե­րե­ւույ­թին, ռուս-ադր­բե­ջա­նա­կան բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի թե­ման նո­րա­գույն կոր­ծա­նիչ­ներն են։ Խոսք է գնում, որ Ռու­սաս­տանն Ադր­բե­ջա­նին ա­ռա­ջար­կել է Սու-35՝ եր­րորդ-չոր­րորդ սերն­դի կոր­ծա­նիչ­ներ։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Mon, 07 Oct 2019 16:52:18 +0000
ԱՐՑԱԽ-ՖՐԱՆՍԻԱ ԲԱՐԵԿԱՄԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԽՈՐԱՑՄԱՆԸ ՈՉԻՆՉ ԵՎ ՈՉ ՈՔ ՉԵՆ ԿԱՐՈՂ ԽՈՉԸՆԴՈՏԵԼ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27552-2019-10-04-14-54-08 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27552-2019-10-04-14-54-08 ԱՐՑԱԽ-ՖՐԱՆՍԻԱ ԲԱՐԵԿԱՄԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԽՈՐԱՑՄԱՆԸ ՈՉԻՆՉ ԵՎ ՈՉ ՈՔ ՉԵՆ ԿԱՐՈՂ ԽՈՉԸՆԴՈՏԵԼ
Ռուզան ԻՇԽԱՆՅԱՆ

 Սեպտեմբերի 20-ին Ֆրանսիայի Հանրապետության Իզեր նահանգի և Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի միջև ստորագրվել է Բարեկամության հռչակագիր։ Հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել Գրենոբլ քաղաքում՝ Իզերի նահանգապետարանի դահլիճում։ Հռչակագիրը ստորագրել են Իզերի նահանգային խորհրդի նախագահ Ժան-Պիեր Բարբիեն և Հադրութի շրջանային վարչակազմի ղեկավար Կամո Պետրոսյանը։ Արարողությանը ներկա էին Ֆրանսիայում ԱՀ մշտական ներկայացուցիչ Հովհաննես Գևորգյանը, այդ տարածաշրջանում ՀՀ փոխհյուպատոս Գայանե Մանուկյանը, նահանգի վարչակազմի աշխատակիցներ, հայ համայնքի ներկայացուցիչներ և լրագրողներ։ 

Ֆրանսիա այցի մանրամասները՝ ԿԱՄՈ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ հետ հարցազրույցում։

-Պարոն Պետրոսյան, Ֆրանսիայի և Արցախի վարչատարածքային միավորների միջև ստորագրված Բարեկամության հռչակագրերի շարքում սա տասնչորսերորդն է։ Գաղափարն ինչպե՞ս կյանքի կոչվեց։
- Իմ աշխատանքային այցը Ֆրանսիա կազմակերպվել էր Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության աջակցությամբ։ Հրավերը ստացել էի ֆրանսիական բանակի հայազգի վետերանների  կողմից։ Սեպտեմբերի 18-25-ը գտնվում էի Իզերում, և իմ առաջին հանդիպումն անցկացրել եմ Գրենոբլի հայկական համայնքի մշակույթի տանը։ Ասեմ, որ մշակույթի այս օջախն իր ուրույն դերակատարությունն ունի հայապահպանության, մեր ազգային և մշակութային արժեքների պահպանման գործում։ Հանդիպումը, որին ներկա էին հայկական մի քանի կուսակցությունների ներկայացուցիչներ, անցել է բավականին ջերմ մթնոլորտում, որի ընթացքում Ֆրանսիայի մեր հայրենակիցները հետաքրքրվել են Արցախի կյանքով, մասնավորապես Արցախի և Ադրբեջանի զինված ուժերի շփման գծում տիրող իրավիճակով։ Ներկաները 2016 թվականի ապրիլին Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկված ռազմական ագրեսիայի և Արցախի Պաշտպանության բանակի հասցրած հակահարվածների մանրամասներն էին նաև ուզում իմանալ։
- Իզերում, հավանաբար, տեղյակ էին, որ Դուք ԱՀ Պաշտպանության բանակում եք ծառայել և գնդապետի կոչում ունեք։ Ֆրանսիական բանակի վետերանների հետ խոսակցությունը, տրամաբանորեն, պատերազմի և ժողովրդի պաշտպանության խնդիրների շուրջ պիտի լիներ։
- Ֆրանսիական բանակի հայազգի վետերաններին ամենից առաջ հետաքրքրում էր այն, ինչը ռազմական գործողություններին էր առնչվում։ Ես նկատեցի, որ Արցախի ՊԲ-ի բարձրաստիճան սպայի հետ զրույցը նրանց համար շատ հաճելի էր։ Նրանք տարբեր ժամանակներում տարբեր երկրներում իրենց առջև դրված խնդիրներն են կատարել և մեծ հարգանքի արժանացել Ֆրանսիայում։ Զրույցի ընթացքում ներկայացրի խորհրդային ժամանակներում ԼՂ ինքնավար մարզում տիրող իրավիճակը, խոսեցի մեր ժողովրդի պայքարի և մեր վզին փաթաթված պատերազմի մասին։
Վետերաններին մտահոգում էին շփման գծում ադրբեջանական սադրանքներն ու հրադադարի ռեժիմի հաճախակի խախտումները, հակառակորդ պետությունում սպառազինության կուտակման և մեծ ծավալով հարձակողական զենքի ձեռքբերման փաստերը։ Ես նրանց տեղեկացրի, որ մեր բանակն ունի այնպիսի զենք ու զինամթերք, որ ցանկացած պահի կարող է համարժեք հարված հասցնել հակառակորդին։ Հարցեր են հնչել նաև առաջնագծի տեխնիկական հագեցվածության, զինվորների սննդի վերաբերյալ, մի խոսքով, խոսել ենք այն ամենի մասին, ինչը կարող է հետաքրքրել պատերազմի վետերանին։ Երբ ես ներկայացրի մեր բանակի կարողությունները, նրանք ոգևորեցին։ Բոլորի մոտ նույն ցանկությունն էր՝ այցելել մեր հանրապետություն, առաջին հերթին՝ Հադրութ և ամեն ինչ սեփական աչքերով տեսնել։ Ես բոլորին էլ հրավիրեցի։ Կարծում եմ, առաջիկայում կլինեն քաղաքական գործիչների այցելություններ, որոնց հետ երկուստեք հետաքրքրող հարցերի քննարկումը միայն կնպաստի փոխգործակցության զարգացմանն ու կապերի ամրապնդմանը։

-Բարեկամության հռչակագրի ստորագրման արարողությունից ի՞նչ տպավորություն ունեք։ Կխնդրեինք Ձեզ հանրայնացնել փաստաթուղթը։
- Հռչակագրի ստորագրման հանդիսավոր արարողությունը տեղի ունեցավ սեպտեմբերի 20-ին, Գրենոբլում՝ Իզերի նահանգային խորհրդի դահլիճում։ Դրան նախորդել էր նահանգային խորհրդի նախագահ Ժան-Պիեր Բարբիեի և նրա տեղակալ Պատրիկ Կյուրոյի հետ հանդիպումը։ Ես նրանց նվիրեցի մեր հանրապետության դրոշը, նաև՝ արցախյան հուշանվերներ ու նամականիշներ։ Պարոն Բարբիեն իր առանձնասենյակում պատմեց, թե ինչպես են ադրբեջանցիներն իրեն սպառնացել, որ դատի են տալու, որ ինքն իրավունք չունի չճանաչված երկրի հետ նման փաստաթուղթ ստորագրել։ Նա էլ հեգնանքով պատասխանել է՝ դատի կտաք, մենք էլ դատարանում ձեր պատասխանը կտանք։
Հռչակագրի ստորագրման ժամանակ դահլիճը բազմամարդ էր, ներկա էին նաև նահանգային խորհրդի անդամներ։ Նահանգային խորհրդի նախագահի ելույթին հետևեց իմ ելույթը։ Արարողությունն, իրոք, հանդիսավոր էր, մթնոլորտը՝ ջերմ ու բարեկամական։ Հռչակագրի բովանդակությունն այսպիսին է. ՙՀայտարարում ենք մեր կամքի մասին՝ հաստատել բարեկամական հարաբերություններ՝ հիմնված փոխադարձ հարգանքի վրա, կիսելով համամարդկային արժեքներ, որոնք են՝ խաղաղությունը, ազատությունը, մարդու իրավունքները, ժողովրդավարությունն ու կրոնական ազատությունը։ Սույն հռչակագիրը կոչված է նպաստելու ժողովուրդների միջև բարեկամության և համերաշխության ամրապնդմանը՚։
- Ֆրանսիական կողմի ելույթներում ի՞նչ շեշտադրումներ կային, ի՞նչն է ավելի շատ կարևորվել։
- Ժան-Պիեր Բարբիեն ընդգծեց հայկական կուսակցությունների աշխատանքը, նահանգի զարգացման գործում նրանց մեծ ներդրումը։ Ասաց, որ հայ քաղաքական գործիչներից ոմանք նահանգում բարձր պաշտոններ են զբաղեցնում։ Բարեկամության հռչակագրի ստորագրումից հետո նա շնորհավորեց բոլոր հայերին՝ համոզմունք հայտնելով, որ նրանք իրենց ամենօրյա աշխատանքով հայ-ֆրանսիական հարաբերությունները կդնեն ավելի բարձր մակարդակի վրա։ Նրա ցանկությունն էր, որ Արցախը սերտ կապեր հաստատի Ֆրանսիայի բոլոր վարչատարածքային միավորների հետ, ավելի ճանաչելի դառնա Եվրոպայում և ամբողջ աշխարհում։
- Փաստաթղթի ստորագրմանը, որպես կանոն, գործնական քայլերն են հետևում։ Ֆրանսիան եվրոպական պետություններից առանձնանում է իր զարգացած գյուղատնտեսությամբ, Իզերը 1մլն 200 հազար բնակչություն ունեցող նահանգ է՝ համապատասխան տնտեսական հնարավորություններով։ Դուք, որպես շրջանի ղեկավար, մտովի ուրվագծե՞լ եք փոխգործակցության ոլորտներն ու ուղղությունները։
- Այդ մասին նախնական խոսակցություն եղել է։ Պարոն Բարբիեն և նրա տեղակալը սիրով ընդունեցին Հադրութ այցելելու մեր հրավերը։ Կարծիքներ ենք փոխանակել հետագա համագործակցությանն առնչվող հարցերի շուրջ, և որոշել ենք նախանշված այցի ընթացքում, որը տեղի կունենա հաջորդ տարի, ծանոթացնել մեր գյուղատնտեսական աշխատանքներին։ Նրանց կողմից, անտարակույս, կլինեն առաջարկություններ, այստեղ էլ կպայմանավորվենք առաջիկա մեր անելիքների շուրջ։ Անձամբ այն կարծիքին եմ, որ ֆրանսիական կողմի հետ կապերի ամրապնդումը կնպաստի Արցախի գյուղատնտեսության առանձին ճյուղերի զարգացմանը։ Կարող ենք այնտեղ մասնագետներ պատրաստել, նրանց փորձն օգտագործել մեր գյուղատնտեսության մեջ։ Ես առաջին հերթին կնշեի խաղողագործությունն ու գինեգործությունը, ինչու չէ՝ նաև անասնապահության ոլորտում փորձի փոխանակման կարիք ունենք։ Ընդհանրապես, բոլոր ոլորտներում մեր բարեկամներից կարող ենք օրինակ վերցնել։
-Ակնհայտ է, որ մեր հարևան պետությունն Արցախ-Ֆրանսիա բարեկամությանը պատերազմ է հայտարարել և իր նավթադոլարները գործի դնելով՝ ամեն ինչ անում է՝ չեղարկելու բարեկամության հռչակագրերը։ Ձեր խոսքում նշեցիք նաև նահանգային խորհրդի նախագահի հասցեին հնչած սպառնալիքների մասին։
- Ֆրանսիական կողմն ադրբեջանական հիստերիային արհամարհանքով է վերաբերվում։ Գտնում են, որ Արցախի հետ բարեկամական կապերի հաստատումն ու ապագայում դրանց ընդլայնումը մի գործընթաց է, որին Ադրբեջանը ոչ մի կերպ չի կարող խոչընդոտել։ Արցախի ԱԳՆ-ի հետ համատեղ իրականացնելու ենք բոլոր անհրաժեշտ քայլերը՝ հետևողականորեն ամրապնդելու մեր երկու երկրների և ժողովուրդների միջև բարեկամական կապերը։
Միանշանակ կարող ենք ասել, որ Արցախի քաղաքական մեկուսացմանն ուղղված ադրբեջանական փորձերը իրար ետևից ձախողվում են։ Ինչ էլ որ նրանք ձեռնարկեն, միևնույն է, իրենց ուզածին չեն հասնի։ Դրանում ես համոզվեցի Իզերում։
Որպես Բարեկամության հռչակագիր ստորագրած կողմ՝ այստեղից ուղղակի հայտարարում եմ՝ Ադրբեջանն ինչքան էլ փորձի խոչընդոտել արտաքին աշխարհի հետ Արցախի կապերին, հակառակ արդյունքն է տեսնելու։ Արցախ-Ֆրանսիա բարեկամությունը միայն խորանալու է։ Համոզված եմ՝ մեր բարեկամ Ֆրանսիան և աշխարհի մյուս պետությունները ճանաչելու են Արցախի Հանրապետությունը՝ որպես անկախ և ինքնիշխան պետություն։ ՝

