comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Քաղաքական http://artsakhtert.com Wed, 11 Dec 2019 09:55:58 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ԱՐՑԱԽԻ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴՆ ԱՆԹԵՐԻ Է ԻՐԱՑՐԵԼ ԻՆՔՆՈՐՈՇՄԱՆ ԻՐ ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27933-2019-12-09-16-43-23 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27933-2019-12-09-16-43-23 ԱՐՑԱԽԻ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴՆ ԱՆԹԵՐԻ Է ԻՐԱՑՐԵԼ ԻՆՔՆՈՐՈՇՄԱՆ ԻՐ ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ
Ռու­զան ԻՇ­ԽԱ­ՆՅԱՆ

 1991թ. դեկ­տեմ­բե­րի 10-ին Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի Հան­րա­պե­տու­թյու­նում կա­յա­ցավ ան­կա­խու­թյան մա­սին հա­մա­հան­րա­պե­տա­կան հան­րաք­վե, որն ար­ցա­խա­հա­յու­թյան՝ ան­կախ պե­տու­թյուն կեր­տե­լու քա­ղա­քա­կան կամ­քի վե­րա­հաս­տա­տումն էր։ 1992թ. հուն­վա­րի 6-ին Գե­րա­գույն խոր­հր­դի ա­ռա­ջին նս­տաշր­ջանն ըն­դու­նեց ԼՂՀ պե­տա­կան ան­կա­խու­թյան մա­սին հռ­չա­կա­գի­րը։ Մեր ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րի պատ­մու­թյան մեջ դա նոր փուլ էր. Ար­ցա­խը բռ­նեց ան­կախ պե­տա­կա­նու­թյան կերտ­ման ու­ղին։

Դեկ­տեմ­բե­րի 10-ի հան­րաք­վեին հետևե­լու նպա­տա­կով աշ­խար­հի մի շարք եր­կր­նե­րից ժա­մա­նել էր մոտ 40 ան­կախ դի­տորդ։ Քվեար­կու­թյան ի­րա­վունք ու­նե­ցող 132328 ար­ցախ­ցի­նե­րից քվեար­կու­թյան ներ­կա­յա­ցավ 108.736-ը (82,2%)։ 108615 հո­գի կամ 99,9%-ը քվեար­կեց Ար­ցա­խի ան­կա­խու­թյան օգ­տին։ ԼՂՀ տա­րած­քում ապ­րող ադր­բե­ջա­նա­կան փոք­րա­մաս­նու­թյու­նը չմաս­նակ­ցեց հան­րաք­վեին, ա­վե­լի ճիշտ՝ բոյ­կո­տեց այն Բաք­վի հրա­հան­գով և դար­ձավ Ար­ցա­խի դեմ ադր­բե­ջա­նա­կան իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի կազ­մա­կեր­պած զին­ված ագ­րե­սիա­յի ակ­տիվ մաս­նա­կի­ցը։ Այդ օ­րը Ստե­փա­նա­կեր­տը և հան­րա­պե­տու­թյան բազ­մա­թիվ բնա­կա­վայ­րեր են­թարկ­վել են ին­տեն­սիվ հրե­տա­կո­ծու­թյան՝ տար­բեր զի­նա­տե­սակ­նե­րի կի­րառ­մամբ։ Հրե­տա­կո­ծու­թյուն­նե­րից զոհ­վել է 10 և վի­րա­վոր­վել 11 խա­ղաղ բնա­կիչ։ Կա­նայք ե­րե­խա­նե­րի հետ գի­շե­րում էին բնա­կե­լի շեն­քե­րի նկուղ­նե­րում, փակ էին մսուր-ման­կա­պար­տեզ­նե­րը, դպ­րոց­նե­րը։ Դեկ­տեմ­բե­րի 11-ի լույս 12-ի գի­շե­րը մայ­րա­քա­ղա­քի դպ­րոց­նե­րից մե­կի վրա հրե­տա­նա­յին արկ ըն­կավ։ Պայ­թեց­ված էր քա­ղա­քա­յին ջրա­տա­րը, հա­ցի և դե­ղո­րայ­քի սուր պա­կաս էր զգաց­վում։
Ա­հա այս­պի­սի պայ­ման­նե­րում ար­ցա­խա­հա­յու­թյունն ար­տա­հայ­տեց իր կամ­քը՝ այն ժա­մա­նակ դեռևս գոր­ծող ԽՍՀՄ օ­րենք­նե­րին և մի­ջազ­գա­յին ի­րա­վուն­քի տա­ռին հա­մա­պա­տաս­խան։ Ան­կա­խու­թյան հան­րաք­վեի անց­կա­ցումն անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն էր՝ ա­ռա­ջին հեր­թին Ար­ցա­խի բնակ­չու­թյունն ադր­բե­ջա­նա­կան ագ­րե­սիա­յից պաշտ­պա­նե­լու և բո­լոր պե­տու­թյուն­նե­րի հետ ի­րա­վա­հա­վա­սար հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ հաս­տա­տե­լու տե­սան­կյու­նից։
Մի­ջազ­գա­յին ան­կախ դի­տորդ­նե­րի կող­մից ըն­դուն­ված՝ ԼՂՀ ան­կա­խու­թյան հան­րաք­վեի ար­դյունք­նե­րի մա­սին ակ­տում նախևա­ռաջ կարևոր­վում էր քա­ղա­քա­կան այդ ի­րա­դար­ձու­թյան ա­նա­չա­ռու­թյու­նը։ Ընդ­գծ­ված էր ա­վե­լի քան 30 ընտ­րա­կան տե­ղա­մաս այ­ցե­լե­լու, ինչ­պես նաև ձայ­նե­րի հաշ­վառ­մա­նը ներ­կա գտն­վե­լու փաս­տը։ Դի­տորդ­նե­րը նաև հա­վաս­տել էին, որ հան­րաք­վեի նա­խա­պատ­րաս­տու­մը, անց­կա­ցու­մը և ար­դյունք­նե­րի ամ­փո­փումն ի­րա­կա­նաց­վել են ըն­դուն­ված կա­նո­նա­կար­գին հա­մա­պա­տաս­խան։ Ընտ­րա­տա­րածք­նե­րի ցու­ցա­կը և տա­րած­քա­յին ընտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղով­նե­րի հաս­ցե­նե­րը հրա­պա­րակ­վել են ՙԽոր­հր­դա­յին Ղա­րա­բաղ՚ թեր­թում։
Շատ կարևոր էր դի­տոր­դա­կան ա­ռա­քե­լու­թյան այն ար­ձա­նագ­րու­մը, որ հան­րաք­վեն կազ­մա­կերպ­վել է դրա հա­մար պա­հանջ­վող ի­րա­վա­կան նոր­մե­րին հա­մա­հունչ։ Նախևա­ռաջ, հա­մա­ժո­ղովր­դա­կան քվեար­կու­թյան կազ­մա­կերպ­ման և անց­կաց­ման ըն­թաց­քում պահ­պան­վել են հան­րա­պե­տու­թյան տա­րած­քում բնակ­վող բո­լոր ազ­գու­թյուն­նե­րի՝ քվեար­կու­թյա­նը մաս­նակ­ցե­լու ի­րա­վունք­ներն ու պայ­ման­նե­րը։ Քվեա­թեր­թիկ­նե­րը կազմ­վել են հա­յե­րեն, ռու­սե­րեն և ադր­բե­ջա­նե­րեն լե­զու­նե­րով։ ԼՂՀ Կենտ­րո­նա­կան ընտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վը հան­րաք­վեի անց­կաց­ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ պայ­ման­ներ էր ստեղ­ծել նաև ադր­բե­ջա­նա­կան բնա­կա­վայ­րե­րում, մաս­նա­վո­րա­պես հե­ռա­գիր էր ու­ղար­կել Շու­շիի շր­ջա­նի ղե­կա­վա­րու­թյա­նը՝ ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյու­նը կազ­մա­կեր­պե­լու խնդ­րան­քով։ Քվեա­թեր­թիկ­ներն ու­ղարկ­վել էին ադր­բե­ջա­նաբ­նակ վայ­րե­րը։ Քվեա­թեր­թի­կում գր­ված էր՝ ՙՀա­մա­ձա՞յն եք Դուք, որ­պես­զի հռ­չակ­ված Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի Հան­րա­պե­տու­թյու­նը լի­նի ան­կախ պե­տու­թյուն` ինք­նու­րույն ո­րո­շե­լով հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան ձևը ու­րիշ պե­տու­թյուն­նե­րի և ըն­կե­րակ­ցու­թյուն­նե­րի հետ՚, ա­պա նշ­ված էին ՙԱ­յո՚ և ՙՈչ՚ բա­ռե­րը։

Վկա­յա­կո­չումն ինք­նան­պա­տակ չէ. կարևո­րա­գույն այս ի­րա­դար­ձու­թյան հիմ­քում ժո­ղովր­դի կամ­քի ա­զատ ար­տա­հայ­տու­թյունն էր։ Ար­ցա­խի ժո­ղո­վուր­դը հա­մա­ժո­ղովր­դա­կան քվեար­կու­թյամբ միան­գա­մայն ան­թե­րի ի­րաց­րեց ինք­նո­րոշ­ման իր ի­րա­վուն­քը, ո­րը մի­ջազ­գա­յին ի­րա­վուն­քի գե­րա­կա սկզ­բունքն է։ Ադր­բե­ջա­նա­կան բար­բա­ջանք­ներն այս հար­թու­թյու­նում բա­ցար­ձա­կա­պես հիմ­նա­զուրկ են և ան­հե­թեթ։ Փաստն այն է, որ ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը կազ­մում էին ԼՂՀ ընտ­րա­կան ի­րա­վունք ու­նե­ցող բնակ­չու­թյան մոտ 25%-ը։ Ե­թե ըն­դու­նենք, որ նրանք բո­լո­րը մաս­նակ­ցել և դեմ են քվեար­կել, ա­պա այդ դեպ­քում ան­գամ ակ­նա­ռու է, որ դա հան­րաք­վեի վերջ­նա­կան ար­դյունք­նե­րի վրա չէր կա­րող որևէ ազ­դե­ցու­թյուն ու­նե­նալ։ Հետևա­բար, ինչ­պես մի­ջազ­գա­յին դի­տորդ­ներն են ար­ձա­նագ­րել, հան­րաք­վեն ան­ցել է ան­թե­րի։
1991թ. դեկ­տեմ­բե­րի 16-ին ԼՂՀ գոր­ծա­դիր իշ­խա­նու­թյան կող­մից դի­մում հղ­վեց ՄԱԿ-ին, ինչ­պես նաև ԱՊՀ-ին, ո­րով խնդր­վում էր ԼՂՀ-ն ճա­նա­չել որ­պես ան­կախ պե­տու­թյուն, ո­րը ե­րաշ­խա­վո­րում է մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ված բո­լոր նոր­մե­րի, մար­դու՝ ան­կախ ազ­գա­յին պատ­կա­նե­լու­թյու­նից և կրո­նա­կան հա­մոզ­մունք­նե­րից, ի­րա­վունք­նե­րի և ա­զա­տու­թյուն­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյու­նը։
Հան­րաք­վեի ար­դյունք­նե­րի հրա­պա­րա­կու­մից հե­տո ադր­բե­ջա­նա­կան կող­մի՝ ու­ժի դիր­քից հար­ցը լու­ծե­լու մտադ­րու­թյունն ա­ռանձ­նա­կի դրսևո­րում ու­նե­ցավ։ ՀՀ Գե­րա­գույն խոր­հուր­դը դեկ­տեմ­բե­րի 26-ի փակ նիս­տում, քն­նու­թյան առ­նե­լով ԼՂՀ-ում ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կը, ըն­դու­նեց հայ­տա­րա­րու­թյուն, ո­րով ԱՊՀ եր­կր­նե­րին կոչ էր ար­վում գոր­ծուն մի­ջոց­ներ ձեռք առ­նել ԼՂՀ բնակ­չու­թյան անվ­տան­գու­թյան և կեն­սա­գոր­ծու­նեու­թյան ա­պա­հով­ման հա­մար։ Հարկ է շեշ­տել, որ այս կար­գի հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներն ու դի­մում­նե­րը մի­ջազ­գա­յին պատ­շաճ ար­ձա­գան­քի չէին ար­ժա­նա­նում և պա­տե­րազ­մը դառ­նում էր ան­խու­սա­փե­լի։
Դեկ­տեմ­բե­րի 10-ը նաև Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան օրն է։ 1948 թվա­կա­նին այդ օ­րը Միա­վոր­ված ազ­գե­րի կազ­մա­կեր­պու­թյան կող­մից ըն­դուն­վեց Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի հա­մընդ­հա­նուր հռ­չա­կա­գի­րը։ Պա­տա­հա­կան չէ, որ հենց այդ օ­րը մեր երկ­րում անց­կաց­վեց հան­րաք­վե և ա­պա ա­վե­լի ուշ՝ 2006թ. դեկ­տեմ­բե­րի 10-ին, ըն­դուն­վեց մեր երկ­րի հիմ­նա­կան օ­րեն­քը՝ Սահ­մա­նադ­րու­թյու­նը, դար­ձյալ հա­մա­ժո­ղովր­դա­կան քվեար­կու­թյամբ։ Սահ­մա­նադ­րու­թյամբ էլ ամ­րագր­վե­ցին Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան սահ­ման­նե­րը՝ շուրջ 12 հա­զար քառ. կմ տա­րած­քով։
Ադր­բե­ջա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի հա­կա­հայ­կա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան դեմ ար­ցա­խա­հա­յու­թյան պայ­քարն ուղ­ղա­կի ի­մաս­տով պայ­քար էր՝ հա­նուն մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի, հա­նուն պատ­մա­կան հայ­կա­կան հո­ղում հայ մար­դու հա­րատևման։ Այդ ի­րա­վունքն ար­ցախ­ցին պաշտ­պա­նեց զեն­քով, մեծ զո­հո­ղու­թյուն­նե­րի գնով՝ ա­րյու­նով գծե­լով Հայ­րե­նի­քի սահ­ման­նե­րը։
Երկ­րորդ հայ­կա­կան պե­տու­թյան կազ­մա­վո­րու­մը նոր ի­րո­ղու­թյուն էր, ո­րը փո­խեց տա­րա­ծաշր­ջա­նի քա­ղա­քա­կան պատ­կե­րը։ 1991-ի դեկ­տեմ­բե­րյան հան­րաք­վեից 28 տա­րի անց, դար­ձյալ մեր հա­վա­տար­մու­թյունն ենք հայտ­նում ԼՂՀ պե­տա­կան ան­կա­խու­թյան հռ­չա­կագ­րի սկզ­բունք­նե­րին։
Եվ գի­տակ­ցե­լով Հայ­րե­նի­քի ճա­կա­տագ­րի հա­մար սե­փա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյունն ա­պա­գա սե­րունդ­նե­րի առջև, այ­սօր ա­սում ենք՝ չկա վե­րա­դարձ ան­ցյա­լին՝ ո՜չ սահ­ման­նե­րի և ո՜չ էլ կար­գա­վի­ճա­կի ա­ռու­մով։

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Mon, 09 Dec 2019 16:39:22 +0000
ԱՆ­ՋԵՅ ԿԱՍՊ­ՇԻԿ. ՙՀՈՒ­ՍՈՎ ԵՄ, ՈՐ ՙԽԱ­ՂԱ­ՂՈՒ­ԹՅԱՆ ՏԱ­ԿԱ­ՌԻՑ՚ ԿՈ­ՆՅԱԿ ԿԽ­ՄԵՄ՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27931-2019-12-09-16-18-00 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27931-2019-12-09-16-18-00 ԱՆ­ՋԵՅ ԿԱՍՊ­ՇԻԿ. ՙՀՈՒ­ՍՈՎ ԵՄ, ՈՐ ՙԽԱ­ՂԱ­ՂՈՒ­ԹՅԱՆ ՏԱ­ԿԱ­ՌԻՑ՚ ԿՈ­ՆՅԱԿ ԿԽ­ՄԵՄ՚
Լեհ դի­վա­նա­գետ, դես­պան…

Չնա­յած նրան, որ դի­վա­նա­գետն ա­մի­սը մի քա­նի ան­գամ այ­ցե­լում է Հա­յաս­տան, և նրա ա­նու­նը պար­բե­րա­բար հայ­տն­վում է լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րում, նրա մա­սին քիչ բան է հայտ­նի։ Դես­պա­նը հազ­վա­դեպ է շփ­վում մա­մու­լի հետ և հար­ցազ­րույց գրե­թե չի տա­լիս։ Նա բա­ցա­ռու­թյուն է ա­րել ՙՄե­դիա­մաք­սի՚ հա­մար, պայ­մա­նով, որ հար­ցազ­րույ­ցը չի անդ­րա­դառ­նա­լու բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցի ման­րա­մաս­նե­րին։

