comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Քաղաքական http://artsakhtert.com Wed, 24 Apr 2019 00:25:56 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԻՆՉ ՏԱՐԲԵՐԱԿ ԵՆ ՔՆՆԱՐԿԵԼ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆՆ ՈՒ ՄԱՄԵԴՅԱՐՈՎԸ ՄՈՍԿՎԱՅՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26508-2019-04-23-10-27-48 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26508-2019-04-23-10-27-48 ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԻՆՉ ՏԱՐԲԵՐԱԿ ԵՆ ՔՆՆԱՐԿԵԼ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆՆ  ՈՒ ՄԱՄԵԴՅԱՐՈՎԸ ՄՈՍԿՎԱՅՈՒՄ
Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորմամբ…

 Հատկապես նշանակալի էին նախարարական հանդիպման ընթացքում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները՝ փոխադարձության հիման վրա միջոցներ ձեռնարկել՝ թույլատրելու կողմերի տարածքում անազատության մեջ գտնվող անձանց հարազատների այցերը, գործնական միջոցներ ձեռնարկել մարդկանց միջև շփումների հաստատման ուղղությամբ, այդ թվում` ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների փոխադարձ այցելությունների միջոցով։ Սակայն, ինչպես երևում է, սրանք այս հանդիպումների պաշտոնական՝ հրապարակային կողմն են։

Բացի հումանիտար բնույթի միջոցառումներ իրականացնելու պայմանավորվածություններից, հանդիպումն ուշագրավ քննարկումների առարկա է դարձել, քանի որ կազմակերպվել է Մոսկվայի նախաձեռնությամբ, որն առիթ է տվել մի շարք փորձագետների թարմացնել մեկնաբանությունները ՙԼավրովյան պլանի՚ առկայության և այլ ծրագրերի մասին։ Սակայն հետաքրքրականն այն է, որ այդ մեկնաբանություններն ամենևին էլ անհիմն չեն։
Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովը հանդիպմանը հաջորդած իր հարցազրույցներից մեկում ասել է, որ քննարկել են 2016 թվականին ռուսական կողմի առաջարկած պլանը։ Ըստ նրա՝ այդ հանդիպման ժամանակ չեն կարողացել լուծել բոլոր խնդիրները, սակայն խորությամբ հասկացել են, թե ինչ խնդիրներ կան, ու ինչ պետք է լուծվի։
Այս թեմային անդրադարձել է նաև ՌԴ ԱԳ նախարար Ս. Լավրովը՝ ասելով. ՙԵթե ես ճիշտ եմ հասկանում, Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովն այդ նիստի արդյունքներին նվիրված հարցազրույցներից մեկում հիշատակել է այն մասին, որ այդ առաջարկությունները քննարկվել են 2016թ.։ Դրա համար էլ ես այստեղ ընդհանուր առմամբ ավելացնելու բան չունեմ։ Ինչ վերաբերում է այդ առաջարկների էությանը, ապա դրանք ընթանում են այն մոտեցումների հունով, որոնք ամրագրված են համանախագահ երկրների՝ ՌԴ-ի, ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի ղեկավարների բազմաթիվ հայտարարություններով։ Դրանք ենթադրում են հենց իրենց՝ երկրների միջև պայմանավորվածությունների փնտրտուքներ՝ տարածքային ամբողջականության, ազգերի ինքնորոշման և ուժի չկիրառման սկզբունքների հիման վրա։ Ես պարզապես Ձեզ հրավիրում եմ նայել պետությունների ղեկավարների հայտարարությունների շարքին և ընդունված վերջին հայտարարություններին՝ ԵԱՀԿ-ում դեկտեմբերին ԱԳ նախարարների նիստի ժամանակ։ Այնտեղ շարադրված են աշխատանքի բոլոր բազային ուղղությունները։ Դետալներն, իհարկե, գաղտնի են՚։
Սակայն ադրբեջանական ԶԼՄ-ներից մեկի հետ զրույցում, որը մեջբերել էր ՏԱՍՍ գործակալությունը, նա կրկին շեշտել էր, որ գոյություն չունի ՙԼավրովի պլան՚, այլ գոյություն ունեն ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների առաջարկներ, մի շարք փաստաթղթեր։
ՙ168 Ժամի՚ հետ զրույցում ռուս քաղաքական վերլուծաբան Ստանիսլավ ՏԱՐԱՍՈՎՆ ասաց, որ, ամենայն հավանականությամբ, քննարկվել է կարգավորման Կազանյան տարբերակը, և խոսքը Լավրովի ծրագրի մասին չէ, այլ ԵԱՀԿ ՄԽ ընդհանուր տարբերակի։
Ըստ նրա՝ գործընթացը վերադարձել է այդ ծրագրերին, և, ցավոք սրտի, որևէ ստեղծագործական մոտեցում չի ցուցաբերվել։ ՙՑավոք սրտի, քանի որ ժամանակին այդ տարբերակը չի հաջողել, տապալվել է, պետք էր նորամուծություններ մտցնել, փոփոխել այն։
Հանդիպման նախօրեին խոսվել էր հետաքրքիր առաջարկների մասին՝ Սարսանգի ջրամբարի, Ստեփանակերտի օդանավակայանի ընդհանուր օգտագործման, ռազմագերիների տեսակցության, գյուղատնտեսական աշխատանքների ապահովման մասին, որոնց մի մասը քննարկվեց հանդիպմանն ու պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց։
Այս քայլ առ քայլ մոտեցումն ավելի արդյունավետ է, քան նման տարբերակների առաջմղումը, որոնց էությունը տարածքների վերադարձն է ինչ-որ բանի դիմաց։ Այդ մասին Մամեդյարովն է խոսել, ես կարծում եմ, որ դա այլևս անհեռանկարային է։ Նման պրոյեկտները պահանջում են մոդեռնիզացում։ Նախատեսվում է, որ հումանիտար ծրագրերը պետք է այս քննարկումներին զուգահեռ իրականացվեն։ Կազանյան տարբերակում և այլ փաստաթղթերում նման ծրագրեր չեն դիտարկվում։ Հումանիտար այդ ծրագրերը, ինչպես և օպերատիվ կապի հաստատումը, խաղաղության մասին խոսակցությունները Փաշինյան-Ալիև անձնական հանդիպումների ձեռքբերումներն են, հանդիպումներ, որոնք տեղի են ունեցել Դուշանբեում, ԱՊՀ տարածքում։ Անկեղծ ասած՝ այն, ինչ Փաշինյանն էր իրականացնում, ավելի հեռանկարային էր, այսինքն՝ պայմանավորվում են և ինչ-որ քայլեր են ձեռնարկում, իսկ ա՜յս տարբերակը ներառում է աբստրակտ ծրագրեր, որոնք մի ժամանակ տապալվել են՚,- ասաց Տարասովը։
Ռուս քաղաքական վերլուծաբանը նշեց, որ չի կարող ասել, թե ում առաջարկն է՝ վերադառնալ 2016 թվականի մոսկովյան ծրագրերին։ ՙՄոսկվան լռում է, ըստ էության, Մամեդյարովը տեղեկացնում է, հայկական կողմը պետք է արձագանքի դրան։ Տեղեկատվական պատերազմի ենք բախվում։ Եթե դա դիտարկվում է, պետք է հաստատում լինի բոլոր կողմերի կողմից՚,- ասաց նա։
Անդրադառնալով ՌԴ դերակատարությանը՝ Տարասովն ասաց, որ ՌԴ-ն չի ցանկանում պատերազմ։
ՙՄոսկվան ելնում է այդ գլխավոր նպատակից, փորձում է դիտարկել կարգավորման բոլոր փոխընդունելի տարբերակները, շատ տարբերակների շուրջ են քննարկումներ այս ընթացքում եղել, Մոսկվան պետք է ստեղծագործական մոտեցում ցուցաբերեր, բայց նաև հարցը միայն Մոսկվան չէ։ Մոսկվան միակ համանախագահը չէ, Մոսկվան համաձայնել է նախաձեռնել սա, որպեսզի Փաշինյանն ու Ալիևը՝ որպես միջնորդ, համաձայնեն օգտագործել Պուտինին, սակայն կա Մակրոնը, Թրամփը, այդ կողմերից որևէ առաջարկ և խոսք չի հնչում՚,- ասաց Տարասովը՝ ևս մեկ անգամ պնդելով, որ այդ տարբերակի շուրջ քննարկումներն անհեռանկարային են։
ՙ168 Ժամը՚ թեմայի առնչությամբ հարցեր է ուղղել նաև ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Աննա Նաղդալյանին, ումից չունեցանք պատասխան։ Առաջիկայում կներկայացնենք ՀՀ պաշտոնական տեսակետը հանդիպման այն օրակարգի մասին, որից խոսել են Ռուսաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարները։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Tue, 23 Apr 2019 10:22:44 +0000
ՙԴԵՌ ՀԻՄՔԵՐ ՉԵՄ ՏԵՍՆՈՒՄ ՊՆԴԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ, ՈՐ ԿԼԻՆԵՆ ԲԵԿՈՒՄՆԵՐ ԼՂ ՀԱԿԱՄԱՐՏՈՒԹՅԱՆ ՆԵՐԿԱՅԻՍ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՈՒՄ՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26506-2019-04-23-10-10-45 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26506-2019-04-23-10-10-45 ՙԴԵՌ ՀԻՄՔԵՐ ՉԵՄ ՏԵՍՆՈՒՄ ՊՆԴԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ,  ՈՐ ԿԼԻՆԵՆ ԲԵԿՈՒՄՆԵՐ ԼՂ ՀԱԿԱՄԱՐՏՈՒԹՅԱՆ ՆԵՐԿԱՅԻՍ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՈՒՄ՚
ՙԻմ տպավորությամբ՝ բոլոր…

 Հիշեցնենք, որ հնարավոր այս հանդիպման մասին ասել էր Ադրբեջանի ԱԳ նախարար էլմար Մամեդյարովը՝ նշելով, որ Վաշինգտոնը հանդես է եկել նման առաջարկով։ Մամեդյարովի խոսքով՝ ԱՄՆ-ից հրավիրել են այցելել Վաշինգտոն, որտեղ պետքարտուղարը ևս ջանքեր կգործադրի հակամարտության կարգավորման հարցում առաջընթաց ձեռք բերելու համար։