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 04 Oct 2019 14:49:45 +0000
ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՀԱԿԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԼՈԲԲԻՆ ՏԱՐԱԾՎՈՒՄ Է ՄԻՆՉԵՎ ԿՈԼՈՒՄԲԻԱՅԻ ԱՐՄԵՆԻԱ ՔԱՂԱՔ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27551-2019-10-04-14-47-23 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27551-2019-10-04-14-47-23 ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՀԱԿԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԼՈԲԲԻՆ ՏԱՐԱԾՎՈՒՄ Է ՄԻՆՉԵՎ ԿՈԼՈՒՄԲԻԱՅԻ ԱՐՄԵՆԻԱ ՔԱՂԱՔ
Հա­րութ ՍԱ­ՍՈՒ­ՆՅԱՆ ՙԿա­լի­ֆոռ­նիա…

ՙԲրայթ­բարդ՚ (Breitbart) կայ­քէ­ջում հրա­պա­րակ­ված Ֆրեն­սիս Մար­տե­լի հոդ­վա­ծը նկա­րագ­րում է թուր­քա­կան լոբ­բիս­տա­կան ջան­քե­րը Կո­լում­բիա­յի Ար­մե­նիա քա­ղա­քում, ո­րը հիմ­նադր­վել է 1889 թվա­կա­նին և նախ­կի­նում կրել է Վիլ­լա Հոլ­գին ան­վա­նու­մը։ Ըստ Վի­քի­պե­դիա­յի՝ հա­րա­վա­մե­րի­կյան այս քա­ղաքն իր ա­նու­նը փո­խել է Ար­մե­նիա` ի հի­շա­տակ հայ ժո­ղովր­դի նկատ­մամբ ի­րա­կա­նաց­ված Ցե­ղաս­պա­նու­թյան: Ո­րոշ պատ­մա­բան­ներ վի­ճար­կում են այս պն­դու­մը՝ քա­ղա­քի ան­վան ծա­գու­մը վե­րագ­րե­լով Հա­յաս­տա­նի մա­սին Աստ­վա­ծաշն­չյան հի­շա­տակ­մա­նը։

Կո­լում­բիա­յի Բո­գո­տա քա­ղա­քում թուրք դես­պան Է­սե Օզ­թուրք Չի­լը 2018թ. դեկ­տեմ­բե­րի 14-ին և 2019 թ. հուն­վա­րի 11-ին եր­կու նա­մակ է հղել Կո­լում­բիա­յի Ար­մե­նիա քա­ղա­քի քա­ղա­քա­պե­տին՝ հրա­վի­րե­լով նրան և քա­ղա­քա­յին խոր­հր­դի տա­սը ան­դամ­նե­րի այ­ցե­լել Թուր­քիա՝ որ­պես թուր­քա­կան կա­ռա­վա­րու­թյան պաշ­տո­նա­կան հյու­րեր։
2019թ. փետր­վա­րի 3-ին հա­տուկ կի­րակ­նօ­րյա գի­շե­րա­յին նս­տաշր­ջա­նում Ար­մե­նիա­յի քա­ղա­քա­յին խոր­հուր­դը 12 կողմ, 6 դեմ քվեար­կու­թյամբ հաս­տա­տել է քա­ղա­քա­պետ Օս­կար Կաս­տել­լա­նո­սի և Ար­մե­նիա­յի քա­ղա­քա­յին խոր­հր­դի ի­նը ան­դամ­նե­րի այ­ցը Թուր­քիա՝ 2019թ. փետր­վա­րի 6-13-ը։ Այ­ցի ըն­թաց­քում քա­ղա­քա­պե­տը և քա­ղա­քա­յին խոր­հր­դի ան­դամ­նե­րը հան­դի­պել են Ստամ­բու­լի և Ան­կա­րա­յի քա­ղա­քա­պե­տե­րի, Թուր­քիա­յի խոր­հր­դա­րա­նի նա­խա­գա­հի հետ և այ­ցե­լել Ան­կա­րա­յի հա­մալ­սա­րա­նի Լա­տի­նա­կան Ա­մե­րի­կա­յի ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րի կենտ­րոն։ Նրանք հան­դի­պել են նաև թուրք գոր­ծա­րար­նե­րի հետ և այ­ցե­լել Կա­պույտ մզ­կիթ ու Գրանդ բա­զար։
Ուղևո­րու­թյու­նը բուռն վե­ճե­րի ա­ռիթ դար­ձավ Կո­լում­բիա­յում։ Ար­մե­նիա քա­ղա­քի բազ­մա­թիվ բնա­կիչ­ներ դեմ էին այդ այ­ցե­լու­թյա­նը՝ քա­ղա­քա­պե­տի և ի­նը ան­դամ­նե­րի բա­ցա­կա­յու­թյան պատ­ճա­ռով այն ժա­մա­նակ, երբ քա­ղա­քը գտն­վում էր տն­տե­սա­կան խառ­նաշ­փո­թի և վատ ղե­կա­վար­ման մեջ։ Ան­ցած ե­րեք տա­րի­նե­րին Ար­մե­նիա­յի հինգ քա­ղա­քա­պե­տե­րը հե­ռաց­վել էին կո­ռուպ­ցիա­յի պատ­ճա­ռով։ Քա­ղա­քա­ցի­նե­րը կար­ծում էին, որ նոր քա­ղա­քա­պե­տը պետք է մնար տա­նը և հոգ տա­ներ քա­ղա­քի գոր­ծե­րի մա­սին։ Տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին գլ­խա­վոր դա­տա­խա­զը հե­տաքն­նու­թյուն սկ­սեց թուր­քա­կան ուղևո­րու­թյան վե­րա­բե­րյալ՝ քա­ղա­քա­պե­տի և խոր­հր­դի ան­դամ­նե­րի կող­մից կա­տա­րած խախ­տում­նե­րը ստու­գե­լու հա­մար։ Նրանց պետք է նաև հե­տաքն­նեն՝ Թուր­քիա այ­ցե­լե­լիս ի­րենց ՙա­ռա­տա­ձեռն՚ հյու­րըն­կա­լող­նե­րից ստա­ցած կա­շառք­նե­րը կամ նվեր­նե­րը հաս­տա­տե­լու հա­մար։

Տե­ղա­կան կո­լում­բիա­կան ՙՍե­մա­նա՚ հրա­տա­րա­կու­թյու­նը հաս­տա­տել է Ար­մե­նիա­յի (Կո­լում­բիա), Թուր­քիա­յի և ցե­ղաս­պա­նու­թյան միջև ե­ղած կա­պը. ՙ...Պարզ­վում է, որ [Կո­լում­բիա­յի] Ար­մե­նիա­յի [քա­ղա­քա­յին] խոր­հուր­դը 2014թ. 08 հա­մա­ձայ­նագ­րով ո­րո­շել է ճա­նա­չել Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը և ապ­րի­լի 24-ը հռ­չա­կել որ­պես պաշ­տո­նա­կան հի­շա­տա­կի օր՝ ի նշան հա­մե­րաշ­խու­թյան այն երկ­րի հետ, ո­րը կո­լում­բիա­կան քա­ղա­քի պես կրում է միևնույն ա­նու­նը։ Այ­նու­հետև, խոր­հուր­դը վա­վե­րաց­րել է այդ կա­պե­րը 2015թ. 075 ար­ձա­նագ­րու­թյամբ, ո­րով նրանք ձգ­տել են բա­րե­կա­մա­կան կա­պեր հաս­տա­տել Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան հետ...՚։
Ի պա­տաս­խան Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ճա­նաչ­ման՝ ՙՍե­մա­նան՚ բա­ցատ­րել է, որ ՙա­մեն ինչ կար­ծես թե ցույց է տա­լիս, որ թուր­քա­կան կա­ռա­վա­րու­թյան հրա­վե­րի հա­մար պատ­ճառ է հան­դի­սա­ցել քա­ղա­քա­յին խոր­հր­դի ան­դամ­նե­րին այլ տար­բե­րա­կի տրա­մադ­րումն այն ցա­վա­լի պատ­մա­կան դր­վա­գի, ո­րը ցույց է տա­լիս՝ այդ եր­կի­րը պա­տաս­խա­նա­տու է ցե­ղաս­պա­նու­թյան հա­մար՚։
ՙՍե­մա­նան՚ հա­ղոր­դել է՝ ՙԻնչ­պես հի­շում եք, այն, ինչն այ­սօր հայտ­նի է որ­պես Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյուն, տե­ղի է ու­նե­ցել 1915թ., Ա­ռա­ջին աշ­խար­հա­մար­տի ժա­մա­նակ և թեև թվե­րը դեռևս քն­նարկ­վում են, խոս­քը գնում է նվա­զա­գույ­նը 300 հա­զար և ա­ռա­վե­լա­գույ­նը 1,5 մի­լիոն մարդ­կա­յին կո­րուստ­նե­րի մա­սին։ Այդ բնաջ­նջ­ման զո­հե­րը հա­յերն էին, ո­րոնք որ­պես ի­րենց դա­հիճ մատ­նան­շում են Օս­մա­նյան կայս­րու­թյու­նը՝ այ­սօր­վա Թուր­քիան՚։
ՙՍե­մա­նան՚ հե­տաքր­քր­վել է, թե ար­դյո՞ք քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի պաշ­տո­նյա­նե­րը Թուր­քիա կա­տա­րած այ­ցի հետևան­քով կա­րող են ո­րո­շել չե­ղյալ հա­մա­րել Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ճա­նա­չու­մը։
Այդ ըն­թաց­քում, ուղևո­րու­թյու­նից հե­տո միակ նոր զար­գա­ցու­մը օս­մա­նյան ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի հա­գուստ կրող տղա­մար­դու որմ­նան­կա­րի հայ­տն­վելն է Ար­մե­նիա­յի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի շեն­քի պա­տին։ ՙԲրայթ­բար­դը՚ տե­ղե­կաց­րել է, որ որմ­նան­կա­րը ՙոչ մի պատ­մա­կան ա­ղերս չու­նի քա­ղա­քի հետ՚ և ՙշփո­թեց­նում ու զայ­րաց­նում է բազ­մա­թիվ բնա­կիչ­նե­րի... Տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին La Crցnica de Quindվo թեր­թը հա­ղոր­դել է, որ տե­ղա­ցի­նե­րը շփոթ­ված են թվում, իսկ ո­մանք՝ վր­դով­ված այդ թան­կար­ժեք որմ­նան­կա­րից, ո­րը, նրանց կար­ծի­քով, որևէ կապ չու­նի ի­րենց ժա­ռան­գու­թյան հետ՚։

ՙԲրայթ­բար­դը՚ մեջ­բե­րել է Մա­րի­սե­լա Մոն­տես ա­նու­նով մի տե­ղա­ցի կնոջ, որն ա­սել է La Cronica-ին. ՙԵս ի­րոք չեմ հաս­կա­նում, թե Ար­մե­նիան [կո­լում­բիա­կան քա­ղա­քը] ինչ կապ ու­նի Թուր­քիա­յի հետ։ Կար­ծում եմ, որ նրանք պետք է վճա­րեն այդ կար­ճատև ուղևո­րու­թյան հա­մար, ո­րը կա­տա­րել են... Անտ­րա­մա­բա­նա­կան է, որ սրա նման մի բան նկար­վել է նման գե­ղե­ցիկ հաս­տա­տու­թյու­նում՚։
Քա­ղա­քա­յին խոր­հր­դի ան­դամ Լուիս Գի­լեր­մո Ա­գու­դե­լոն ա­սել է El Tiempo-ին. ՙորմ­նան­կա­րը ան­հե­թե­թու­թյուն է... Սա հան­րա­յին կա­ռույց է, ո­րը շատ կարևոր նշա­նա­կու­թյուն ու­նի... Այս­տեղ է ե­ղել մեր պատ­կե­րաս­րա­հը, իսկ հի­մա նրանք ամ­բող­ջո­վին փո­խում են դրա էու­թյու­նը՚։
El Tiempo-ն տե­ղե­կաց­րել է, որ ՙխոր­հուր­դը չի քն­նար­կում միայն մշա­կու­թա­յին ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րը Թուր­քիա­յին։ Այժմ նրանք բա­ցա­հայտ կեր­պով քն­նար­կում են քա­ղա­քի կող­մից 2014թ. ըն­դուն­ված հռ­չա­կագ­րի փո­փո­խու­թյան հար­ցը, ո­րով քա­ղա­քա­պե­տա­րանն ըն­դու­նել է Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ճա­նա­չու­մը՚, ա­սել է ՙԲրայթ­բար­դը՚։
Մինչև հի­մա թուր­քա­կան հրա­վե­րը հա­կա­ռակ ազ­դե­ցու­թյուն է ու­նե­ցել Թուր­քիա­յի վրա, քա­նի որ այն ա­ռաջ է բե­րել բազ­մա­թիվ քն­նար­կում­ներ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան մա­սին Կո­լում­բիա­յի լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րում, իսկ քա­ղա­քա­պե­տը և քա­ղա­քա­յին խոր­հր­դի ան­դամ­նե­րը խն­դիր­ներ ու­նե­ցան օ­րեն­քի հետ։
Բրա­զի­լիա­յում Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան դես­պա­նը, ո­րը հա­վա­տար­մագր­ված է նաև Կո­լում­բիա­յում, պետք է ան­հա­պաղ մի­ջոց­ներ ձեռ­նար­կի թուր­քա­կան լոբ­բիս­տա­կան ջան­քե­րին հա­կազ­դե­լու հա­մար։ Հա­րա­վա­յին Ա­մե­րի­կա­յի հայ հա­մայ­նք­նե­րը ևս պետք է ձեռ­նա­մուխ լի­նեն նման գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի։ Նրանք պետք է նաև ա­պա­հո­վեն, որ քա­ղա­քա­յին խոր­հուր­դը չե­ղյալ չհա­մա­րի Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան ճա­նաչ­ման մա­սին իր նախ­կին ո­րո­շու­մը և ձեր­բա­զատ­վի օս­մա­նյան որմ­նան­կա­րից։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 04 Oct 2019 14:33:28 +0000
ԱՐ­ՑԱ­ԽԸ՝ ՙՀԱՅ ԴԱ­ՏԻ՚ ՀԱ­ՄԱ­ՏԵՔՍ­ՏՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27540-2019-10-02-11-54-02 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27540-2019-10-02-11-54-02 Էդ­վարդ ՍԱ­ԽԻ­ՆՈՎ