-Պրն դես­պան, Դուք 1996 թվա­կա­նից ի վեր զբաղ­վում եք ղա­րա­բա­ղյան հա­կա­մար­տու­թյան կար­գա­վոր­մամբ, բայց թե՜ Հա­յաս­տա­նում, թե՜ Ադր­բե­ջա­նում Ձեր մա­սին քիչ բան է հայտ­նի։ Պատ­մեք, խնդ­րեմ, թե ին­չո՞վ էիք զբաղ­վում մինչ այդ պաշ­տո­նը ստանձ­նե­լը։
-Նույն մարդն էի, ինչ այ­սօր, բայց քիչ ա­վե­լի ե­րի­տա­սարդ (ծի­ծա­ղում է.-հեղ.), իսկ ե­թե ա­վե­լի լուրջ` ժա­մա­նա­կին Վար­շա­վա­յում հե­ղի­նա­կա­վոր տն­տե­սա­գի­տա­կան ինս­տի­տուտ էի ա­վար­տել։ Ծն­վել եմ Վար­շա­վա­յում, ծնող­ներս Լե­հաս­տա­նի տար­բեր կող­մե­րից էին։ Բուհն ա­վար­տե­լուց հե­տո աշ­խա­տում էի Լե­հաս­տա­նի ար­տա­քին առևտրա­յին հա­մա­կար­գում։ Մի օր հոգ­նե­ցի փող հաշ­վե­լուց ու ապ­րանք վա­ճա­ռե­լուց և ո­րո­շե­ցի, որ ժա­մա­նակն է ինչ¬որ բան փո­խել կյան­քում։ Որ­պես կա­մա­վոր մեկ­նե­ցի Հա­րա­վա­յին Վիետ­նամ, որ­տեղ վե­րահս­կո­ղու­թյան և մո­նի­թո­րին­գի մի­ջազ­գա­յին հանձ­նա­ժո­ղո­վում մե­կու­կես տա­րի աշ­խա­տե­լուց հե­տո աշ­խա­տան­քի ան­ցա Լե­հաս­տա­նի ար­տա­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նում։ Ե­կավ ժա­մա­նակ, երբ մեր ԱԳՆ¬ն դի­վա­նա­գետ էր փնտ­րում ԵԱՀԿ Մինս­կի խմ­բի գրա­սե­նյա­կի հա­մար: Կա­յին ո­րո­շա­կի պայ­ման­ներ, ո­րոնց հա­մա­պա­տաս­խա­նում էի։ Այդ տա­րի ԵԱՀԿ¬ում հա­մա­նա­խա­գա­հող եր­կի­րը Շվեյ­ցա­րիան էր, նրանք էլ հաս­տա­տե­ցին թեկ­նա­ծու­թյունս։
- Կա­րո՞ղ էիք ակն­կա­լել, որ Ձեր գոր­ծու­ղու­մը կեր­կա­րաձգ­վի 23 տա­րով:
- Ինձ ու­ղար­կել էին 3 ամ­սով, բայց, ինչ­պես ա­սում են, ո­չինչ ա­վե­լի մշ­տա­կան չէ, որ­քան ժա­մա­նա­կա­վո­րը (ծի­ծա­ղում է.-հեղ.): Այս 23 տա­րի­նե­րը շատ ա­րագ ան­ցան: Բայց հի­մա կա­րող եմ ա­սել, որ բա­վա­կա­նին լավ գի­տեմ Կով­կա­սը:
- Դուք միշտ ճա­նա­պար­հին եք, դա հոգ­նե­ցու­ցի՞չ չէ:
- Դա իմ կյան­քի ա­մե­նա­մեծ դժ­վա­րու­թյուն­նե­րից է, ես ա­նընդ­հատ պետք է շր­ջեմ ե­րեք կե­տե­րով: Մեր աշ­խա­տան­քի մի մա­սը հա­սա­րա­կու­թյա­նը տե­սա­նե­լի չէ: Չեմ ու­զում բար­դաց­նել, պար­զա­պես պատ­կե­րաց­րեք, որ եր­բեմն մի քա­նի ժամ­վա ըն­թաց­քում պետք է հա­րյու­րա­վոր կի­լո­մետ­րեր հաղ­թա­հա­րել: Նախ­կի­նում Բաք­վից Թբի­լի­սի հնա­րա­վոր էր հաս­նել միայն մե­քե­նա­յով, իսկ դա մոտ 600 կմ է: Թբի­լի­սիից Երևան էլ 300 կմ է: Նույն­քան էլ` Երևա­նից Ստե­փա­նա­կերտ: Դրան գու­մա­րեք աշ­խար­հի տար­բեր կե­տե­րում անց­կաց­վող հա­մա­նա­խա­գահ­նե­րի հան­դի­պում­նե­րը, ո­րոնց ես նույն­պես մաս­նակ­ցում եմ: Բա­ցի այդ, պար­տա­վոր եմ այդ ա­մե­նի մա­սին զե­կու­ցել ԵԱՀԿ Գոր­ծող նա­խա­գա­հին, այն էլ` ոչ թե հե­ռա­խո­սով, այլ ան­ձամբ: Ե­ղել են դեպ­քեր, երբ մեկ շա­բաթ­վա ըն­թաց­քում ա­մեն ա­ռա­վոտ արթ­նա­նում էի մի նոր մայ­րա­քա­ղա­քում:
Փոր­ձում եմ նաև ան­ձամբ մաս­նակ­ցել շփ­ման գծում ի­րա­կա­նաց­վող մշ­տա­դի­տարկ­մա­նը, չնա­յած միշտ չէ, որ դա ստաց­վում է: Իմ գրա­սե­նյա­կում աշ­խա­տում է ըն­դա­մե­նը 6 մարդ, և մենք դի­տարկ­մա­նը մաս­նակ­ցում ենք եր­կու կող­մից միա­ժա­մա­նակ: Ինձ հա­մար շատ կարևոր է, որ ան­ձամբ մաս­նակ­ցեմ այս գոր­ծըն­թա­ցին և սե­փա­կան աչ­քե­րով տես­նեմ ի­րա­վի­ճա­կը: Մո­նի­թո­րին­գի ըն­թաց­քում պետք է սա­ղա­վարտ և 18-կի­լոգ­րա­մա­նոց զրա­հա­բաճ­կոն կրեմ ու քայ­լեմ խրա­մատ­նե­րով:
- Իսկ ինչ­պե՞ս է Ձեր ըն­տա­նի­քը վե­րա­բեր­վում ա­ռաջ­նա­գիծ կա­տա­րած Ձեր այ­ցե­րին:

-Կար­ծում եմ, ժա­մա­նա­կի ըն­թաց­քում ըն­տա­նիքս հա­մա­կերպ­վել է դրան: Ես նրանց միշտ ա­սում եմ, որ մո­նի­թո­րին­գի ըն­թաց­քում բո­լոր կող­մերն անվ­տան­գու­թյան ե­րաշ­խիք­ներ են տա­լիս, և դա նրանց հան­գս­տաց­նում է: Նախ­կի­նում, ի­հար­կե, ե­ղել են դեպ­քեր, երբ փամ­փուշտ­նե­րի տակ էինք հայ­տն­վում, բայց հի­մա նման բան չի պա­տա­հում:
- Այս տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում ե­ղե՞լ են հու­սա­հա­տու­թյան պա­հեր, երբ պատ­րաստ էիք հրա­ժա­րա­կա­նի դի­մում գրել:
-Այդ­պի­սի բան չի ե­ղել, բայց դժ­վար պա­հեր ե­ղել են, պատ­ճառն այն էր, որ շատ էի ան­հան­գս­տա­նում: Երբ սահ­մա­նում լար­վա­ծու­թյան կար, զո­հեր կա­յին … Բայց հու­սա­հա­տու­թյուն չկար, քա­նի որ միշտ զգում էի բո­լոր կող­մե­րի ա­ջակ­ցու­թյու­նը, և դա օգ­նում էր ինձ հաղ­թա­հա­րել բո­լոր դժ­վա­րու­թյուն­նե­րը: Ես գի­տեի, որ կա­րող եմ նոր­մալ զրու­ցել կող­մե­րից յու­րա­քան­չյու­րի հետ, և մենք միա­սին կգտ­նենք խնդ­րի լու­ծու­մը:
Ինձ հա­մար ա­մե­նա­մեծ պարգևն այս աշ­խա­տան­քում այն է, երբ տես­նում եմ, որ ինչ-որ լավ բան եմ ա­րել: Երբ ի­մա­նում եմ, որ կա­րո­ղա­ցա հան­դար­տեց­նել ի­րա­վի­ճակն այն­տեղ, որ­տեղ մարդ է զոհ­վել, ինձ հա­մար դա ձեռք­բե­րում է: Մենք կող­մե­րին օգ­նում ենք նաև մար­դա­սի­րա­կան հար­ցե­րում:
Բո­լոր մար­դա­սի­րա­կան հար­ցերն սկս­վում են հենց իմ գրա­սե­նյա­կից, և հե­տո միայն դրան­ցով սկ­սում է զբաղ­վել Կար­միր խա­չի մի­ջազ­գա­յին կո­մի­տեն: Մենք ներ­կա ենք լի­նում զոհ­ված­նե­րի մար­մին­նե­րի հան­ձն­ման և գե­րի­նե­րի փո­խա­նակ­ման ժա­մա­նակ: Իմ գրա­սե­նյակն ակ­տիվ մաս­նակ­ցու­թյուն է ու­նե­նում հան­դի­պում­նե­րի կազ­մա­կերպ­մա­նը: Ես մշ­տա­պես ու­ղիղ կա­պի մեջ եմ ար­տա­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րար­նե­րի հետ:
-Ա­մե­նադժ­վար բա­նը Ձեր աշ­խա­տան­քում` զուտ մարդ­կա­յին ա­ռու­մով:
- Այն, որ եր­կու ժո­ղո­վուրդ­ներ, ո­րոնք ապ­րում են կողք-կող­քի, չեն կա­րող մի­մյանց հետ շփ­վել: Սա շատ ցա­վոտ է ինձ հա­մար, քա­նի որ կար­ծում եմ, որ այդ շփում­ներն օգ­տա­կար կլի­նեին:
- Հա­վա­տո՞ւմ եք, որ ղա­րա­բա­ղյան հա­կա­մար­տու­թյու­նը լու­ծում կգտ­նի Ձեր պաշ­տո­նա­վար­ման ըն­թաց­քում:
- Չգի­տեմ` երբ կլի­նի դա: Հա­կա­մար­տու­թյու­նը շատ բարդ է, իսկ ես ի­րա­տես եմ: Պար­զա­պես փոր­ձում եմ ներդ­նել իմ օգ­նու­թյան փոքր բա­ժի­նը` այդ պա­հը մո­տեց­նե­լու հա­մար: Բայց լիա­հույս եմ, որ կհասց­նեմ կո­նյակ խմել այն հայտ­նի ՙխա­ղա­ղու­թյան տա­կա­ռից՚, ո­րը պահ­վում է Երևա­նի կո­նյա­կի գոր­ծա­րա­նում (ծի­ծա­ղում է.-հեղ.):
- Այս տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում հան­դի­պել եք Հա­յաս­տա­նի, Ղա­րա­բա­ղի և Ադր­բե­ջա­նի բո­լոր ղե­կա­վար­նե­րի հետ: Ի՞նչ եք կար­ծում, կա՞ ինչ-որ բան, որ միա­վո­րում է նրանց:
- Ես չեմ կա­րող գնա­հա­տա­կան տալ ղե­կա­վար­նե­րին: Բայց կա­րող եմ ա­սել հետևյա­լը` ես շատ սերտ շփ­վել ու շփ­վում եմ նրանց բո­լո­րի հետ, և բո­լորն էլ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը շա­րու­նա­կե­լու և խա­ղա­ղու­թյան հաս­նե­լու մեծ ցան­կու­թյուն ու­նեն:
-Ին­չո՞վ եք զբաղ­վում ա­զատ ժա­մա­նակ:
-Ամ­բողջ ա­զատ ժա­մա­նակս նվի­րում եմ ըն­տա­նի­քիս` կնոջս, որ­դուս, դս­տերս և թոռ­նու­հուս հետ շփ­մա­նը: Երբ թոռ­ներ ես ու­նե­նում, վե­րա­նա­յում ես կյան­քի հան­դեպ վե­րա­բեր­մունքդ:
Սի­րում եմ ձկ­նոր­սու­թյու­նը: Եվ կարևոր չէ` որ­քան ձուկ կոր­սամ, կարևո­րը բուն գոր­ծըն­թացն է:
- Ար­դեն մտա­ծե՞լ եք` ին­չով եք զբաղ­վե­լու թո­շա­կի անց­նե­լուց հե­տո:
- Դրա մա­սին մտա­ծե­լու ժա­մա­նակ դեռ չեմ ու­նե­ցել: Բայց, կար­ծում եմ, երբ դա տե­ղի ու­նե­նա, պա­րապ չեմ մնա: Լե­հաս­տա­նի լեռ­նե­րում ըն­տա­նե­կան տուն ու­նեմ` մեծ այ­գով, ո­րը կցան­կա­նա­յի կար­գի բե­րել:
- Մենք հնա­րա­վո­րու­թյուն կու­նե­նա՞նք մի օր կար­դալ ղա­րա­բա­ղյան կար­գա­վոր­ման գոր­ծըն­թա­ցի հետ կապ­ված Ձեր հու­շե­րը:
-Ա­մեն ինչ կախ­ված է նրա­նից, թե ինչ­պես կշա­րու­նակ­վի գոր­ծըն­թա­ցը և ին­չով կա­վարտ­վի այն: Դի­վա­նա­գե­տը պար­տա­վոր է հաշ­վի առ­նել հա­կա­մար­տու­թյան մեջ ներգ­րավ­ված կող­մե­րի շա­հե­րը: Երբ ա­մեն ինչ խա­ղաղ ա­վարտ ու­նե­նա, հնա­րա­վոր է, ա­պա­գա­յում կկա­րո­ղա­նամ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րից ինչ-որ ու­շագ­րավ դր­վագ­ներ ներ­կա­յաց­նել:

Հար­ցազ­րույ­ցը վա­րեց
Դա­վիթ Ա­լա­վեր­դյա­նը
mediamax.am

(Տպագրվում է մասնակի կրճատումներով)

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Mon, 09 Dec 2019 16:12:53 +0000
ԵԱՀԿ ՄԻՆՍԿԻ ԽՄԲԻ ՀԱՄԱՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԵՐԿՐՆԵՐԻ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՂԵԿԱՎԱՐՆԵՐԸ ՀԱՄԱՏԵՂ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՆ ԱՐԵԼ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27922-2019-12-06-16-11-07 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27922-2019-12-06-16-11-07 ԵԱՀԿ ՄԻՆՍԿԻ ԽՄԲԻ ՀԱՄԱՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԵՐԿՐՆԵՐԻ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՂԵԿԱՎԱՐՆԵՐԸ ՀԱՄԱՏԵՂ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՆ ԱՐԵԼ
ԵԱՀԿ Մինս­կի խմ­բի…

Հայ­տա­րա­րու­թյու­նում, մաս­նա­վո­րա­պես, նշ­վում է. ՙԲրա­տիս­լա­վա­յում ԵԱՀԿ նա­խա­րար­նե­րի խոր­հր­դի նիս­տի ա­ռի­թով մենք՝ ԵԱՀԿ Մինս­կի խմ­բի հա­մա­նա­խա­գա­հող եր­կր­նե­րի պատ­վի­րա­կու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­ներս (Ռու­սաս­տա­նի ԱԳ նա­խա­րար Սեր­գեյ Լավ­րով, Եվ­րո­պա­յի եւ օ­տա­րե­րյա գոր­ծե­րով պե­տա­կան քար­տու­ղար Ժան Բա­տիստ Լե­մուան, Եվ­րո­պա­յի եւ Եվ­րա­սիա­յի գոր­ծե­րով ԱՄՆ-ի պետ­քար­տու­ղա­րի օգ­նա­կա­նի պաշ­տո­նա­կա­տար Ֆիլ Ռի­քեր) շա­րու­նա­կում ենք հակ­ված լի­նել ղա­րա­բա­ղյան հա­կա­մար­տու­թյան խա­ղաղ կար­գա­վոր­ման հար­ցում միջ­նոր­դու­թյա­նը։ Հա­մա­նա­խա­գա­հող եր­կր­նե­րի պատ­վի­րա­կու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րը դրա­կան են ար­ձա­գան­քում շփ­ման գո­տում եւ մի­ջազ­գա­յին սահ­ման­նե­րի տա­րած­քում բռ­նու­թյան դեպ­քե­րի հա­մե­մա­տա­բար ցածր մա­կար­դա­կի մա­սին, եւ ե­րախ­տիք են հայտ­նում կող­մե­րին ու­ղիղ հա­ղոր­դակց­ման մի­ջոց­ներն ան­մի­ջա­կա­նո­րեն կի­րա­ռե­լու հա­մար էս­կա­լա­ցիա­յի ռիս­կը նվա­զեց­նե­լու նպա­տա­կով՝ նա­խա­րար­նե­րի հետ հա­մա­ձայ­նու­թյան շր­ջա­նա­կում, ո­րը ձեռք էր բեր­վել հու­նի­սին Վա­շինգ­տո­նում խոր­հր­դակ­ցու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ։՚

Մենք ող­ջու­նում ենք կոնկ­րետ քայ­լե­րը, ո­րոնք ձեռ­նարկ­վել են ան­ցած տա­րի լար­վա­ծու­թյու­նը նվա­զեց­նե­լու եւ խա­ղա­ղու­թյան շուրջ բնակ­չու­թյա­նը նա­խա­պատ­րաս­տե­լու հա­մար, ին­չի մա­սին Մի­լա­նյան հայ­տա­րա­րու­թյան ժա­մա­նակ հա­մա­նա­խա­գա­հող եր­կր­նե­րը կոչ են ա­րել 2018 թվա­կա­նին եւ 2019 թվա­կա­նի հուն­վա­րին Փա­րի­զում նա­խա­րար­նե­րի հետ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյան հա­մա­ձայն։ Մենք բարձր ենք գնա­հա­տում հու­մա­նի­տար մի­ջոց­ներ ձեռ­նար­կե­լու ջան­քե­րը, ո­րոնք քն­նարկ­վել են ա­ռաջ­նորդ­նե­րի կող­մից մար­տին Վիե­նա­յում նրանց հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ եւ ո­րոնք մշակ­վել են ապ­րի­լին Մոսկ­վա­յում ԱԳ նա­խա­րար­նե­րի կող­մից, մաս­նա­վո­րա­պես, վեր­ջերս ա­վարտ­ված լրագ­րող­նե­րի փո­խա­նա­կումն ու միա­ժա­մա­նակ ա­զա­տազ­րկ­ված­նե­րի ա­զա­տու­մը հու­նի­սի 28-ին։ Նշե­լով, որ այդ­պի­սի ջան­քե­րը կա­րե­ւոր դեր են խա­ղում խա­ղաղ կար­գա­վոր­մա­նը նպաս­տող բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի հա­մար անհ­րա­ժեշտ մթ­նո­լոր­տի ստեղծ­մա­նը՝ ե­րեք պատ­վի­րա­կու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րը կոչ են ա­նում նա­խա­ձեռ­նել լրա­ցու­ցիչ կոնկ­րետ հու­մա­նի­տար մի­ջոց­ներ եւ անվ­տան­գու­թյանն ուղղ­ված գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ։ Հա­մա­նա­խա­գա­հող եր­կր­նե­րի պատ­վի­րա­կու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րը կոչ են ա­նում կող­մե­րին ա­վե­լի վաղ ձեռք­բեր­ված հու­մա­նի­տար մի­ջոց­նե­րի եւ անվ­տան­գու­թյանն ուղղ­ված գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի ի­րա­գործ­ման շուրջ ան­հա­պաղ ձեռ­նար­կել կոնկ­րետ քայ­լեր։ Հաշ­վի առ­նե­լով զոհ­ված­նե­րի բա­րե­կամ­նե­րի տա­ռա­պանք­նե­րը՝ մենք կոչ ենք ա­նում կող­մե­րին կրկ­նա­պատ­կել ջան­քե­րը Կար­միր Խա­չի Մի­ջազ­գա­յին կո­մի­տեին ան­հայտ կո­րած ան­ձանց մա­սին տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի փո­խա­նակ­ման հար­ցում օգ­նե­լու հա­մար, ինչ­պես հայ­տա­րա­րել են եր­կու ա­ռաջ­նորդ­նե­րը 2014 թվա­կա­նի հոկ­տեմ­բե­րին Փա­րի­զում գա­գաթ­նա­ժո­ղո­վի ժա­մա­նակ։ Հաս­կա­նա­լով Գոր­ծող նա­խա­գա­հի Անձ­նա­կան օգ­նա­կա­նի նշա­նա­կա­լի ներդ­րու­մը հրա­դա­դա­րի հար­ցում՝ մենք նշում ենք մո­նի­թո­րին­գի ա­ռա­քե­լու­թյան ի­րա­կա­նաց­ման անհ­րա­ժեշ­տու­թյան ընդ­լայ­նու­մը գոր­ծող հա­մա­նա­խա­գա­հու­թյան հա­մար, ին­չի մա­սին կող­մե­րը պայ­մա­նա­վոր­վել են 2016 թվա­կա­նին։ Մենք ող­ջու­նում ենք Ադր­բե­ջա­նի եւ Հա­յաս­տա­նի ԱԳ նա­խա­րար­նե­րի մտադ­րու­թյու­նը հան­դի­պել 2020 թվա­կա­նի սկզ­բում հա­մա­նա­խա­գահ­նե­րի հո­վա­նու ներ­քո խա­ղաղ կար­գա­վոր­ման ա­ռանց­քա­յին հար­ցե­րի շուրջ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը վեր­սկ­սե­լու եւ բարձր մա­կար­դա­կում հե­տա­գա բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը խթա­նե­լու նպա­տա­կով։
Հա­մա­նա­խա­գա­հող եր­կր­նե­րի պատ­վի­րա­կու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րը հայ­տա­րա­րել են, որ ար­դա­րա­ցի եւ կա­յուն կար­գա­վո­րու­մը պետք է հիմն­վի Հել­սին­կիի եզ­րա­փա­կիչ ակ­տի, ուժ չգոր­ծադ­րե­լու, տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյան եւ հա­վա­սար ի­րա­վունք­նե­րի ու ժո­ղո­վուրդ­նե­րի՝ ինք­նո­րոշ­ման ի­րա­վուն­քի սկզ­բունք­նե­րի վրա։ Հա­մա­նա­խա­գա­հող եր­կր­նե­րի պատ­վի­րա­կու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րը դար­ձյալ ըն­դգ­ծում են, որ ստա­տուս քվոն ա­նըն­դու­նե­լի է, եւ հա­կա­մար­տու­թյան ռազ­մա­կան լու­ծում գո­յու­թյուն չու­նի։ Այդ պատ­ճա­ռով մենք կոչ ենք ա­նում կող­մե­րին վա­րել բա­րե­խիղճ բա­նակ­ցու­թյուն­ներ ա­ռանց ար­հես­տա­կան պայ­ման­նե­րի կամ հե­տաձգ­ման։ Հա­մա­նա­խա­գա­հող եր­կր­նե­րի պատ­վի­րա­կու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րը հա­մոզ­ված են, որ ԵԱՀԿ Մինս­կի խմ­բի ձե­ւա­չա­փը ան­փո­խա­րի­նե­լի է կա­յուն կար­գա­վոր­ման հա­մար։ Մենք կոչ ենք ա­նում կող­մե­րին հա­մա­գոր­ծակ­ցել մի­մյանց եւ Մինս­կի խմ­բի հա­մա­նա­խա­գահ­նե­րի հետ, ո­րոնց մենք հանձ­նա­րա­րել ենք շա­րու­նա­կել միջ­նոր­դա­կան ջան­քե­րը։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 06 Dec 2019 16:00:45 +0000
ՍԵՆԱՏՈՐ ԳՐԵՀԵՄԸ ՑՈՒՅՑ ՏՎԵՑ ԻՐ ԻՐԱԿԱՆ ԴԵՄՔԸ ԿԵՂԾ ԹՈՒՐՔ ՆԱԽԱՐԱՐԻ ՀԵՏ ՀԵՌԱԽՈՍԱԶՐՈՒՅՑՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27917-2019-12-06-11-48-28 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27917-2019-12-06-11-48-28 ՍԵՆԱՏՈՐ ԳՐԵՀԵՄԸ ՑՈՒՅՑ ՏՎԵՑ  ԻՐ ԻՐԱԿԱՆ ԴԵՄՔԸ ԿԵՂԾ ԹՈՒՐՔ ՆԱԽԱՐԱՐԻ ՀԵՏ ՀԵՌԱԽՈՍԱԶՐՈՒՅՑՈՒՄ
AXIOS լրատ­վա­կան կայ­քը…