Իսկ ՀՀ ԱԳՆ խոսնակ Աննա Նաղդալյանն ասել էր, որ ԼՂ հիմնախնդրի վերաբերյալ յուրաքանչյուր հանդիպման հաստատումից հետո դրա մասին հայտարարվում է համաձայնեցված կարգով:
ՙԻրապես, դիտարկվում է ապագա հանդիպումը համանախագահ երկրներից մեկում անցկացնելու հնարավորությունը՝ հաշվի առնելով նախկին նմանօրինակ հանդիպումների աշխարհագրությունը։ Քանի որ այս հարցը դեռևս քննարկման փուլում է, պետք է ձեռնպահ մնալ միակողմանի ազդարարումներից և հրապարակային բանակցությունների գործելաոճից։ Ավելին, համանախագահ երկրներից մեկում կայանալիք հանդիպման մասին նախապես հայտարարելն անհարգալից վերաբերմունք է գործընթացի մասնակիցների, բայց առաջին հերթին՝ տվյալ համանախագահի նկատմամբ:
Դեռևս չկայացած պայմանավորվածությունների ազդարար դառնալու ձգտումը չի նպաստում փոխվստահության հիման վրա նորմալ աշխատանքային մթնոլորտի ձևավորմանը՚,- նշել էր Աննա Նաղդալյանը։
Փոլ Սթրոնսկին ասաց, որ որպես համանախագահ երկիր՝ ակտիվացած բանակցային գործընթացում Միացյալ Նահանգները պատրաստ է դառնալ հարթակ, նպաստել հակամարտության խաղաղ կարգավորման գործընթացի կայացմանը, ուստի, օգտվելով կողմերի պատրաստակամությունից՝ շարունակել գործընթացը, Միացյալ Նահանգները փորձում է ակտիվ արձագանքել ստեղծված իրավիճակին։
Ըստ նրա, համանախագահ բոլոր երկրները, ելնելով ստեղծված մթնոլորտից, որը ոչ միանշանակ է, փորձում են նպաստել գործընթացին։
ՙԱյլ հարց է, որ ստեղծված իրավիճակը, թեև կան պայմանավորվածություններ, բազմակողմ եզրափակիչ հայտարարություններ, բայց կրկին կան կողմերի կայուն դիրքորոշման կարգավորման գործընթացի վերաբերյալ, խոսքը թե՜ ձևաչափի, թե՜ կարգավորման սկզբունքների մասին է։ Դեռ չկա զիջումների պատրաստակամություն, բայց կա գործընթացը վարելու ցանկություն, որի ընթացքում կողմերն ունեն ակնկալիքներ, որ հակառակորդ կողմն ինչ-որ դիրքորոշում կփոխի այդ ընթացքում։ Բայց դա պետք է երկկողմանի գործընթաց լինի։ Ուստի դեռ հիմքեր չեմ տեսնում պնդելու համար, որ կլինեն բեկումներ ներկայիս գործընթացում, քանի որ դեռ բուն կարգավորմանը կողմերը չեն հասել՚,- ասաց Սթրոնսկին։
Ինչ վերաբերում է Միացյալ Նահանգների ներգրավվածությանը կարգավորման գործընթացին՝ Սթրոնսկին ասաց, որ ոչինչ չի փոխվել Միացյալ Նահանգների քաղաքականության մեջ։
Ըստ նրա՝ ԱՄՆ-ն այս գործընթացում դասական միջնորդ երկիր է։
ՙԻմ տպավորությամբ՝ բոլոր միջնորդ երկրները ներկայումս ելնում են պատերազմի չվերսկսման ցանկությունից, այս հարցում նրանք ունեն կոնսենսուս։ Չեմ կարծում նաև, որ, բացի հումանիտար նախաձեռնություններից, կողմերն իրենց հանդիպումներում առաջընթաց են գրանցել կարգավորման բովանդակություն ունեցող փաթեթների ուղղությամբ։
Կարծում եմ՝ հումանիտար նախաձեռնությունների ուղղությամբ առաջընթացով կողմերը ցույց են տալիս միմյանց, որ պատրաստակամ են շարունակել կառուցողական շփումները։ Թե որքան այն կառուցողական կլինի ապագայում՝ դժվար է ասել։ Իսկ վաշինգտոնյան հանդիպումը կլինի հերթական հանդիպումը ԵԱՀԿ ՄԽ շրջանակում, կարծում եմ՝ այս դեպքում վայրն արդյունք չի կանխորոշում՚,- ասաց նա։

168.am

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Tue, 23 Apr 2019 10:06:35 +0000
Զելենսկին հաղթում է Ուկրաինայի նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26495-2019-04-22-09-32-23 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26495-2019-04-22-09-32-23 Զելենսկին հաղթում է Ուկրաինայի նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում
Ուկրաինայի «Ժողովրդի ծառա»…

 Տվյալների համաձայն՝ Զելենսկու օգտին քվեարկել է ուկրաինացիների 73.2 տոկոսը, Պորոշենկոյի օգտին՝ 25.3: Էքզիթ փոլն անցկացվել է 300 ընտրատեղմասում հարցաթերթիկի գաղտնի լրացմամբ: Հարցմանը մասնակցել է 750 ընտրող:

Հարցումն իրականացվել է Տնտեսական և քաղաքացիական հետազոտությունների ուկրաինական կենտրոնի, «Ժողովրդավարական նախաձեռնություններ» հիմնադրամի և Կիևի սոցիոլոգիայի միջազգային ինստիտուտի կողմից:  

Բացի այդ, ТСН հեռուստաալիքի պատվերով անցկացված «Համաուկրաինական էքզիթ փոլի» տվյալներով՝ առաջատար Զելենսկին ստացել է ընտրողների ձայների 72.7 տոկոսը, Պորոշենկոն՝ 27.3:

112 Украина և NewsOne հեռուստաալիքների տվյալներով՝ Զելենսկին ստանում է 72.5 տոկոս ձայն, Պորոշենկոն՝ 27.5:

Վլադիմիր Զելենսկին արդեն շնորհակալություն է հայտնել ընտրողներից աջակցության համար:  

Հիշեցնենք, որ այսօր անցկացվում էր նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլը, որին մասնակցում էին առաջին փուլում ամենից շատ ձայներ հավաքած թեկնածուները՝ Վլադիմիր Զելենսկին և Պյոտր Պորոշենկոն:

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Sun, 21 Apr 2019 09:30:20 +0000
ՀԱՐՑՈՒՊԱՏԱՍԽԱՆԻ ԺԱՄ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26490-2019-04-19-11-39-57 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26490-2019-04-19-11-39-57 ՀԱՐՑՈՒՊԱՏԱՍԽԱՆԻ ԺԱՄ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆՈՒՄ
Ռուզան ԻՇԽԱՆՅԱՆ

 (Սկիզբը՝ նախորդ համարում)