 

ՙՀայ Դա­տը՚ որ­պես կազ­մա­կեր­պու­թյուն ծնունդ է ա­ռել Օս­մա­նյան կայս­րու­թյու­նում ի­րա­կա­նաց­ված Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նից ան­մի­ջա­պես հե­տո։ Նպա­տակ­նե­րից մե­կը հա­յե­րի զանգ­վա­ծա­յին կո­տո­րած­նե­րի կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րին պատ­ժելն էր` ֆի­զի­կա­պես ոչն­չաց­նե­լու ճա­նա­պար­հով, ե­թե օ­րի­նա­կան կար­գով նրանց պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան են­թար­կե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն չկար։ ՙՀայ Դա­տը՚ դար­ձավ Հայ հե­ղա­փո­խա­կան դաշ­նակ­ցու­թյուն կու­սակ­ցու­թյան գլ­խա­վոր գա­ղա­փա­րա­խո­սու­թյու­նը, շու­տով կլ­րա­նա կու­սակ­ցու­թյան 130-ա­մյա­կը։ Օ­րերս Մոսկ­վա­յում ՀՀ դես­պա­նու­թյու­նում տե­ղի ու­նե­ցավ ՙՀայ Դա­տի՚ ար­դիա­կան խն­դիր­նե­րը ռուս¬հայ­կա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի հա­մա­տեքս­տում՚ խո­րա­գի­րը կրող գի­տա­ժո­ղով։
ՀՅԴ կու­սակ­ցա­կան ա­ռաջ­նորդ­նե­րից, ՀՅԴ բյու­րո­յի նա­խա­գահ, կու­սակ­ցու­թյան ռու­սա­կան ուղ­ղու­թյամբ տար­վող աշ­խա­տանք­նե­րի հա­մա­կար­գող Ար­մեն ՌՈՒՍ­ՏԱ­ՄՅԱ­ՆԸ պա­տաս­խա­նել է մեր հար­ցե­րին։

-Ո՞րն էր ՙՀայ Դա­տի՚ ար­դիա­կան խն­դիր­նե­րը ռուս¬հայ­կա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի հա­մա­տեքս­տում՚ գի­տա­ժո­ղո­վի անց­կաց­ման անհ­րա­ժեշ­տու­թյու­նը։
-Նախ, ա­ռա­ջադր­ված հար­ցե­րի բնույ­թը լույս է սփ­ռում Ռու­սաս­տա­նի հան­դեպ և Հա­յաս­տա­նի ու Ռու­սաս­տա­նի ռազ­մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կե­րու­թյան հար­ցում Դաշ­նակ­ցու­թյուն կու­սակ­ցու­թյան ու­նե­ցած վե­րա­բեր­մուն­քի վրա։ Այդ ռազ­մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կե­րու­թյան շնոր­հիվ Հա­յաս­տա­նի անվ­տան­գու­թյունն այ­սօր ա­մե­նա­բարձր մա­կար­դա­կի վրա է։
Հա­յաս­տա­նում տե­ղա­կայ­ված ՙԻս­կան­դեր՚ հա­մա­լիր­նե­րի շնոր­հիվ հայ­կա­կան բա­նա­կը հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նի հար­ված­ներ հասց­նե­լու Ադր­բե­ջա­նի ողջ տա­րած­քում գտն­վող կարևո­րա­գույն են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րին։ Միաս­նա­կան ՀՕՊ, ՀՀՊ հա­մա­կար­գը թույլ է տա­լիս Հա­յաս­տա­նի և, ի դեպ, Ար­ցա­խի եր­կին­քը լիո­վին պաշտ­պան­ված ու անվ­տանգ դարձ­նել։ Չնա­յած Ադր­բե­ջա­նի ռազ­մա­կան մեծ բյու­ջեին և ա­մե­նա­տար­բեր զի­նա­տե­սակ­նե­րով մշ­տա­պես հա­մալր­վե­լուն, սպա­ռա­զի­նու­թյան ո­լոր­տում Հա­յաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի միջև, այ­նուա­մե­նայ­նիվ, հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյու­նը պահ­պան­վում է։ Ան­դա­մակ­ցու­թյու­նը ՀԱՊԿ-ին Հա­յաս­տա­նին թույլ է տա­լիս ար­դի ռազ­մա­կան տեխ­նի­կա և սպա­ռա­զի­նու­թյուն գնել ներ­ռու­սաս­տա­նյան գնե­րով։
Խն­դիր­նե­րը, ո­րոնք իր առջև դնում է ՙՀայ Դա­տը՚, ար­դիա­կան են նաև այ­սօր, դեռ ա­վե­լին` ընդ­լայն­վել ու նո­րաց­վել են Ար­ցա­խում սկիզբ ա­ռած ազ­գա­յին¬ա­զա­տագ­րա­կան շարժ­ման հետ միա­սին, ո­րը սեր­տո­րեն շաղ­կապ­ված է ՙՀայ Դա­տի՚ գլ­խա­վոր հար­ցի՝ Օս­մա­նյան Թուր­քիա­յում ի­րա­գործ­ված Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան հետ։ Ցե­ղաս­պա­նու­թյան սպառ­նա­լի­քը կախ­ված էր Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դի գլ­խա­վերևում բո­լոր այն ժա­մա­նակ­նե­րում, երբ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բաղն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում էր։ Այն­տեղ հա­մալ­սա­րան չկար, բնակ­չու­թյու­նը շա­րու­նակ ար­տա­գաղ­թում էր, ին­չի պատ­ճա­ռով նրա ա­ճը դան­դա­ղում էր։ Չկար լուրջ ար­դյու­նա­բե­րու­թյուն, ո­րը խթան կհան­դի­սա­նար կեն­սա­մա­կար­դա­կի բարձ­րաց­ման հա­մար։ Այ­սինքն` Ղա­րա­բա­ղի սո­ցիալ¬տն­տե­սա­կան զար­գա­ցու­մը մի­տում­նա­վոր ար­գե­լակ­վում էր։
Հնա­րա­վոր է, դեռ եր­կար տա­րի­ներ բա­նակ­ցու­թյուն­ներ կըն­թա­նան ղա­րա­բա­ղյան կար­գա­վոր­ման շուրջ, բայց մեկ բան միան­շա­նակ է՝ Ար­ցախն այլևս եր­բեք Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում չի լի­նի։ Սա կարևոր է ոչ միայն աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կա­նու­թյան, այլև տա­րա­ծաշր­ջա­նում տե­ղի ու­նե­ցող գոր­ծըն­թաց­նե­րի տե­սան­կյու­նից։
-Ար­ցա­խի ան­կա­խա­ցու­մից հե­տո ՙՀայ Դա­տի՚ նպա­տակ­նե­րը գլո­բալ բնույթ ստա­ցան։ Ե­թե նախ­կի­նում ազ­գա­յին գա­ղա­փա­րը Ցե­ղաս­պա­նու­թյան ճա­նա­չումն էր, ա­պա հի­մա հա­յե­րին միա­վո­րող ազ­գա­յին երկ­րորդ գա­ղա­փար է դար­ձել նաև Ար­ցա­խը...
-Հար­ցե­րի և խն­դիր­նե­րի շր­ջա­նա­կը, ո­րոնք լու­ծում է Հայ Դա­տը, շատ լայն է։ Գլ­խա­վորն ար­դի պայ­ման­նե­րում Հա­յաս­տա­նի պահ­պա­նու­թյան խն­դիրն է, Ար­ցա­խին ա­ջակ­ցու­թյուն ցու­ցա­բե­րե­լը։ Չէ՞ որ մեծ հաշ­վով խոս­քը հենց հայ էթ­նո­սի պահ­պա­նու­թյանն է վե­րա­բե­րում։ Բաք­վում չեն թաքց­նում, որ Ղա­րա­բաղն ի­րենց պետք է միայն որ­պես տա­րածք։ Բայց նրանց հար­կա­վոր են նաև Զան­գե­զու­րը և ՙԻրևա­նը՚, ո­րոնք նրանք ի­րենց հո­ղերն են հա­մա­րում։ Նման ա­ռաս­պել­ներն ար­մա­տա­վո­րում են դե­ռա­հաս ու­ղեղ­նե­րում ծայ­րա­հեղ հա­յա­տյաց քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ` դեռևս դպ­րո­ցա­կան տա­րի­քից: Այդ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը հան­գեց­րել է նրան, որ լեռ­նա­յին­ղա­րա­բա­ղյան հա­կա­մար­տու­թյան շուրջ տար­վող բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցը շա­րու­նակ բախ­վում է ան­հաղ­թա­հա­րե­լի խո­չըն­դոտ­նե­րի։ Ադր­բե­ջա­նի ՙտա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյան՚ և ազ­գե­րի ինք­նո­րոշ­ման ի­րա­վուն­քի միջև խոր ան­դունդ կա։