Դա ոչ հար­մար ժա­մա­նակ էր։ Ես փոր­ձում եմ փր­կել հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը, ե­թե դա հնա­րա­վոր է՚։ Հար­ցին, թե ար­դյոք նա ան­հար­մար չի՞ զգում Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան մա­սին բա­նաձևն ար­գե­լա­փա­կե­լու հա­մար, սե­նա­տոր Գրե­հեմն ա­սաց AXIOS-ին. ՙԱ­յո, ո­րով­հետև ինձ դուր է գա­լիս Բո­բը [Մե­նեն­դե­սը]։ Նա եր­կար տա­րի­ներ աշ­խա­տում է դրա վրա, բայց ես մտա­ծե­ցի, որ քա­ղա­քում գտն­վող Թուր­քիա­յի նա­խա­գա­հը, ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, ա­վե­լին է, քան հան­րու­թյու­նը կա­րող էր ըն­դու­նել՚։ Այ­նու­հետև սե­նա­տոր Գրե­հե­մը հա­վե­լեց. ՙԵս չեմ պատ­րաստ­վում հա­ջորդ ան­գամ դեմ լի­նել՚։
Ան­ցյալ ա­միս ՙՊո­լի­տի­կո՚ լրատ­վա­մի­ջո­ցը բա­ցա­հայ­տեց, որ ռուս պրան­կեր (հե­ռա­խո­սա­յին խու­լի­գան) Ա­լեք­սեյ Ստո­լյա­րո­վի հետ հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցում, որն ի­րեն ներ­կա­յաց­րեց որ­պես Թուր­քիա­յի պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րար Հու­լու­սի Ա­քար, սե­նա­տոր Գրե­հեմն ա­սաց, որ ա­վե­լի քան պատ­րաստ է աշ­խա­տել Թուր­քիա­յի հետ` բա­րե­լա­վե­լու նրա հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րի հետ։
Սե­նա­տոր Գրե­հե­մի խոս­նակ Քե­վին Բի­շո­փը հաս­տա­տեց ՙՊո­լի­տի­կո՚-ին, որ ռուս պրան­կե­րը, ի­րոք, խա­բել է սե­նա­տո­րին. ՙՄենք հա­ջո­ղու­թյամբ կան­խել ենք սե­նա­տոր Գրե­հե­մին և գրա­սե­նյա­կին խա­բե­լու շատ փոր­ձեր, սա­կայն այս ան­գամ հա­ջող­վեց սո­ղոս­կել՚,-ա­սաց նա։ ՙՆրանց հա­ջող­վեց հաս­նել դրան՚։ Փաս­տո­րեն, ռուս պրան­կերն ա­ռա­ջին ան­գամ չէր խա­բում սե­նա­տոր Գրե­հե­մին։
Հա­կա­սե­լով իր հրա­պա­րա­կա­յին հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րին` սե­նա­տոր Գրե­հե­մը Թուր­քիա­յի կեղծ պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րին ա­սաց, որ հա­մա­ձայն է Թուր­քիա­յի դիր­քո­րոշ­ման հետ, որ քր­դե­րը ՙսպառ­նա­լիք՚ են։ Գրե­հե­մը նաև ա­սաց, որ ին­քը և Թրամ­փը դեմ են ե­ղել Թուր­քիա­յի դեմ պատ­ժա­մի­ջոց­ներ սահ­մա­նե­լուն` ռու­սա­կան S-400 հր­թի­ռա­յին հա­մա­կար­գը գնե­լու հա­մար։
Ա­հա մի քա­նի հատ­ված հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցից.
Պրան­կեր. ՙՈր­քան ես հաս­կա­նում եմ, նա­խա­գահ Թրամ­փը Ձեզ է վս­տա­հել այդ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը՚, ա­սաց այն մար­դը, ո­րը Գրե­հե­մը են­թադ­րում էր, որ Ա­քարն է` ըստ 16-րո­պեա­նոց հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցի ձայ­նագ­րու­թյան։
Սե­նա­տոր Գրե­հեմ. ՙԱ­յո, կար­ծես թե։ Թույլ տվեք Ձեզ ա­սել, թե նա [նա­խա­գահ Թրամ­փը] ինչ է ա­սել ինձ. ՙԵս չեմ ցան­կա­նում պատ­ժա­մի­ջոց­ներ կի­րա­ռել մեր դաշ­նա­կից Թուր­քիա­յի դեմ՚։
Պրան­կեր. ՙԱ­յո, բայց ի՞նչ է ա­սել նա­խա­գահ Թրամ­փը ա­զատ առևտրի հա­մա­ձայ­նագ­րի վե­րա­բե­րյալ՚։

Սե­նա­տոր Գրե­հեմ. ՙԼավ։ Այս­պես, նա ինձ ա­սաց զան­գա­հա­րել նա­խա­գահ Էր­դո­ղա­նին և ա­նել այս ա­ռա­ջար­կը... Ես չգի­տեմ, թե ինչ կա­րող եմ ա­սել Ձեզ, բայց ես ա­մեն ինչ ա­նում եմ, և նա­խա­գահ Թրամ­փը շատ կա­րեկ­ցու­թյամբ է վե­րա­բեր­վում նա­խա­գահ Էր­դո­ղա­նի ի­րա­վի­ճա­կին, սա­կայն Կոնգ­րե­սը կա­րե­կից չէ։ Դե­մոկ­րատ­ներն ընդ­հան­րա­պես չեն կա­րեկ­ցում, և մենք այս­տեղ կորց­րել ենք մի քա­նի հան­րա­պե­տա­կան­նե­րի, երբ խոս­քը վե­րա­բե­րում է Թուր­քիա­յին։ Իսկ Թուր­քիան չա­փա­զանց ար­ժե­քա­վոր դաշ­նա­կից է վե­ճի մեջ մտ­նե­լու հա­մար՚։
Ըստ GQ ամ­սագ­րի` հու­լի­սի սկզ­բին ռուս պրան­կե­րը զան­գա­հա­րել էր սե­նա­տոր Գրե­հե­մին թուր­քա­կան բջ­ջա­յին հե­ռա­խո­սից, ո­րը նա գնել էր հա­տուկ այս ա­ռի­թով։ Պրան­կերն ա­սել էր Գրե­հե­մին, որ ին­քը կծա­ռա­յի որ­պես Թուր­քիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան հետ նրա հա­մար շփ­ման կետ։ Սե­նա­տոր Գրե­հե­մը հա­մա­ձայ­նել է հետ զան­գել պրան­կե­րին Թրամ­փի հետ խո­սե­լուց հե­տո։
Սե­նա­տոր Գրե­հե­մը օ­գոս­տո­սի 12-ին զան­գա­հա­րել է պրան­կե­րին և պար­ծե­նա­լով ա­սել. ՙԵս հան­դի­պե­ցի նա­խա­գա­հին և հան­գս­տյան օ­րերն անց­կաց­րե­ցի նրա հետ։ Մենք ե­րեկ գոլֆ խա­ղա­ցինք, ճա­շե­ցինք և խո­սե­ցինք Թուր­քիա­յում գտն­վող մեր բա­րե­կամ­նե­րի մա­սին, և ես նրան ա­սա­ցի, որ ցան­կու­թյունս է փո­խել խո­սակ­ցու­թյու­նը և ձեզ վե­րա­կանգ­նել F-35 ծրագ­րում, ինչ­պես նաև ստո­րագ­րել ա­զատ առևտրի մա­սին հա­մա­ձայ­նա­գիրն ու ա­ռաջ շարժ­վել նոր ուղ­ղու­թյամբ, և դա այն է, ինչ նա կցան­կա­նա ա­նել՚։
ՙԻսկ Դուք նրան ա­սա­ցի՞ք մեր խո­սակ­ցու­թյան մա­սին՚,-հարց­րեց պրան­կե­րը։
ՙԱ­յո՚, ա­սաց սե­նա­տոր Գրե­հե­մը. ՙ...Մենք ցան­կա­նում ենք ա­վե­լի սերտ հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ ու­նե­նալ նա­խա­գահ Էր­դո­ղա­նի հետ։ Ան­ձամբ ինձ դուր է գա­լիս նա­խա­գահ Էր­դո­ղա­նը։ Կար­ծում եմ` նա­խա­գահ Թրամ­փին ևս դուր է գա­լիս նա­խա­գահ Էր­դո­ղա­նը: Իմ կար­ծի­քով նա ու­ժեղ մարդ է, և մենք պետք է գործ ու­նե­նանք ու­ժեղ մարդ­կանց հետ։ Ուս­տի, կար­ծում եմ, որ հա­ջորդ բա­նը, որ պետք է ար­վի, այն է, որ եր­կու նա­խա­գահ­նե­րը խո­սեն մի­մյանց հետ՚։
Պրան­կե­րը հարց­րեց, թե ինչ պետք է զե­կու­ցի նա­խա­գահ Էր­դո­ղա­նին։
ՙԱ­հա թե ինչ պետք է ա­նենք՚, ա­սաց սե­նա­տոր Գրե­հե­մը։ ՙԹույլ տվեք այ­սօր ե­րե­կո­յան զան­գա­հա­րել նա­խա­գա­հին։ Ես վա­ղը կզան­գա­հա­րեմ Ձեզ, և ա­հա թե ինչ եմ կար­ծում, որ պետք է ա­նենք։ Մենք պետք է հե­ռա­խո­սա­զանգ ու­նե­նանք եր­կու նա­խա­գահ­նե­րի միջև… և ես կար­ծում եմ, որ խո­սակ­ցու­թյու­նը կլի­նի. Դուք կա­րող եք ա­սել նա­խա­գահ Էր­դո­ղա­նին, որ ես ողջ հան­գս­տյան օ­րե­րերն անց­կաց­րել եմ նրա հետ, և նա­խա­գա­հը չի ցան­կա­նում պատ­ժա­մի­ջոց­ներ կի­րա­ռել Թուր­քիա­յի դեմ։ Նրա կար­ծի­քով` դա խեն­թու­թյուն է։ Ան­ձամբ ես կար­ծում եմ, որ դա խեն­թու­թյուն է։ Մեզ անհ­րա­ժեշտ է այն շր­ջան­ցե­լու ու­ղի­ներ գտ­նել՚։
Սե­նա­տոր Գրե­հե­մը ռուս պրան­կե­րի հետ հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցում հաս­տա­տեց նաև, որ նա­խա­գահ Թրամփն անձ­նա­կան շա­հագր­գռ­վա­ծու­թյուն ու­նի Թուր­քիա­յի պե­տա­կան բան­կի նկատ­մամբ, ո­րը խախ­տել է ա­մե­րի­կյան օ­րենք­նե­րը` առևտուր ա­նե­լով Ի­րա­նի հետ... Ըստ ՙԲլում­բեր­գի՚ զե­կույ­ցի` Թրամփն ա­սել էր այն ժա­մա­նակ­վա պետ­քար­տու­ղար Ռեքս Թի­լեր­սո­նին` գլ­խա­վոր դա­տա­խա­զին խնդ­րել փա­կել ի­րա­նա-թուր­քա­կան ոս­կու առևտրով զբաղ­վող Ռե­զա Զա­րա­բի դա­տա­կան գոր­ծը, ո­րը ձեր­բա­կալ­վել էր ԱՄՆ-ում ` թուր­քա­կան բան­կի կեղծ գոր­ծար­քում ու­նե­ցած դե­րի հա­մար։ Էր­դո­ղա­նը լոբ­բինգ էր ա­րել ԱՄՆ պաշ­տո­նյա­նե­րին` Զա­րա­բին ա­զատ ար­ձա­կե­լու հա­մար։
Թեև հե­ռա­խո­սա­զան­գե­րի բա­ցա­հայ­տում­նե­րը ցն­ցող չեն, սա­կայն սա անվ­տան­գու­թյան լուրջ խն­դիր է` ռուս պրան­կե­րը, ո­րը հնա­րա­վոր է կապ­ված է Կրեմ­լի հետ, կա­րող է որ­պես Թուր­քիա­յի պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րար խո­սել Թրամ­փի մեր­ձա­վոր կողմ­նա­կից սե­նա­տոր Գրե­հե­մի հետ, որն այ­նու­հետև ռու­սի ու­ղերձ­նե­րը փո­խան­ցում է նա­խա­գահ Թրամ­փին։ Իսկ հե­տո սե­նա­տոր Գրե­հե­մը ԱՄՆ նա­խա­գա­հի հետ ու­նե­ցած իր խո­սակ­ցու­թյու­նը փո­խան­ցում է ռու­սին։
Հա­ճախ ա­սում են, որ ՙքա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը միա­վո­րում է տար­բեր հա­յացք­նե­րի տեր մարդ­կանց՚։ Սա այն­քան ճիշտ է Թրամ­փի և Գրե­հե­մի դեպ­քում, ո­րոնք ո­խե­րիմ թշ­նա­մի­նե­րից վե­րած­վել են մտե­րիմ ըն­կեր­նե­րի։ 2016 թ. նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի քա­րո­զար­շա­վի ըն­թաց­քում թեկ­նա­ծու Թրամ­փը Գրե­հե­մին ան­վա­նել է ՙխենթ՚, ՙան­խելք՚ և ՙերբևէ իմ տե­սած ա­մե­նա­հի­մար մարդ­կան­ցից մե­կը՚։ Իսկ Գրե­հեմն իր հեր­թին Թրամ­փին ան­վա­նել է ՙխե­լա­գար՚, ՙխենթ՚ և ՙա­պուշ՚։ Այժմ նրանք մտե­րիմ ըն­կեր­ներ են և միա­սին գոլֆ են խա­ղում...

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 06 Dec 2019 11:45:27 +0000
ԱԴՐ­ԲԵ­ՋԱ­ՆԻ, Ա­ՊԱ ՆԱԵՎ ՂԱ­ԶԱԽՍ­ՏԱ­ՆԻ Ա­ՌԱՋ­ՆՈՐԴ ՀԱ­ՅԸ. ԼԵ­ՎՈՆ ՄԻՐ­ԶՈ­ՅԱՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27912-2019-12-04-17-13-27 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27912-2019-12-04-17-13-27 Մառ­լեն ՇԱՀ­ՆԱ­ԶԱ­ՐՅԱՆ Մշա­կույ­թի…

 Խոր­հր­դա­յին Ադր­բե­ջա­նը (1920թ. ապ­րիլ-1991թ.) ու­նե­ցել է ա­ռաջ­նորդ­ներ՝ կոմ­կու­սի Կենտկոմի ա­ռա­ջին քար­տու­ղար­ներ, ո­րոնք ազ­գու­թյամբ ադր­բե­ջան­ցի չեն ե­ղել։ Դրանց թվում են նաև եր­կու հայ գոր­ծիչ՝ Լևոն Միր­զո­յան ու Ռու­բեն Ռու­բե­նով։