Պատգամավոր Լյուդմիլա Բարսեղյանն իր հարցերը նախկինում էլ էր բարձրացրել՝ թե՜ բանավոր և թե՜ գրավոր։ Պատասխանատուներն էլ հավաստիացրել էին, որ դրանք կլուծվեն։ Առաջին հարցը Տիգրան Մեծի փողոցի մի հատվածի՝ դեպի ՙսպայական տուն՚ տանող ճանապարհին էր վերաբերում, որը տարիներ ի վեր գտնվում է անմխիթար վիճակում։ Բնակիչները բազմիցս դիմել էին համապատասխան մարմիններին, բայց առ այսօր իրավիճակը չի փոխվել։ Երկրորդ հարցը. Ալեք Մանուկյան փողոցով անցնում են թ.13 և թ.15 երթուղային ավտոբուսները, որոնցից մեկն է (թիվ 15) միայն հասնում հանրապետական հիվանդանոց և պոլիկլինիկա։ Քաղաքապետարանը խոստացել էր միջոցներ ձեռնարկել, բայց տրանսպորտի խնդիրն այդպես էլ մնացել է չլուծված։ Պատասխանելով առաջին հարցին՝ քաղաքաշինության նախարար Կարեն Շահրամանյանը նշեց, որ մայրաքաղաքի փողոցների բարեկարգման ուղղությամբ կառավարությունը շարունակում է աշխատանքը։ Ամեն տարի այդ նպատակով կապիտալ ներդրումների պետական պատվերի ծրագրում զգալի գումարներ են նախատեսվում, և դրանց չափը տարեցտարի ավելացվում է. 2018-ին հատկացվել էր 1 միլիարդ դրամ, 2019-ին՝ 2 միլիարդ 400 մլն։ Նախարարի խոսքով՝ մայրաքաղաքի փողոցների բարեկարգման ուղղությամբ գումարներ նախատեսելիս հաշվի է առնվում նաև որոշ փողոցների բարդ ռելիեֆը. հորդառատ անձրևներից հետո դրանք դառնում են անանցանելի։ Ինչ վերաբերում է Տիգրան Մեծի փողոցի բարեկարգմանը, Շահրամանյանն ասաց, որ անցյալ տարի նախարարությունը մշակել էր նախագիծ, որի իրականացման համար պահանջվել է մոտ 72 մլն դրամ։ Ընդհանուր առմամբ, փողոցների բարեկարգման աշխատանքները ֆինանսական մեծ ներդրումներ են պահանջում. 1կմ-անոց հատվածը բարեկարգելու համար անհրաժեշտ է մոտ 300-450 մլն դրամ։ Խոսքը քաղաքային փողոցի մասին է, իսկ ընդհանուր օգտագործման ճանապարհների դեպքում նույն հատվածի բարեկարգումը պահանջում է 150 մլն դրամ։ Փողոցները բարեկարգելիս զգալի աշխատանքներ են կատարվում նաև ենթակառուցվածքները փոխելու ուղղությամբ` և՜ ստորգետնյա, և՜ վերգետնյա։
Քաղաքաշինության նախարարը խոստացավ անուշադրության չմատնել պատգամավորի կողմից բարձրացված հարցը, պահանջվող 72 մլն դրամն ինչ-որ կերպ հայթայթել։
Երկրորդ հարցին պատասխանեց էկոնոմիկայի և արտադրական ենթակառուցվածքների նախարար Լևոն Գրիգորյանը։ Քաղաքային տրանսպորտի խնդիրը թեև համայնքային խնդիր է, այդուհանդերձ, դրանց լուծման գործընթացում նախարարության մասնագետները մշտապես ներգրավված են լինում։ Երթուղիները ձևավորելիս հաշվի են առնվում մի քանի հանգամանքներ, որոնցից կարևորն ուղևորահոսքն է։ Գրիգորյանը նշեց, որ նախարարությունն իր դիտարկումներն ունի նշված հարցի վերաբերյալ. իր համար զարմանալի է, որ Ալեք Մանուկյան փողոցում ուղևորահոսքի աճ է արձանագրվել, և մեքենաները չեն հերիքում։ Համապատասխան տեխնիկական միջոցներով ուղևորահոսքի հաշվարկում կիրականացվի, անհրաժեշտության դեպքում կներգրավվեն լրացուցիչ մեքենաներ, հավաստիացրեց նախարարը։ Հարցին լուծում կտրվի, մանավանդ որ համայնքն ունի այդ հնարավորությունը։
2016-ի ապրիլյան պատերազմից հետո Հադրութի շրջան էր տեղափոխվել մեծ քանակությամբ ծանր տեխնիկա՝ կառուցապատելու ռազմավարական նշանակություն ունեցող՝ Այգեստանից Ակնաղբյուր ձգվող ճանապարհը։ Պատգամավոր Արմեն Օհանյանին մտահոգում էր այն, որ աշխատանքներն ավարտին չեն հասցվել։ Դրանք իրականացվել են 80%-ով։ Այդ հատվածում ՙԱրցախգազ՚ ՓԲԸ-ի կողմից այժմ աշխատանքներ են տարվում։ Գործադիրը մտադի՞ր է ավարտել նշված ճանապարհի կառուցապատումը։
Երկրորդ հարցն արտադրված կաթի իրացմանն էր առնչվում։ Հադրութի տարածքում կաթի ընդունման կետ չկա, և դա դժվարացնում է անասնապահությամբ զբաղվող ֆերմերների աշխատանքը։ Այդ մարդիկ իրենց տնտեսական գործունեությունը կազմակերպում են գլխավորապես վարկերի միջոցով։
Ի պատասխան առաջին հարցի՝ քաղաքաշինության նախարարը տեղեկացրեց, որ նշված ճանապարհը կառուցվել է խճային հիմքով։ Ընթացքում միջին ճնշման գազատարի տեղափոխման խնդիր էր առաջացել։ Քաղաքաշինության նախարարությունն այդ խնդրին կանդրադառնա ՙԱրցախգազի՚ կողմից աշխատանքներն ավարտելուց հետո։ Շահրամանյանը միաժամանակ տեղեկացրեց, որ այդ մասով պետբյուջեից ֆինանսական միջոցներ չեն նախատեսվել։
Արձագանքելով նախարարին՝ Օհանյանն ասաց, որ խնդիրը պետք է պահել ուշադրության կենտրոնում։ Ճանապարհի ամբողջական կառուցապատման արդյունքում կարելի է նախատեսել միջշրջանային երթուղային գիծ, որը կարող է իրար հետ կապել 16 համայնքներ։
Երկրորդ հարցը պարզաբանեց գյուղատնտեսության նախարար Ժիրայր Միրզոյանը։ Կաթի մթերման խնդիրը Գյուղնախարարության համար օրակարգային է։ Ոչ միայն Հադրութում, այլև մյուս շրջաններում ևս չկա կաթի ընդունման կետ, որը համարվում է միջանկյալ օղակ հետագա վերամշակման համար։ Առաջիկայում գործադիրի կողմից կլինեն համապատասխան քայլեր։ Կաթի ընդունման կետեր ունենալը հարցի լուծում չէ, որովհետև մեր հանրապետությունում առկա վերամշակման միջոցներն իրենց արտադրական ամբողջ հզորությամբ չեն աշխատում։ Խոսքը վերաբերում է Ստեփանակերտում տեղակայված ՙԱրցախկաթ՚ և ՙԱռաջնեկ՚ ընկերություններին, որոնք գործում են իրենց արտադրական հզորությունների 75-80%-ով։ Միրզոյանի իրազեկմամբ՝ օրեր առաջ պետական նախարարի մոտ խնդրի շուրջ քննարկում է եղել։ Դրան պետք է համալիր լուծում տրվի։
Պատգամավոր Վարդգես Ուլուբաբյանը Դաշուշենի մոտակայքում տեղադրված, մեր ժողովրդի համար խորհրդանիշ դարձած խաչի մասին խոսեց։ Այն կամա՛ց-կամաց ՙմարում՚ է։ Գուցե կարիք կա մասնավորից փոխանցել պետության հովանավորությա՞նը, հարցրեց պատգամավորը՝ հավելելով, որ խաչը մեզնից պետք է անպակաս լինի։
Երկրորդ հարցը Ստեփանակերտի Սուրբ Աստվածամոր տաճարի մերձակայքի շինություններին էր վերաբերում։ Դրանք ուղղակի չպիտի գտնվեն նորակառույցի հարևանությամբ։ Ինչ-որ բան արվելո՞ւ է այդ ուղղությամբ։
Առաջին հարցին պատասխանեց պետական նախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը։ Խաչը կառուցվել է մասնավոր հատվածի ներկայացուցչի կողմից, այսինքն՝ չի հանդիսանում պետական կամ համայնքային սեփականություն։ Հարցը ենթակա է քննարկման։
Քաղաքաշինության նախարարը, նախքան Ուլուբաբյանի երկրորդ հարցին պատասխանելը, ներկաներին իրազեկեց, որ խաչը կառուցող հովանավորն արդեն մտածում է ձեռքբերել այնպիսի լուսատուներ, որոնք կաշխատեն ավելի երկար և ցանկացած եղանակային պայմաններում։
Ինչ վերաբերում է տաճարի մերձակայքում գտնվող շինություններին, դրանք ենթակա են կազմաքանդման։ Տարածքն ամբողջությամբ բարեկարգելուց հետո կտեղադրվի Վաչագան Բարեպաշտի արձանը։ Կառավարությունն արդեն նշված շինությունների սեփականատերերին փոխհատուցումներ հատկացնելու ուղղությամբ քայլեր է ձեռնարկում։
Պատգամավոր Սերգեյ Հարությունյանի հարցը բազմազավակ ընտանիքների համար բնակարանների կառուցման ծրագրին էր առնչվում։ Նրա խոսքով՝ եթե ՙՀայաստան՚ համահայկական հիմնադրամի միջոցներով է տունը կառուցվել, շահագործման է հանձնվում կահավորված վիճակում, իսկ պետական միջոցներով կառուցվելու դեպքում՝ ոչ։ Քաղաքացիների շրջանում դա երբեմն դժգոհության տեղիք է տալիս։ Հնարավո՞ր է, արդյոք, պետական միջոցներով կառուցված բնակելի տան մասնակի կահավորում իրականացնել։
Կարեն Շահրամանյանի պարզաբանմամբ՝ ՙՀայաստան՚ համահայկական հիմնադրամը չունի այնպիսի ծրագիր, ինչպիսին ԱՀ կառավարությունն ունի։ Վերջին երկու տարիներին հովանավորների կողմից գումարներ են հանգանակվել բազմազավակ ընտանիքների համար բնակելի տներ կառուցելու նպատակով։ Կառուցվել են մի քանի տներ, բայց ներկա դրությամբ այդ ծրագիրը չի գործում։ Դրանք, իրոք, կահավորված էին։
Գոյություն ունի բազմազավակության խթանման պետական ծրագիր, որով նախատեսվում է բնակելի տների կառուցում։ Դրանք շահագործման են հանձնվում առանց կահավորման ֆինանսական միջոցների սղության պատճառով։ Նախարարը նշված խմբի քաղաքացիների շրջանում բացատրական աշխատանքի անհրաժեշտություն էր տեսնում։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 19 Apr 2019 11:37:13 +0000
ԱԴՐԲԵՋԱՆԸ ՄԻԱՆՈՒՄ Է ՀԱԿԱԻՐԱՆԱԿԱՆ ՃԱՄԲԱՐԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26489-2019-04-19-11-34-59 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26489-2019-04-19-11-34-59 Վահրամ ԱԹԱՆԵՍՅԱՆ

 Վերջին օրերին ադրբեջանական լրատվամիջոցներում աննախադեպ հակաիրանական քարոզչություն է ծավալվել։ Հղում անելով սոցիալական ցանցերին, տեղեկություն է տարածվել, որ Թավրիզում եւ Արդեբիլում հակահայկական ակցիաների կազմակերպիչներ են ձերբակալվել, որոնք ՙմոլլապետական ռեժիմի կողմից ենթարկվում են կտտանքների՚։ Տարածվել է ոմն էթնիկ ադրբեջանցու լուսանկար՝ մեջքին մտրակի հարվածներից վերքեր։ 