Հար­ցը կա­րող էր հեշտ լու­ծում ստա­նալ Ադր­բե­ջա­նի կող­մից բա­րի կամ­քի դրսևոր­ման պա­րա­գա­յում՝ ճա­նա­չել Ար­ցա­խի ան­կա­խու­թյու­նը և նրա հետ առևտրատն­տե­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ հաս­տա­տել։ Բայց դրա հա­մար պետք են բա­ցա­ռիկ կամք և մեծ ի­մաս­տու­թյուն, իսկ այդ ո­րակ­նե­րը բնո­րոշ են ու­ժեղ, կա­յա­ցած ան­հա­տա­կա­նու­թյուն­նե­րին։ Ըստ ա­մե­նայ­նի, այդ­պի­սիք Ադր­բե­ջա­նում ա­ռայժմ չկան։ Բա­ցի դրա­նից, ԵԱՀԿ Մինս­կի խմ­բի ան­դամ­ներն էլ դժ­վար թե կա­րո­ղա­նան օ­բյեկ­տիվ ո­րո­շում կա­յաց­նել։ Ե­կեք չմո­ռա­նանք, որ Մինս­կի խմ­բի ան­դամ­ներ հան­դի­սա­ցող Ռու­սաս­տա­նի և ԱՄՆ-ի միջև լուրջ հա­կա­սու­թյուն­ներ կան, նրանց միջև հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը ծայ­րաս­տի­ճան շի­կա­ցած են, ին­չը չի կա­րող չանդ­րա­դառ­նալ հա­մա­տեղ ո­րո­շում­նե­րի վրա։
Ուս­տի ղա­րա­բա­ղյան հիմ­նախ­նդ­րի լուծ­ման հար­ցում կարևոր է ա­պա­վի­նել միայն սե­փա­կան ու­ժե­րին։ Ինչ­պես ցույց է տվել փոր­ձը, չնա­յած մշ­տա­կան սպառ­նա­լիք­նե­րին, տն­տե­սա­կան և տրանս­պոր­տա­յին շր­ջա­փակ­մա­նը, Հա­յաս­տանն ու Ար­ցախն ապ­րում և զար­գա­նում են։
-Վեր­ջին շր­ջա­նում նկատ­վում է Ռու­սաս­տա­նի և Թուր­քիա­յի միջև հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ջեր­մա­ցում, փոխ­գոր­ծակ­ցու­թյուն ռազ­մա­կան ո­լոր­տում, ին­տեն­սի­վո­րեն զար­գա­նում են Ադր­բե­ջա­նի և Ռու­սաս­տա­նի միջև տն­տե­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը։ Ինչ­պե՞ս այս ա­մե­նը կանդ­րա­դառ­նա Ար­ցա­խի ճա­կա­տագ­րի վրա։
-Մենք վս­տահ ենք, որ Ռու­սաս­տա­նի և Թուր­քիա­յի միջև հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի զար­գա­ցու­մը մի կող­մից և Ադր­բե­ջա­նի՝ մյուս կող­մից, դրսևոր­վե­լով մար­տա­վա­րա­կան մա­կար­դա­կում, կրում է ի­րա­վի­ճա­կա­յին բնույթ։ Ե­կեք չմո­ռա­նանք, որ Ադր­բե­ջա­նը թեև քիչ, բայց մր­ցակ­ցում է Ռու­սաս­տա­նի հետ Եվ­րո­պա­յին ած­խաջ­րա­ծին­ներ մա­տա­կա­րա­րե­լու հար­ցում: Մեծ հաշ­վով` Ռու­սաս­տա­նին նման մր­ցա­կից պետք չէ։ Ադր­բե­ջա­նը, ինչ­պես նաև Թուր­քիան ան­հու­սա­լի գոր­ծըն­կեր­ներ են։ Կար­ծում ենք` ռու­սաս­տա­նյան ղե­կա­վա­րու­թյու­նը գի­տակ­ցում է դա և իր փոխ­հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը կա­ռու­ցում է այն հան­գա­ման­քի հաշ­վա­ռու­մով, որ կա­րող է թի­կուն­քից հար­ված ստա­նալ։ Թուր­քիա­յի և Ռու­սաս­տա­նի միջև հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ջեր­մաց­ման պայ­ման­նե­րում ղա­րա­բա­ղյան հիմ­նախ­նդ­րի կարևո­րու­թյու­նը փոքր-ինչ կն­վա­զի, բայց Ռու­սաս­տա­նի հա­մար կարևոր է Թուր­քիա-Ադր­բե­ջան տան­դե­մի դեմ հզոր հաղ­թա­թուղթ ու­նե­նալ` ի դեմս Ար­ցա­խի՝ որ­պես ազ­դա­կի ու հա­կակշ­ռի։ Ա­ռա­վել ևս, որ Թուր­քիան չի պատ­րաստ­վում հրա­ժար­վել պան­թյուր­քիզ­մի քա­ղա­քա­կա­նու­թյա­նը սա­տա­րե­լուց։ Իսկ Հա­յաս­տանն ու Ար­ցախն այդ քա­ղա­քա­կա­նու­թյան բնա­կան հա­կա­ռա­կորդ­ներն են։
-Ար­ցա­խի հար­ցում փոքր-ինչ պա­րա­դոք­սալ ի­րա­վի­ճակ է ստեղծ­վել։ Վար­չա­պետ Փա­շի­նյա­նը պն­դում է, որ Ար­ցա­խը Հա­յաս­տանն է։ Միևնույն ժա­մա­նակ Թուր­քիան և Ադր­բե­ջա­նը Ղա­րա­բա­ղը տես­նում են միայն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում։ Բայց ան­գամ Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում Ար­ցա­խը մի շարք խն­դիր­ներ է հա­րու­ցում` օ­րեն­սդ­րու­թյան փո­փո­խու­թյան, հա­յա­տյա­ցու­թյու­նից հրա­ժար­ման, տն­տե­սու­թյան հա­մար հատ­կա­ցում­նե­րի և շա­տու­շատ այլ հար­ցե­րի տես­քով, ին­չին Ադր­բե­ջա­նը պատ­րաստ չէ։ Ի՞նչ ա­նել։
-Ե­թե կարճ ա­սենք` ա­պա Ադր­բե­ջա­նը ցան­կա­նում է վե­րա­կանգ­նել ՙԽոր­հր­դա­յին Միու­թյու­նը՚ նախ­կին Ադր. ԽՍՀ տա­րած­քում. չէ՞ որ միայն նրա օ­րոք է Ղա­րա­բաղն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում ե­ղել։ Հա­յաս­տա­նի հետ բա­րիդ­րա­ցիա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը հնա­րա­վոր են միայն Ար­ցա­խի հան­դեպ պատ­մա­կան ար­դա­րու­թյան վե­րա­կան­գն­ման դեպ­քում։ Նա­խիջևա­նում հա­յե­րի և ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի հա­մա­տեղ ապ­րե­լու փոր­ձը ցույց է տվել, որ այն ոչ մի լավ բա­նի չի հան­գեց­նում։ Դա­րի սկզ­բին Նա­խիջևա­նում հայ ազ­գաբ­նակ­չու­թյան թի­վը կազ­մում էր շուրջ 40 տո­կոս։ Այ­սօր այդ թի­վը կազ­մում է 0 տո­կոս։ Դեռ ա­վե­լին, բա­ցեի­բաց ոչն­չաց­վում են հայ­կա­կան պատ­մա­կան հու­շար­ձան­նե­րը, բուլ­դո­զեր­նե­րով ա­վեր­վում են հայ­կա­կան գե­րեզ­մա­նոց­նե­րը։ Ուս­տի ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի հետ հա­մա­տեղ ապ­րե­լու հե­ռան­կա­րը հա­յե­րի հա­մար ոչ միայն գրա­վիչ չէ, այլև՝ խիստ վտան­գա­վոր։ Նա­խիջևա­նի տխուր օ­րի­նա­կը ղա­րա­բաղ­ցի­նե­րի աչ­քի ա­ռաջ է, ո­րոնց ո­մանք փոր­ձում են հա­մո­զել Ադր­բե­ջա­նի կազմ մտ­նել։ Դա անհ­նա­րին է, դա ան­հե­թե­թու­թյուն է։
-Որ­քա­նո՞վ է հա­վա­նա­կան Ար­ցա­խում ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի վեր­սկ­սու­մը։
-Այդ հա­վա­նա­կա­նու­թյու­նը մշ­տա­պես առ­կա է և այն չի կա­րե­լի բա­ցա­ռել։ Ա­մեն օր Ադր­բե­ջա­նը մե­ծաց­նում է իր ռազ­մա­կան հզո­րու­թյու­նը, սահ­ման­նե­րի մոտ զո­րա­վար­ժու­թյուն­ներ է անց­կաց­նում։ Փոր­ձում է վա­խեց­նել հայ­կա­կան կող­մին` քիչ մտա­ծե­լով այն մա­սին, որ մար­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներն սկ­սե­լը կա­րող է լայ­նա­ծա­վալ ռազ­մա­գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի հան­գեց­նել և որ­պես ար­դյունք՝ փո­խա­դարձ լիա­կա­տար ոչն­չաց­ման։ Նման հան­գու­ցա­լու­ծում Ադր­բե­ջա­նին պետք չէ, բայց նա պետք է հաս­կա­նա, ե­թե ին­քը պայ­քա­րում է տա­րածք­նե­րի հա­մար, ա­պա Ար­ցախն ու Հա­յաս­տա­նը պայ­քա­րում են ապ­րե­լու ի­րա­վուն­քի հա­մար, և հա­նուն դրա ա­մեն ին­չի կգ­նան։ Նրանց թվում է, որ սպա­ռա­զի­նու­թյուն կու­տա­կե­լը, շա­րու­նակ նոր զի­նա­տե­սակ­ներ ձեռք­բե­րե­լը կօգ­նեն նրանց հարցն ու­ժով լու­ծել։ Բայց ղա­րա­բա­ղյան պա­տե­րազ­մի փոր­ձը ցույց է տվել, որ ադր­բե­ջա­նա­կան բա­նա­կի խան­դա­վա­ռու­թյու­նը և քա­ջու­թյու­նը մի ակն­թար­թում չքա­նում են, երբ բախ­վում է հմուտ հա­կա­ռա­կոր­դի, նպա­տա­կա­սաց ու լավ զին­ված իս­կա­կան զին­վո­րա­կան­նե­րի: Մենք այ­սօր Հա­յաս­տա­նում ապ­րում ենք ՙԽա­ղա­ղու­թյուն ես ցան­կա­նում, պատ­րաստ­վիր պա­տե­րազ­մի՚ ա­սաց­ված­քի սկզ­բուն­քով: Եվ դրա­նից չես խու­սա­փի:

www.russia-artsakh.ru

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 02 Oct 2019 11:40:58 +0000
ԹՈՒՐՔԻԱՅՈՒՄ ԱԴՐԲԵՋԱՆՑԻՆԵՐԸ ԴԱՐՁԵԼ ԵՆ ԳԼԽԱՑԱՎԱՆՔ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27531-2019-09-30-17-03-03 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27531-2019-09-30-17-03-03 ԹՈՒՐՔԻԱՅՈՒՄ ԱԴՐԲԵՋԱՆՑԻՆԵՐԸ ԴԱՐՁԵԼ ԵՆ ԳԼԽԱՑԱՎԱՆՔ
Վահ­րամ Ա­ԹԱ­ՆԵ­ՍՅԱՆ

 Ադր­բե­ջա­նում Թուր­քիա­յի դես­պա­նը հեր­քել է ո­րոշ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի եւ սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րի տա­րա­ծած տե­ղե­կատ­վու­թյունն այդ երկ­րից ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի զանգ­վա­ծա­յին ար­տաքս­ման վե­րա­բե­րյալ։ Դես­պանն, այ­դու­հան­դերձ, ըն­դու­նել է Թուր­քիա­յից Ադր­բե­ջա­նի մեկ քա­ղա­քա­ցու ար­տաք­սու­մը Նա­խի­ջե­ւան, ինչ­պես եւ այն, որ նման խն­դիր ի­րոք գո­յու­թյուն ու­նի, եւ այն հա­մա­կող­մա­նի քն­նարկ­վել է Թուր­քիա­յի փոխ­նա­խա­գահ Ֆուատ Օք­թա­յի՝ եր­կու օր ա­ռաջ Բա­քու կա­տա­րած այ­ցի ժա­մա­նակ։