Լ. Միր­զո­յա­նը ծն­վել է 1897 թվա­կա­նին, Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի Ա­շան գյու­ղում։ Ադր­բե­ջա­նի կոմ­կու­սի Կենտ­կո­մի ա­ռա­ջին քար­տու­ղար է դար­ձել 29 տա­րե­կա­նում՝ 1926թ. հուն­վա­րի 21-ին։ Պաշ­տո­նա­վա­րել է ե­րե­քու­կես տա­րի՝ մինչև 1929-ի օ­գոս­տո­սի 5-ը։ Ստա­լի­նի հրա­մա­նով ձեր­բա­կալ­վել է և գն­դա­կա­հար­վել 1939-ին։ Միր­զո­յա­նը նաև ե­ղել է Ղա­զախս­տա­նի ա­ռաջ­նոր­դը: Այդ մա­սին հայ­կա­կան և ղա­զա­խա­կան լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը հի­շե­ցին Կա­րա­գան­դա­յի դեպ­քե­րի ա­ռի­թով:
Տե­ղյակ կլի­նեք Ղա­զախս­տա­նում կա­տար­ված տհաճ դեպ­քի մա­սին, երբ մի հայ, ռես­տո­րա­նում կռ­վի մեջ ընկ­նե­լով, ձեր­բա­կալ­վել է և եր­կար ժա­մա­նակ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի նյութ դար­ձել։
1977 թվա­կա­նին Լևոն Միր­զո­յա­նի 80-ա­մյա­կը միու­թե­նա­կան մասշ­տա­բով նշ­վեց ԽՍՀՄ-ում, մաս­նա­վո­րա­պես` Ադր­բե­ջա­նում, Ու­րա­լում և Ղա­զախս­տա­նում։ Ես` որ­պես քաղ­զե­կու­ցող և վաս­տա­կա­վոր պրո­պա­գան­դիստ, կու­սակ­ցու­թյան Ստե­փա­նա­կեր­տի քաղ­կո­մից` ՙԳի­տե­լիք՚ ըն­կե­րու­թյու­նից, հանձ­նա­րա­րու­թյուն ստա­ցա քա­ղա­քի ար­դյու­նա­բե­րա­կան ձեռ­նար­կու­թյուն­նե­րի կո­լեկ­տիվ­նե­րի ա­ռաջ հան­դես գալ Լևոն Միր­զո­յա­նի ան­ցած ու­ղին բնու­թագ­րող զե­կու­ցու­մով:
Լ. Միր­զո­յա­նը գյու­ղա­կան դպ­րոցն ա­վար­տե­լուց հե­տո, 1912թ. մեկ­նում է Բա­քու և ու­սու­մը շա­րու­նա­կում տե­ղի գիմ­նա­զիա­յում, որ­տեղ և ակ­տի­վո­րեն մաս­նակ­ցում է ու­սա­նո­ղա­կան ան­լե­գալ սո­ցիալ դե­մոկ­րա­տա­կան խմ­բակ­նե­րի աշ­խա­տանք­նե­րին, ա­պա մտ­նում հե­ղա­փո­խա­կան շարժ­ման մեջ։ Մո­տի­կից ծա­նո­թա­նում է Ստե­փան Շա­հու­մյա­նի և նրա զի­նա­կից­նե­րի հետ, նրանց ան­մի­ջա­կան ղե­կա­վա­րու­թյամբ մեծ աշ­խա­տանք է տա­նում արհ­միու­թյուն­նե­րում, ե­րի­տա­սար­դա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րում։ Բաք­վի կո­մու­նա­յի ակ­տիվ մար­տիկ­նե­րից էր, Բաք­վի խոր­հր­դի ան­դամ, Ադր­բե­ջա­նում կո­մու­նիս­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րի թվում էր, նրա Կենտ­րո­նա­կան կո­մի­տեի ան­դամ, խոր­հր­դա­յին կար­գե­րի հաս­տատ­ման ակ­տիվ գոր­ծիչ­նե­րից Ադր­բե­ջա­նում։ 1920թ. սեպ­տեմ­բե­րից Ադր­բե­ջա­նի արհ­միու­թյուն­նե­րի խոր­հր­դի նա­խա­գահ ըն­տր­վե­լով, միա­ժա­մա­նակ ղե­կա­վա­րում էր Աշ­խա­տան­քի ժող­կո­մա­տը, շուրջ 10 տա­րի Ադր­կոմ­կու­սի Բաք­վի կո­մի­տեի ա­ռա­ջին քար­տու­ղարն էր։ 1928թ. ըն­տր­վում է Ադր­կոմ­կու­սի ԿԿ քար­տու­ղար։ Այս­քա­նի մա­սին գի­տեի, բայց չգի­տեի, որ մեր մար­զին ինք­նա­վա­րու­թյուն տա­լու հար­ցում Լևոն Միր­զո­յա­նը մեծ ներդ­րում ու­նի, ո­րի մա­սին ես տե­ղե­կա­ցա 1990-ա­կան թվա­կան­նե­րին պատ­մու­թյան սպի­տակ է­ջե­րից։ ՙԼու­սա­րար՚-ի 2013թ. 27-րդ հա­մա­րում ՙՃշ­մար­տու­թյու­նը ԼՂԻՄ հռ­չակ­ման մա­սին՚ հոդ­վա­ծում գրել եմ. ՙԲա­քուն չէր ու­զում Կով­բյու­րո­յի 1921թ. հու­լի­սի 5-ի ո­րո­շու­մը լրի­վու­թյամբ կա­տա­րել։ Ա­մեն ին­չի դի­մում էր, որ ինք­նա­վա­րու­թյան հար­ցը մեջ­տե­ղից վե­րա­նա, և ձգ­տում էր թե­կուզ մի ար­ցախ­ցի կամ մի քա­նի հո­գի ար­տա­հայտ­վեին ինք­նա­վա­րու­թյան դեմ, որ մա­տի փա­թա­թան դարձ­նի ու չտա այդ ինք­նա­վա­րու­թյու­նը՚։
Ար­ցա­խած­նունդ Լևոն Միր­զո­յանն ադր­բե­ջա­նա­կան ղե­կա­վա­րու­թյան մեջ մեծ կշիռ ու­ներ (կու­սակ­ցու­թյան ԿԿ II քար­տու­ղար, Բաք­վի քաղ­կո­մի I-ին քար­տու­ղար, Ադր­ժող­կոմ­խոր­հի նա­խա­գա­հի ա­ռա­ջին տե­ղա­կալ, Արհ­միու­թյուն­նե­րի ֆե­դե­րա­ցիա­յի նա­խա­գահ և այլ պաշ­տոն­ներ էր վա­րում)։ Նրան միշտ ա­ռաջ էին մղում, որ Ղա­րա­բա­ղում ե­լույթ­ներ ու­նե­նա և իր հայ­րե­նա­կից­նե­րի հա­մա­ձայ­նու­թյու­նը ստա­նա, թե իբր ինք­նա­վա­րու­թյուն չեն ցան­կա­նում, իսկ Լևոն Միր­զո­յա­նը շատ լավ էր տես­նում ղա­րա­բաղ­ցի­նե­րի վի­ճա­կը, թուր­քե­րի բռ­նու­թյուն­նե­րը և, Ղա­րա­բա­ղից վե­րա­դառ­նա­լով զե­կույց է ներ­կա­յաց­նում Ադր. ԿԿ-ին և պա­հան­ջում շու­տա­փույթ ի­րա­կա­նաց­նել ինք­նա­վա­րու­թյան հար­ցը։ Եվ ա­հա Կով­բյու­րո­յի պա­հան­ջով, ա­վե­լի քան 2 տա­րի պայ­քա­րից հե­տո, 1923թ. հու­լի­սի 7-ին ղա­րա­բաղ­ցի­ներն ստա­նում են ինք­նա­վա­րու­թյուն, ո­րը և հիմք է ծա­ռա­յում ու­ղիղ 68 տա­րի լուռ թե բա­ցա­հայտ պայ­քա­րից հե­տո հռ­չա­կել հայ­կա­կան երկ­րորդ պե­տու­թյուն՝ ԼՂՀ-ն (ԱՀ)։ Ա­հա թե ինչ է գրում պատ­մա­բան Բ. Ու­լու­բա­բյա­նը. ՙԱդր­բե­ջա­նում վեր­ջերս հրա­պա­րակ­վել է Նա­րի­մա­նո­վի ինչ-որ զե­կույց-նա­մա­կը՝ հաս­ցեագր­ված Ստա­լի­նին, պատ­ճեն­նե­րը՝ Տրոց­կուն ու Ռա­դե­կին։ Զե­կույ­ցը գր­վել է 1928թ. դեկ­տեմ­բե­րի 24-ին, իսկ հե­տա­գա­յում կա­տա­րել է մի լրա­ցում, որ բա­ցա­ռա­պես վե­րա­բե­րում է ժա­մա­նա­կին Ադր­բե­ջա­նի հայ ղե­կա­վար աշ­խա­տող­նե­րին, մա­նա­վանդ Լևոն Միր­զո­յա­նին. ՙԱդր­բե­ջա­նում դաշ­նակ­ցա­կան քայ­քա­յիչ գոր­ծու­նեու­թյան մա­սին իմ կան­խա­գու­շա­կում­նե­րի մյուս կե­սը, ես մտա­ծում եմ, ի հայտ կգա այս տա­րի։ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղը Լ. Միր­զո­յա­նի ուժ­գին ճնշ­ման տակ հայ­տա­րար­ված է ինք­նու­րույն մարզ։ Իմ օ­րոք դա չէր հա­ջող­վում… Միր­զո­յանն այդ ըն­թաց­քում դաշ­նակ ու­սու­ցիչ­նե­րի օ­ժան­դա­կու­թյամբ հող է նա­խա­պատ­րաս­տել և հարցն անց է կաց­րել Ադ­րեր­կր­կո­մում…՚ (Բ. Ու­լու­բա­բյան, Ար­ցա­խյան գո­յա­մար­տը 1994, էջ 161)։

Այն­պես որ, ինչ­պես վերևում նշե­ցի, մենք ան­տե­ղյակ էինք ճշ­մար­տու­թյա­նը և ԼՂԻՄ հռ­չակ­ման հո­բե­լյա­նա­կան տա­րե­դարձ­նե­րի (40-, 50-, 60-ա­մյակ­նե­րի) ժա­մա­նակ նշում էինք, որ Ղա­րա­բա­ղը Կի­րո­վի, Նա­րի­մա­նո­վի և Նա­զա­րե­թյա­նի ջան­քե­րի շնոր­հիվ ստա­ցել է ինք­նա­վա­րու­թյու­նը, իսկ մեր հայ­րե­նակ­ցի ա­նու­նը չէինք հի­շա­տա­կում, քա­նի որ ան­տե­ղյակ էինք, ժա­մա­նակն էր այդ­պի­սին։
Այժմ այն մա­սին, թե Լևոն Միր­զո­յանն ինչ կապ ու­ներ Ղա­զախս­տա­նի հետ։ Շարժ­ման ա­մե­նա­թեժ օ­րե­րին Լե­նի­նի հրա­պա­րա­կում երևա­ցին ՌԴ և Ղա­զախս­տա­նի պրե­զի­դենտ­ներ Բ. Ել­ցի­նը և Ն. Նա­զար­բաևը։ Նրանք ե­կել էին մեր հիմ­նախ­նդ­րին մո­տի­կից ծա­նո­թա­նա­լու և ինչ-որ կերպ լուծ­ման ու­ղի­ներ գտ­նե­լու։ Չգի­տեմ ծա­նո՞թ էին Լևոն Միր­զո­յան ան­վա­նը, գի­տեի՞ն, որ նա ղա­րա­բաղ­ցի է, տե­ղյա՞կ էին Լ. Միր­զո­յա­նի կա­տա­րած աշ­խա­տանք­նե­րին Ու­րա­լում և Ղա­զախս­տա­նում. ինձ հա­մար հա­նե­լուկ էր։ Բանն այն էր, որ 1929թ. հոկ­տեմ­բե­րին Մոսկ­վա­յի հանձ­նա­րա­րու­թյամբ Լևոն Միր­զո­յա­նը աշ­խա­տան­քի է անց­նում Ու­րա­լում` որ­պես Համ (կ)բկ Պեր­մի օկ­րու­գա­յին կո­մի­տեի ա­ռա­ջին քար­տու­ղար, իսկ հե­տո՝ Ու­րա­լի մարզ­կո­մի երկ­րորդ քար­տու­ղար։ 1970-ա­կան թվա­կան­նե­րին Բ. Ել­ցի­նը Ու­րա­լում կու­սակ­ցա­կան աշ­խա­տան­քի էր և, կար­ծում եմ, ծա­նոթ կլի­ներ, թե Լևոն Միր­զո­յանն ինչ­պի­սի ջան­քեր է գոր­ծադ­րել Ու­րա­լը վե­րա­ծե­լու մե­տա­ղա­գոր­ծու­թյան, մե­քե­նա­շի­նու­թյան և քի­միա­յի երկ­րա­մա­սի։ Նա խն­դիր է դնում Ու­րա­լում զար­գա­ցող ար­դյու­նա­բե­րու­թյան հա­մար ստեղ­ծել սե­փա­կան վա­ռե­լի­քի բա­զա, ո­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն տվեց երկ­րի հա­մար տն­տե­սել տաս­նյակ մի­լիո­նա­վոր ռուբ­լի­ներ, ո­րոնք ծախս­վում էին եր­կու հա­զար կմ հե­ռա­վո­րու­թյու­նից ՝ Կուզ­նեց­կի ա­վա­զա­նից Ու­րալ վա­ռե­լիք բե­րե­լու հա­մար։
1932թ. հուն­վա­րին կո­մու­նիս­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան 17-րդ կոն­ֆե­րան­սում, երբ քն­նարկ­վում էր ժողտ­նտ­զար­գաց­ման երկ­րորդ հն­գա­մյա­կի պլա­նը, Լ. Միր­զո­յանն իր ե­լույ­թում գի­տա­կա­նո­րեն հիմ­նա­վո­րեց Ու­րա­լը երկ­րի ար­դյու­նա­բե­րա­կան զար­գա­ցած հիմ­նա­կան շր­ջան դարձ­նե­լու խն­դի­րը, և նրա ա­ռա­ջար­կու­թյու­նը մտց­վեց 2-րդ հն­գա­մյա­կի ծրագ­րի մեջ։ Մենք` պատ­մու­թյան և աշ­խար­հագ­րու­թյան ու­սու­ցիչ­ներս, խո­սում էինք Կա­ման-Պե­չո­րա­յին միաց­ման մա­սին, բայց չգի­տեինք, որ դա մեր հա­մերկ­րա­ցու ա­ռա­ջար­կու­թյամբ էր.
1933թ. Լևոն Միր­զո­յա­նը Ղա­զախս­տա­նում էր, նա ըն­տր­վել էր Ղա­զախս­տա­նի երկ­րա­մա­սա­յին կո­մի­տեի քար­տու­ղար, իսկ 1937թ. հու­նի­սին, երբ կազ­մա­վոր­վում է Ղա­զախս­տա­նի կո­մու­նիս­տա­կան կու­սակ­ցու­թյու­նը, ըն­տր­վում է նրա Կենտ­կո­մի ա­ռա­ջին քար­տու­ղար։
1934թ. հուն­վա­րին, կու­սակ­ցու­թյան 17-րդ հա­մա­գու­մա­րում ե­լույթ ու­նե­նա­լով հայ­տա­րա­րում է, որ հա­մա­գու­մար են ե­կել ոչ միայն Ուկ­րաի­նա­յի, Ռու­սաս­տա­նի նման հս­կա­յա­կան չա­փե­րով ա­ռաջ ըն­թա­ցած հան­րա­պե­տու­թյուն­ներ ՙ…այլ նաև ոչ վաղ ան­ցյա­լում մո­ռաց­ված և հետ մնա­ցող այն­պի­սի երկ­րա­մա­սեր, ինչ­պի­սին Ղա­զախս­տանն Էր՚։ Միր­զո­յա­նի` հա­մա­գու­մա­րում ու­նե­ցած ե­լույ­թում ուր­վագծ­վում են Ղա­զախս­տանն ա­ռա­ջա­վոր ար­դյու­նա­բե­րա­կան եր­կիր դարձ­նե­լու պլան­ներ, միա­ժա­մա­նակ ըն­դգ­ծե­լով այն­տեղ գյու­ղատն­տե­սու­թյան ու ա­նաս­նա­պա­հու­թյան զար­գաց­ման հար­ցե­րը: Ղա­զախս­տա­նում հե­ղի­նա­կու­թյուն ու­ներ նաև Լ. Միր­զո­յա­նի կի­նը, ով վիթ­խա­րի ծա­ռա­յու­թյուն­ներ է մա­տու­ցել տե­ղի բնակ­չու­թյան կուլ­տուր-կեն­ցա­ղա­յին և գա­ղա­փա­րա­կան դաս­տիա­րա­կու­թյան բնա­գա­վա­ռում` ղե­կա­վա­րե­լով Ղա­զախս­տա­նի կոմ­կու­սին կից գոր­ծող Մարք­սիզմ-լե­նի­նիզ­մի ինս­տի­տու­տը։ Նա ևս ար­ցա­խա­հա­յու­թյան ծնունդ էր՝ Յու­լյա Թևադ­րո­սի Թևո­սյան, խոր­հր­դա­յին շր­ջա­նի պե­տա­կան ա­կա­նա­վոր գոր­ծիչ Ի­վան Թևո­սյա­նի քույ­րը: 1936թ. դեկ­տեմ­բե­րին Սո­վետ­նե­րի հա­մա­միու­թե­նա­կան 8-րդ ար­տա­հերթ հա­մա­գու­մա­րում Միր­զո­յանն ըն­տր­վում է ԽՍՀՄ Սահ­մա­նադ­րու­թյան վերջ­նա­կան տեքս­տի մշակ­ման խմ­բագ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վում և ակ­տիվ մաս­նակ­ցու­թյուն ու­նե­նում երկ­րի Հիմ­նա­կան օ­րեն­քի ստեղծ­մա­նը։ ԽՍՀՄ ԳԽ պատ­գա­մա­վոր էր 1938թ.։
1988թ. փետր­վա­րին ա­լե­կոծ­ված Ղա­րա­բա­ղյան շար­ժու­մը քա­նի գնում վե­րելք էր ապ­րում, միա­ժա­մա­նակ նվա­զում էր մեր հա­վա­տը ԽՍՀՄ-ի նկատ­մամբ, և հար­գան­քը ա­կա­նա­վոր բոլշևիկ­նե­րի, այդ թվում` Լ. Միր­զո­յա­նի նկատ­մամբ: Սկս­վել էր նրանց ար­ձան­նե­րի և կի­սանդ­րի­նե­րի ՙգա­հազ­րկ­ման՚ գոր­ծըն­թա­ցը, պատ­մու­թյան դա­սագր­քե­րից դուրս էին մղ­վում նրանց նկար­ներն ու նրանց մա­սին նյու­թե­րը, բայց ես ան­չափ ու­րա­խա­ցա, երբ տե­ղե­կա­ցա, որ Լևոն Միր­զո­յա­նը Ղա­զախս­տա­նում դեռ հիշ­վում ու հարգ­վում է։ Այն­պես որ, այ­սօր էլ Ղա­զախս­տա­նում սի­րով են պահ­պա­նում Լևոն Միր­զո­յա­նի հի­շա­տա­կը, ին­չը չես կա­րող ա­սել Ադր­բե­ջա­նի մա­սին, ո­րին ա­վե­լի շատ ծա­ռա­յու­թյուն­ներ է մա­տու­ցել մեր հա­մերկ­րա­ցին: Ինչ մնում է մեզ, պետք է հպար­տա­նանք, որ այդ­պի­սի ան­հատ­ներ ենք տվել աշ­խար­հին` ան­կախ կու­սակ­ցա­կան պատ­կա­նե­լու­թյու­նից։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 04 Dec 2019 12:10:40 +0000
ԻՐԱՆ-ԱԴՐԲԵՋԱՆ. ՀԱՐՑԱԿԱՆՆԵՐԸ ՀԱՆՎՈՒ՞Մ ԵՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27909-2019-12-04-16-38-34 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27909-2019-12-04-16-38-34 ԻՐԱՆ-ԱԴՐԲԵՋԱՆ. ՀԱՐՑԱԿԱՆՆԵՐԸ ՀԱՆՎՈՒ՞Մ ԵՆ
Վահ­րամ Ա­ԹԱ­ՆԵ­ՍՅԱՆ

 Վեր­ջերս Բաք­վում գու­մար­վել էր այս­պես կոչ­ված՝ չմիա­ցած եր­կր­նե­րի հա­մա­ժո­ղով, ո­րի ըն­թաց­քում կազ­մա­կեր­պու­թյան նա­խա­գա­հու­թյու­նը Վե­նե­սուե­լա­յից ան­ցավ Ադր­բե­ջա­նին։ Այդ շար­ժու­մը սա­ռը պա­տե­րազ­մի դա­րաշր­ջա­նից է եւ կազ­մա­վոր­վել էր հիմ­նա­կա­նում ԽՍՀՄ հո­վա­նու ներ­քո՝ որ­պես այ­լընտ­րանք ա­րեւմ­տյան կողմ­նո­րոշ­մա­նը։