Դժվար է ասել, թե որքանով է իրական այդ լուսանկարը։ Կասկածելի է, մանավանդ, դժվար թե որեւէ մեկին հաջողված լինի իրանական բանտում լուսանկար անել եւ այն անարգել տեղադրել սոցիալական ցանցերում։ Տպավորություն է, որ ադրբեջանական քարոզչությունը հերթական կեղծիքն է թույլ տվել՝ նպատակ ունենալով այսպես կոչված՝ Իրանական Ադրբեջանում սադրել հակակառավարական բողոքի ցույցեր։ Այս իմաստով Բաքվի քաղտեխնոլոգները հմտորեն օգտագործում են հակահայկականության գործոնը։
Բանն այն է, որ վարչապետ Փաշինյանի Իրան այցից հետո Թավրիզում, Արդեբիլում եւ Իրանական Ադրբեջանի այլ քաղաքներում իրոք բողոքի ակցիաներ են տեղի ունեցել։ Բայց այդ ընթացքում օգտագործված լատինատառ ադրբեջաներենով հակահայկական եւ հակաիրանական գրառումներով պաստառների առկայությունը ենթադրել է տալիս, որ կազմակերպիչները Բաքվից հատուկ այդ նպատակով Իրան գործուղվածներն էին։ Իրանում, ինչպես հայտնի է, լատինատառ այբուբենը գործածական չէ։ Ադրբեջանն, այսպիսով, ՙփափուկ ուժի՚ առաջին ցուցադրումն է արել Թավրիզում եւ Արդեբիլում՝ իրանական իշխանություններին ակնարկելով, որ անհրաժեշտության դեպքում կարող է բարձրացնել էթնիկ ադրբեջանցիների ազգային խնդիրների հարցը՝ ի վնաս Իրանի պետական եւ քաղաքական ամբողջության։ Բաքվի այդ դիրքավորումը լիովին ներգրվում է Իրանի դեմ Միացյալ Նահանգների եւ Իսրայելի կողմից կանխածրագրվող գործողությունների համատեքստում։
Այդ երկրներն, ինչպես հայտնի է, նպատակ ունեն հասնել իրանական ոչ միայն իշխող ռեժիմի, այլեւ պետական համակարգի արմատական փոփոխությանը եւ նպատակին հասնելու ճանապարհին օգտագործում են էթնիկ փոքրամասնություններին։ Ոչ պաշտոնական տվյալներով՝ Իրանում էթնիկ ադրբեջանցիները թվաքանակով երկրորդն են, եւ հակաիրանական կոալիցիան չի թաքցնում, որ նպատակ ունի հասնելու Իրանի ամբողջականության խախտմանը։ Այդ ծրագրերում իր շահաբաժինն ունի նաեւ Ադրբեջանը, որը չի թաքցնում հարեւան երկրի նկատմամբ սեփական տարածքային հավակնությունները։ Ըստ երեւույթին, Ադրբեջանի վրա լուրջ խաղադրույք են դրել Միացյալ Նահանգները եւ Իսրայելը։ Ադրբեջանական իշխանությունների խոսափող հանդիսացող haqqin.az-ը Թեհրան է գործուղել հատուկ թղթակցի, որը ծավալուն հրապարակում է արել՝ հիմնական շեշտը դնելով հասարակության երիտասարդ խավի մոտ հակաիշխանական տրամադրությունների ներկայացման վրա։
Ընդհանուր տպավորությունն այդ հոդվածից այն է, որ իրանական երիտասարդությունը հոգնել է կրոնապետության կողմից գործադրվող սահմանափակումներից, ձգտում է աշխարհիկ կյանքի եւ միջազգային ինտեգրման։ Ադրբեջանցի հեղինակը հատկապես սուր քննադատության է ենթարկել Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հրամանատար գեներալ Բահրամ Ղասեմիին՝ նրան մեղադրելով կրոնապետությունը ռազմական դիկտատուրայով փոխարինելու մտադրության մեջ։ Տվյալ կառույցն, ինչպես հայտնի է, Իրանի զինված ուժերի էլիտար կազմավորում է, որը հարկ եղած դեպքում գործողություններ է իրականացնում նաեւ երկրի սահմաններից դուրս։ Վերջերս ԱՄՆ-ն այդ կառույցը ճանաչել է ահաբեկչական խմբավորում։ Հարկ չկա մեկնաբանելու, թե գործնականում դա ինչ է նշանակում։ Տասնամյակներ ի վեր իսրայելական հատուկ ծառայությունները թիրախ են ընտրել Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի առանցքային հրամանատարներին։ ԱՄՆ-ի կողմից ահաբեկչական ճանաչվելուց հետո կառույցը Մերձավոր Արեւելքում հանդիպելու է նոր դժվարությունների։
Այս համապատկերին ադրբեջանական մամուլում թեմայի շահարկումը միայն մի բան է նշանակում՝ Ադրբեջանը միացել է հակաիրանական ճամբարին եւ բոլոր հնարավորություներն ի սպաս է դնում, որպեսզի հարեւան երկրում անկայունություն ստեղծվի։ Թե դրա դիմաց ինչ են խոստացել Բաքվին ԱՄՆ-ն եւ Իսրայելը՝ ենթադրությունների ոլորտի հարցադրում է։ Ավելի մեծ է հավանականությունը, որ Ադրբեջանը խաղի մեջ է ներքաշվել նախկին պարտավորվածությունների բերումով։ Փոխարենը Բաքուն ավելի է բարդացնում հարաբերությունները Թեհրանի հետ։ Մեծ է հավանականությունը, որ Իրանն Ադրբեջանի նկատմամբ նույնպես կանցնի ՙփափուկ ուժի՚ կիրառման քաղաքականության։ Այդ պարագայում Ադրբեջանը կբախվի լրջագույն մարտահրավերի, եւ կարող են տեղի ունենալ արտակարգ զարգացումներ։
;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 19 Apr 2019 11:24:52 +0000
ՀԱՐՑՈՒՊԱՏԱՍԽԱՆԻ ԺԱՄ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26480-2019-04-18-15-25-53 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26480-2019-04-18-15-25-53 ՀԱՐՑՈՒՊԱՏԱՍԽԱՆԻ ԺԱՄ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆՈՒՄ
Ռուզան ԻՇԽԱՆՅԱՆ

 Ազգային ժողովի՝ ապրիլի 17-ի լիագումար նիստի օրակարգային հարցերից մեկը գործադիր իշխանության հետ հարցուպատասխանն էր։ 

Գործադիրին ուղղվել է 13 հարց, որոնք հնչեցվել են 8 պատգամավորի կողմից։

Նախքան հարցը ներկայացնելը, պատգամավոր Հայկ Խանումյանը հիշեցրեց, որ 2 տարի առաջ ինքը հարցապնդում էր ուղարկել կառավարությանը՝ նպատակ ունենալով տեղեկատվություն ստանալ ԱՀ պետական բյուջեի երաշխիքների մասին։ Այն ժամանակ մոտ 200 մլն դոլարի պետական երաշխիքներ էին տրվել իրավաբանական տարբեր անձանց։ Խանումյանին հետաքրքրում էր, թե պետական երաշխիքներով տրված գումարներն ինչպե՞ս են վերադարձվել և որքա՞ն է կառավարությունը ստիպված եղել վճարել ընկերությունների փոխարեն։ Պատգամավորի ունեցած տվյալներով՝ կա ընկերություն, որը 4 մլն 850 հազ. ԱՄՆ դոլարի պետական երաշխիք էր վերցրել, վերջնաժամկետը մինչև 2018թ. դեկտեմբեր, և վերջերս Արցախի ներդրումային հիմնադրամը դրա 50%-ի բաժնետերն է դարձել։ Մարդիկ վարկ են վերցնում, հետո էլ չեն կարողանում վարկը փակել, արդյունքում ներդրումային հիմնադրամը դառնում է դրա ամբողջական կամ մասնակի փայատերը։ Խանումյանը մատնացույց արեց այլ օրինակներ ևս՝ ասելով, որ խոսքը միլիոնավոր դոլարների մասին է։ Նա ակնկալում էր կառավարության պարզաբանումը։
ԱՀ պետական նախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը տեղեկացրեց, որ հարցման պահին կառավարությունը պատգամավորին փաստացի գործող երաշխիքների վերաբերյալ տեղեկատվություն էր տրամադրել։ Այժմ էլ պատրաստ է տրամադրել ավելի թարմ տեղեկություններ։ Պետնախարարը խոստացավ հնչած հարցի գրավոր պատասխանը ներկայացնել` այն լրիվությամբ ուսումնասիրելուց հետո։
Պատգամավոր Գագիկ Բաղունցի կողմից արծարծվեց ուսուցիչների աշխատավարձի բարձրացման հարցը։ Նա վկայակոչեց ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի կողմից արված հայտարարությունն առ այն, որ կառավարությունը մտադիր է սեպտեմբեր ամսից բարձրացնել ուսուցիչների աշխատավարձը։ Արդյո՞ք, մեր հանրապետությունում նույնպես նախատեսվում են նմանատիպ քայլեր։
Հարցին պատասխանեց ԱՀ կրթության, գիտության և սպորտի նախարար Նարինե Աղաբալյանը։ Նա նշեց, որ նիստի ժամանակ ԱՀ Նախագահի ելույթում անդրադարձ է եղել հարցին. ընթացիկ տարվա սեպտեմբեր ամսից Արցախում նույնպես կվերանայվեն ուսուցիչների աշխատավարձերը։ Առաջիկա օրերին նախատեսված է նաև հանդիպում ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի հետ, որի նպատակը հարցի համատեղ քննարկումն է։ Բացի այդ, ուշադրություն կդարձվի կրթության ոլորտի ֆինանսավորման խնդրին, մասնավորապես 1 աշակերտի հաշվով պետության կողմից կատարվող ծախսերին։ Համատեղ քննարկումները թույլ կտան կոնկրետ առաջարկություններ ներկայացնել։
Պատգամավոր Ռիտա Մնացականյանը կառավարության ուշադրությունը հրավիրեց հետևյալ խնդրին. մեր հանրապետության համայնքներում կան լքված տներ, որոնց տերերը տասնյակ տարիներ շարունակ իրենց տան դուռը չեն բացում։ Տները փլվում են՝ անհարմարություն պատճառելով հարևանությամբ ապրող բնակիչներին։ Մնացականյանն այդ մասին բարձրաձայնեց բնակիչների խնդրանքով։
ԱՀ քաղաքաշինության նախարար Կարեն Շահրամանյանի կարծիքով՝ հարցի լուծումը կարելի է գտնել համապատասխան քննարկումների արդյունքում։
Պատգամավոր Վիլեն Սաֆարյանը ներկաներին իրազեկեց, որ 2019թ. պետբյուջեի քննարկման ժամանակ ՙՇարժում-88՚ խմբակցության կողմից առաջարկություն է եղել գործող ու լքված հանքավայրերի, ինչպես նաև պոչամբարների շրջակայքում էկոլոգիական ուսումնասիրությունների անցկացման համար որոշակի գումար հատկացնելու մասին։ Այդ նպատակով կառավարությունը հատկացրել է 10 մլն դրամ։ Առ այսօր ի՞նչ քայլեր են ձեռնարկվել, հարցրեց պատգամավորը՝ հավելելով, որ աշխատանքն, իր համոզմամբ, պետք է կատարվի անկախ փորձագիտական կազմակերպության կողմից, այլ ոչ թե հանքը շահագործողի կամ բնապահպանության նախարարության մասնագետների միջոցով։
Սաֆարյանի երկրորդ հարցն Արցախի Հանրապետության ատլասի վերամշակմանն ու հրատարակմանն էր առնչվում։ Պատգամավորը հարցն արծարծեց՝ հաշվի առնելով դրա քաղաքական կողմը և, ելնելով դրանից, առաջարկեց ֆինանսական միջոցներ հատկացնել։
ԱՀ բնական ռեսուրսների և բնապահպանության նախարար Ֆելիքս Գաբրիելյանն ի պատասխան առաջին հարցի՝ ասաց, որ նման միջոցառում նախատեսվել է հանրապետության տարածքի լքված հանքավայրերի արդյունաբերական թափոնների մոնիտորինգի ծրագրի շրջանակներում։ Գաբրիելյանի տեղեկատվությամբ՝ գործընթացն սկսվել է, իսկ ինչ վերաբերում է մասնագիտական մակարդակով իրականացնելուն, նախարարությունը մտադիր է օգտագործել ՀՀ բնապահպանության նախարարության այն համակարգերը, որոնք նման ուսումնասիրությունների համար տեխնիկապես օգտակար կլինեն։
Սաֆարյանը շարունակեց պնդել, որ աշխատանքը պետք է կատարի անկախ փորձագիտական կազմակերպությունը։
Երկրորդ հարցին պատասխանեց ԱՀ էկոնոմիկայի և արտադրական ենթակառուցվածքների նախարար Լևոն Գրիգորյանը։ Իր կողմից ևս ընդգծելով հարցի կարևորությունը, նախարարն ասաց, որ առաջարկությունն ընդունելի է, սակայն տարվա բյուջետային ծախսերում հատկացումներ չեն նախատեսվել։ Երկրորդ հրատարակության մեջ կատարվելիք փոփոխությունների հետ կապված՝ նշվեց, որ նախ պետք է ավարտին հասցնել գույքագրումը, որից հետո պարզ կլինի կատարվելիք աշխատանքի ծավալը։ Կփորձեն ներգրավել ռեսուրսներ, այնուհետև կհրավիրեն բոլոր շահագրգիռ կողմերին՝ ընդգրկվելու խմբագրական կազմում և ձեռնամուխ լինելու անհրաժեշտ աշխատանքների իրականացմանը։ Նախարարի հաշվարկներով՝ դա կլինի տարվա երկրորդ կեսին։