Այն, որ փոխ­նա­խա­գա­հի մա­կար­դա­կով Թուր­քիան խն­դի­րը բարձ­րաց­րել է պաշ­տո­նա­կան Բաք­վի առ­ջեւ, ա­վե­լի շատ հաս­տա­տում է խնդ­րի սրու­թյու­նը, քան հեր­քում դրա շուրջ սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րում բարձ­րաց­ված աղ­մու­կը։ Վի­ճա­կագ­րա­կան ոչ մի տե­ղե­կու­թյուն չկա, թե ներ­կա­յում Ադր­բե­ջա­նի քա­նի՞ քա­ղա­քա­ցի է ապ­րում Թուր­քիա­յում։ Բայց ի­րա­կա­նու­թյուն է, որ ան­կա­խու­թյու­նից հե­տո Թուր­քիան հա­րյուր հա­զա­րա­վոր ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի հա­մար դար­ձել է փր­կու­թյան խա­րիսխ, որ­տեղ այդ մար­դիկ գտել են աշ­խա­տանք եւ տա­նիք։ Դե­պի Թուր­քիա ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի զանգ­վա­ծա­յին ար­տա­գաղթ սկս­վել է ան­ցյալ դա­րի 90-ա­կան­նե­րին, ա­ռա­վե­լա­պես՝ Նա­խի­ջե­ւա­նից, որ­տեղ սո­ցիալ-տն­տե­սա­կան ի­րա­վի­ճա­կը շա­րու­նա­կում է մնալ ծայ­րա­հեղ ծանր։ Ըստ մա­մու­լի ո­րոշ հրա­պա­րա­կում­նե­րի, Նա­խի­ջե­ւա­նի աշ­խա­տու­նակ բնակ­չու­թյու­նը գրե­թե ամ­բող­ջո­վին տե­ղա­փոխ­վել է Թուր­քիա։ Ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի հոծ խմ­բեր հատ­կա­պես կենտ­րո­նա­ցած են Իգ­դի­րում։ Ակ­նարկ­ներ կան, որ դա թուրք-ադր­բե­ջա­նա­կան միջ­պե­տա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ծրագ­րի մաս է կազ­մում եւ նպա­տակ ու­նի տե­ղաշր­ջա­նում նվա­զեց­նել քր­դա­կան բնակ­չու­թյան ազ­դե­ցու­թյու­նը։ Խոս­քը վե­րա­բե­րում է Հա­յաս­տա­նի հետ սահ­մա­նա­մերձ գո­տուն, որ­տեղ էթ­նիկ ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի վե­րաբ­նա­կե­ցում է ի­րա­կա­նաց­վում։ Նա­խի­ջե­ւա­նը շա­րու­նա­կում է մնալ հիմ­նա­կա­նում փակ տա­րածք, ո­րը կա­ռա­վար­վում է ա­վա­տա­տի­րա­կան սկզ­բունք­նե­րով։ Լրագ­րող­նե­րի եւ օ­տա­րերկ­րյա դի­վա­նա­գետ­նե­րի հա­մար Նա­խի­ջե­ւա­նը հա­մար­վում է ար­գել­ված գո­տի։ Այն­տե­ղից տե­ղե­կու­թյուն­ներ չեն կա­րող հայ­թայ­թել նույ­նիսկ Բաք­վի լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը։ Այս ի­րա­վի­ճա­կում պաշ­տո­նա­կան վի­ճա­կագ­րու­թյու­նը Նա­խի­ջե­ւա­նի բնակ­չու­թյան թիվ է նշում 350 000-ը, բայց ոչ մե­կի հա­մար գաղտ­նիք չէ, որ դա մի քա­նի ան­գամ ուռ­ճաց­ված թիվ է։ Ի­րա­կա­նում թուրք-ադր­բե­ջա­նա­կան ծրա­գիրն այն­պի­սին է, որ Նա­խի­ջե­ւա­նը պետք է վե­րած­վի ռազ­մա­կան գո­տու։ Այն­տեղ տե­ղա­կայ­ված է Ադր­բե­ջա­նի զին­ված ու­ժե­րի ա­ռան­ձին հա­մա­զո­րա­յին բա­նակ, իսկ քա­ղա­քա­ցիա­կան բնակ­չու­թյան մե­ծա­մաս­նու­թյու­նը, ինչ­պես աս­վեց, աշ­խա­տանք եւ կե­ցա­վայր է գտել Թուր­քիա­յում։ Դե­պի Թուր­քիա ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի ար­տա­հոսքն ա­վե­լի է մե­ծա­ցել վի­զա­յին ռե­ժի­մը չե­ղար­կե­լուց հե­տո։ Ադր­բե­ջան­ցի­ներն ստա­ցել են ա­ռանց մուտ­քի վի­զա­յի Թուր­քիա­յում 90 օր մնա­լու ար­տո­նու­թյուն։ Ի­րո­ղու­թյուն է, որ Թուր­քիա ան­ցած ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի գե­րակ­շիռ մե­ծա­մաս­նու­թյու­նը հայ­րե­նիք չի վե­րա­դառ­նում։ Նրանք հիմ­նա­կա­նում կենտ­րո­նա­նում են Ստամ­բու­լում, որ­տեղ միգ­րա­ցիոն շար­ժե­րը դժ­վար է վե­րահս­կել։ Ադր­բե­ջա­նից Թուր­քիա տե­ղա­փոխ­ված­նե­րի մեջ զգա­լի թիվ են կազ­մում ե­րի­տա­սարդ կա­նայք։ Պաշ­տո­նա­պես նրանք կա­տա­րում են դա­յա­կի կամ խնա­մո­ղի աշ­խա­տանք, ի­րա­կա­նում՝ զբաղ­վում կա­վա­տու­թյամբ եւ պոռն­կու­թյամբ։ Մա­մու­լի հրա­պա­րա­կում­նե­րում քիչ չեն տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը, երբ այդ կար­գի ան­ձանց նկատ­մամբ Թուր­քիա­յում հա­րուց­վում են քրեա­կան գոր­ծեր։ Վեր­ջին շր­ջա­նում լայն տա­րա­ծում է գտել ե­րե­ւույթ, երբ ե­րի­տա­սարդ ադր­բե­ջան­ցի կա­նայք ա­մուս­նա­նում են ծեր, բայց ու­նե­ւոր թուր­քե­րի հետ եւ այդ­պի­սով ոչ միայն օ­րի­նա­կա­նաց­նում Թուր­քիա­յում ապ­րե­լու ի­րա­վուն­քը, այ­լեւ Ադր­բե­ջա­նում ապ­րող հա­րա­զատ­նե­րին ցու­ցա­բե­րում ֆի­նան­սա­կան մեծ օ­ժան­դա­կու­թյուն։ Այս հո­ղի վրա հա­ճախ ծա­գում են կեն­ցա­ղա­յին սուր վե­ճեր, ո­րոնք եր­բեմն ող­բեր­գա­կան ելք են ու­նե­նում։ Զա­նա­զան աղ­բյուր­նե­րի տե­ղե­կատ­վու­թյամբ՝ ներ­կա­յում Թուր­քիա­յում լե­գալ կամ ան­լե­գալ ձե­ւով բնակ­վում է մեկ մի­լիո­նից ա­վե­լի ադր­բե­ջան­ցի։ Նրանց շար­քում ա­ռանձ­նա­կի խավ են կազ­մում ադր­բե­ջան­ցի մե­ծա­հա­րուստ­նե­րը, ո­րոնք նա­խընտ­րում են վաս­տա­կած գու­մար­նե­րը ներդ­նել Թուր­քիա­յի ան­շարժ գույ­քի շու­կա­յում։ Ստամ­բու­լում եւ Ան­թա­լիա­յում կան զուտ ադր­բե­ջա­նա­կան թա­ղա­մա­սեր։ Բայց ար­տա­գաղ­թած­նե­րի գե­րակ­շիռ մե­ծա­մաս­նու­թյունն ապ­րում եւ աշ­խա­տում է՝ շր­ջան­ցե­լով օ­րենք­նե­րը։ Թուր­քա­կան կա­ռա­վա­րու­թյու­նը, ե­րե­ւում է, ո­րո­շել է լր­ջո­րեն զբաղ­վել ադր­բե­ջան­ցի ներ­գաղ­թյալ­նե­րի հար­ցով։ Կա­րե­լի է են­թադ­րել, որ Թուր­քիա­յի հա­մար դա վե­րած­վել է սո­ցիա­լա­կան ծանր խնդ­րի։ Թուր­քիա­յի տն­տե­սու­թյու­նը ծանր ժա­մա­նակ­ներ է ապ­րում։ Նվա­զել են ար­տա­սահ­մա­նյան ներդ­րում­նե­րը։ Հե­տե­ւան­քը գոր­ծազր­կու­թյան եւ առ­հա­սա­րակ աղ­քա­տու­թյան կտ­րուկ աճն է։ Այս ի­րա­վի­ճա­կում Էր­դո­ղա­նի կա­ռա­վա­րու­թյունն ի­րոք կա­րող է կա­յաց­նել երկ­րից ադր­բե­ջան­ցի­նե­րին զանգ­վա­ծա­բար ար­տաք­սե­լու ո­րո­շում՝ սե­փա­կան քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հա­մար աշ­խա­տան­քի նվա­զա­գույն պայ­ման­ներ ստեղ­ծե­լու հա­մար։ Հոկ­տեմ­բե­րի կե­սե­րին սպաս­վում է Թուր­քիա­յի նա­խա­գա­հի այ­ցը Բա­քու։ Ըստ ե­րե­ւույ­թին, խնդ­րի շուրջ ա­վե­լի հան­գա­մա­նա­լի խո­սե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն կբաց­վի դրա­նից հե­տո։ Մի ի­րո­ղու­թյուն, սա­կայն, ակն­հայտ է՝ Թուր­քիան դար­ձել է իր ադր­բե­ջա­նա­մետ քա­ղա­քա­կա­նու­թյան պա­տան­դը, եւ ի­րա­վի­ճա­կը շտ­կե­լու հա­մար նրա­նից հս­կա­յա­կան ջան­քեր են պա­հանջ­վե­լու։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Mon, 30 Sep 2019 17:00:37 +0000
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԵՏ ՎԵՐԱՄԻԱՎՈՐՎԵԼՈՒ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ՇԱՐԺՈՒՄԸ ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27525-2019-09-30-16-21-34 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27525-2019-09-30-16-21-34 Սե­մյոն ԲԱ­ԲԱ­ՅԱՆ

 1987-1991թթ.  պատ­մու­թյան է­ջե­րը

(Սկիզբը՝ ՙԱԱ՚-ի թիվ 110, 111-ում)

Ա­ռաջ անց­նե­լով, նշեմ, որ ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ կաս­կած­ներ էին ա­ռա­ջա­նում և, թվում էր, Հեն­րիխ Պո­ղո­սյանն ու Ար­կա­դի Մա­նու­չա­րո­վը ճիշտ էին, ով­քեր կողմ էին, որ մար­զի հա­մար Կենտ­րո­նի ա­ռա­ջար­կած` ինք­նա­վար հան­րա­պե­տու­թյան կար­գա­վի­ճակն ըն­դուն­վի, քա­նի որ Խոր­հր­դա­յին Միու­թյան փլու­զու­մից հե­տո նման տա­րած­քա­յին կազ­մա­վոր­ման հա­մար, հնա­րա­վոր է, հեշտ կլի­ներ դուրս գալ Ադր­բե­ջա­նի կազ­մից։ Բայց, նախ, այն ժա­մա­նակ, ո՞վ կմ­տա­ծեր, որ Խոր­հր­դա­յին Միու­թյու­նը կփ­լուզ­վի, երկ­րորդ` Շարժ­ման մաս­նա­կից­նե­րը, ով­քեր սա­տա­րում էին տնօ­րեն­նե­րին, ա­վե­լի ուշ միա­սին հան­գե­ցին ճիշտ ո­րոշ­ման՝ հռ­չա­կե­լով ինք­նու­րույն ան­կախ պե­տու­թյան՝ ԼՂՀ-ի ստեղ­ծու­մը։
Փետր­վա­րի 28-ի նս­տաշր­ջա­նի անց­կաց­ման օ­րից մինչև 1988թ. օ­գոս­տո­սը մարզ­գործ­կոմն աշ­խա­տում էր ա­ռանց նա­խա­գահ Վ. Օ­սի­պո­վի, ով դեմ էր նս­տաշր­ջա­նի ո­րոշ­մա­նը և լքել էր մար­զը։ Գործ­կո­մի աշ­խա­տանքն այդ շր­ջա­նում ղե­կա­վա­րում էր փոխ­նա­խա­գահ Շմա­վոն Պետ­րո­սյա­նը, ով Ադր­բե­ջա­նի կազ­մից Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի դուրս գա­լու մա­սին` Մարզ­խոր­հր­դի 1988թ. հու­լի­սի 12-ի ար­տա­հերթ նս­տաշր­ջա­նի պատ­մա­կան ո­րոշ­ման նա­խա­ձեռ­նող­նե­րից էր։
Նույն տար­վա օ­գոս­տո­սի 24-ին, այն բա­նից հե­տո, երբ Հեն­րիխ Պո­ղո­սյա­նի, Տնօ­րեն­նե­րի խոր­հր­դի և Ար­կա­դի Վոլս­կու կող­մից քն­նարկ­վեց իմ թեկ­նա­ծու­թյու­նը, միա­ձայն ըն­տր­վե­ցի Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի Մարզ­խոր­հր­դի գործ­կո­մի նա­խա­գահ։
Պաշ­տո­նա­վար­ման հենց սկզ­բից ստիպ­ված էի աշ­խա­տել ազ­գա­մի­ջյան սր­ված հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ծանր պայ­ման­նե­րում, հատ­կա­պես սեպ­տեմ­բե­րին մար­զում ար­տա­կարգ դրու­թյուն մտց­նե­լուց հե­տո։ Այդ դժ­վա­րին օ­րե­րին միշտ զգում էի մար­զի կու­սակ­ցա­կան ղե­կա­վա­րի, Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի մեծ հայ­րե­նա­սե­րի ա­ջակ­ցու­թյու­նը, ով անմ­նա­ցորդ նվիր­ված էր իր ժո­ղովր­դին։ Բայց ԽՍՀՄ-ում ա­ռա­ջին ան­գամ իր ի­րա­վունք­նե­րի հա­մար ըն­դվ­զող մար­զի մարզ­կո­մի նման ա­ռա­ջին քար­տու­ղար Կենտ­րո­նին պետք չէր, և 1988թ. նո­յեմ­բե­րի վեր­ջին Գոր­բա­չո­վը Հեն­րիխ Անդ­րեևի­չին հար­կադ­րեց հրա­ժար­վել պաշ­տո­նից և գալ Մոսկ­վա՝ հու­րա­խու­թյուն Ադր­բե­ջա­նի ղե­կա­վա­րու­թյան, որն էլ նա­խա­ձեռ­նել էր Կենտ­րո­նի այս գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը։
Բայց, ան­գամ պաշ­տո­նա­թող լի­նե­լուց հե­տո, Հ. Պո­ղո­սյանն ա­մե­նաակ­տիվ մաս­նակ­ցու­թյունն էր ու­նե­նում մար­զի քա­ղա­քա­կան բո­լոր մի­ջո­ցա­ռում­նե­րում՝ սկզ­բից որ­պես կու­սակ­ցու­թյան մարզ­կո­մի նախ­կին ա­ռա­ջին քար­տու­ղար, ա­պա` ԽՍՀՄ ժո­ղովր­դա­կան պատ­գա­մա­վոր։ Հան­գա­մանք­ներն այն­պես դա­սա­վոր­վե­ցին, որ մինչև տա­րե­վերջ, իսկ հե­տա­գա­յում և մինչև ԽՄԿԿ լու­ծա­րու­մը, Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի կու­սակ­ցու­թյան մարզ­կո­մի ա­ռա­ջին քար­տու­ղա­րի պաշ­տո­նը չվե­րա­կանգ­նե­ցին։ Միա­ժա­մա­նակ կու­սակ­ցա­կան բո­լոր մար­մին­նե­րը, նե­րա­ռյալ կու­սակ­ցու­թյան մարզ­կո­մի աշ­խա­տա­կազ­մը, քաղ­կոմն ու շրջ­կո­մը շա­րու­նա­կում էին աշ­խա­տել։ 1989թ. հուն­վա­րի 12-ին, ԼՂԻՄ Հա­տուկ կա­ռա­վար­ման կո­մի­տեի (ՀԿԿ) ստեղծ­ման հետ կապ­ված, ո­րը նա­խա­գա­հում էր Ա.Ի. Վոլս­կին, դա­դա­րեց­վեց գործ­կո­մի և 20-րդ գու­մար­ման Մարզ­խոր­հր­դի պատ­գա­մա­վոր­նե­րի գոր­ծու­նեու­թյու­նը։ Կու­սակ­ցու­թյան մարզ­կո­մի և մարզ­գործ­կո­մի ա­պա­րատ­նե­րը ՀԿԿ նա­խա­գա­հի տրա­մադ­րու­թյան տակ էին։ Ինձ` որ­պես Մարզ­խոր­հր­դի (ար­դեն չգոր­ծող) գործ­կո­մի նա­խա­գահ, և ժո­ղովր­դա­կան վե­րահս­կո­ղու­թյան մար­զա­յին կո­մի­տեի նա­խա­գահ Վ.Հ. Թով­մա­սյա­նին, ընդ­գր­կե­ցին ՀԿԿ կազ­մում՝ որ­պես մար­զի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ։
Իր գոր­ծու­նեու­թյան հենց սկզ­բից ՀԿԿ-ն սկ­սեց մի­ջոց­ներ ձեռ­նար­կել մար­զի հա­սա­րա­կա­կան-քա­ղա­քա­կան կյան­քի ակ­տի­վաց­ման և տն­տե­սու­թյան զար­գաց­ման ուղ­ղու­թյամբ. ստեղծ­վե­ցին նոր` ՙԱ­մա­րաս՚, ՙՄիա­ցում՚, ՙՀի­շա­տակ՚ հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը և ժո­ղովր­դա­կան իշ­խա­նու­թյան նոր մար­մի­նը՝ Ազ­գա­յին խոր­հուր­դը, ամ­րապ­նդ­վե­ցին կա­պե­րը Հա­յաս­տա­նի հետ, նկա­տե­լիո­րեն բա­րե­լավ­վեց նյու­թա­տեխ­նի­կա­կան մա­տա­կա­րա­րու­մը, ՙՀայտ­րանս­գազ՚ միա­վո­րու­մը հա­ջո­ղու­թյամբ ի­րա­կա­նաց­րեց մար­զի գա­զի­ֆի­կա­ցու­մը, ՙԱ­րա­րատ­շին՚ տրես­տը բա­ցեց իր վար­չու­թյու­նը և ընդ­լայ­նեց շի­նա­րա­րու­թյան ծա­վալ­նե­րը Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղում։

