comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ՇՈ­ԳԻՑ, ԻՆՉ­ՊԵՍ ՆԱԵՎ ՍՆՆ­ԴԱ­ՅԻՆ ԹՈՒ­ՆԱ­ՎՈ­ՐՈՒՄ­ՆԵ­ՐԻՑ ՈՒ ՎԱ­ՐԱԿ­ՆԵ­ՐԻՑ ՊԱՇՏ­ՊԱՆ­ՎԵ­ԼՈՒ ԱՆՀ­ՐԱ­ԺԵՇ­ՏՈՒ­ԹՅՈՒՆ
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՇՈ­ԳԻՑ, ԻՆՉ­ՊԵՍ ՆԱԵՎ ՍՆՆ­ԴԱ­ՅԻՆ ԹՈՒ­ՆԱ­ՎՈ­ՐՈՒՄ­ՆԵ­ՐԻՑ ՈՒ ՎԱ­ՐԱԿ­ՆԵ­ՐԻՑ ՊԱՇՏ­ՊԱՆ­ՎԵ­ԼՈՒ ԱՆՀ­ՐԱ­ԺԵՇ­ՏՈՒ­ԹՅՈՒՆ

 

 

 

Զա­րի­նե ՄԱ­ՅԻ­ԼՅԱՆ

 Գաղտ­նիք չէ, որ ամ­ռան շո­գը մար­դու օր­գա­նիզ­մի վրա ա­ռող­ջա­կան ո­րո­շա­կի խն­դիր­ներ է ա­ռա­ջաց­նում, հատ­կա­պես, երբ օ­դի ջեր­մաս­տի­ճա­նը գե­րա­զան­ցում է մար­դու բնա­կա­նոն կեն­սա­գոր­ծու­նեու­թյունն ա­պա­հո­վող մի­ջին ջեր­մաս­տի­ճա­նա­յին ցու­ցա­նի­շը։ Մի խոս­քով` օ­դի բարձր ջեր­մաս­տի­ճա­նը, ուլտ­րա­մա­նու­շա­կա­գույն ճա­ռա­գայթ­նե­րը լուրջ հետևանք­ներ կա­րող են թող­նել մար­դու վրա։ Արևի ու­ղիղ ճա­ռա­գայթ­նե­րի տակ մար­դու օր­գա­նիզ­մի ա­նոթ­նե­րը լայ­նա­նում են, ա­րյան հոսքն ըն­թա­նում է գլ­խից դե­պի ստո­րին օր­գան­ներ, ին­չի հետևան­քով ա­ռա­ջա­նում են տար­բեր բար­դու­թյուն­ներ։ Այդ պատ­ճա­ռով ա­մառ­վա տա­պին պետք է հետևել ո­րո­շա­կի կա­նոն­նե­րի՝ մեղ­մե­լու օ­դի բարձր ջեր­մաս­տի­ճա­նի, ուլտ­րա­մա­նու­շա­կա­գույն ճա­ռա­գայթ­նե­րի բա­ցա­սա­կան ազ­դե­ցու­թյու­նը։

ԱՀ ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան պե­տա­կան հի­գիե­նիկ և հա­կա­հա­մա­ճա­րա­կա­յին տես­չու­թյան պետ Օ­ֆե­լյա Հա­րու­թյու­նյա­նի պար­զա­բան­մամբ՝ ջեր­մաս­տի­ճա­նի բարձ­րա­ցու­մը խթա­նում է նաև վա­րա­կիչ հի­վան­դու­թյուն­նե­րի տա­րա­ծու­մը և ա­մա­ռա­յին օ­րե­րին ա­ճում է ա­ղի­քա­յին հի­վան­դու­թյուն­նե­րով վա­րակ­վե­լու ու սնն­դա­յին թու­նա­վո­րում­նե­րի վտան­գը։ Քա­նի որ շոգ ե­ղա­նա­կը հա­րու­ցիչ­նե­րի բազ­մաց­ման լավ նա­խա­պայ­ման է, ուս­տի ա­ռա­վել վտան­գա­վոր է սնն­դամ­թեր­քի բա­ցօ­թյա պատ­րաս­տու­մը և վա­ճառ­քը, ին­չի հետևան­քով հնա­րա­վոր է դրա ման­րէա­յին երկ­րոր­դա­յին աղ­տո­տում, որն էլ ա­ռա­ջաց­նում է սնն­դա­յին գոր­ծո­նով պայ­մա­նա­վոր­ված ա­ղի­քա­յին վա­րա­կիչ հի­վան­դու­թյուն­ներ՝ դի­զեն­տե­րիա, սալ­մո­նե­լոզ, շի­գե­լոզ և այլն, ինչ­պես նաև թու­նա­վո­րում­ներ։ Ինչ­պես մեզ տե­ղե­կաց­րեց Օ. Հա­րու­թյու­նյա­նը, հան­րա­պե­տու­թյու­նում ա­ղի­քա­յին թու­նա­վոր­ման դեպ­քեր այս տա­րի չեն ար­ձա­նագր­վել։ Ինչ վե­րա­բե­րում է սուր-ա­ղի­քա­յին վա­րակ­նե­րով հի­վան­դու­թյուն­նե­րին, ա­պա այդ ա­ռու­մով էլ ան­ցած տար­վա հա­մե­մատ գրանց­վել է նվա­զում։ 2019թ. ա­ռա­ջին կի­սա­մյա­կում ար­ձա­նագր­վել է սուր-ա­ղի­քա­յին վա­րակ­նե­րով հի­վան­դու­թյուն­նե­րի 250 դեպք, 2018-ի՝ 321-ի դի­մաց (նվա­զու­մը՝ 71-ով)։ Այ­նուա­մե­նայ­նիվ, մաս­նա­գետ­նե­րը խոր­հուրդ են տա­լիս միշտ լի­նել զգոն՝ ա­մա­ռա­յին այս շոգ օ­րե­րին հետևել ո­րո­շա­կի կան­խար­գե­լիչ կա­նոն­նե­րի։ Քա­նի որ ա­ղի­քա­յին վա­րա­կիչ հի­վան­դու­թյուն­նե­րի հա­րու­ցիչ­նե­րը ման­րէ­նե­րը, վի­րուս­ներն ու մա­կա­բույծ­ներն են, ուս­տի պետք է լի­նել չա­փա­զանց զգույշ, ո­րով­հետև ա­ղի­քա­յին վա­րա­կիչ հի­վան­դու­թյուն­նե­րը տա­րած­վում են սնն­դի, ջրի, սպաս­քի, կեն­ցա­ղա­յին այլ ի­րե­րի, կեղ­տոտ ձեռ­քե­րի, ճան­ճե­րի մի­ջո­ցով։ Վա­րա­կի աղ­բյու­րը հի­վանդ մարդն է, իսկ հի­վան­դու­թյան ա­ռա­ջին նշան­ներն են ջեր­մու­թյան բարձ­րա­ցու­մը, սրտ­խառ­նո­ցը, փս­խու­մը, ո­րո­վայ­նի շր­ջա­նում ցա­վը, լու­ծը, ընդ­հա­նուր թու­լու­թյու­նը և այլն։ Ա­ղի­քա­յին վա­րա­կիչ հի­վան­դու­թյուն­նե­րից զերծ մնա­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ է հետևել հի­գիե­նա­յի տար­րա­կան կա­նոն­նե­րին, ինչ­պես նաև սնն­դամ­թեր­քի օգ­տա­գործ­ման ու պահ­պան­ման վե­րոն­շյալ ձևե­րին։ Ախ­տան­շան­նե­րի դեպ­քում պետք է դի­մել բժշ­կի և խս­տո­րեն պահ­պա­նել անձ­նա­կան հի­գիե­նա­յի ու բուժ­ման կա­նոն­նե­րը։