Շարունակությունը՝
հաջորդ համարում

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Thu, 18 Apr 2019 15:23:47 +0000
ԱՐՑԱԽԸ ՙԳՈՐՇ ԳՈՏԻ ՉԷ՚, ԲԱՅՑ՝ ՀԱՄԵՑԵ՜Ք http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26478-2019-04-18-15-19-58 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26478-2019-04-18-15-19-58 Մարինա ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

 Ստրասբուրգում ԵԽԽՎ գարնանային նստաշրջանը, պետք է ասել, բավականին հետաքրքիր անցավ։ Նստաշրջանի երրորդ օրը նշանավորվեց ՀՀ վարչապետի ելույթով ու Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղար Թուրբյորն Յագլանդի հետ նրա համատեղ մամուլի ասուլիսով։ Վերջինիս ընթացքում հնչեց բավականին ուշագրավ հայտարարություն, որի վրա էլ կցանկանայինք մանրամասն կանգ առնել։

Յագլանդը, մասնավորապես, հայտարարել է, որ Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների հանձնակատարը պետք է հնարավորություն ունենա աշխատելու Լեռնային Ղարաբաղում, հավելելով, որ Մարդու իրավունքների հանձնակատարի ինստիտուտը հումանիտար կազմակերպություն է։ ՙԱնընդունելի է հանձնակատարին թույլ չտալ մուտք գործել Եվրոպայի ինչ-որ տարածքներ, որտեղ ապրում է խաղաղ բնակչությունը։ ՙԳորշ գոտիները՚ պետք է բաց լինեն հանձնախմբի համար։ Այդպիսի գոտիներից մեկը Ղարաբաղն է։ Ու Եվրոպայի կառավարությունը պետք է հանդես գա հայտարարությամբ, որպեսզի այցի մանդատ շնորհվի հանձնակատարին՝ տեղերում հումանիտար մոնիտորինգ իրականացնելու նպատակով՚,- հայտարարել է ԵԽ գլխավոր քարտուղարը։
Բառացիորեն նախօրեին համանման հայտարարություն էր հնչել հենց Մարդու իրավունքների հանձնակատարի շուրթերից։ ՙՀակամարտության գոտիներում, այսպես կոչված, ՙգորշ գոտիներում՚ ապրող մարդիկ նույնպես կարիք ունեն Կոնվենցիայի (նկատի ունի Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիան - Մ.Գ.) կողմից պաշտպանված լինելու, ինչն այս պահի դրությամբ այդպես չէ։ Իմ տեսակետն այս հարցում հստակ է՝ Մարդու իրավունքների հանձնակատարը միշտ պետք է հնարավորություն ունենա այցելելու Եվրոպայի խորհրդի ցանկացած մաս, իրողությունը, սակայն, այլ է։ Այդուհանդերձ, ես փորձում եմ մուտք գործել բոլոր այդ գոտիները, որպեսզի իրականացնեմ մարդու իրավունքների պաշտպանության հետ կապված իմ աշխատանքը՚,- հայտարարել է Դունյա Միյատովիչը։ Նա նաև համոզմունք է հայտնել, որ այդ ՙգոտիներում՚ ապրող մարդիկ ՙիրենց անուշադրության մատնված են զգում, նրանց թվում է, որ ոչ ոք հետաքրքրված չէ իրենցով՚, ընդգծելով, որ այդ տարածքներ մուտք գործելու համար նա կառավարության աջակցության կարիքը կունենա, իրեն միայնակ չի հաջողվի դա անել։
Հարցն այս վաղուց է բարձրացվում, և ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ այդ այցերի համար միակ խոչընդոտն Ադրբեջանի դիրքորոշումն է։ Հայտնի է և պատճառը՝ Բաքվին բոլորովին ձեռնտու չէ, որպեսզի միջազգային պաշտոնյաներն անմիջականորեն ծանոթանան Արցախում տիրող իրավիճակին, ուղղակի կապեր հաստատեն ու դրանով իսկ պսակազերծեն այն առասպելներն ու կարծրատիպերը, որոնք Ադրբեջանը ջանադրաբար արմատավորում է թե՜ իր քաղաքացիների, թե՜ միջազգային հանրության գիտակցության մեջ։ Իսկ ամենագլխավորը՝ Ալիևին բոլորովին ձեռնտու չէ Արցախում և Ադրբեջանում մարդու իրավունքների վիճակի համեմատումը, որը միանգամից երևան կհանի կտրուկ հակասությունն ու առավել ծանրակշիռ ձևով կբարձրացնի այն հարցը, թե ինչպես է ժողովրդավարության օրենքներով ապրել ձգտող պետությունը հայտնվել ամբողջատիրական մի երկրի կազմում՝ այդտեղ հաստատված ու միջազգային կառույցների կողմից բազմիցս քննադատության ենթարկված բռնապետությամբ։
Հիշեցնենք նախապատմությունը։ Անցյալ տարվա աշնանը ԵԽԽՎ-ն ընդունել էր ՙՄարդու իրավունքների մոնիտորինգային առաքելությունների անսահմանափակ մուտքը ԵԽ անդամ երկրների տարածքներ, այդ թվում՝ ՙգորշ գոտիներ՚ անունը կրող բանաձև։ Փաստաթղթին դեմ էր քվեարկել, բնականաբար, միայն ադրբեջանական պատվիրակությունը։ Բանաձևի հիմնական նպատակն էր հայտարարվել իրավապաշտպանական մոնիտորինգի գործիքների ներդրումը չճանաչված պետություններում (ՙգորշ գոտիներում՚), այդ թվում և Լեռնային Ղարաբաղում։ Ավելի վաղ՝ 2018թ. փետրվարին, Եվրախորհրդարանի 16 անդամներ նամակով դիմել էին ԵՄ արտաքին հարցերով գերագույն հանձնակատար Ֆեդերիկա Մոգերինիին, որտեղ հարց էին ուղղել, թե ինչո՞ւ Հարավային Կովկասի հարցերով հատուկ ներկայացուցիչներն ու ԵՄ պաշտոնատար այլ անձինք երբևէ չեն այցելել Լեռնային Ղարաբաղ։ Պատգամավորները հետաքրքրվել են նաև, թե որքանով է ԵՄ ղեկավարությունը հաշվի առնում Լեռնային Ղարաբաղի ձայնը։
Նույն այդ օրերին տարածաշրջանում ԵՄ նորանշանակ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Քլարը Բաքվում հաղորդել է, որ ՙհակամարտության մեջ ներքաշված շրջաններ նախատեսում է այցելել հնարավորինս շուտ, որպեսզի իր ներդրումն ունենա հակամարտության հումանիտար հարթությունը դիտարկելու գործում։ Մի կողմ թողնելով օգտագործված ձևակերպումները, նշենք, որ Քլարը դեռևս այդպես էլ չի հասել Արցախ, թեև արդեն ավելի քան մեկ տարի է անցել։ Պատճառները կռահելը դժվար չէ, հաշվի առնելով, որ ավելի վաղ նման ցանկություն էին հայտնել միջազգային կառույցների, այդ թվում՝ Եվրամիության, Եվրոպայի խորհրդի և ՄԱԿ-ի այլ բարձրաստիճան ներկայացուցիչներ։ Բայց` նույնքան ապարդյուն։ Այսպես, 2016թ. ԵԱՀԿ Հարավային Կովկասի հարցով ԽՎ հատուկ ներկայացուցիչ Կրիստիան Վիգենինը խոստովանել է. ՙԽաղաղարար գործընթացին մասնակցող անձանց համար կարևոր է ծանոթանալ իրավիճակին տեղում։ Ես պատրաստ եմ այցելել Լեռնային Ղարաբաղ, եթե համապատասխան խողովակները կազմակերպեն այդ այցը՝ Բաքվի ու Երևանի պաշտոնատար անձանց համաձայնությամբ՚։ Ընդգծենք, որ ապրիլյան իրադարձություններից անմիջապես հետո Վիգենինը հաղորդել էր, որ ՙշուտով կիրականացնի այդ այցը՝ ընդսմին հետևելով որոշակի պայմանների և, իհարկե, Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի հետ համագործակցության շրջանակներում՚։ Կարելի է վստահորեն պնդել, որ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի հետ համագործակցությունը բերեց նրան, որ այցն այդպես էլ չկայացավ։