Դրա­կան փո­փո­խու­թյուն­ներ տե­ղի ու­նե­ցան նաև մար­զի բնակ­չու­թյան հոգևոր կյան­քում. վե­րա­կանգ­նո­ղա­կան աշ­խա­տանք­նե­րից հե­տո Զատ­կի տո­նին ըն­դա­ռաջ բաց­վեց Գան­ձա­սար վա­նա­կան հա­մա­լի­րը, հե­տա­գա­յում և` Ա­մա­րա­սը։ Հա­կա­ռակ ՀԿԿ բո­լոր այս քայ­լե­րին, ա­վե­լի քան եր­կու ա­միս տևած գոր­ծա­դու­լը շա­րու­նակ­վում էր, ին­չի հետ կապ­ված` մար­զում ի­րադ­րու­թյու­նը բար­դա­նում էր, և տն­տե­սու­թյու­նը փլուզ­ման եզ­րին էր։ Կո­մի­տեն չէր կա­րող ի­րա­կա­նաց­նել ցու­ցա­րար­նե­րի գլ­խա­վոր պա­հան­ջը՝ մար­զը հա­նել Ադր­բե­ջա­նի կազ­մից, քա­նի որ Գոր­բա­չո­վը, ՀԿԿ-ի ստեղծ­ման մա­սին հրա­մա­նով այն են­թար­կե­լով ան­մի­ջա­պես Կենտ­րո­նին, մար­զը թո­ղեց Ադր­բե­ջա­նա­կան ԽՍՀ կազ­մում։
Գոր­բա­չյո­վի հետ իմ ու­նե­ցած չորս հան­դի­պում­նե­րից ե­րե­քի ժա­մա­նակ ե­լույթ ու­նե­ցա և հիմ­նա­վո­րե­ցի Ադր­բե­ջա­նի կազ­մից մար­զի դուրս գա­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թյու­նը։ Խոս­տա­նա­լով հար­ցը քն­նար­կել, Մ. Գոր­բա­չովն ա­մեն ան­գամ ՙլու­ծում էր՚ այն՝ ել­նե­լով տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյան սկզ­բուն­քից՝ ի վնաս ազ­գի ինք­նո­րոշ­ման լե­նի­նյան ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան սկզ­բուն­քի։ Այս հան­դի­պում­նե­րի ար­դյուն­քում ձևա­վոր­վեց այն հաս­տատ հա­մոզ­մուն­քը, որ Գոր­բա­չո­վը մարզն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մից չի հա­նի՝ իր դիր­քո­րո­շու­մը հիմ­նա­վո­րե­լով հար­ցի դրա­կան լուծ­ման դեպ­քում ինչ-որ ՙան­կան­խա­տե­սե­լի հետևանք­նե­րի՚ մա­սին ան­հիմն մտա­վա­խու­թյուն­նե­րով։ 1989թ. հոկ­տեմ­բե­րի 20-ին ԽՍՀՄ Գե­րա­գույն խոր­հր­դի Նա­խա­գա­հու­թյան նիս­տի ժա­մա­նակ, ոչ ա­ռանց նա­խա­գա­հող Մ. Գոր­բա­չո­վի ճնշ­ման, ըն­դուն­վեց ո­րո­շում, ո­րը մար­զի կար­գա­վի­ճա­կը նույ­նը թո­ղեց։
Նո­յեմ­բե­րի 28-ին` այժմ ար­դեն Ա­նա­տո­լի Լու­կյա­նո­վի նա­խա­գա­հու­թյամբ ԽՍՀՄ ժո­ղովր­դա­կան պատ­գա­մա­վոր­նե­րի հա­մա­գու­մա­րին, ո­րին չէին մաս­նակ­ցում Հա­յաս­տա­նի և Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի` դահ­լի­ճը լքած պատ­գա­մա­վոր­նե­րը, ո­րոշ­վեց մար­զը թող­նել Ադր­բե­ջա­նա­կան ԽՍՀ կազ­մում։ Մ. Գոր­բա­չո­վը հա­մա­գու­մա­րի աշ­խա­տանք­նե­րին չէր մաս­նակ­ցում, բայց ո­րո­շում­նե­րը ստո­րագ­րեց։
Վր­դո­վե­ցու­ցիչ էր այն փաս­տը, որ եր­կու ո­րո­շում­ներն ըն­դուն­վե­ցին` ա­ռանց հաշ­վի առ­նե­լու Գ.Ս. Տա­րազևի­չի նա­խա­գա­հու­թյամբ` ժող­պատ­գա­մա­վոր­նե­րի ա­ռա­ջին հա­մա­գու­մա­րի ժա­մա­նակ այս հար­ցով ստեղծ­ված հանձ­նա­ժո­ղո­վի դրա­կան կար­ծի­քը մարզն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մից հա­նե­լու հար­ցում։
Նույն այդ հա­մա­գու­մա­րին ըն­դուն­վեց ո­րո­շում ԼՂԻՄ ՀԿԿ-ի գոր­ծու­նեու­թյան դա­դա­րեց­ման և մար­զում իշ­խա­նու­թյու­նը վերս­տեղծ­ված հան­րա­պե­տա­կան կազ­մա­կեր­պա­կան կո­մի­տեին փո­խան­ցե­լու մա­սին, ո­րը ղե­կա­վա­րում էր Ադր­բե­ջա­նի կոմ­կու­սի Կենտ­կո­մի երկ­րորդ քար­տու­ղար Վ. Պո­լյա­նիչ­կոն։ Կազմ­կո­մի­տեի գոր­ծու­նեու­թյու­նը վե­րահս­կե­լու և ընտ­րու­թյուն­նե­րի անց­կաց­ման գոր­ծըն­թա­ցը կազ­մա­կեր­պե­լու նպա­տա­կով ստեղծ­վեց ԽՍՀՄ Գե­րա­գույն խոր­հր­դին են­թա­կա վե­րահս­կիչ-դի­տոր­դա­կան հանձ­նա­ժո­ղով։ Ո­րո­շու­մը նա­խա­տե­սում էր ԼՂԻՄ 20-րդ գու­մար­ման Մարզ­խոր­հր­դի ու նրա գոր­ծա­դիր կո­մի­տեի գոր­ծու­նեու­թյան վեր­սկ­սում։ Մար­զի՝ Ադր­բե­ջա­նի կազ­մից դուրս գա­լու բո­լոր հույ­սերն ի դերև ե­լան, իսկ այս հար­ցով Կենտ­րո­նի բո­լոր խոս­տում­նե­րը ստա­հոդ էին։ Այս ո­րո­շում­նե­րի կա­յաց­մամբ Գոր­բա­չյո­վը վերջ­նա­կա­նա­պես հաս­տա­տեց, որ նա Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բաղն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մից չի հա­նի։
Մար­զի վր­դով­ված բնակ­չու­թյու­նը նո­յեմ­բե­րի 29-ին Ստե­փա­նա­կեր­տում տե­ղի ու­նե­ցած բազ­մա­հա­զա­րա­նոց հան­րա­հա­վա­քի ժա­մա­նակ ըն­դու­նեց ո­րո­շում՝ ընդ­դի­մա­նալ Կենտ­րո­նին ու ադր­բե­ջա­նա­կան իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին՝ չկա­տա­րե­լով իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի հա­կա­ղա­րա­բա­ղյան ո­րո­շում­նե­րը և բոյ­կո­տե­լով կազմ­կո­մի­տեին։ Ի պա­տաս­խան մարզն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում թող­նե­լու ո­րոշ­մա­նը՝ Շարժ­ման մաս­նա­կից­նե­րը հայ­տա­րա­րե­ցին` ՙՀիմ­նախն­դի­րը կլու­ծենք ինք­ներս՝ Հա­յաս­տա­նի օգ­նու­թյամբ՚։