Այս ի­մաս­տով չմիա­ցած եր­կր­նե­րը մի­ջազ­գա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան մեջ ո­րո­շիչ դե­րա­կա­տա­րու­թյուն, հաս­կա­նա­լի պատ­ճառ­նե­րով, չու­նեն։ Բաք­վի հա­մա­ժո­ղո­վի ա­մե­նա­կա­րե­ւոր ի­րա­դար­ձու­թյու­նը, թե­րեւս, Ի­րա­նի նա­խա­գա­հի ներ­կա­յու­թյունն էր։ Մին­չեւ վեր­ջին պա­հը փոր­ձա­գետ­նե­րը կաս­կա­ծում էին, որ Ռոու­հա­նին կմեկ­նի Ադր­բե­ջան։ Նկա­տի էր առն­վում, որ հոկ­տեմ­բե­րի սկզբ­նե­րին նա ներ­կա էր գտն­վել ԵԱՏՄ ե­րե­ւա­նյան գա­գա­թա­ժո­ղո­վին, ին­չը Բաք­վում ըն­կալ­վել էր որ­պես Ադր­բե­ջա­նի նկատ­մամբ ՙոչ բա­րե­կա­մա­կան քայլ՚։ Բայց Ռոու­հա­նին ոչ միայն մեկ­նեց Ադր­բե­ջան, այ­լեւ ա­ռան­ձին հան­դի­պում ու­նե­ցավ Իլ­համ Ա­լիե­ւի հետ, ո­րի ըն­թաց­քում վեր­ջինս Ի­րանն ան­վա­նեց ՙեղ­բայ­րա­կան եր­կիր՚։ Կար­ծես թե ա­ռա­ջին ան­գամ է, որ Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հը հա­րե­ւան երկ­րին նման ջերմ գնա­հա­տա­կան է տա­լիս, որն ի­րա­նա­կան կող­մից ըն­դուն­վեց փո­խա­դարձ հա­ճո­յա­խո­սու­թյամբ։ Մին­չեւ բո­լո­րո­վին վեր­ջերս ադր­բե­ջա­նա­կան մա­մուլն աշ­խու­ժո­րեն քն­նար­կում էր Ի­րա­նի դեմ Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րի հա­վա­նա­կան ռազ­մա­գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի դեպ­քում պաշ­տո­նա­կան Բաք­վի դիր­քո­րոշ­ման թե­ման։ Կար­ծիք­ներ էին շր­ջա­նառ­վում, որ Ադր­բե­ջանն իր տա­րած­քում հե­նա­կա­յան­ներ է տրա­մադ­րել Իս­րա­յե­լին, որ­տե­ղից Ի­րա­նը կա­րող է են­թարկ­վել ա­նօ­դա­չու թռ­չող սար­քե­րի հար­ձակ­ման։ Ի­րա­նա­կան կողմն այդ քա­րոզ­չու­թյան հան­դեպ ա­ռե­րե­ւույթ սառ­նասր­տու­թյուն էր պա­հում։ Այդ ըն­թաց­քում մի քա­նի զին­ված մի­ջա­դե­պեր ե­ղան ի­րա­նա-ադր­բե­ջա­նա­կան սահ­մա­նի՝ ԼՂ հա­կա­մար­տու­թյան գո­տուն շատ մոտ հատ­ված­նե­րում։ Կող­մե­րը սահ­մա­նա­պահ զոր­քե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի մա­կար­դա­կով մի քա­նի հան­դի­պում ու­նե­ցան։ Բայց հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ՙեղ­բայ­րա­կան մա­կար­դա­կից՚ այդ ա­մեն ին­չը չա­փա­զանց հե­ռու էր։ Ի՞նչ է տե­ղի ու­նե­ցել Ռոու­հա­նիի ե­րե­ւա­նյան այ­ցին հա­ջոր­դած ե­րեք շա­բաթ­նե­րի ըն­թաց­քում։ Ե­րե­ւա­նում, ինչ­պես հայտ­նի է, տե­ղի է ու­նե­ցել նաեւ Ի­րա­նի եւ Ռու­սաս­տա­նի նա­խա­գահ­նե­րի հան­դի­պու­մը։ Ա­վե­լի վաղ պետք է կա­յա­նար Պու­տին-Ռոու­հա­նի-Ա­լիեւ հան­դի­պու­մը, բայց այն Ռու­սաս­տա­նի նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ հե­տաձգ­վեց։ Կա­րե­լի է են­թադ­րել, որ Ե­րե­ւա­նում Պու­տին-Ռոու­հա­նի բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րում շո­շափ­վել է նաեւ Ի­րան-Ադր­բե­ջան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի խն­դի­րը, եւ Ռու­սաս­տա­նի նա­խա­գահն ի­րան­ցի պաշ­տո­նակ­ցին վս­տա­հեց­րել է, որ Ադր­բե­ջա­նը չի միա­նա հա­կաի­րա­նա­կան կոա­լի­ցիա­յին։ Ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, Ի­րա­նի նա­խա­գահն Ադր­բե­ջան է ու­ղե­ւոր­վել, որ­պես­զի եւս մեկ ան­գամ վս­տա­հա­նա դրա­նում։ Իլ­համ Ա­լիե­ւը լիու­լի բա­վա­րա­րեց Ի­րա­նի նա­խա­գա­հի սպա­սում­նե­րը՝ մատ­նան­շե­լով, որ Կաս­պից ծո­վի ի­րա­վա­կան կար­գա­վի­ճա­կի մա­սին հա­մա­ձայ­նա­գի­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն է, որ­պես­զի եր­կու եր­կր­նե­րը հա­մա­տեղ է­ներ­գե­տիկ նա­խագ­ծեր մշա­կեն եւ ի­րա­կա­նաց­նեն։ Սա Ի­րա­նի հա­մար չա­փա­զանց զգա­յուն խն­դիր է։ Բանն այն է, որ Կաս­պից ծո­վի մի քա­նի նավ­թա­գա­զա­յին հան­քա­վայ­րեր ա­վե­լի վաղ Ադր­բե­ջա­նը հայ­տա­րա­րել էր իր բա­ցա­ռիկ սե­փա­կա­նու­թյուն։ Ի­րա­նի ար­ձա­գան­քը շատ կոշտ էր, Թեհ­րանն օդ բարձ­րաց­րեց կոր­ծա­նիչ­ներ եւ ադր­բե­ջա­նա­կան երկ­րա­բա­նա-հե­տա­խու­զա­կան նա­վե­րին պար­տադ­րեց լքել տա­րած­քը։ Ներ­կա­յումս Ա­լիեւն ա­ռա­ջար­կում է այդ հան­քա­վայ­րե­րի հա­մա­տեղ շա­հա­գոր­ծում սկ­սել։ Ի­րո­ղու­թյուն է, որ Ադր­բե­ջա­նի նավ­թա­գա­զա­յին են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րը պատ­կա­նում են ա­րեւմ­տյան կոր­պո­րա­ցիա­նե­րին, իսկ ԱՄՆ-ը պատ­ժա­մի­ջոց­ներ է կի­րա­ռում Ի­րա­նի եւ վեր­ջի­նիս հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցող եր­կր­նե­րի դեմ։ Ու­նի՞ Ադր­բե­ջա­նը վս­տա­հու­թյուն, որ Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րը պատ­ժիչ քայ­լե­րի չեն դի­մի, ե­թե Կաս­պից ա­վա­զա­նում ի­րա­կա­նաց­վեն ի­րա­նա-ադր­բե­ջա­նա­կան հա­մա­տեղ նա­խագ­ծեր։ Այս հար­ցին չա­փա­զանց դժ­վար է պա­տաս­խա­նել։ Մնում է միայն են­թադ­րել, որ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան հար­ցե­րում չա­փա­զանց զգու­շա­վոր լի­նե­լով՝ Իլ­համ Ա­լիե­ւը նման ա­ռա­ջար­կու­թյուն չէր հն­չեց­նի, ե­թե ի­րեն ա­պա­հո­վագ­րած չլի­ներ ա­րեւմ­տյան պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րից։ Ինչ վե­րա­բե­րում է Ի­րա­նին, ա­պա տն­տե­սա­կան բարդ ի­րա­վի­ճա­կում Ադր­բե­ջա­նի կող­մից ար­ված ա­ռա­ջար­կը, թվում է, պետք է ըն­դու­նե­լի լի­նի։ Ա­մեն ին­չից զատ դա նաեւ քա­ղա­քա­կան ռե­սուրս է Ի­րա­նի ձեռ­քին այն ի­մաս­տով, որ ելք է բա­ցում՝ հաղ­թա­հա­րե­լու մե­կու­սաց­վա­ծու­թյու­նը։ Ի­րան-Ադր­բե­ջան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րում կար­ծես հար­ցա­կան­նե­րը հան­վում են։ Ադր­բե­ջա­նի ակն­կա­լիք­նե­րը, սա­կայն, ա­վե­լի հե­ռուն են գնում եւ հան­գում են ԼՂ հար­ցում Ի­րա­նի դիր­քո­րոշ­ման փո­փո­խու­թյան սպա­սում­նե­րի։ Շո­շափ­վե՞լ է այդ թե­ման Ա­լիեւ-Ռոու­հա­նի բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րում։ Ո՞րն է Ի­րա­նի սկզ­բուն­քա­յին դիր­քո­րո­շու­մը։ Մո­տա­կա ա­միս­նե­րին, ե­րե­ւի, այս եւ այլ հար­ցե­րում ո­րո­շա­կի պար­զու­թյուն կուր­վագծ­վի։ Ոչ այն­քան հե­ռա­վոր ան­ցյա­լում Ի­րա­նը միջ­նոր­դա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյուն է ցու­ցա­բե­րել ԼՂ հար­ցում։ Կա­րե­լի՞ է Թեհ­րա­նից նոր քայ­լե­րի սպա­սել։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 04 Dec 2019 16:35:59 +0000
ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԲԱՔՈՒՆ ՄԵԿ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒՆԻ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27908-2019-12-04-16-31-10 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27908-2019-12-04-16-31-10 ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԲԱՔՈՒՆ ՄԵԿ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒՆԻ
Ռու­զան ԻՇ­ԽԱ­ՆՅԱՆ

 ԵԱՀԿ գոր­ծող նա­խա­գահ, Սլո­վա­կիա­յի արտ­գործ­նա­խա­րար Մի­րոս­լավ Լայ­չակն ան­ցած ա­միս ՙԱ­մե­րի­կա­յի ձայն՚-ին տե­ղե­կաց­րել էր, որ դեկ­տեմ­բե­րի սկզբ­նե­րին Սլո­վա­կիա­յի մայ­րա­քա­ղաք Բրա­տիս­լա­վա­յում իր միջ­նոր­դու­թյամբ կհան­դի­պեն Հա­յաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի արտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րը՝ քն­նար­կե­լու ՙԼեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հա­կա­մար­տու­թյան կար­գա­վոր­ման հե­ռան­կար­նե­րը՚։ ԵԱՀԿ արտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րի խոր­հր­դի նիստն ա­վան­դա­բար անց­կաց­վում է նա­խա­գա­հող երկ­րի մայ­րա­քա­ղա­քում՝ տար­վա վեր­ջին ամս­վա սկզբ­նե­րին։ 2019-ին կա­ռույ­ցում նա­խա­գա­հել է Սլո­վա­կիան (ըն­տր­վում է մեկ տա­րով), ռո­տա­ցիա­յի սկզ­բուն­քով նա­խա­գա­հու­թյու­նը 2020-ի հուն­վա­րից կփո­խանց­վի Ալ­բա­նիա­յին։

Գոր­ծող նա­խա­գա­հը, բնա­կա­նա­բար, պետք է ըն­դգ­ծեր ադր­բե­ջա­նա-ար­ցա­խյան հա­կա­մար­տու­թյան խա­ղաղ հան­գու­ցա­լուծ­մանն ուղղ­ված միջ­նոր­դա­կան ջան­քե­րի կարևո­րու­թյու­նը, ին­չը և ա­րել է՝ ա­սե­լով, որ ըն­թա­ցիկ տա­րում Հա­յաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գահ­նե­րի, ինչ­պես նաև ար­տա­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րար­նե­րի մա­կար­դա­կով հան­դի­պում­նե­րը երկ­խո­սու­թյան դրսևո­րում­ներ էին և ի­րենց մեջ դրա­կան նշան­ներ են պա­րու­նա­կել։ Բայց քա­նի որ ադր­բե­ջա­նա­կան կող­մի` հրա­դա­դա­րի ռե­ժի­մի պար­բե­րա­կան խախ­տում­նե­րը նաև տե­ղիք են տվել մտա­հո­գու­թյան, Լայ­չա­կը նաև չէր կա­րող ա­նու­շադ­րու­թյան մատ­նել այդ փաս­տը։ Ար­ցա­խի և Ադր­բե­ջա­նի զին­ված ու­ժե­րի շփ­ման գծում ար­ձա­նագր­վող մի­ջա­դե­պե­րը, ո­րոնք հան­գեց­րել են մարդ­կա­յին կո­րուստ­նե­րի, ԵԱՀԿ գոր­ծող նա­խա­գա­հը մատ­նան­շեց որ­պես բա­ցա­սա­կան զար­գա­ցում։ Նրա բնո­րոշ­մամբ՝ ի­րա­վի­ճա­կը ՙկար­ծես կա­յուն է՚։
Վե­րը շա­րադր­վա­ծում մեջ­բե­րե­լով Լայ­չա­կի ՙԼՂ հա­կա­մար­տու­թյան կար­գա­վոր­ման հե­ռան­կար­նե­րը՚ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, նպա­տակ ենք ու­նե­ցել ար­դեն ո­րե­րորդ ան­գամ շեշ­տել մի կարևոր հան­գա­մանք։ Ադր­բե­ջա­նա-ար­ցա­խյան հա­կա­մար­տու­թյան խա­ղաղ կար­գա­վոր­ման գոր­ծըն­թա­ցում միջ­նոր­դա­կան ա­ռա­քե­լու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նող դի­վա­նա­գետ­նե­րի լեզ­վա­պա­շա­րում, դժ­բախ­տա­բար, ՙԼՂ հա­կա­մար­տու­թյուն՚ ձևա­կեր­պու­մը շա­րու­նա­կում է գե­րիշ­խել։ Հայ­կա­կան կող­մերն ա­մեն ա­ռի­թով շեշ­տում են, որ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղը հա­կա­մար­տու­թյուն չէ, դա հայ­կա­կան պատ­մա­կան տա­րածք է, որ­տեղ ապ­րում է հայ ժո­ղովր­դի մի հատ­վա­ծը։ Այդ ժո­ղո­վուրդն ու­նի սե­փա­կան հայ­րե­նի­քում ա­զատ ու անվ­տանգ գո­յատևե­լու, իր կող­մից հռ­չակ­ված ան­կա­խու­թյու­նը մի­ջազ­գա­յին ի­րա­վա­կան ճա­նաչ­ման հասց­նե­լու խն­դիր։
Դրա­կանն այն է, որ միջ­նորդ­նե­րի կող­մից հն­չեց­ված բո­լոր հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րում ընդ­գծ­վում է տա­րա­ծաշր­ջա­նում խա­ղա­ղու­թյան պահ­պան­ման անհ­րա­ժեշ­տու­թյու­նը, չնա­յած, դրա հետ մեկ­տեղ, կող­մե­րի միջև հա­վա­սա­րու­թյան նշան դնե­լու ա­վան­դույթն է պահ­պան­վում։
Միջ­նոր­դա­կան ջան­քե­րի հա­մա­տեքս­տում, թերևս, պի­տի դի­տարկ­վեն նո­յեմ­բեր ամ­սին հայ և ադր­բե­ջան­ցի լրագ­րող­նե­րի փո­խայ­ցե­լու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք տե­ղի ու­նե­ցան նա­խօ­րոք ձեռք­բեր­ված պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյան հա­մա­ձայն։ Հա­յաս­տա­նի և Ար­ցա­խի ԶԼՄ-նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներն այ­ցե­լե­ցին Ադր­բե­ջան, իսկ Ադր­բե­ջա­նի ԶԼՄ-նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը՝ Հա­յաս­տան և Ար­ցախ։ Ծրա­գի­րը կյան­քի կոչ­վեց ԵԱՀԿ գոր­ծող նա­խա­գա­հի անձ­նա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ան­ջեյ Կասպ­շի­կի հա­մա­կարգ­մամբ և ե­րեք կող­մե­րի հա­մա­պա­տաս­խան գե­րա­տես­չու­թյուն­նե­րի ներգ­րավ­մամբ։ Հայ լրագ­րող­նե­րը ե­ղել են Բա­քու, Ղու­բա և Գան­ձակ քա­ղաք­նե­րում։ Մար­դա­սի­րա­կան այս ծրագ­րի շուրջ պայ­մա­նա­վոր­վել էին Հա­յաս­տա­նի Վար­չա­պետ Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նը և Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գահ Իլ­համ Ա­լիևը՝ ս.թ. մար­տի վեր­ջին Վիեն­նա­յում կա­յա­ցած հան­դիպ­մա­նը։ Նպա­տա­կը հա­կա­մար­տող կող­մե­րի միջև փոխ­վս­տա­հու­թյան մթ­նո­լոր­տի ձևա­վո­րումն է։

Հա­կա­մար­տող կող­մե­րի ժո­ղո­վուրդ­նե­րին խա­ղա­ղու­թյան նա­խա­պատ­րաս­տե­լու ցան­կա­ցած նա­խա­ձեռ­նու­թյուն ըն­դու­նե­լի է, ե­թե դրա նշա­նա­կու­թյունն ու նպա­տա­կը բո­լո­րի կող­մից հա­վուր պատ­շա­ճի են ըն­կալ­վում։ Իսկ երբ հայ լրագ­րո­ղի հոդ­վա­ծում ադր­բե­ջա­նա­կան քա­րոզ­չա­մի­ջո­ցը հա­կա­մար­տու­թյան կար­գա­վոր­ման սե­փա­կան տես­լա­կա­նից բխող ՙխմ­բագ­րում­ներ՚ է մտց­նում, գոր­ծըն­թա­ցը կորց­նում է իր ի­մաստն ու տրա­մա­բա­նու­թյու­նը։ Ադր­բե­ջա­նա­կան քա­ղա­քա­կան վեր­նա­խա­վին սպա­սար­կող լրատ­վա­մի­ջո­ցի կող­մից լրագ­րող­նե­րի փո­խայ­ցե­լու­թյուն­նե­րը պաշ­տո­նա­կան քա­րոզ­չու­թյան շր­ջա­նակ­նե­րում ներ­կա­յաց­նե­լը մեզ հա­մար ա­մենևին անս­պա­սե­լի չէր։
Ի­հար­կե, հա­մա­նա­խա­գա­հող պե­տու­թյուն­նե­րը հակ­ված չեն սևեռ­վե­լու նման ՙման­րուք­նե­րի՚ վրա։ Ռու­սաս­տա­նի ԱԳՆ-ի տե­ղե­կատ­վու­թյան և մա­մու­լի դե­պար­տա­մեն­տի տնօ­րեն Մա­րիա Զա­խա­րո­վան նո­յեմ­բե­րի 28-ին Մոսկ­վա­յում կա­յա­ցած ճե­պազ­րույ­ցում, անդ­րա­դառ­նա­լով հայ և ադր­բե­ջան­ցի լրագ­րող­նե­րի փո­խայ­ցե­լու­թյուն­նե­րին, հայ­տա­րա­րեց, որ այդ հա­մա­տեղ մի­ջո­ցա­ռու­մը ՌԴ-ն դի­տում է որ­պես հա­յե­րի և ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի միջև շփում­նե­րի հաս­տատ­մա­նը նպաս­տե­լու կող­մե­րի մտադ­րու­թյուն­նե­րի դրսևո­րում։ Այ­դօ­րի­նակ հու­մա­նի­տար ակ­ցիա­նե­րը, ո­րոնք միտ­ված են բնակ­չու­թյա­նը խա­ղա­ղու­թյան նա­խա­պատ­րաս­տե­լուն, հար­կա­վոր է շա­րու­նա­կել, և ռու­սաս­տա­նյան կող­մը, ան­տա­րա­կույս, կպաշտ­պա­նի դրանք։
Լավ նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­ներն, ան­տա­րա­կույս, պետք է շա­րու­նակ­վեն։ Բա­քուն, սա­կայն, նման նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­նե­րի հան­դեպ ա­վան­դա­կան վե­րա­բեր­մունք ու­նի. որ­պես կա­նոն, այն ցու­ցադր­վում է շփ­ման գծում։ Նո­յեմ­բե­րի 30-ին ՀՀ արտ­գործ­նա­խա­րա­րու­թյու­նը հայ­տա­րա­րու­թյամբ հան­դես ե­կավ՝ խս­տո­րեն դա­տա­պար­տե­լով Ադր­բե­ջա­նի կող­մից զի­նա­դա­դա­րի խախ­տու­մը, ո­րի հետևան­քով ծանր վի­րա­վո­րում էր ստա­ցել ՊԲ զին­ծա­ռա­յող, 1997թ. ծն­ված Ռա­ֆա­յել Վա­ղար­շա­կի Ա­զի­զյա­նը։ ԱԳՆ-ն ար­ձա­նագ­րեց, որ դի­պու­կա­հա­րի կրա­կի հետևան­քով տե­ղի ու­նե­ցած այս մի­ջա­դե­պին չի նա­խոր­դել ի­րա­վի­ճա­կի որևէ լա­րում, ինչն ակն­հայ­տո­րեն ցույց է տա­լիս ադր­բե­ջա­նա­կան կող­մի՝ հրա­դա­դա­րը խախ­տե­լու մի­տու­մը։ Հայ­տա­րա­րու­թյու­նում Երևա­նը նաև Բաք­վին խոր­հուրդ տվեց ներ­քա­ղա­քա­կան նոր զար­գա­ցում­նե­րի պայ­ման­նե­րում ան­գամ հա­վա­տա­րիմ մնալ իր հանձ­նա­ռու­թյուն­նե­րին։
Պաշ­տո­նա­կան Երևանն ար­ձա­նագ­րեց՝ ԵԱՀԿ Մինս­կի խմ­բի հա­մա­նա­խա­գահ­նե­րի հո­վա­նու ներ­քո անց­կաց­վե­լիք հեր­թա­կան նա­խա­րա­րա­կան հան­դիպ­մանն ըն­դա­ռաջ տե­ղի ու­նե­ցած այս մի­ջա­դեպն ա­վե­լի է ըն­դգ­ծում հրա­դա­դա­րի ամ­րապ­նդ­ման վե­րա­բե­րյալ կող­մե­րի միջև ձեռք­բեր­ված պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­ման ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյու­նը, ին­չը պա­հան­ջում է հա­մա­պա­տաս­խան մե­խա­նիզմ­նե­րի ներդ­րում։
Հարկ ենք հա­մա­րում անդ­րա­դառ­նալ նաև Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գահ Իլ­համ Ա­լիևի և ԵԱՀԿ գոր­ծող նա­խա­գահ Մի­րոս­լավ Լայ­չա­կի՝ Բաք­վում նո­յեմ­բե­րի 28-ին կա­յա­ցած հան­դիպ­մա­նը։ Ըն­դու­նե­լով բարձ­րաս­տի­ճան հյու­րին՝ Ա­լիևն ա­ռիթն օգ­տա­գոր­ծել է և հայ­տա­րա­րել, որ 2019 թվա­կա­նը բաց թողն­ված հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի տա­րի է։