Ավելի վաղ՝ 2017թ. մայիսին, Եվրոպայի հարցերով Գերմանիայի պետնախարար Միխայել Ռոտը հայտարարել էր. ՙԺամանակն է Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների լիազորին ու մոնիտորինգային մյուս ինստիտուտներին այդ տարածաշրջաններ անսահմանափակ մուտքի թույլտվություն տրամադրել։ Դա վերաբերում է նաև այլ տարածքների, որտեղ Եվրոպայի խորհուրդը մինչ օրս այդպես էլ մուտքի իրավունք չունի՝ լինի դա Աբխազիան ու Վրաստանին պատկանող Հարավային Օսիան, Մերձդնեստրը կամ Լեռնային Ղարաբաղը։ Մենք կոչ ենք անում գլխավոր քարտուղար Յագլանդին՝ վճռականորեն շարունակել ջանքերն այդ ուղղությամբ՚։ Վերջապես, 2016թ. սեպտեմբերին Մարդու իրավունքների գծով ՄԱԿ-ի գերագույն հանձնակատար Զեյդ Ռաադ ալ Հուսեյնը, ապրիլյան դեպքերի համատեքստում անդրադառնալով այդ խնդրին, նշել է. ՙԻմ գրասենյակը մինչ օրս չի կարողանում մուտք գործել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտի, այդ թվում՝ ապրիլյան իրադարձություններից հետո՚։ Նույն այդ Թուրբյորն Յագլանդն այն ժամանակ հայտարարել էր, որ ԵԽ-ն որևէ տեղեկություն չունի ղարաբաղյան հակամարտության գոտում մարդու իրավունքների մասին։
Այժմ մենք ունենք Եվրոպայի Խորհրդի բարձրաստիճան ներկայացուցիչների՝ Մարդու իրավունքների հանձնակատարի և Գլխավոր քարտուղարի երկու բացարձակ միանշանակ հայտարարություններ այն մասին, որ ՙանընդունելի է հանձնակատարին թույլ չտալ ինչ-որ տարածքներ, որտեղ ապրում է խաղաղ բնակչությունը՚։ Ու թեև Յագլանդը չի մատնանշում այն երկիրը, որը խոչընդոտում է այցերին, պարզ է, որ այս խոսքերը հասցեագրված են Ադրբեջանի ղեկավարությանը։ Քանի որ Արցախի ղեկավարությունը բազմիցս հայտարարել է, որ պատրաստ է և բաց ցանկացած մակարդակի շփումների համար և կարող է միայն ողջունել նման այցերը։
ՙՆման կարգի հայտարարությունները կարևոր քայլեր են Արցախի և միջազգային կառույցների, տվյալ դեպքում՝ Եվրոպայի խորհրդի միջև կապեր հաստատելու գործընթացում՚,- ՙԳոլոս Արմենիի՚-ին տված հարցազրույցում նշել է ԱՀ նախագահի մամուլի քարտուղար Դավիթ Բաբայանը։ -Իհարկե, մեզ համար անընդունելի է ՙգորշ գոտիներ՚ ձևակերպումը, քանի որ Արցախը բոլոր պետությունների համար բաց պետություն է՝ զարգացած տեղեկատվական ցանցով ու ցանկացած տիպի հաղորդակցության համար հասանելի՚։ Այդուհանդերձ, նրա խոսքով, եվրոպացիների մոտեցումներում փոփոխություններն ակնհայտ են, ինչը Ստեփանակերտը դրական է գնահատում։ ՙԹող այցելեն, մենք թաքցնելու բան չունենք, մենք միշտ պատրաստ ենք հյուրեր ընդունել Եվրոպայից` ցանկացած մակարդակով։ Դա օգտակար կլինի և՜ մեզ, և՜ միջազգային հանրությանը, որը կարող է իրավիճակին ծանոթանալ տեղում, ստանալ օբյեկտիվ ու ամբողջական պատկերացում և այն համեմատել Ադրբեջանում տիրող իրավիճակի հետ։ Հենց դա է պատճառը, որ, ամեն անգամ, երբ խոսք է գնում նման այցերի մասին, Բաքվում իսկական հիստերիա է բարձրանում։ Եվս մեկ անգամ ընդգծեմ՝ մենք միայն կողմ ենք շփումների ընդլայնմանն ու ուղղակի կապերին, մենք պատրաստ ենք հաղորդակցվել, քննարկել ու բանավիճել՚,- ընդգծել է Դ. Բաբայանը։
Կասկած չկա, որ միջազգային պաշտոնատար անձանց նման հայտարարություններից յուրաքանչյուրը, լինի դա ԵԽ, ԵՄ, կամ ՄԱԿ, անխուսափելիորեն մոտեցնում է այն օրվան, երբ Արցախը նրանց և ողջ աշխարհի համար կդառնա ոչ թե ՙգորշ գոտի՚, այլ հրաշալի և զարգացող երկիր, որն ապրում է իր, թող որ տագնապալի, բայց լիարժեք կյանքով, որտեղ մարդու իրավունքները նույնքան կարևոր նշանակություն ունեն, որքան մյուս վայրերում, բայց որտեղ ժամ առ ժամ սպառնալիքի տակ է հայտնվում նրանց այդ իրավունքներից հիմնականը՝ ապրելու իրավունքը։ Իսկ բազմիցս արտահայտված մտադրությունների իրականացումը կախված է նրանից, թե նույն Եվրամիության ղեկավարները, վերջապես, կհամարձակվեն ընտրություն կատարել մի կողմից սեփական արժեքների, մյուս կողմից` նավթային շահերի ու այլ շահադիտական նկատառումների միջև։
Վերջապես վերջին հանգամանքը։ Քանի որ և՜ Յագլանդը, և՜ Միյատովիչը վկայակոչում են ԵՄ անդամ պետությունների կառավարությունների դիրքորոշումը, աշխատելու լայն դաշտ ունեն այստեղ և հայկական դիվանագիտությունն ու լոբբինգով զբաղվող կազմակերպությունները, որոնք պարտավոր են հասնել նրան, որ այդ դիրքորոշումը փոխվի՝ հօգուտ նախևառաջ մարդու իրավունքների ու միջազգային կոնվենցիաների։


www.golosarmenii.am

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Thu, 18 Apr 2019 15:19:30 +0000
ՆԱՏՕ-ԱԴՐԲԵՋԱՆ ՍԻՐԱԽԱՂՆ ԱՎԱՐՏՎԱ՞Ծ Է http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26467-2019-04-15-16-40-08 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26467-2019-04-15-16-40-08 ՆԱՏՕ-ԱԴՐԲԵՋԱՆ ՍԻՐԱԽԱՂՆ ԱՎԱՐՏՎԱ՞Ծ Է
Վահրամ ԱԹԱՆԵՍՅԱՆ

 Երբ անցած ամիս Ադրբեջանը երեք շտաբային սպայի եւ մեկ զինվորական բժշկի ձեւաչափով մասնակցեց ՆԱՏՕ-ի հովանու ներքո Վրաստանում անցկացվող զորավարժություններին, Բաքվի մամուլում տեղ գտան մի շարք թունավոր հրապարակումներ, որոնցում փորձ էր արվում Հայաստանը ներկայացնել որպես ոչ ինքնիշխան պետություն, որն, իբր, Ռուսաստանին չնյարդայնացնելու համար ձեռնպահ է մնում Հյուսիսատլանտյան դաշինքի հետ համագործակցության անգամ ամենաչնչին դրսևորումներից։ Ադրբեջանցի քաղաքագետներն իրավիճակը մատուցում էին այն կտրվածքով, որ ռազմական սերտ հարաբերություններ զարգացնելով ՆԱՏՕ-ի անդամ Թուրքիայի հետ, Բաքուն անվտանգության սեփական հարցերը լուծում է ինքնիշխան քաղաքական որոշումներով՝ բանակի կազմակերպման եւ ուսուցման հարցերում ուղենշային ընդունելով ՆԱՏՕ-ի չափորոշիչները։ 