Հան­րա­հա­վա­քի մաս­նա­կից­նե­րը դեմ էին Մարզ­խոր­հր­դի ու նրա գործ­կո­մի գոր­ծու­նեու­թյան վերս­կս­մա­նը՝ Ադր­բե­ջա­նա­կան ԽՍՀ կազ­մում։ Այս պա­հանջն էլ ա­վե­լի բար­դաց­րեց մարզ­գործ­կո­մի ու նրա նա­խա­գա­հի աշ­խա­տան­քը։ Հա­տուկ կա­ռա­վար­ման կո­մի­տեի լու­ծար­ման ժա­մա­նակ կու­սակ­ցու­թյան մարզ­կո­մի ա­ռա­ջին քար­տու­ղա­րի պաշ­տո­նը, ով այդ ժա­մա­նակ մար­զի ա­ռա­ջին դեմքն էր, ՙմո­ռա­ցան՚ վե­րա­կանգ­նել։
Խուլ շր­ջա­փակ­ման մեջ գտն­վող, իր ի­րա­վունք­նե­րի հա­մար ոտ­քի ե­լած մար­զի ա­ռօ­րյա կյան­քը պա­հան­ջում էր բարդ հար­ցե­րի օ­պե­րա­տիվ լու­ծում և պա­տաս­խա­նա­տու փաս­տաթղ­թե­րի ստո­րագ­րում։ Ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կից ելք գտ­նե­լու հա­մար ո­րոշ­վեց, որ բո­լոր կարևոր փաս­տաթղ­թե­րը կս­տո­րագ­րի մար­զա­յին գործ­կո­մի նա­խա­գա­հը, այ­նու­հետև, կախ­ված փաս­տաթղ­թի նշա­նա­կու­թյու­նից` կամ կու­սակ­ցու­թյան քաղ­կո­մի և շրջ­կո­մի ա­ռա­ջին քար­տու­ղար­նե­րը, կամ քաղ­գործ­կո­մի ու շրջ­գործ­կո­մի նա­խա­գահ­նե­րը։ Հա­տուկ կարևո­րու­թյան փաս­տաթղ­թերն ստո­րագ­րում էին բո­լոր ղե­կա­վար­նե­րը և մար­զից ԽՍՀՄ պատ­գա­մա­վոր­նե­րը։ Օ­պե­րա­տիվ փաս­տաթղ­թերն ստո­րագ­րում էր գործ­կո­մի նա­խա­գա­հը՝ ՙմար­զա­յին գործ­կո­մի հանձ­նա­րա­րա­կա­նով՚ լրաց­մամբ։
1990թ. սկիզ­բը Շարժ­ման մաս­նա­կից­նե­րի հա­մար, հա­վա­նա­բար, ա­մե­նա­ծանր շր­ջանն էր։ Շար­ժու­մը շա­րու­նա­կում էր ընդ­դի­մա­նալ Կենտ­րո­նին, և հուն­վա­րի 9-ին Ստե­փա­նա­կերտ ժա­մա­նած ԽՄԿԿ Կենտ­կո­մի քար­տու­ղար Ա.Ն. Գի­րեն­կոն ու ԽՍՀՄ Գե­րա­գույն խոր­հր­դի Ազ­գու­թյուն­նե­րի խոր­հր­դի նա­խա­գահ Ռ.Ն. Նի­շա­նո­վը, ո­րոնց հետ Շարժ­ման մաս­նա­կից­նե­րը չցան­կա­ցան հան­դի­պել, օ­դա­նա­վա­կա­յա­նից թռան Բա­քու։
Ու այդ քա­ղա­քում ադր­բե­ջան­ցի ծայ­րա­հե­ղա­կան­նե­րը երկ­րում ազ­գա­յին հար­ցե­րի պա­տաս­խա­նա­տու, ԽՄԿԿ Կենտ­կո­մի քար­տու­ղա­րի՝ այն­տեղ գտն­վե­լու ժա­մա­նակ՝ հուն­վա­րի 12-ին, կազ­մա­կեր­պե­ցին հա­յե­րի ցե­ղաս­պա­նու­թյուն, սպա­նե­լով հա­րյու­րից ա­վե­լի խա­ղաղ բնա­կիչ­նե­րի, այդ թվում ծե­րե­րի և ե­րե­խա­նե­րի։
Սում­գա­յի­թյան դեպ­քե­րի հա­մար Կենտ­րո­նի կող­մից չս­տա­նա­լով քա­ղա­քա­կան պատ­շաճ գնա­հա­տա­կան, ադր­բե­ջան­ցի ծայ­րա­հե­ղա­կան­ներն ի­րա­կա­նաց­րին Բաք­վի հա­յե­րի ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը։ Ար­դյուն­քում ա­վե­լի քան 350 հա­զար հա­յեր վտար­վե­ցին Ադր­բե­ջա­նից։
Այս ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րից հե­տո մար­զի ի­րա­վի­ճա­կը կտ­րուկ սր­վեց, այն շա­րու­նակ­վում էր շի­կա­նալ՝ Ստե­փա­նա­կերտ ժա­մա­նած կազմ­կո­մի­տեի նա­խա­գահ Վ. Պո­լյա­նիչ­կո­յի, իսկ հե­տա­գա­յում` զին­վո­րա­կան պա­րետ գե­նե­րալ Վ. Սա­ֆո­նո­վի սադ­րիչ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րից հե­տո։ Այս եր­կու հա­յա­տյաց գոր­ծիչ­նե­րը կա­տա­րում էին Ադր­բե­ջա­նի կոմ­կու­սի Կենտ­կո­մի նույն­քան հա­յա­տյաց ա­ռա­ջին քար­տու­ղար Ա. Մու­թա­լի­բո­վի ցու­ցում­նե­րը, ո­րի ցան­կու­թյունն էր Ղա­րա­բա­ղի հա­յե­րին ստի­պել, որ շա­րու­նա­կեն ապ­րել Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում կամ` երկ­րից վտա­րել անհ­նա­զանդ­նե­րին։ Այս ՙա­ռա­ջադ­րան­քի՚ լուծ­ման հա­մար Կենտ­րոնն ստեղ­ծեց բա­րեն­պաստ պայ­ման­ներ` 1990թ. հուն­վա­րի 15-ին հրա­պա­րա­կե­լով մար­զում ար­տա­կարգ դրու­թյուն մտց­նե­լու, ինչ­պես նաև ՙՄիա­ցում՚ կազ­մա­կեր­պու­թյան ու Ազ­գա­յին խոր­հր­դի գոր­ծու­նեու­թյունն ար­գե­լե­լու մա­սին հրա­մա­նա­գիր։
Զին­վո­րա­կան պա­րե­տու­թյու­նը խս­տաց­րեց անձ­նագ­րա­յին ռե­ժի­մի ստու­գում­նե­րը և ա­պօ­րի­նի պահ­վող զեն­քի առգ­րավ­ման պատր­վա­կով ի­րա­կա­նաց­նում էր խու­զար­կու­թյուն­ներ՝ խա­ղաղ բնակ­չու­թյան դեմ կի­րա­ռե­լով բռ­նու­թյուն, օգ­տա­գոր­ծե­լով ռե­տի­նե մա­հակ­ներ։ Հա­ճա­խա­կի դար­ձան Շարժ­ման ակ­տի­վիստ­նե­րի ձեր­բա­կա­լու­թյուն­նե­րը և հայ­կա­կան ծայ­րա­մա­սա­յին գյու­ղե­րի վրա ադր­բե­ջան­ցի ա­վա­զա­կախմ­բե­րի զին­ված հար­ձա­կում­նե­րը, ո­րոնց բնա­կա­վայ­րե­րը զին­վո­րա­կան պա­րե­տու­թյու­նը ստու­գում­նե­րի ժա­մա­նակ շր­ջան­ցում էր։ Մար­զի ժո­ղովր­դագ­րա­կան պատ­կե­րը փո­խե­լու մի­տու­մով Ադր­բե­ջա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը մար­զի` ադր­բե­ջան­ցի­նե­րով բնա­կեց­ված տա­րածք­նե­րում ա­րա­գաց­ված տեմ­պե­րով ծա­վա­լում էին ար­տադ­րա­կան օ­բյեկտ­նե­րի ու բնա­կա­րան­նե­րի ա­պօ­րի­նի շի­նա­րա­րու­թյուն, ար­հես­տա­կա­նո­րեն ստեղ­ծում նոր բնա­կա­վայ­րեր` ա­ռանց մար­զա­յին գործ­կո­մի հա­մա­ձայ­նու­թյան ա­վե­լի բարձր կար­գա­վի­ճակ շնոր­հե­լով ե­ղած բնա­կա­վայ­րե­րին։
Մար­զի շա­րու­նակ­վող շր­ջա­փա­կու­մը սնն­դամ­թեր­քի ու վա­ռե­լի­քի խիստ ան­բա­վա­րա­րու­թյան պատ­ճառ դար­ձավ, հատ­կա­պես բեն­զի­նի ու դիզ­վա­ռե­լի­քի հար­ցում։ Կեն­ցա­ղա­յին գա­զի մա­տա­կա­րա­րու­մը լրի­վու­թյամբ դա­դա­րեց­ված էր, իսկ է­լեկտ­րաէ­ներ­գիա­յի մա­տա­կա­րա­րու­մը հասց­վեց նվա­զա­գույ­նի` եր­կա­րատև ան­ջա­տում­նե­րով։
Սկս­վեց մար­զի տե­ղե­կատ­վա­կան շր­ջա­փա­կու­մը. Ստե­փա­նա­կեր­տում գրաքն­նու­թյան էին են­թարկ­վում մար­զա­յին թեր­թը, չէին աշ­խա­տում ռա­դիոն և հե­ռուս­տա­տե­սու­թյու­նը, հա­ճախ ան­ջատ­վում էր հե­ռա­խո­սա­կա­պը։ Զին­վո­րա­կան պա­րե­տու­թյու­նը, ո­րի պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րի մեջ էր մտ­նում մար­զի ա­պաշր­ջա­փա­կու­մը, իր սադ­րիչ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րով, ընդ­հա­կա­ռա­կը, փոր­ձում էր խա­փա­նել Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղում գոր­ծող` ար­տա­քին աշ­խար­հի հետ միակ կա­պը՝ օ­դա­յին տրանս­պոր­տը։ Մար­զը հա­զիվ գո­յատևում էր։
Ստեղծ­ված պայ­ման­նե­րում Շարժ­ման ակ­տի­վիստ­նե­րը միաս­նա­կան կար­ծի­քի ե­կան և 1990 թվա­կա­նի մար­տի 27-ին անց­կաց­րե­ցին նս­տաշր­ջան՝ վե­րա­կանգ­նե­լով 20-րդ գու­մար­ման Մարզ­խոր­հր­դի ու նրա գործ­կո­մի գոր­ծու­նեու­թյու­նը՝ ի կա­տար ա­ծե­լով ոչ թե ԽՍՀՄ Գե­րա­գույն խոր­հր­դի 1989թ. նո­յեմ­բե­րի 28-ի ո­րո­շում­նե­րը, այլ երկ­րի գոր­ծող Սահ­մա­նադ­րու­թյու­նը։ Հան­գա­մանք­նե­րի բե­րու­մով մար­զա­յին գործ­կոմն իր աշ­խա­տան­քը շա­րու­նա­կեց կու­սակ­ցու­թյան քաղ­կո­մի շեն­քում, որ­տեղ դեռ տա­րես­կզ­բին տե­ղա­վոր­վել էր կու­սակ­ցու­թյան մարզ­կո­մի աշ­խա­տա­կազ­մը։ Այս տե­ղա­փո­խու­թյուն­նե­րը կապ­ված էին այն բա­նի հետ, որ եր­կու շեն­քե­րի վերևում կազմ­կո­մի­տեն տե­ղադ­րել էր Ադր­բե­ջա­նի պե­տա­կան դրո­շը, ո­րի ներ­քո չէինք աշ­խա­տում և տե­ղա­փոխ­վե­ցինք կու­սակ­ցու­թյան քաղ­կո­մի շենք, որ­տեղ աշ­խա­տում էինք Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կան դրո­շի ներ­քո։
Այն տա­րի­նե­րին Ղա­րա­բա­ղյան շարժ­ման մաս­նա­կից­նե­րին հա­ճախ մե­ղադ­րում էին, որ նրանք ի­րենց գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րով խո­չըն­դո­տում էին ԽՍՀՄ-ում վե­րա­կա­ռուց­ման ա­ռա­ջըն­թա­ցին և ան­գամ նպաս­տում ԽՄԿԿ շար­քե­րում սկիզբ ա­ռած երկ­պա­ռա­կու­թյուն­նե­րին։ Հի­շեց­նենք, որ Շարժ­ման նախ­նա­կան փու­լը սկիզբ էր ա­ռել և անց­նում էր վե­րա­կա­ռուց­ման գոր­ծըն­թա­ցի ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան փո­փո­խու­թյուն­նե­րի ազ­դե­ցու­թյամբ և ին­տեր­նա­ցիո­նալ բնույթ էր կրում։ Հրա­պա­րա­կում սկզբ­նա­կան շր­ջա­նում ՙԼե­նին-Պար­տիա-Գոր­բա­չյով՚ կար­գա­խոսն էին վան­կար­կում հա­յեր, ռուս­ներ և ան­գամ ադր­բե­ջան­ցի­ներ՝ պա­հան­ջե­լով միայն վե­րա­նա­յել Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղը Հա­յաս­տա­նին վե­րա­դարձ­նե­լու հար­ցը, երկ­րա­մաս, ո­րը կու­սակ­ցա­կան մար­մին­նե­րի ո­րոշ­մամբ ար­հես­տա­կա­նո­րեն տրոհ­վել էր նրա­նից։
Կու­սակ­ցու­թյան քաղ­կո­մի շեն­քում, փաս­տո­րեն, տե­ղա­կայ­վել էր Շարժ­ման շտա­բը, ո­րի մաս­նա­կից­նե­րը, ղե­կա­վար­վե­լով Հա­յաս­տա­նի հետ վե­րա­միա­վոր­ման գա­ղա­փա­րով, բռուն­ցք­վե­ցին և հան­դես ե­կան միաս­նա­կան ճա­կա­տով՝ գլ­խա­վոր գա­ղա­փա­րի ի­րա­կա­նաց­ման հա­մար պայ­քա­րում։
Ժո­ղովր­դա­կան շարժ­ման մաս­նա­կից­նե­րի` նման միաս­նու­թյունն ու հա­մախ­մբ­վա­ծու­թյու­նը, ինչ­պես նաև Մայր Հա­յաս­տա­նի ա­ջակ­ցու­թյու­նը ղա­րա­բաղ­ցի­նե­րին օգ­նե­ցին դի­մա­կա­յել ադր­բե­ջա­նա­կան իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի ագ­րե­սիվ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րին, գո­յատևել ու հաղ­թա­նա­կել՝ հռ­չա­կե­լով հայ­կա­կան երկ­րորդ ան­կախ պե­տու­թյու­նը՝ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի Հան­րա­պե­տու­թյու­նը։

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Mon, 30 Sep 2019 16:10:14 +0000
ՀԱՐՑԵՐ ԳՈՐԾԱԴԻՐ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27507-2019-09-27-11-22-58 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27507-2019-09-27-11-22-58 ՀԱՐՑԵՐ ԳՈՐԾԱԴԻՐ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆԸ
Ռուզան ԻՇԽԱՆՅԱՆ