Պատ­ճառն, ըստ Ա­լիևի, այն է, որ Հա­յաս­տա­նը խախ­տում է մի­ջազ­գա­յին չա­փա­նիշ­նե­րը և չի հետևում ՄԱԿ-ի Անվ­տան­գու­թյան խոր­հր­դի բա­նաձևե­րին։ Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հը շա­տե­րին ան­հաս­կա­նա­լի հիմ­քով հույս է հայտ­նել, որ գա­լիք տա­րին կդառ­նա ա­վե­լի ար­դյու­նա­վետ, քա­նի որ շու­տով հա­կա­մար­տու­թյան կար­գա­վո­րու­մը ձեռն­տու կլի­նի Ադր­բե­ջա­նին։ Թե որն է Ադր­բե­ջա­նին ձեռն­տու լու­ծու­մը, նա չի ա­սել, բայց վս­տահ էր, որ այն բխում է ՙհենց Հա­յաս­տա­նի շա­հե­րից՚։ Ար­դյո՞ք կա­րող ենք ակն­կա­լել, որ Ադր­բե­ջա­նի ղե­կա­վա­րի պաշ­տոնն ստանձ­նել նա­խա­պատ­րաստ­վող Մեհ­րի­բան Ա­լիևան կար­գա­վոր­ման այն­պի­սի տար­բե­րակ կա­ռա­ջար­կի, ո­րը կբ­խի Հա­յաս­տա­նի շա­հե­րից։ Կամ` գու­ցե Իլ­համ Ա­լիևը կհանձ­նա­րա­րի Մա­մե­դյա­րո­վին Բրա­տիս­լա­վա­յում ներ­կա­յաց­նել այդ ՙար­դյու­նա­վետ տար­բե­րա­կը՚։ Ժա­մա­նա­կը ցույց կտա։
Չենք կա­րող շր­ջան­ցել նաև ՌԴ արտ­գործ­նա­խա­րար Սեր­գեյ Լավ­րո­վի այցն Ադր­բե­ջան։ Դեկ­տեմ­բե­րի 2-ին տե­ղի է ու­նե­ցել Ա­լիև-Լավ­րով հան­դի­պու­մը։ Ադր­բե­ջա­նա­կան աղ­բյուր­նե­րի փո­խանց­մամբ՝ ՌԴ արտ­գործ­նա­խա­րարն Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հի հետ հան­դիպ­մա­նը հեր­թա­կան ան­գամ կարևո­րել է վս­տա­հու­թյան մթ­նո­լոր­տի ձևա­վո­րու­մը և ար­տա­հայ­տել ռու­սաս­տա­նյան կող­մի շա­հագր­գռ­վա­ծու­թյու­նը՝ կյան­քի կո­չե­լու հու­մա­նի­տար ո­լոր­տում, ինչ­պես նաև տե­ղե­կատ­վա­կան դաշ­տում փո­խա­դարձ շփում­նե­րի հաս­տատ­ման շուրջ Վիեն­նա­յի գա­գաթ­նա­ժո­ղո­վում և ա­պա Մոսկ­վա­յի նա­խա­րա­րա­կան հան­դիպ­մա­նը ձեռք բեր­ված պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րը։
Ի մի բե­րե­լով վեր­ջին զար­գա­ցում­նե­րը՝ նշենք, որ թե՜ ԵԱՀԿ գոր­ծող նա­խա­գա­հը և թե՜ ՌԴ արտ­գործ­նա­խա­րա­րը Բաք­վին հաս­կա­նալ են տվել, որ հա­կա­մար­տու­թյու­նը պետք է լուծ­վի բա­ցա­ռա­պես քա­ղա­քա­կան և դի­վա­նա­գի­տա­կան մի­ջոց­նե­րով։ Մինչ­դեռ մեր հարևանն այդ մո­տեց­մա­նը հա­կա­դար­ձում է դի­պու­կա­հա­րի կրա­կո­ցով։ Նման պայ­ման­նե­րում կող­մե­րի միջև չի կա­րող լիար­ժեք երկ­խո­սու­թյուն լի­նել։
Պաշ­տո­նա­կան Բա­քուն ու­նի մեկ հնա­րա­վո­րու­թյուն՝ հրա­ժար­վել պատ­րանք­նե­րից, հաշ­վի նս­տել ներ­կա ի­րո­ղու­թյուն­նե­րի հետ, քան­զի խնդ­րի հան­գու­ցա­լու­ծու­մը հնա­րա­վոր է միայն Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան ան­կա­խու­թյան ճա­նաչ­ման դեպ­քում։

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Wed, 04 Dec 2019 16:27:55 +0000
ՀԱՐ­ՑԵՐ ԳՈՐ­ԾԱ­ԴԻՐ ԻՇ­ԽԱ­ՆՈՒ­ԹՅԱ­ՆԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27882-2019-11-29-15-37-45 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27882-2019-11-29-15-37-45 ՀԱՐ­ՑԵՐ ԳՈՐ­ԾԱ­ԴԻՐ ԻՇ­ԽԱ­ՆՈՒ­ԹՅԱ­ՆԸ
Ռու­զան ԻՇ­ԽԱ­ՆՅԱՆ

 Օ­րենս­դիր-գոր­ծա­դիր հեր­թա­կան հար­ցու­պա­տաս­խա­նը տե­ղի ու­նե­ցավ նո­յեմ­բե­րի 28-ին. ըն­թա­ցա­կար­գը նա­խա­տես­ված էր Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի լիա­գու­մար նիս­տի օ­րա­կար­գով։ Կա­ռա­վա­րու­թյան ան­դամ­նե­րը խոր­հր­դա­րան ներ­կա­յա­ցան Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան՝ պե­տա­կան նա­խա­րար Գրի­գո­րի Մար­տի­րո­սյա­նի գլ­խա­վո­րու­թյամբ։

Պատ­գա­մա­վոր Գա­գիկ Բա­ղուն­ցը, ով խոր­հր­դա­րա­նում մշ­տա­պես կր­թու­թյան ո­րա­կի բարձ­րաց­ման հարցն է ար­ծար­ծում, ևս մեկ ան­գամ անդ­րա­դար­ձավ ո­լոր­տում տի­րող ի­րա­վի­ճա­կին։ Վճ­ռա­կան քայ­լե­րից մե­կը, նրա կար­ծի­քով, պետք է լի­նի ու­սու­ցիչ­նե­րի աշ­խա­տա­վար­ձե­րի բարձ­րա­ցու­մը՝ գո­նե մինչև երկ­րի բյու­ջե­տա­յին կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի մի­ջին աշ­խա­տա­վար­ձի մա­կար­դա­կը, ին­չը միա­ժա­մա­նակ ՙԿր­թու­թյան մա­սին՚ օ­րեն­քի 50-րդ հոդ­վա­ծի 2-րդ կե­տի պա­հանջն է։ Այ­սօր պատ­գա­մա­վո­րը հա­մոզ­ված չէ, որ այդ քայ­լով նույ­նիսկ հնա­րա­վոր կլի­նի մոտ ա­պա­գա­յում վե­րա­կանգ­նել կր­թու­թյան նախ­կին ո­րա­կը և նրա հա­մա­պա­տաս­խան դե­րը պե­տա­կա­նա­շի­նու­թյան գոր­ծըն­թա­ցում։ Կր­թու­թյան ո­լոր­տում կա­ռա­վա­րու­թյու­նը պատ­րա՞ստ է ան­հե­տաձ­գե­լի և ար­մա­տա­կան բա­րե­փո­խում­նե­րի՝ ստանձ­նե­լով ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կի ամ­բողջ պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը։
Հար­ցին պա­տաս­խա­նեց ԱՀ կր­թու­թյան, գի­տու­թյան և սպոր­տի փոխ­նա­խա­րար Մի­քա­յել Համ­բար­ձու­մյա­նը։ Ներ­կա դրու­թյամբ մի­ջին աշ­խա­տա­վար­ձը լրիվ դրույ­քի դեպ­քում 159,2 հա­զար դրամ է։ Սա­կայն խն­դի­րը նրա­նում է, որ ոչ բո­լոր ու­սու­ցիչ­ներն են ա­պա­հով­ված լրիվ դրույ­քով։ Աշ­խա­տա­վար­ձի բարձ­րա­ցում սպաս­վում է 10% չա­փով, բարձ­րա­ցում­ներն, ըստ ա­մե­նայ­նի, շա­րու­նա­կա­կան կլի­նեն, ո­րոնք կի­րա­կա­նաց­վեն նաև օպ­տի­մա­լա­ցում­նե­րի հաշ­վին։ Իսկ ինչ վե­րա­բե­րում է աշ­խա­տա­վար­ձե­րի կտ­րուկ բարձ­րա­ցում­նե­րին, փոխ­նա­խա­րարն այս մա­սով չկա­րո­ղա­ցավ հս­տակ ար­տա­հայտ­վել. ա­սաց, որ հար­ցը քն­նար­կում­նե­րի փու­լում է։ Ար­ձա­գան­քե­լով փոխ­նա­խա­րա­րին՝ Բա­ղուն­ցը շեշ­տեց, որ նման հար­ցադ­րու­մը պետք է որ նպաս­տի կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից հա­մա­լիր ծրագ­րի մշակ­մանն ու ի­րա­գործ­մա­նը։
Պատ­գա­մա­վոր Վի­լեն Սա­ֆա­րյա­նը, նախ­քան հար­ցը հն­չեց­նե­լը, Ա­լեք­սանդր Եր­րոր­դի գա­հա­կա­լու­թյան ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նը հի­շեց. 1891թ. Շու­շիում գոր­ծարկ­վել է այն ժա­մա­նակ­վա չա­փա­նիշ­նե­րով բա­վա­կա­նին հա­ջող­ված օ­դերևու­թա­բա­նա­կան կա­յան, ո­րը գոր­ծել է 101 տա­րի։ Այ­նու­հետև նշեց, որ հան­րա­պե­տու­թյան զար­գաց­ման գե­րա­կա ուղ­ղու­թյուն­ներ են հա­մար­վում գյու­ղատն­տե­սու­թյունն ու է­ներ­գե­տի­կան։ Ինչ­պե՞ս կա­րե­լի է է­ներ­գե­տի­կա զար­գաց­նել՝ չու­նե­նա­լով հա­վաս­տի տվյալ­ներ կլի­մա­յա­կան ռե­սուրս­նե­րի վե­րա­բե­րյալ։ Կլի­մա­յի փո­փո­խու­թյան ժա­մա­նա­կա­կից պայ­ման­նե­րում, երբ փոխ­վում է տե­ղում­նե­րի և ջեր­մաս­տի­ճա­նի տա­րա­ծա­ժա­մա­նա­կա­յին բաշխ­ման ընդ­հա­նուր պատ­կե­րը, գյու­ղատն­տե­սա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի սկիզբ կամ ա­վարտ ծրագ­րե­լը խն­դիր է դառ­նում։ Մոտ ա­պա­գա­յում հնա­րա­վո՞ր է գո­նե նվա­զա­գույն չա­փով վե­րա­կանգ­նել նախ­կի­նում գո­յու­թյուն ու­նե­ցող ցան­ցը, որ­պես­զի կա­րո­ղա­նանք մեր տն­տե­սու­թյանն անհ­րա­ժեշտ տվյալ­ներ մա­տա­կա­րա­րել։
ԱՀ պե­տա­կան նա­խա­րար Գրի­գո­րի Մար­տի­րո­սյանն ի պա­տաս­խան հար­ցի՝ նշեց, որ հան­րա­պե­տու­թյան հիդ­րոօ­դերևու­թա­բա­նա­կան հա­մա­կար­գը հե­ռու է ան­թե­րի կոչ­վե­լուց, բայց, այ­դուա­մե­նայ­նիվ, այն գոր­ծուն հա­մա­կարգ է և, բնա­կա­նա­բար, վե­րա­զին­ման կա­րիք ու­նի։ Պետ­նա­խա­րա­րի հա­վաստ­մամբ՝ խն­դի­րը կա­ռա­վա­րու­թյան ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում է. միջ­նա­ժամ­կետ ծախ­սա­յին ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում այն կքն­նարկ­վի, հա­մա­կար­գի վե­րա­զին­ման նպա­տա­կով հա­մա­պա­տաս­խան մի­ջոց­ներ կնա­խա­տես­վեն։
Պատ­գա­մա­վոր Հայկ Խա­նու­մյանն իր հարցն ուղ­ղեց ԱՀ աշ­խա­տան­քի, սո­ցիա­լա­կան ա­պա­հո­վու­թյան և վե­րաբ­նա­կեց­ման նա­խա­րա­րին. Ստե­փա­նա­կեր­տի Մա­նու­կյան փո­ղո­ցի թ.120 շեն­քը (հան­րա­կա­ցա­րան) վե­րա­նո­րոգ­վել է, իսկ ի՞նչ կար­գով է ի­րա­կա­նաց­վում բնա­կա­րան­նե­րի բաշ­խու­մը՝ ո՞վ կս­տա­նա և ո՞վ դուրս կմ­նա։ Խա­նու­մյա­նին նաև հե­տաք­րք­րում էր, թե գոր­ծա­դիրն ինչ ծրագ­րեր ու­նի Մա­նու­կյան 120Ա հաս­ցեում և Ա­ռա­քե­լյան փո­ղո­ցում գտն­վող հան­րա­կա­ցա­րան­նե­րի վե­րա­բե­րյալ։