Այս իմաստով հատկապես կարեւորվում էր, որ Ադրբեջանը ոչ միայն խաղաղապահ առաքելություն է իրականացնում Աֆղանստանում, ինչը հատկապես գնահատվում է Միացյալ Նահանգների կողմից, այլեւ սեփական ենթակառուցվածքները եւ լոգիստիկ հնարավորություններն է ի սպաս դնում ՆԱՏՕ-ին։ Այս համատեքստում էլ ադրբեջանցի փորձագետները դիտարկում էին Լեռնային Ղարաբաղի հարցում Հյուսիս-ատլանտյան դաշինքի դիրքորոշումը։ Մանավանդ այն բանից հետո, երբ ՆԱՏՕ-ի հիմնադրման 70-ամյակի միջոցառումների հեղինակավոր ամբիոնից Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Չավուշօղլուն ԼՂ խնդիրը սպառնալիք հայտարարեց ՆԱՏՕ-ի համար։ Ընդհանուր տպավորություն էր, որ Ադրբեջանը փորձում է օգտագործել աշխարհաքաղաքական կոնյունկտուրան, եւ Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը, կարելի է ասել, փաթեթավորել տարածաշրջանի նկատմամբ արեւմտյան ալյանսի հետաքրքրություններով։
Անցյալ շաբաթ, սակայն, տեղի ունեցավ անսպասելին. Բրյուսելով Եվրամիության պատասխանատուների հետ բանակցություններից անմիջապես հետո Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարը մեկնեց Մոսկվա, որտեղ փակ քննարկումներ ունեցավ ռուսաստանցի գործընկեր Լավրովի հետ։ Այդ քննարկումներից հետո նա հայտարարեց, որ ձեռք է բերվել Մոսկվայում Հայաստանի եւ Ադրբեջանի արտգործնախարարների հանդիպում կազմակերպելու պայմանավորվածություն։ Այդ բանակցություններին միանալու պատրաստակամություն է հայտնել նաեւ ՌԴ ԱԳ նախարար Լավրովը։ Մոտակա օրերին սպասվում է Մոսկվայում Ռուսաստանի եւ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարների հանդիպում, որից հետո, ամենայն հավանականությամբ, Երեւանը եւ Բաքուն կհրապարակայնացնեն ԱԳ նախարարների հանդիպման պայմանավորված ժամկետները։
Այս համապատկերին չափազանց ընդգծվում է տեղեկատվությունն այն մասին, որ մարտ ամսվա վերջերին Ադրբեջանը ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների համար փակել է իր օդային տարածքը։ Արգելքը հատկապես ծանր կացություն է ստեղծել Աֆղանստանում խաղաղապահ առաքելություն իրականացնող գերմանական զորախմբի համար։ Ավելի վաղ, ինչպես գերմանական աղբյուրներն են փոխանցում, այդ զորախմբի կարիքները հոգալու համար Գերմանիայից դեպի Աֆղանստանի Մազարի Շարիֆ քաղաք իրականացվում էր շաբաթական երկու թռիչք՝ Ադրբեջանի օդային տարածքի օգտագործմամբ։ Արգելքից հետո գերմանական կողմին օգնություն է ցուցաբերում ամերիկյան ռազմա-տրանսպորտային օդուժը, որը, սակայն, օգտագործում է բոլորովին այլ երթուղի՝ շրջանցելով Ադրբեջանի օդային տարածքը։ Ադրբեջանի որոշման դրդապատճառների մասին ոչինչ չի ասվում։ Կարելի է միայն ենթադրություն անել։
Ըստ երեւույթին, Ադրբեջանի այդ քայլը բոլորովին էլ ինքնիշխան քաղաքականության արդյունք չէ, այլ պայմանավորված է ՆԱՏՕ-ում տարաձայնություններով, որոնք կապված են Թուրքիայի դերի եւ նշանակության վերաիմաստավորման հետ։ Հայտնի է, մանավանդ, որ սուր տարաձայնություններ ունեն Թուրքիան եւ Գերմանիան։ Այսպիսով, տրամաբանական է թվում, որ Ադրբեջանն իր օդային տարածքը Գերմանիայի առջեւ փակել է Թուրքիայի դրդմամբ։ Մեծ է հավանականությունը, որ այդ քայլով Թուրքիան փորձում է ավելի կարեւորել Ադրբեջանի տարածաշրջանային նշանակությունը՝ Հյուսիս-ատլանտյան դաշինքին մղելով Բաքվի հետ փակ քննարկումների՝ կապված Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի եւ առհասարակ Հարավային Կովկասում անվտանգության ընդհանուր համակարգի պատկերացումների հետ։ Հնարավոր է, միաժամանակ, որ Ադրբեջանի այդ քայլն ուղղված է Ռուսաստանին՝ որպես հավատարմության նշան։ Չէ՞ որ Մոսկվայում են սպասվում ԼՂ խնդրով նոր բանակցություններ։ Փորձագիտական շրջանակները համարդրում են Վիեննայում Փաշինյան-Ալիեւ հանդիպումներից հետո կողմերի շփումները ՌԴ նախագահ Պուտինի հետ եւ դրան հաջորդած՝ արտաքին գործերի նախարարների եռակողմ հանդիպման հավանականությունը եւ զգուշորեն կանխատեսում, որ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի առաջնորդների հաջորդ հանդիպումը կարող է կայանալ Մոսկվայում՝ Վլադիմիր Պուտինի միջնորդությամբ։

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Mon, 15 Apr 2019 16:39:16 +0000
ԹՈՒՐՔ ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՓՈՐՆԵՐԸ ՓՆՏՐՈՒՄ ԵՆ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿԱՇՐՋԱՆԻ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԳԱՆՁԵՐԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26466-2019-04-15-16-36-52 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26466-2019-04-15-16-36-52 ԹՈՒՐՔ ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՓՈՐՆԵՐԸ ՓՆՏՐՈՒՄ ԵՆ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿԱՇՐՋԱՆԻ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԳԱՆՁԵՐԸ
Հարութ ՍԱՍՈՒՆՅԱՆ

ՙԿալիֆոռնիա Կուրիեր՚
թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

Վերջերս ՙՀաբեր թուրք՚ (Haber Turk) հեռուստաընկերությունը հարցազրույց էր վերցրել այն հազարավոր թուրք գերեզմանափորներից մեկից, որոնք փորձում են գտնել մեկ դար առաջ ցեղասպանության ժամանակաշրջանից մնացած հայկական գանձերը։
Բավական չէ, որ 1,5 միլիոն հայեր սպանվեցին և զրկվեցին իրենց ունեցվածքից ու հայրենիքից, հիմա էլ որոշ թուրքեր ՙհպարտությամբ՚ թանկարժեք մետաղներ են փնտրում՝ պղծելով հայկական գերեզմանոցները և այլ հնագույն հայկական վայրեր, ինչպիսիք են եկեղեցիներն ու առանձնատները։
Ահա ՙՀաբեր թուրք՚-ի հարցազրույցի տեքստը.
ՙԻնչպե՞ս կարելի է գողանալ հայկական ոսկին՚։
Հաղորդավար՝ Օյլում Թալու
Հյուր՝ Ուգուր Կուլաչ
Հյուր.-Անհավատը թուրքին ցույց չի տալիս գանձի տեղը, քանի որ մենք փորձում ենք գտնել նրանց փողերը։ Մենք փնտրում ենք հայերի և հույների փողերը։
Հաղորդավար.-Այսպիսով, Դուք պրոֆեսիոնալ գանձ որոնո՞ղ եք։
-Այո։
-Դուք շատ հետաքրքիր անձնավորություն եք։ Նախ, Ձեր գրքերը զարմանալի են։ Ես ուզում եմ այդ գրքերը նվիրել մարդկանց։
-Շնորհակալություն։
-Քարտեզները, քարտեզների բացատրությունը։ Դա շատ զարմանալի գիրք է։ Ի՞նչ է գանձ որոնողը։
-Գանձ որոնողը ոսկեխույզ է։ Միակ բանը, որի մասին մտածում է գանձ որոնողը՝ ոսկին է, ուրիշ ոչինչ։ Իհարկե, նրանք ավերում են այն վայրերը, որտեղ անփութորեն փորում են։ Գանձ որոնողները շատ գաղտնի վայրեր գիտեն, որոնց մասին նույնիսկ հնագետները չգիտեն։ Դա է ոսկի գտնողը։
-Օ՛հ, հրաշալի է... Ոսկի գտնող... Քանի՞ գանձ որոնող կա Թուրքիայում։
-Ավելի քան 500 հազար գանձ որոնողներ, որոնք գրանցված են իմ ընկերությունում։
- 500 հազար գանձ որոնո՞ղ։ Մոտ 18 տարի ես այս ոլորտում եմ։ Ես արտադրում եմ այդ սարքերը և դրանք վաճառում։ Այս պահին 25 հազար մարդու վաճառել եմ դրանցից։ Հիմա մենք 130 ընկերություն ենք Թուրքիայում։ Մենք այս ոլորտում ծառայում ենք ժողովրդին։ Օրինակ, եթե պետությունը գանձեր որոնողներին խնդրի բերել բոլոր պատմական իրերը, ապա դրանք ավելի շատ կլինեն, քան թանգարաններում պահվող նյութերը։ Այս աշխատանքը մոտ 100 տարվա պատմություն ունի։ Տեղահանության պահին որոշ փոքրամասնություններ երկրից արտաքսվել են։ Նրանք չեն կարողացել իրենց ունեցվածքը տանել իրենց հետ, դրանք թաղել են տարբեր տեղերում, մտածելով, որ կվերադառնան։ Սակայն նրանց մեծ մասը ոչ մի կերպ չի կարողացել վերադառնալ։ Բայց նրանց երեխաները, տարվա որոշակի ժամանակահատվածում, գալիս են Թուրքիա, որտեղ ապրել են նրանց նախնիները։ Իսկ հետո նրանք փորում են հողը և այնտեղից հանում իրենց նախնիների թաղած փողը: Նրանք քարտեզներ ունեն։ Նրանք հյուրընկալում են իրենց նախնիների հարևանների տանը։ Երբ տանտերը քնում է, նրանք դուրս են գալիս, փորում են հողը, վերցնում փողը և հեռանում։ Գանձերի որոնումը բաժանվում է երկու խմբի։ Առաջին խումբը զբաղված է մոտ անցյալի փոքրամասնությունների ունեցվածքի որոնմամբ։ Երկրորդ խումբը բաղկացած է հին քաղաքակրթությունների գանձեր որոնողներից։ [Այնուհետև հյուրը ցույց է տալիս, թե ինչպես է որոնում իր որոնողական սարքի միջոցով, որը, ցավոք, չի աշխատում...]։ Եթե պետությունը քեզ բռնում է առաջին անգամ, ապա տուգանք չկա... Իզմիթի շրջանը Հռոմեական կայսրության մայրաքաղաքն էր և այնտեղ շատ գեղեցիկ թաղված գանձեր կան... Իհարկե, կան փոքր թաղված գանձեր, որոնք պատկանում են մոտ անցյալի փոքրամասնություններին։ Մենք փնտրում ենք ոսկե դրամներ։ Ոսկին շատ կարևոր է գանձ որոնողների համար։ Օրինակ, ոսկուց կամ այլ բաներից պատրաստված արձանները կամ ոսկե դրամները։ Դրանք շատ արժեքավոր են։ Դրանք կարելի վաճառել ամենուրեք։ Նրանք հալեցնում են դրանք կամ ուղղակիորեն վաճառում են մաքսանենգներին կամ կարող են վաճառել պետությանը։ Թող նրանք ինձ թույլտվություն տան, ես կգտնեմ այնքան գումար, որով կվճարեմ Թուրքիայի կառավարության պարտքը Արժույթի միջազգային հիմնադրամին։
- Իսկ ինչո՞ւ այդ ոսկին դուրս չի բերվում։
-Որովհետև այդ երկրները չեն ցանկանում, որ այս ոսկին դուրս բերվի Թուրքիայից... Գանձ որոնողները հետաքրքրված չեն հնագույն քաղաքներով կամ տարածքներով։ Նրանց միակ հետաքրքրությունն է՝ գտնել գերեզմանը, փորել այն և վերցնել արժեքավոր իրերն ու հեռանալ։ Իմ հաճախորդների թվում կան խորհրդարանականներ, բժիշկներ, գործարարներ, պրոֆեսորներ։ Հիմա գարուն է գալիս, գանձ որոնողները աշխուժացել են։ Նրանք ամիսներ շարունակ համբերատար սպասել են։ Նրանք հիմա կհարձակվեն։ Ամեն տարի այսպես է լինում։ Այս տարի փորվածքներում հայտնաբերված իրերը նորից կվաճառվեն արտասահմանում։ Մենք նյութապաշտ չենք։ Մենք հավատում ենք նաև հոգևորին։ Մահմեդականները պետք է հարուստ և հզոր լինեն։ Ինչո՞ւ մենք պետք է աղքատ լինենք։ Մենք հատուկ երկիր ենք՝ ստեղծված Ալլահի կողմից...
-Շատ շնորհակալ եմ։
Այս գողերը թալանում են ոչ միայն հայերին և մյուս փոքրամասնություններին պատկանող գանձերը, այլև խախտում են թուրքական օրենքները։ Անհավատալի է, որ այդ գողերը հայտնվում են թուրքական հեռուստատեսությունում և նման լկտի մեծամտությամբ պատմում իրենց քրեական գործերի մասին… Թուրքիայում խիստ օրենքներ են գործում գանձ որոնողների համար, որոնց թույլտվությունները սահամանափակվում են 30-օրյա ժամկետով և 100 քառ. մ տարածքի համար: Կա ՙմշակութային տարածքների՚ երկար ցուցակ, ինչպիսիք են կրոնական վայրերն ու գերեզմանոցները, որտեղ նույնիսկ լիցենզավորված գանձ որոնողներին թույլ չի տրվում փորել:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Mon, 15 Apr 2019 16:35:51 +0000
ԱԴՐԲԵՋԱՆՆ ԻՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՐՍՏԱՑՆՈՒՄ Է ՆԱԵՎ ՎՐԱՍՏԱՆԻ ՀԱՇՎԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26454-2019-04-12-15-07-34 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/26454-2019-04-12-15-07-34 ԱԴՐԲԵՋԱՆՆ ԻՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՐՍՏԱՑՆՈՒՄ Է  ՆԱԵՎ ՎՐԱՍՏԱՆԻ ՀԱՇՎԻՆ
Ռուզան ԻՇԽԱՆՅԱՆ