Ազգային ժողովի սեպտեմբերի 26-ի լիագումար նիստի օրակարգում նաև օրենսդիր-գործադիր հարցուպատասխանի ընթացակարգն էր ներառվել։ Կառավարության անդամները խորհրդարան էին ներկայացել ԱՀ պետնախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանի գլխավորությամբ։
Պատգամավոր Գագիկ Բաղունցի հարցը վերաբերում էր կրթության որակի բարձրացմանը, ինչը նախևառաջ նշանակում է ուսուցչի աշխատավարձի բարձրացում։ ԱՀ պետական նախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանն այս առնչությամբ նշեց, որ օրեր առաջ կառավարության կողմից հաստատվել է 2020-22թթ. միջնաժամկետ ծախսերի ծրագիրը, որով նախատեսվել է ուսուցիչների աշխատավարձերի բարձրացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցների ծավալը։ Վերջինիս շրջանակներում 2020-ի հունվարի 1-ից հանրակրթական դպրոցների ուսուցիչների աշխատավարձը կբարձրանա 10%-ով։ Հաջորդ տարվա պետական բյուջեի նախագծում սա արտացոլված կլինի։ Հետագա տարիների համար հստակ ծավալներ պետնախարարը չնշեց, քանի որ այդ մասին դեռևս խոսք չկա։
Պատգամավոր Էրիկ Հարությունյանին մտահոգում էր Բերձորում մշակույթի տան բացակայության փաստը։ Կառավարությունում եղե՞լ են քննարկումներ, ինչ-որ քայլեր նախատեսվո՞ւմ են՝ թեկուզ մասնավոր ներդրումների հաշվին։ Պատասխանելով հարցին, ԱՀ քաղաքաշինության նախարար Կարեն Շահրամանյանը նշեց, որ ոչ միայն Բերձորը, այլև Ասկերան քաղաքը չունեն մշակույթի տներ։ Մի քանի տարի առաջ Բերձորի մշակույթի տան վերակառուցման մասին խոսք է եղել. քանի որ անմխիթար վիճակում գտնվող շինությունը ներկայում չի օգտագործվում, նախարարությունը նպատակահարմար է գտել մշակել վերակառուցման նախագիծ։ Այն արդեն պատրաստ է, անցել է փորձաքննություն, այսինքն՝ պետբյուջեի ծրագրում կարելի է ընդգրկել։ Այս պահի դրությամբ նշված օբյեկտի վերանորոգման համար ֆինանսական միջոցներ հատկացված չեն։ Նախարարի խոսքով՝ դա պահանջում է մոտավորապես 700 մլն դրամ։
Պատգամավոր Արմեն Սարգսյանը կառավարությանը դիմեց հետևյալ հարցով՝ յուրաքանչյուր գյուղի զարգացման համար գործադիրն ունի՞ կոնկրետ ծրագիր։ Պետնախարար Մարտիրոսյանը նշեց, որ օրենսդրությամբ նախատեսվել է տեղական ինքնակառավարման մարմինների ղեկավարների կողմից համայնքի զարգացման քառամյա ծրագրի մշակում և հաստատում։ Ծրագրերը հաստատվում են համայնքի ավագանու կողմից։ Կառավարությունն առանձին համայնքների վերաբերյալ ծրագիր չի քննարկում և չի հաստատում, այլ կենտրոնանում է ոլորտային կամ, առանձին դեպքերում, տարածաշրջանային ծրագրերի վրա։

Պատգամավոր Ռոբերտ Ղահրամանյանը բարձրաձայնեց Ասկերանի շրջանի Սղնախ գյուղի բնակիչ Վարդան Հայրիյանի բնակարանային խնդրի մասին. բազմանդամ ընտանիքը՝ հինգ անչափահաս երեխաներով, վթարային բնակարանում է ապրում։ Ղահրամանյանը ս.թ. փետրվար ամսին գրավոր դիմել է քաղաքաշինության նախարարին, սակայն առ այսօր խնդիրը մնում է չլուծված։
Պատգամավորի երկրորդ հարցը վերաբերում էր Ավետարանոցի դպրոցի շենքին, որը նույնպես անմխիթար վիճակում է՝ ջարդված պատուհաններ, շարքից դուրս եկած ջեռուցման համակարգ, քանդված տանիք, մի խոսքով՝ ուսումնական պարապմունքներն այդտեղ դարձել են անհնարին։ Խնդրին իրազեկ են կրթության և քաղաքաշինության նախարարները, 2018-ի հուլիսին նաև պետնախարարին են նամակով դիմել։ Ձմռան ցրտաշունչ օրերին դպրոցում հարկադրաբար դադարեցվում են պարապմունքները։ Այս տարվա ընթացքում խնդրին լուծում կտրվի՞, թե՞ ոչ։
Հարցերին պատասխանեց քաղաքաշինության նախարար Շահրամանյանը։ Առաջին հարցի առնչությամբ ասաց, որ ինքը բազմիցս է նշել, որ հինգ և ավելի երեխաներ ունեցող ընտանիքների բնակարանային պայմանների բարելավման ծրագիրը դեռևս համատարած չի իրագործվում, որի պատճառը ֆինանսական մեծ միջոցների բացակայությունն է։ Ըստ կառավարության որոշման՝ նշված ընտանիքների բնակարանային պայմանների բարելավման ծրագիրն ավարտին կհասցվի 2021թ. դեկտեմբերին։ Խոսքը հինգ և ավելի երեխաներ ունեցող մոտ 400 ընտանիքի մասին է։ Նախարարությունը շրջանների վարչակազմերից ստացել է բազմազավակ ընտանիքների ցուցակները և մտադիր է նրանց բնակարանային պայմանները բարելավել՝ ըստ առաջնահերթության։ Նախարարը հավաստիացրեց, որ 2020թ. պետբյուջեով հատկացումներ կլինեն։ Ինչ վերաբերում է Վարդան Հայրիյանի վթարային վիճակում գտնվող բնակարանին, Շահրամանյանն առաջարկեց համատեղ քննարկել խնդիրը և, նախքան բնակարանային հարցին վերջնական լուծում տալը, ժամանակավոր ինչ-որ տարբերակ գտնել։
Ավետարանոցի դպրոցի հետ կապված՝ նախարարն ասաց, որ վերանորոգման աշխատանքներն ընթացքի մեջ են, և այս տարի, հավանաբար, դրանք կավարտվեն։ Ավետարանոցի և Ակնաղբյուրի դպրոցների համար վերակառուցման նախագծեր են պատվիրվել։ Դրանց մշակման աշխատանքներն ավարտին կհասցվեն, իսկ հաջորդ տարվա պետական բյուջեն քննարկելիս համապատասխան որոշումներ կկայացվեն։

Պատգամավոր Ռամելա Դադայանին հետաքրքրում էրն սեպտեմբերի 10-ին աշխատանքային այցով Արցախի Հանրապետություն ժամանած ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Զարուհի Բաթոյանի այցի ընթացքում ծավալված քննարկումները, որոնք վերաբերում էին ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավմանը, սոցիալական աջակցության և վերաբնակեցման ծրագրերին։ Այդ ամենի մասին Դադայանը տեղեկացել է մամուլի հրապարակումներից։ Ոլորտի երկու նախարարները փոխգործակցության ի՞նչ ծրագրերի շուրջ են պայմանավորվել։ Պատասխանելով հարցին՝ ԱՀ աշխատանքի, սոցիալական հարցերի և վերաբնակեցման նախարար Սամվել Ավանեսյանն ասաց, որ ցանկացած առիթ օգտագործվում է՝ ընդգծելու, որ սոցիալական պաշտպանության ոլորտն ու կարգավորող օրենսդրությունը երկու հանրապետություններում լավագույն դեպքում պետք է լինեն նույնը։ Իսկ եթե այդպես չէ, առկա տարբերությունները նվազագույնի հասցնելու ուղղությամբ պիտի աշխատեն։ Նրա խոսքով՝ ցանկացած նոր որոշում, նոր մոտեցում, որոնք մեզ հեռացնում են այդ նպատակից, մեզ մոտ ցավոտ են ընդունվում։ Նախարարը հայկական երկու պետությունների նույնանուն նախարարությունների համագործակցությունը շարունակական որակեց՝ ընդգծելով փոխադարձ այցելությունների կարևորությունը։ Տիկին Բաթոյանի հետ քննարկվել են հարցեր, որոնք օրակարգային են ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Արցախում։ Հայաստանյան գործընկերներին գլխավորապես հետաքրքրում էր մեր հանրապետությունում ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավման հարցը։ Կարևորվեց նաև հասարակական սեկտորի հետ աշխատանքների ակտիվացումը։
Պատգամավոր Հայկ Խանումյանը, նախքան հարցը հնչեցնելը, ասաց, որ հասցեատերերը դահլիճում չեն։ Հիշեցրեց, որ ԱԺ քննիչ հանձնաժողովը խոշտանգումների վերաբերյալ հաղորդումներ է լսել, առաջարկություններ ներկայացրել, որոշ գործընթացների արդյունքում աշխատանքից հեռացվել է ոստիկանության բարձրաստիճան պաշտոնյան։ Բայց այդ մարդը նորից վերականգնվել է։ Պատգամավորին դա մտահոգում էր. խորհրդարանի դիրքորոշումը ոչինչ չարժե՞, թե՞ խոշտանգումները մեր երկրում պետք է շարունակական բնույթ կրեն։ ԱՀ արդարադատության նախարար Արարատ Դանիելյանը Քննիչ հանձնաժողովի մասով նշեց, որ ցանկալի է գրավոր հարցերով դիմել կառավարությանը, իսկ որպես այդ ոլորտը ղեկավարող պաշտոնյա իրավասու է տեղեկացնել, որ այժմ նախարարության կողմից աշխատանքներ են տարվում խոշտանգումներին վերաբերող կոնվենցիան ընդունելու ուղղությամբ։ Դա, իհարկե, չի նշանակում, թե կոնվենցիայի բացակայությունը հիմք է ստեղծում խոշտանգումների համար։ Միջազգային պայմանագրերի վերաբերյալ մեզ մոտ նոր օրենք կընդունվի։ Նախարարը ևս մեկ անգամ խորհուրդ տվեց հարցը գործադիրին ներկայացնել գրավոր։
Պատգամավոր Լյուդմիլա Բարսեղյանին է դիմել փախստական Վիկտորիա Ասրյանը, ով 1988թ. հայտնի իրադարձությունների ժամանակ Ադրբեջանից արտագաղթել է Արցախ։ Նրան գրանցել են Մխիթար Գոշի 7 հասցեում գտնվող հանրակացարանում՝ խոստանալով նաև ապահովել բնակարանով։ Վիկտորիան 31 տարի շարունակ ապրում է վարձով և միաժամանակ, բնակարան ստանալու ակնկալիքով դիմում տարբեր ատյանների։ Ո՞ր մարմինը կարող է լուծում տալ նրա խնդրին։

Աշխատանքի, սոցիալական հարցերի և վերաբնակեցման նախարար Սամվել Ավանեսյանն ի պատասխան հարցի՝ ասաց, որ փախստականների հարցով իր կողմից ղեկավարվող գերատեսչությունն է զբաղվում, ապա հարցրեց՝ ո՞վ է բնակարան տրամադրելու խոստում տվել փախստականին։ Փախստականներին բնակարան հատկացնելու պետական ծրագիր մեր հանրապետությունում չկա։ Նախարարի ենթադրությունն այն էր, որ կառավարությունն այդ հարցին կանդրադառնա մեկ-երկու տարի հետո։ Նշված ընտանիքը, սակայն, կարող է շարունակել ապրել վարձով՝ փոխհատուցում ստանալու ակնկալիքով, մինչև հարցի արմատական լուծումը։
Պատգամավոր Վիլեն Սաֆարյանը նախկինում իր կողմից բարձրացված հարցերին անդրադառնալուց բացի՝ արծարծեց նաև սննդի անվտանգության հարցը։ Գյուղատնտեսության նախարարությունն ի՞նչ կապ ունի լոլիկի կամ ձմերուկի մեջ նիտրատների քանակի, ժամկետանց երշիկի, թթվասերի հետ։ Այս հարցերը, Սաֆարյանի կարծիքով, ավելի շատ առնչվում են առողջապահության ոլորտին։ Կառավարությունում ի՞նչ կարծիքի են։
Պետնախարարն այն կարծիքին էր, որ գերատեսչական ենթակայությունը որևէ կերպ չի խոչընդոտում աշխատանքի արդյունավետության ապահովմանը։ Այս պահի դրությամբ կառավարության կառուցվածքային փոփոխությունների կամ առանձին ծառայությունների ենթակայության վերանայման հարցերը գործադիրի օրակարգում ներառված չեն։
Պատգամավոր Ռիտա Մնացականյանի կողմից հիփոթեքային վարկավորմամբ բնակարանային պայմանների բարելավման հարցն արծարծվեց։ Պետական ֆինանսական աջակցության տրամադրման կարգով վարկ է տրվում պայմանագրային զինծառայողներին և սպայական անձնակազմին։ Վարկավորումից դուրս են մնում ենթասպաները։ Որքանո՞վ է դա արդարացի այն դեպքում, երբ ենթասպաների գերակշիռ մասը մարտական ծառայության մեջ է։ Պատգամավորի երկրորդ հարցը փաստաբանական ծառայության մասին էր, որը հաճախ անմատչելի է շարքային քաղաքացուն։ Մի սովորական հայցադիմում գրելու համար առնվազն 50 հազար դրամ են պահանջում։ Որտե՞ղ և ովքե՞ր են հաստատում այդ գնացուցակը։
Առաջին հարցին պատասխանեց պետնախարարը։ Բնակարանային պայմանների բարելավման նպատակով զինծառայողներին հիփոթեքային վարկեր տրամադրելու կարգը սահմանվել է կառավարության կողմից։ Ենթասպաները և մյուս շահառուներն ընդհանուր պայմաններով են օգտվում հիփոթեքային վարկերի մատչելիության ապահովման ծրագրերից։
Արդարադատության նախարար Դանիելյանը երկրորդ հարցի առնչությամբ նշեց, որ փաստաբանական ծառայության հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են համապատասխան օրենքով։ Կա նաև հանրային պաշտպանի գրասենյակը, որն, օրենքի համաձայն, մոտ 12-13 խմբի քաղաքացիների տրամադրում է անվճար իրավաբանական օգնություն։ Նախարարն իր կողմից հավաստեց, որ իրոք նման իրավիճակ մեզ մոտ գոյություն ունի։ Փաստաբանական ծառայություն մատուցողները հաճախ թաքցնում են գումարների չափը, իսկ դա դժվարացնում է նրանց նկատմամբ վերահսկողությունը։ Խնդրի լուծումը հնարավոր է նաև քաղաքացիական հասարակության աջակցությամբ։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 27 Sep 2019 11:14:01 +0000