Աշ­խա­տան­քի, սո­ցիա­լա­կան ա­պա­հո­վու­թյան և վե­րաբ­նա­կեց­ման նա­խա­րար Սամ­վել Ա­վա­նե­սյա­նի խոս­քով՝ հան­րա­կա­ցա­րա­նա­յին պայ­ման­նե­րում ապ­րող քա­ղա­քա­ցի­նե­րի բնա­կա­րա­նա­յին պայ­ման­նե­րի բա­րե­լավ­ման մա­սին ժա­մա­նա­կին ըն­դուն­վել է ո­րո­շում։ Նա­խա­գիծ էր պատ­վիր­վել, ըստ ո­րի՝ հան­րա­կա­ցա­րա­նը վեր է ած­վում 50-բնա­կա­րա­նոց բնա­կե­լի շեն­քի։ Հե­տա­գա­յում ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րի ար­դյուն­քում պարզ­վել է, որ ըն­տա­նիք­նե­րի թի­վը բնա­կա­րան­նե­րի հա­մե­մատ ա­վե­լի շատ է։ Ել­նե­լով այդ հան­գա­ման­քից՝ ո­րո­շա­կի սկզ­բունք­ներ են մշակ­վում՝ հնա­րա­վո­րինս պահ­պա­նե­լու սո­ցիա­լա­կան ար­դա­րու­թյու­նը։ Նա­խա­րա­րու­թյունն ա­ռաջ­նորդ­վել է հետևյալ տրա­մա­բա­նու­թյամբ. լու­ծել այն ըն­տա­նիք­նե­րի բնա­կա­րա­նա­յին խն­դի­րը, ո­րոնք ու­նեն սո­ցիա­լա­կան կար­գա­վի­ճակ։ Վեր­ջինս են­թադ­րում է այդ խմ­բի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի բնա­կա­րա­նա­յին պայ­ման­նե­րի ա­ռաջ­նա­հերթ բա­րե­լա­վում։ Իսկ այն ըն­տա­նիք­նե­րը, ո­րոնց բա­վա­րա­րում է նախ­կի­նում զբա­ղեց­րած բնակ­տա­րած­քի մա­կե­րե­սը, նրանց նկատ­մամբ կի­րառ­վում է վի­ճա­կա­հա­նու­թյան գոր­ծի­քը։ Նրանց մի մա­սը կմ­նա վե­րա­նո­րոգ­ված շեն­քում, մյուս­նե­րի նկատ­մամբ, ով­քեր դուրս կմ­նան, կկա­յաց­վի կա­ռա­վա­րու­թյան ո­րո­շու­մը, ո­րով կամ­րագր­վի այդ ըն­տա­նիք­նե­րի բնա­կա­րա­նա­յին ի­րա­վուն­քը։ Խն­դի­րը կլուծ­վի՝ հաշ­վի առ­նե­լով բնա­կա­րա­նա­շի­նու­թյան ծա­վալ­նե­րը և սո­ցիա­լա­կան ա­ռան­ձին խմ­բե­րի հա­մար ո­րո­շա­կի քա­նա­կու­թյամբ բնա­կա­րան­ներ ձեռք բե­րե­լու մա­սին կա­ռա­վա­րու­թյան ո­րո­շու­մը։ Նա­խա­րա­րի բնո­րոշ­մամբ՝ գործ ու­նենք ոչ ստան­դարտ ի­րա­վի­ճա­կի հետ, և չի կա­րե­լի ա­սել, թե այս դեպ­քում գոր­ծող կար­գի կամ կա­նոն­նե­րի խախ­տում­ներ են ար­ձա­նագր­վում։ 2020թ. պետ­բյու­ջեի նա­խագ­ծով նաև Մա­նու­կյան 120Ա-ի վե­րա­կա­ռուց­ման ծրա­գիրն է նա­խա­տես­ված։ Հարկ է հս­տակ սկզ­բունք­ներ դնել և դրան­ցով ա­ռաջ­նորդ­վել ա­պա­գա­յում։
Ար­ձա­գան­քե­լով նա­խա­րա­րին՝ պատ­գա­մա­վո­րը հա­վե­լեց՝ 21 ըն­տա­նիք հի­շյալ շեն­քում բնա­կա­րան չի ու­նե­նա, ար­դյո՞ք դա նշա­նա­կո՞ւմ է, որ նրանք բնա­կա­րան են ստա­նա­լու Ստե­փա­նա­կեր­տի այլ թա­ղա­մա­սե­րում։ Ա­վա­նե­սյա­նը չժխ­տեց այդ տար­բե­րա­կը՝ ա­սե­լով, որ օգ­տա­գործ­ված բնակ­ֆոն­դում էլ կան բնա­կա­րան­ներ, ո­րոնք կա­րե­լի է տրա­մադ­րել քա­ղա­քա­ցի­նե­րին։ Կա մեկ այլ տար­բե­րակ. բնա­կա­րա­նի փո­խա­րեն քա­ղա­քա­ցուն տրա­մադ­րել դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցում։ Այս ուղ­ղու­թյամբ կա­ռա­վա­րու­թյու­նը քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հետ բա­նակ­ցու­թյուն­ներ է վա­րում։
Պատ­գա­մա­վոր Ա­լյո­շա Գաբ­րիե­լյա­նը նպա­տա­կադր­վել էր իր հարցն ուղ­ղել ԱՀ նա­խա­գա­հին։ Բ. Սա­հա­կյա­նը նիս­տին ներ­կա չէր, Երևան էր մեկ­նել՝ մաս­նակ­ցե­լու ՙՀա­յաս­տան՚ հա­մա­հայ­կա­կան հիմ­նադ­րա­մի ա­մե­նա­մյա հե­ռուս­տա­մա­րա­թո­նին։ Աս­կե­րա­նի հի­վան­դա­նո­ցի մա­սին Գաբ­րիե­լյանն սկ­սել է բարձ­րա­ձայ­նել դեռևս այն ժա­մա­նակ­նե­րից, երբ Աս­կե­րա­նի քա­ղա­քա­պե­տի պաշ­տոնն էր զբա­ղեց­նում։ Պատ­գա­մա­վո­րը ցա­վով ար­ձա­նագ­րեց, որ բժշ­կա­կան այդ հիմ­նար­կը, ո­րը նախ­կի­նում աչ­քի էր ընկ­նում իր ար­տա­քին տես­քով, ներ­քին կա­հա­վո­րան­քով և սա­նի­տա­րա­հի­գիե­նիկ պայ­ման­նե­րով, մեր օ­րե­րում հայ­տն­վել է անմ­խի­թար վի­ճա­կում։ Նա հույ­սով սպա­սել է, որ մի օր շրջ­կենտ­րո­նը կու­նե­նա վե­րա­կա­ռուց­ված, հար­մա­րա­վետ հի­վան­դա­նոց։ Նա­խորդ տար­վա պետ­բյու­ջեում օ­բյեկ­տը նե­րառ­վել է, բայց հե­տո՝ հան­վել։ 2020-ի բյու­ջեով դար­ձյալ գու­մար չի նա­խա­տես­վել։ ՙՄեղք է ժո­ղո­վուր­դը, այդ­պի­սի պայ­ման­նե­րում բժշ­կա­կան ծա­ռա­յու­թյուն մա­տու­ցելն ան­հար­մար է, ուղ­ղա­կի պի­տի նկա­րես, բե­րես ցույց տաս, որ բո­լո­րը տես­նեն՚,-վր­դով­մուն­քը չթաքց­րեց պատ­գա­մա­վո­րը։ 12000 բնա­կիչ­ներն ինչ-որ ձևով օգ­նու­թյուն պի­տի ստա­նա՞ն, թե՞ ոչ։ Պատ­գա­մա­վո­րը ստիպ­ված կլի­նի տե­ղե­կատ­վու­թյուն տա­րա­ծել սոց­ցան­ցե­րում, ե­թե հար­ցին լու­ծում չտան։
Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րար Ա­րա­յիկ Բաղ­րյա­նը հայ­տա­րա­րեց, որ գոր­ծա­դիր իշ­խա­նու­թյունն իր քա­ղա­քա­կա­նու­թյունն ի­րա­կա­նաց­նե­լիս շեշ­տը դնում է ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն­նե­րի վրա։ Այս տե­սան­կյու­նից՝ նա­խորդ տար­վա բյու­ջեն կազ­մե­լիս ա­ռաջ­նա­յին ու­շադ­րու­թուն է դարձ­վել կենտ­րո­նից ա­վե­լի մեծ հե­ռա­վո­րու­թյան վրա գտն­վող շր­ջան­նե­րին։ Բաղ­րյա­նի տե­ղե­կու­թյուն­նե­րով՝ Աս­կե­րա­նի բուժ­միա­վո­րու­մում 2018 թվա­կա­նին 380 ստա­ցիո­նար հի­վանդ էր պառ­կած, մինչ­դեռ կա դրա­նից ա­ռա­վել անմ­խի­թար վի­ճա­կում հայ­տն­ված բուժ­հիմ­նարկ, ո­րում օ­րա­կան 40-50 մարդ է պառ­կում։ Ի­րա­վի­ճա­կը թե­լադ­րել է Աս­կե­րա­նի հի­վան­դա­նո­ցի վե­րա­կա­ռուց­ման հար­ցը քն­նար­կել հա­ջորդ տա­րե­կան բյու­ջեն կազ­մե­լիս։

Հար­ցի պա­տաս­խա­նը պատ­գա­մա­վո­րին չբա­վա­րա­րեց։ Ա­վե­լին՝ վի­րա­վո­րանք էր զգում նման վե­րա­բեր­մուն­քից։ Նա­խա­րարն էլ հա­վաս­տիաց­րեց, որ աս­կե­րան­ցի­նե­րի նկատ­մամբ գոր­ծա­դի­րի վե­րա­բեր­մուն­քը շատ բարձր է ու նաև՝ ար­դար։
Պատ­գա­մա­վոր Ար­մեն Օ­հա­նյա­նի հար­ցը վե­րա­բե­րում էր Հադ­րու­թի շր­ջա­նի Խան­ձա­ձո­րի հա­մայն­քի Հայ­կա­վան բնա­կա­վայ­րի դպ­րո­ցի շեն­քին։ Անմ­խի­թար բա­ռը, թերևս, ամ­բող­ջո­վին չի նկա­րագ­րում ի­րա­վի­ճա­կը։ Ե­րե­խա­նե­րը պա­րապ­մունք­ներն անց են կաց­նում տար­րա­կան պայ­ման­նե­րից զուրկ դա­սա­սե­նյակ­նե­րում։ Օ­հա­նյա­նի տե­ղե­կու­թյուն­նե­րով՝ դպ­րո­ցում սո­վո­րում է 24 ա­շա­կերտ, նա­խադպ­րո­ցա­կան տա­րի­քի ե­րե­խա­նե­րի թի­վը հաս­նում է 16-ի։ 2020թ. պետ­բյու­ջեով նա­խա­տես­վո՞ւմ է դպ­րո­ցա­կան շեն­քի հիմ­նա­նո­րո­գում կամ վե­րա­նո­րո­գում։ Օ­հա­նյա­նի երկ­րորդ հար­ցը ԱՀ գյու­ղատն­տե­սու­թյան նա­խա­րա­րին էր վե­րա­բե­րում. Հադ­րու­թը ե՞րբ կու­նե­նա կա­թի ըն­դուն­ման կետ։
Քա­ղա­քա­շի­նու­թյան նա­խա­րար Կա­րեն Շահ­րա­մա­նյանն ա­ռա­ջին հար­ցի առն­չու­թյամբ ա­սաց, որ նա­խա­րա­րու­թյու­նը հի­շյալ դպ­րո­ցի մա­սին տե­ղե­կաց­ված է։ Նա ա­ռա­ջար­կեց պետ­բյու­ջեի քն­նարկ­ման ըն­թաց­քում ու­շադ­րու­թյուն դարձ­նել նաև այդ հար­ցին և հնա­րա­վո­րու­թյան սահ­ման­նե­րում լու­ծել այն։
Գյու­ղատն­տե­սու­թյան նա­խա­րար Ժի­րայր Միր­զո­յա­նի վկա­յու­թյամբ՝ կա­թի մթեր­ման խն­դիրն, ընդ­հան­րա­պես, առ­կա է հան­րա­պե­տու­թյան բո­լոր շր­ջան­նե­րում և են­թաշր­ջան­նե­րում։ Այն ու­նի ընդ­գծ­ված սե­զո­նա­յին բնույթ։ Մթե­րող կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի հետ քն­նար­կում­նե­րը ցույց են տվել, որ նրանք բո­լորն էլ պատ­րաստ են ըն­դու­նել ցան­կա­ցած ա­ռա­ջարկ, ե­թե տար­վա մեջ հնա­րա­վոր լի­նի ա­պա­հո­վել պա­հանջ­վող կա­թի քա­նա­կու­թյու­նը՝ նվա­զա­գույն տա­տա­նում­նե­րով։ Հադ­րու­թում կա մեկ ու­րիշ տար­բե­րակ. հաշ­վի առ­նե­լով Պաշտ­պա­նու­թյան բա­նա­կի՝ սնն­դի նոր կար­գի անց­նե­լու ծրա­գի­րը, որն ար­դեն մեկ­նար­կել է ո­րոշ զո­րա­մա­սե­րում, հա­մա­պա­տաս­խան կազ­մա­կեր­պու­թյան հետ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն է ձեռք բեր­վել նաև կա­թի ըն­դուն­ման աշ­խա­տանք­նե­րի շուրջ։ Նա­խա­րա­րի հա­վաստ­մամբ՝ գա­լիք փետր­վար ամ­սին հնա­րա­վոր կլի­նի ա­վե­լի կոնկ­րետ խո­սել այդ մա­սին։
Պատ­գա­մա­վոր Ար­զիկ Մխի­թա­րյա­նը եր­կու հարց ու­ներ։ Ա­ռա­ջին հարցն ան­շարժ գույ­քի գրանց­ման կա­դաստ­րա­յին ծա­ռա­յու­թյան սա­կագ­նե­րին էր վե­րա­բե­րում։ Հան­րու­թյան մեջ բա­վա­կա­նին դժ­գո­հու­թյուն­ներ կան, ին­քը՝ պատ­գա­մա­վո­րը, վեր­ջերս էր բախ­վել ո­լոր­տի ի­րո­ղու­թյուն­նե­րին։ Մխի­թա­րյա­նի խոս­քով՝ գոր­ծող սա­կագ­նե­րը կա­մա­յա­կան բնույթ ու­նեն։ Օ­րի­նակ՝ միաս­նա­կան տե­ղե­կան­քը նույն օ­րում ստա­նա­լու հա­մար քա­ղա­քա­ցին պետք է վճա­րի 40 հա­զար դրամ, երկ­րորդ օ­րը ստա­նա­լու դեպ­քում՝ 30 հա­զար, եր­րորդ և հա­ջորդ օ­րե­րին՝ 10 հա­զար։ Ան­շարժ գույ­քի գրանց­ման վկա­յա­կա­նի հա­մար նույն օ­րը՝ քա­ղա­քա­ցին պար­տա­վոր է մու­ծել 100 հա­զար դրամ, երկ­րորդ օ­րը՝ 60 հա­զար, հա­ջորդ օ­րե­րին՝ 30 հա­զար։ Ի՞նչ տրա­մա­բա­նու­թյամբ են ձևա­վոր­վել այս սա­կագ­նե­րը, ո­րոնք հա­րու­ցել են հա­սա­րա­կու­թյան դժ­գո­հու­թյու­նը։
Երկ­րորդ հար­ցը նախ­կի­նում էլ բարձ­րաց­վել և քն­նարկ­վել է տար­բեր մա­կար­դակ­նե­րով, բայց առ այ­սօր ոչ մի լու­ծում չի ստա­ցել։ Պե­տու­թյան կող­մից ՙՄար­տա­կան խաչ՚-ով պարգևատր­ված ա­զա­տա­մար­տիկ­նե­րի հա­մար սո­ցիա­լա­կան ոչ մի ծրա­գիր չի գոր­ծում։ Մինչ­դեռ ՀՀ-ում պարգևատր­ված­ներն ստա­նում են պե­տու­թյան կող­մից սահ­ման­ված պարգևավ­ճար։ Մեր տղա­նե­րի ծա­ռա­յու­թյու­նը պետք է արժևոր­վի։ Ի՞նչ կար­ծի­քի է կա­ռա­վա­րու­թյու­նը։
ԱՀ է­կո­նո­մի­կա­յի և ար­տադ­րա­կան են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի նա­խա­րար Լևոն Գրի­գո­րյա­նը հա­մա­միտ չէր պատ­գա­մա­վո­րի այն դի­տարկ­մա­նը, ըստ ո­րի՝ կա­դաստ­րա­յին ծա­ռա­յու­թյու­նում սա­կագ­նե­րը կա­մա­յա­կան բնույթ ու­նեն։ Նրա խոս­քով՝ դրանք ձևա­վոր­վում են օ­րեն­սդ­րու­թյան և են­թաօ­րեն­սդ­րա­կան ակ­տե­րի հի­ման վրա։ Ա­սաց՝ մի քա­նի տա­րի որ հետ գնանք՝ կտես­նենք, որ հա­մա­կարգն ա­վե­լի մեծ ռիս­կեր էր իր մեջ պա­րու­նա­կում։ Ի­րա­կա­նաց­ված բա­րե­փո­խում­նե­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն են տվել կր­ճա­տել գո­նե գրան­ցում­նե­րի ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծը, ին­չի հա­մար պետք է ա­վե­լի շատ վճա­րել։ Գրի­գո­րյա­նի պար­զա­բան­մամբ՝ դա այն գու­մարն է, այն սահ­մա­նա­չա­փը, ո­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն է տա­լիս պահ­պա­նել հա­մա­կար­գը։ Այ­նուա­մե­նայ­նիվ, նա սա­կագ­նե­րի վե­րա­նայ­մա­նը դեմ չէր։
Պա­տաս­խա­նը Մխի­թա­րյա­նի կող­մից մա­սամբ ըն­դուն­վեց։ Միաս­նա­կան տե­ղե­կան­քը վայր­կյան­նե­րի ըն­թաց­քում հան­վում է հա­մա­կարգ­չից։ Գծագ­րե­րի, հա­վե­լյալ փաս­տաթ­ղթ­ղե­րի կա­րիք չի զգաց­վում, և ծա­ռա­յու­թյու­նից օգտ­վո­ղը չի հաս­կա­նում, թե ին­չու պի­տի 40 հա­զար դրամ վճա­րի։ Նա­խա­րարն ի վեր­ջո ե­կավ այն եզ­րա­կա­ցու­թյան, որ հար­ցը կա­րե­լի է քն­նար­կել մաս­նա­գետ­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ։
Երկ­րորդ հար­ցին ի պա­տաս­խան՝ Սամ­վել Ա­վա­նե­սյանն ա­սաց, որ պարգևավ­ճար­նե­րի մա­սին շատ է խոս­վել։ Ան­ցած 25 տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում բազ­մա­թիվ սո­ցիա­լա­կան ծրագ­րեր են ներ­դր­վել, այդ թվում՝ Ար­ցա­խյան ա­զա­տա­մար­տի մաս­նա­կից­նե­րի սո­ցիա­լա­կան խն­դիր­նե­րի վե­րա­բե­րյալ։ Կգա մի օր, երբ բո­լո­րի հա­մար ցան­կա­լի և անհ­րա­ժեշտ քայ­լե­րը պայ­մա­նա­վոր­ված չեն լի­նի մեր հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի սահ­մա­նա­փա­կու­թյամբ, հա­մոզ­մունք հայտ­նեց նա­խա­րա­րը։

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 29 Nov 2019 15:30:14 +0000
ՄԵՀՐԻԲԱՆԻ ՍՏՈՒԳԱՏԵՍԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27856-2019-11-25-17-24-52 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27856-2019-11-25-17-24-52 ՄԵՀՐԻԲԱՆԻ ՍՏՈՒԳԱՏԵՍԸ
Վահ­րամ Ա­ԹԱ­ՆԵ­ՍՅԱՆ

 Մենք չենք սխալ­վում, ռու­սաս­տա­նյան լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րից մե­կը հենց այդ­պես՝ քա­ղա­քա­կան ստու­գա­տես է ան­վա­նել Ադր­բե­ջա­նի ա­ռա­ջին փոխ­նա­խա­գահ Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւա­յի մոս­կո­վյան այ­ցը, որ տե­ւեց լրիվ ե­րեք օր։ Փոր­ձա­գետ­նե­րի ու­շադ­րու­թյու­նից չի վրի­պել, որ շուրջ եր­կու տա­րի զբա­ղեց­նե­լով պե­տու­թյան երկ­րորդ պաշ­տո­նը, Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւան ա­ռա­ջին ան­գամ է պաշ­տո­նա­կան այց կա­տա­րում ար­տեր­կիր, ընդ ո­րում՝ հատ­կա­պես Ռու­սաս­տան, եր­կիր, ո­րի հետ Ադր­բե­ջա­նի հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը շա­րու­նա­կում են հիմն­ված լի­նել մե­ծա­մա­սամբ նա­խա­գահ­ներ Պու­տի­նի եւ Ա­լիե­ւի անձ­նա­կան հա­մակ­րու­թյուն­նե­րի եւ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րի վրա։

Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւան Մոսկ­վա­յում հիմ­նա­կան բա­նակ­ցու­թյուն­ներ վա­րել է ՌԴ վար­չա­պետ Դմիտ­րի Մեդ­վե­դե­ւի հետ՝ ինչ­պես պա­հան­ջում է պե­տա­կան ա­րա­րո­ղա­կար­գը։ Մա­մու­լի ժլատ տե­ղե­կատ­վու­թյու­նից պարզ է դառ­նում, որ Մեդ­վե­դեւ-Ա­լիե­ւա բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րում շեշ­տը դր­վել է երկ­կողմ ա­ռեւտ­րա-տն­տե­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի վրա։ Ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, քա­ղա­քա­կան բնույ­թի խն­դիր­նե­րը թողն­վել են ՌԴ նա­խա­գահ Վլա­դի­միր Պու­տի­նի հետ հան­դիպ­մա­նը։ Եւ, ըստ էու­թյան, Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւա­յի մոս­կո­վյան ե­ռօ­րյա շր­ջայ­ցի ՙմե­խը՚ հենց դա էր։ Պու­տին-Ա­լիե­ւա բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի մա­սին տե­ղե­կատ­վու­թյունն ա­վե­լի սուղ է։ Դրանց բնույ­թի մա­սին կա­րե­լի է դա­տո­ղու­թյուն­ներ ա­նել տա­րած­ված մի լու­սան­կա­րի հի­ման վրա, որ­տեղ ե­րե­ւում է, որ Ա­լիե­ւա­յին ու­ղեկ­ցում եւ Պու­տի­նի հետ հան­դիպ­մա­նը ներ­կա են փոխ­վար­չա­պետ Շա­հին Մուս­տա­ֆաե­ւը եւ է­կո­նո­մի­կա­յի գեր-նա­խա­րար Մի­քա­յիլ Ջա­բա­րո­վը։ Ըստ ա­րա­րո­ղա­կար­գի՝ այդ մա­կար­դա­կի պաշ­տո­նյա­նե­րը սո­վո­րա­բար կազ­մում են պե­տու­թյան ա­ռա­ջին դեմ­քի գլ­խա­վո­րած պատ­վի­րա­կու­թյու­նը։ Եւ ե­թե ՌԴ նա­խա­գա­հը հա­մա­ձայ­նել է իր նս­տա­վայ­րում ըն­դու­նել Ադր­բե­ջա­նի ա­ռա­ջին փոխ­նա­խա­գա­հին՝ ու­ղեկ­ցող պատ­վի­րա­կու­թյամբ հան­դերձ, ու­րեմն Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւան տվյալ դեպ­քում հան­դես է ե­կել Իլ­համ Ա­լիե­ւի ա­նու­նից կամ նրա ա­րա­րո­ղա­կար­գա­յին դե­րով։ Սա է, հա­վա­նա­բար, ռու­սաս­տա­նյան լրատ­վա­մի­ջո­ցին ա­ռիթ տվել ա­սե­լու, որ Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւա­յի հա­մար դա ստու­գա­տե­սա­յին այց էր։ Ինչ­պե՞ս է նա ան­ցել փոր­ձու­թյու­նը՝ պարզ կդառ­նա ռուս-ադր­բե­ջա­նա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րում ա­ռա­ջի­կա զար­գա­ցում­նե­րից։ Ա­մե­նաու­շագ­րավն այն է, որ Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւան Վլա­դի­միր Պու­տի­նին ներ­կա­յա­ցել է այս­պես կոչ­ված ՙբա­րե­փո­խիչ­նե­րի՚ ե­րի­տա­սարդ թի­մով։ Փոխ­վար­չա­պետ Մուս­տա­ֆաե­ւը տա­րի­ներ ի վեր գլ­խա­վո­րել է է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­թյու­նը, ու­նի ժա­մա­նա­կա­կից մե­նե­ջե­րի կա­յուն հա­մա­րում եւ կա­ռա­վա­րու­թյան այն ան­դամ­նե­րից է, ո­րի ա­նու­նը գո­նե հրա­պա­րա­կա­յին մա­կար­դա­կում չի ա­սո­ցաց­վում կո­ռուպ­ցիա­յին եւ հո­վա­նա­վոր­չու­թյա­նը։ Ա­վե­լի հե­տաքր­քիր ճա­նա­պարհ է ան­ցել Մի­քա­յիլ Ջա­բա­րո­վը, ո­րին մի քա­նի տա­րի ա­ռաջ Իլ­համ Ա­լիե­ւը հար­կա­յին փոխ­նա­խա­րա­րի պաշ­տո­նից անս­պա­սե­լի նշա­նա­կեց կր­թու­թյան նա­խա­րար, ա­պա կարճ ժա­մա­նակ անց կր­կին տե­ղա­փո­խեց հար­կա­յին նա­խա­րա­րու­թյուն, բայց ար­դեն՝ ա­ռա­ջին դեմ­քի կար­գա­վի­ճա­կով։ Ադր­բե­ջա­նա­կան մա­մու­լը գե­րա­զան­ցա­պես դրա­կան է գնա­հա­տում Ջա­բա­րո­վի կա­ռա­վար­չա­կան հմ­տու­թյուն­նե­րը եւ բա­րո­յա­կան նկա­րա­գի­րը։ Եւ ա­հա վեր­ջին փո­փո­խու­թյամբ նա նշա­նակ­վել է է­կո­նո­մի­կա­յի գեր-նա­խա­րար՝ իր ձեռ­քում կենտ­րո­նաց­նե­լով տն­տե­սա­կան զար­գաց­ման, ֆի­նանս­նե­րի կա­ռա­վար­ման, հար­կե­րի եւ մաք­սա­տուր­քե­րի գանձ­ման հար­ցե­րը։ Ա­հա այս նո­րա­րա­րա­կան թիմն է իր հետ Պու­տի­նին ստու­գայ­ցի տա­րել Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւան։ Այս­տեղ շատ տրա­մա­բա­նա­կան հարց է ծա­գում՝ ին­չու՞ Իլ­համ Ա­լիե­ւը նո­րա­ցող Ադր­բե­ջա­նի կեր­պա­րը Մոսկ­վա­յում ՌԴ նա­խա­գա­հին ներ­կա­յաց­նե­լու պա­տե­հու­թյու­նը վե­րա­պա­հել է Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւա­յին։ Ին­չու՞ ին­քը Պու­տի­նին չի ներ­կա­յաց­րել կա­ռա­վա­րու­թյան նո­րա­րա­րա­կան թե­ւի ան­դամ­նե­րին։ Կա­րե­լի՞ է հե­տե­ւու­թյուն ա­նել, որ կա­ռա­վա­րու­թյան կազ­մի, առ­հա­սա­րակ, գոր­ծա­դիր իշ­խա­նու­թյան նո­րա­ցու­մը հենց Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւա­յի նա­խա­ձեռ­նու­թյունն է, նա է, որ դրել է Հեյ­դար Ա­լիե­ւի ժա­մա­նակ­նե­րից ձե­ւա­վոր­ված քա­ղա­քա­կան է­լի­տա­յի փո­փո­խու­թյան խն­դիր, եւ հենց ինքն էլ պետք է այդ դեմ­քով ներ­կա­յա­նար Ռու­սաս­տա­նի նա­խա­գահ Պու­տի­նին։ Ե­թե դա հիմ­նա­վոր վար­կած է, ու­րեմն Իլ­համ Ա­լիե­ւը պատ­րաստ­վում է իշ­խա­նու­թյու­նը փո­խան­ցել Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւա­յի՞ն։ Ադր­բե­ջա­նի քա­ղա­քա­կան կյան­քը վեր­ջին տաս­նա­մյա­կում բնու­թագր­վել է հին՝ Հեյ­դար Ա­լիե­ւի ժա­մա­նակ­նե­րից ե­կած թե­ւի եւ Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւա­յի եւ նրա հայ­րա­կան ըն­տա­նի­քի մի­ջեւ սուր մր­ցակ­ցու­թյամբ։ Այ­սօր հին ՙգվար­դիան՚ հիմ­նա­կա­նում շնոր­հազ­րկ­ված է։ Նրան փո­խա­րի­նե­լու է ե­կել ե­րի­տա­սարդ պրագ­մա­տիկ­նե­րի սե­րունդ, որն Ադր­բե­ջա­նի ա­պա­գա­յի մա­սին բո­լո­րո­վին այլ պատ­կե­րա­ցում­ներ ու­նի։ Բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի ա­վար­տին Պու­տի­նը Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւա­յին ան­վա­նել է ՙՌու­սաս­տա­նի մեծ բա­րե­կամ՚։ Սա բա­վա­կան են­թա­տեքս­տա­յին գնա­հա­տա­կան է, ին­չից կա­րե­լի է եզ­րա­կաց­նել, որ ՌԴ նա­խա­գահն Ադր­բե­ջա­նի ա­ռա­ջին փոխ­նա­խա­գա­հից ա­մուր հա­վաս­տիա­ցում է ստա­ցել, որ իր եր­կիրն ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան կողմ­նո­րո­շում­նե­րում ու­ղե­ցույց է ըն­դու­նում, պատ­կե­րա­վոր ա­սած, Կրեմ­լի ժա­մա­ցույ­ցը։ Ե­կող աշ­նանն Ադր­բե­ջա­նում կանց­կաց­վեն խոր­հր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­ներ։ Ե­թե Միլ­լի մեջ­լի­սի ներ­կա­յիս կազ­մը մեծ մա­սով նո­րաց­վի, ա­պա վս­տա­հա­բար կա­րե­լի կլի­նի ա­սել, որ ձե­ւա­վոր­վում է Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւա­յի թի­մը, եւ 2023թ.-ին Իլ­համ Ա­լիե­ւը կհե­ռա­նա մեծ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նից:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Mon, 25 Nov 2019 14:21:24 +0000
ԱԼԻԵՎԸ ՏԱՆՈՒԼ Է ՏԱԼԻՍ. Ի՞ՆՉ ՍՊԱՍԵԼ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27840-2019-11-22-10-49-30 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27840-2019-11-22-10-49-30 ԱԼԻԵՎԸ ՏԱՆՈՒԼ Է ՏԱԼԻՍ. Ի՞ՆՉ ՍՊԱՍԵԼ
Վահ­րամ Ա­ԹԱ­ՆԵ­ՍՅԱՆ

 Ադր­բե­ջա­նի ներ­քա­ղա­քա­կան կյան­քում խմո­րում­ներ են, ո­րոնց ար­տա­քին հե­տա­գի­ծը բա­ցա­հայտ­վեց Գեր­մա­նիա­յում։ Բեռ­լի­նում կա­յաց­վել է ադր­բե­ջան­ցի ներ­գաղ­թյալ­նե­րի մի զգա­լի մա­սին ար­տաք­սե­լու ո­րո­շում։ Խոս­քը մի քա­նի հա­զար մար­դու մա­սին է։

Բա­ցա­հայտ­վել է մեծ խար­դա­խու­թյուն։ Ի­րենց ընդ­դի­մա­դիր հա­մա­րող ՙՄու­սա­վաթ՚ կու­սակ­ցու­թյու­նը, NIDA եւ REAL շար­ժում­նե­րը տա­րի­ներ շա­րու­նակ հա­մա­գոր­ծակ­ցել են պատ­կան մար­մին­նե­րի, այն է՝ հա­տուկ ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի հետ եւ իշ­խա­նու­թյան հա­մար ան­ցան­կա­լի ան­ձանց հա­մար պատ­րաս­տել կեղծ փաս­տաթղ­թեր, թե զբաղ­վել են ընդ­դի­մա­դիր գոր­ծու­նեու­թյամբ, հե­տապ­նդ­վել եւ ստիպ­ված ե­ղել ար­տա­գաղ­թել։ Դրանց հի­ման վրա գեր­մա­նա­կան միգ­րա­ցիոն իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը նրանց ա­պաս­տա­նել են, իսկ երբ ե­կել է կե­ցու­թյան կար­գա­վի­ճակ ստա­նա­լու ժա­մա­նա­կը, պարզ­վել է, որ հա­զա­րա­վոր ադր­բե­ջան­ցի ներ­գաղ­թյալ­ներ Գեր­մա­նիա են հա­սել տա­րան­ցիկ ճա­նա­պարհ­նե­րով եւ չեն կա­րո­ղա­նում դա­տա­րան­նե­րում ա­պա­ցու­ցել այն, ինչ ա­սել են նախ­նա­կան հար­ցազ­րույ­ցի ժա­մա­նակ։
ՙԱ­զա­տու­թյուն՚ ռա­դիո­կա­յա­նի ադր­բե­ջա­նա­կան ծա­ռա­յու­թյան աշ­խա­տա­կից Խա­դի­ջա Իս­մայ­լո­վան լրագ­րո­ղա­կան հե­տաքն­նու­թյուն է անց­կաց­րել եւ բա­ցա­հայ­տել, որ ՙՄու­սա­վաթ՚ կու­սակ­ցու­թյունն ար­տա­գաղ­թող­նե­րին փաս­տաթղ­թեր է տրա­մադ­րել իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի ի­մա­ցու­թյամբ, ինչ-որ ա­ռու­մով՝ նույ­նիսկ հրա­հան­գով։ Այդ­կերպ իշ­խա­նու­թյու­նը լու­ծել է ան­ցան­կա­լի ան­ձան­ցից ա­նաղ­մուկ ա­զատ­վե­լու խն­դիր, իսկ մու­սա­վա­թա­կան ֆունկ­ցիո­ներ­նե­րը չեն խոր­շել ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի դի­մաց մարդ­կան­ցից զգա­լի գու­մար­ներ շոր­թե­լուց։ Գոր­ծարքն այժմ բա­ցա­հայտ­ված է, գեր­մա­նա­կան կող­մը շատ կոշտ դիր­քո­րո­շում է որ­դեգ­րել, եւ ար­տաքս­ված­նե­րի ա­ռա­ջին խումբն ար­դեն իսկ հա­սել է Բա­քու։ Քա­ղա­քա­կան շր­ջա­նակ­նե­րում հա­սու­նա­ցել է ՙՄու­սա­վա­թի՚ ա­ռաջ­նորդ­նե­րի պաշ­տո­նա­թո­ղու­թյան պա­հանջ։ Ի­րա­կան ընդ­դի­մու­թյու­նը պա­հան­ջում է գնալ քա­ղա­քա­կան ինք­նա­մաքր­ման, ա­զա­տել դաշ­տը, որ­պես­զի ին­քը հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­նա լր­ջո­րեն նա­խա­պատ­րաստ­վել ե­կող աշ­նա­նը նա­խա­տես­վող խոր­հր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին։ Ադր­բե­ջա­նի քա­ղա­քա­կան կյան­քը մնա­ցել է ՙքա­րան­ձա­վա­յին՚ ժա­մա­նակ­նե­րում, մինչ­դեռ հա­րե­ւան Վրաս­տա­նում եւ Հա­յաս­տա­նում տե­ղի են ու­նե­նում խոր­քա­յին զար­գա­ցում­ներ՝ բարձ­րաց­նե­լով մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թյան ու­շադ­րու­թյու­նը հայ­կա­կան հե­ղա­փո­խու­թյան եւ վրա­ցա­կան ե­րա­զան­քի նկատ­մամբ։ Քա­ղա­քակր­թա­կան այս եր­կու շար­ժում­նե­րի հա­մե­մա­տու­թյամբ Ադր­բե­ջա­նը, չնա­յած տն­տե­սա­կան ա­վե­լի մեծ նե­րու­ժին եւ կո­մու­նի­կա­ցիոն հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի գոր­ծարկ­մա­նը, մի­ջազ­գայ­նո­րեն ճա­նաչ­վում է մե­ծա­մա­սամբ որ­պես հում­քի ար­տա­հան­ման եւ տրան­սազ­գա­յին կոր­պո­րա­ցիա­նե­րի գոր­ծու­նեու­թյան տա­րան­ցիկ ա­պա­հով­ման զուտ աշ­խար­հագ­րա­կան տա­րածք։ Ադր­բե­ջա­նա­կան ինք­նու­թյուն ան­ցած գրե­թե ե­րե­սուն տա­րի­նե­րին այդ­պես էլ չի ձե­ւա­վոր­վել, եւ մի­ջազ­գա­յին ազ­դե­ցիկ խա­ղա­ցող­ներն ա­վե­լի են հակ­վում Ա­լիե­ւին վե­րա­բե­րող հար­ցե­րը Թուր­քիա­յի, մա­սամբ էլ՝ Ռու­սաս­տա­նի հետ քն­նար­կե­լու տար­բե­րա­կին։ Պե­տու­թյան եւ ազ­գա­յին ինք­նու­թյան մո­դե­լը, որ մշակ­վել է Հեյ­դար Ա­լիե­ւի կող­մից, փաս­տա­ցի ի­րեն սպա­ռել է կամ, ա­վե­լի ճիշտ, ան­գոր­ծու­նակ էր ի սկզ­բա­նե, քա­նի որ հիմ­քում կեղծ ար­ժեք էր դր­ված՝ ազ­գու­թյամբ էթ­նիկ, քա­ղա­քա­ցիու­թյամբ՝ ադր­բե­ջան­ցի։ Ադր­բե­ջա­նա­կան քա­ղա­քա­ցիա­կան ազգ այդ­պես էլ չի ձե­ւա­վոր­վում, հա­սա­րա­կու­թյու­նը բզկտ­վում է ներ­քին հա­կա­սու­թյուն­նե­րից։ Այս չա­փա­զանց ան­հե­ռան­կա­րա­յին ի­րա­վի­ճա­կում ա­լիե­ւյան իշ­խա­նու­թյան խո­հա­նո­ցում քն­նարկ­վում է ար­դիա­կա­նաց­ման նա­խա­գիծ։ Ի­մաստն այն է, որ­պես­զի Ադր­բե­ջա­նի վար­չա­տա­րած­քա­յին բա­ժա­նու­մը վե­րա­նայ­վի, կազ­մա­վոր­վեն մար­զեր՝ որ­պես տն­տե­սա­կան միա­վոր­ներ։ Փոր­ձա­գետ­նե­րը, սա­կայն, ա­հա­զան­գում են, որ այս­պես կոչ­ված` ռե­գիո­նա­լա­ցու­մը հղի է քա­ղա­քա­կան ան­ջա­տո­ղա­կա­նու­թյան վտան­գով՝ քա­նի դեռ սո­ցիալ-տն­տե­սա­կան ին­տեգ­րա­ցիան չա­փա­զանց թույլ մա­կար­դա­կի վրա է։ Ա­լիե­ւը, հա­վա­նա­բար, գի­տակ­ցում է, որ երկ­րի մր­ցու­նա­կու­թյու­նը պա­հե­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ են հա­մա­կար­գա­յին փո­փո­խու­թյուն­ներ, բայց նրա ըն­կա­լում­նե­րը, ինչ­պես ցույց են տա­լիս վեր­ջին ե­լույթ­նե­րը, կա­ռուց­ված են ստա­ցած ժա­ռան­գու­թյան վրա։ Իսկ դա ձե­ւա­վոր­վել է խոր­հր­դա­յին ար­ժե­հա­մա­կար­գի վրա, որ­տեղ ա­ռաջ­նա­յին է հա­մար­վում ՙու­ժեղ բռունց­քի՚ պաշ­տա­մուն­քը։ Ա­վե­լի քան մե­կու­կես տաս­նա­մյակ Իլ­համ Ա­լիե­ւը կա­ռա­վա­րել է հո­րից ժա­ռան­գու­թյուն ստա­ցա­ծի ի­ներ­ցիոն կի­րառ­ման շնոր­հիվ։ Բայց մա­նա­վանդ վեր­ջին հինգ տա­րում աշ­խար­հը կտ­րուկ փոխ­վել է։ Ադր­բե­ջա­նա­կան պե­տու­թյու­նը հայ­տն­վել է դեպ­րե­սիա­յի մեջ։ Ա­լիե­ւը տեն­դա­գին ել­քեր է ո­րո­նում, ե­րի­տա­սար­դաց­նում է իշ­խող վեր­նա­խա­վը։ Բայց ե­թե չկա ինս­տի­տու­ցիո­նալ մի­ջա­վայր, ե­րի­տա­սարդ­նե­րը շատ ա­րագ կվե­րած­վեն բյու­րոկ­րատ­նե­րի։ Ա­ճում է փո­փո­խու­թյուն­նե­րի հան­րա­յին պա­հան­ջը։ Այն­քան, որ Ա­լիեւն ստիպ­ված է ե­ղել կա­ռա­վար­ման ողջ ըն­թաց­քում ա­ռա­ջին ան­գամ ա­ռե­րես­վել հա­սա­րա­կու­թյան մի խումբ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի։ Որ դա կազ­մա­կերպ­ված էր, ոչ ոք չի կաս­կա­ծում։ Բայց նույ­նիսկ մարդ­կա­յին կա­ռա­վա­րե­լի զանգ­վա­ծի հետ շփումն է վկա­յում, թե որ­քան շփոթ­ված եւ պար­զա­պես ա­նօգ­նա­կան է Ա­լիե­ւը։ Մարդ­կանց հետ նրա խո­սակ­ցու­թյու­նը չս­տաց­վեց։ Դա, ան­կաս­կած, մե­ծաց­նե­լու է իշ­խա­նու­թյան վրա ճն­շում գոր­ծադ­րե­լու տրա­մադր­վա­ծու­թյու­նը։ Ադր­բե­ջա­նում, այս­պի­սով, ներ­քա­ղա­քա­կան խոր­քե­րից կա­րող է պայ­թել իշ­խա­նա­փո­խու­թյան հրա­բուխ։ Ե՞րբ՝ մնում է հե­տե­ւել զար­գա­ցում­նե­րին։ Ըստ ե­րե­ւույ­թին, շատ բան կհս­տակ­վի ար­դեն գար­նա­նը։

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Fri, 22 Nov 2019 10:45:32 +0000