 Փորձում են սեփականել 6-րդ դարի վանական համալիրը

Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլիի փետրվարյան այցն Ադրբեջան զանգվածային լրատվամիջոցների կողմից մեկնաբանվեց այնքանով, որքանով թույլ տվեցին նախագահների հանդիպման վերաբերյալ կողմերի հրապարակային հայտարարությունները։ Համենայն դեպս, տարածված հաղորդագրությունների մեջ Վրաստանի և Ադրբեջանի պետական սահմանի դեմարկացիայի վերաբերյալ ոչ մի տեղեկատվություն չկար։

Որ երկու երկրների միջև նախկինում սկսված սահմանային վեճը նոր թափ է առնում և մատուցվում նոր թարմությամբ, հայտնի դարձավ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի ապրիլի 4-ի հայտարարությունից, որում ակնարկ կար վրացական կողմի ՙհավակնությունների՚ և ադրբեջանական կողմի ՙհակափաստարկների՚ մասին։ Պարզվում է, որ փետրվարի 27-ին Վրաստանի նախագահ Զուրաբիշվիլին Բաքվում Իլհամ Ալիևի հետ հանդիպման ժամանակ միջպետական սահմանի վերջնական հստակեցման խնդիր էր դրել։
ԱԳՆ-ի հայտարարության մեջ նաև նշված էր, որ Վրաստանի և Ադրբեջանի միջև վեճը սահմանի 34%-ի շուրջ է և սահմանագծման գործընթացի նպատակը փոխադարձ ընդունելի արդյունքի հասնելն է։ Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունն այնուհետև հիշեցրել է, որ 2015 թվականին Վրաստանում և 2017-ին Ադրբեջանում միջպետական սահմանի դելիմիտացիայի և դեմարկացիայի հարցով փորձագետներն անցկացրել են խորհրդատվություններ։
Միջազգային իրավունքում այս երկու հասկացություններն ունեն հետևյալ բացատրությունը. փոխադարձ համաձայնությամբ հարևան պետությունների սահմանագծի որոշումը համապատասխան քարտեզի վրա կոչվում է դելիմիտացիա։ Երկրի մակերևույթի վրա նշված սահմանագծի անցկացումը կոչվում է դեմարկացիա։
Վրաստանն Ադրբեջանի հետ ունի 446կմ ընդհանուր սահման։ Երկու պետությունների միջև ծագած սահմանային վեճը Վրաստանին պատկանող 6-րդ դարի մի կառույցի՝ ՙԴավիթ Գարեջիի՚ վանական համալիրի շուրջ է, որը գտնվում է Թբիլիսիից 60կմ հեռավորության վրա և ձգվում է մինչև 25կմ։ Խնդիրն, ինչպես տեսնում ենք, լուրջ է, քանի որ ունի քաղաքակրթական նշանակություն։ Մենք գիտենք, որ սեփական պատմություն չունենալն Ադրբեջանի համար բավական ցավոտ թեմա է։
Այդ պատճառով էլ Բաքուն, ի լուր աշխարհի, հայտարարել էր, որ վանական համալիրն Ադրբեջանին պատկանող ալբանական մշակույթի հուշարձան է։ Միաժամանակ զգուշացրել էր Թբիլիսիին, որ ադրբեջանական կողմը կպատժի բոլոր նրանց, ովքեր կխախտեն միջպետական սահմանի այն հատվածը, որում սահմանագծման գործընթացը դեռևս ավարտին չի հասցվել։
Մեզ՝ հայերիս, քաջածանոթ և հասկանալի իրավիճակ։ Ադրբեջանն իր համար պատմություն է հորինում հարևան պետությունների հաշվին և այդ նպատակով յուրացնում նրանց պատմական հուշարձանները, հոգևոր արժեքները։ Վիճարկվող առարկայի արժեքը շատ բարձր է և կոչվում է քաղաքակրթություն, այն, ինչից զուրկ է Ադրբեջանը։ Մեր տարածաշրջանի փորձանքը։
Վրացական աղբյուրների փոխանցմամբ՝ տարածքային կորուստների մեջ հասարակությունը ժամանակին մեղադրել էր Միխեիլ Սահակաշվիլիին, ում պատճառով վրացիները կորցրել են իրենց տարածքների 20%-ը։ Խոսքն Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի մասին է։ Նախկին նախագահին մեղադրել են նաև Ադրբեջանի հետ նոր սահմանային խնդիր հարուցելու մեջ։ Բանն այն է, որ Սահակաշվիլիի օրոք Վրաստանում աճել է թուրքալեզու բնակչության թվաքանակը։ Ասում են՝ նա վարել է Վրաստանի իսլամականացման քաղաքականություն։ Հայկական լրատվամիջոցը վկայակոչել է վրացական ոչ պաշտոնական աղբյուրի տեղեկությունները, ըստ որոնց՝ Սահակաշվիլին որոշ տարածքներ զիջել է Թուրքիային։ Այդ նույն աղբյուրը չի բացառել նաև ՙԴավիթ Գարեջիի՚ համալիրից ինչ-որ հատված Բաքվին զիջելու հավանականությունը։ Ամեն դեպքում, նորագույն ժամանակաշրջանում Վրաստանի ունեցած տարածքային կորուստներն այս նախագահի անվան հետ են կապվում։
Անդրադառնանք ևս մեկ հանգամանքի. վերջին ժամանակներս Վրաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունները որոշ պատճառներով լարվածության փուլ են մտել։ Աշխարհաքաղաքական նոր զարգացումներով պայմանավորված` ճեղք է տվել նաև Ադրբեջան-Վրաստան-Թուրքիա դաշինքը։ Վրաստանի ներկայիս նախագահն, ըստ երևույթին, հակված չէ շարունակել տարածքներ զիջելու քաղաքականությունը։ Գուցե հակառակը։ Եթե այս տեսանկյունից դիտարկենք վրաց-ադրբեջանական սահմանային վեճը, թերևս, կարելի է սահմանագծման հարցում նրա դիրքորոշման մասին մոտավոր պատկերացում կազմել։
Վերոհիշյալ զարգացումների համատեքստում հետաքրքրություն է ներկայացնում Զուրաբիշվիլիի հարցազրույցը ՙBloomberg՚-ին, որի մասին վրացական աղբյուրներն իրազեկեցին օրերս։ Նախագահը կարևորել է ամռանը Բաթումիում կայանալիք ԵՄ առաջնորդների համաժողովը և համոզմունք հայտնել, որ այն հնարավորություն կտա իրեն՝ ներկայացնելու Վրաստանի ապագայի տեսլականը։
Կարիք չկա գուշակություններ անել այն մասին, թե այդ տեսլականում հարևան երկրների հետ հարաբերություններ զարգացնելու առումով ինչ տեղ է հատկացված Ադրբեջանին։ Բավական է միայն ասել, որ վրացական արժեքային համակարգը համեմատելի չէ ադրբեջանականի հետ։ Քաղաքական փորձագետներն այդ երկու պետությունների հարաբերությունները բնորոշում են որպես ասիմետրիկ։ Սահմանային վեճը հենց դրա վկայությունն է։
Վրաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանային վեճում ակնկալվելիք զարգացումները, կարծում ենք, թույլ կտան երկու երկրների հարաբերությունները դիտարկել միանգամայն նոր հարթությունում։

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 12 Apr 2019 15:06:07 +0000