 

Մաս­նա­գետ­նե­րը հոր­դո­րում են ա­մառ­վա տա­պին` հատ­կա­պես 12.00¬17.00¬ն ըն­կած ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում խու­սա­փել արևի ու­ղիղ ճա­ռա­գայթ­նե­րից։ Ուլտ­րա­մա­նու­շա­կա­գույն ճա­ռա­գայթ­նե­րից պաշտ­պան­վե­լու հա­մար պետք է կրել գլ­խարկ կամ օգտ­վել հո­վա­նո­ցից։ Հո­վա­նոց­նե­րը պետք է լի­նեն բաց գույ­նի, որ անդ­րա­դարձ­նեն արևի ճա­ռա­գայթ­նե­րը, իսկ գլ­խարկ­նե­րը՝ փակ և լայ­նեզր։ Լավ է հագ­նել սպի­տակ կամ բաց ե­րանգ­նե­րի ա­զատ, օ­դա­թա­փանց և բամ­բա­կյա կտո­րից հա­գուստ։ Մաս­նա­գետ­նե­րը խոր­հուրդ են տա­լիս ցե­րեկ­վա ա­մե­նա­շոգ ժա­մե­րին խու­սա­փել բա­ցօ­թյա ծանր ֆի­զի­կա­կան աշ­խա­տան­քից, իսկ ա­մե­նօ­րյա սո­վո­րա­կան աշ­խա­տանք­նե­րը կա­տա­րել օր­վա հա­մե­մա­տա­բար զով ժա­մե­րին։ Քա­նի որ, ինչ­պես նշել ենք, օ­դի ջեր­մաս­տի­ճա­նի բարձ­րա­ցու­մից մար­դու օր­գա­նիզ­մի ա­նոթ­նե­րը լայ­նա­նում են, և պառ­կած դիր­քում դյու­րին է դառ­նում ա­րյան շր­ջա­նա­ռու­թյու­նը, ուս­տի ե­րե­խա­նե­րին, հղի­նե­րին, ծե­րե­րին և քրո­նիկ հի­վան­դու­թյուն­նե­րով տա­ռա­պող­նե­րին խոր­հուրդ է տր­վում ցե­րեկ­վա տա­պին պառ­կել կամ քնել։
Մեր զրու­ցակ­ցի պար­զա­բան­մամբ՝ շո­գի ազ­դե­ցու­թյու­նից մար­դու օր­գա­նիզմն ա­ռա­ջին հեր­թին շատ հե­ղուկ է կորց­նում, ուս­տի պետք է օգ­տա­գոր­ծել մինչև ե­րեք լիտր ջուր։ Սր­տա­նո­թա­յին կամ մի­զա­սե­ռա­կան հա­մա­կար­գի հի­վան­դու­թյուն­նե­րով տա­ռա­պող ան­ձինք շատ հե­ղուկ պետք է ըն­դու­նեն ի­րենց բու­ժող բժշ­կի հետ խոր­հր­դակ­ցե­լուց հե­տո միայն։ Պետք է ու­տել հնա­րա­վո­րինս շատ թարմ բան­ջա­րե­ղեն, կա­նա­չե­ղեն, մր­գեր։ Մր­գե­րի մեծ մա­սը պա­րու­նա­կում է 90% ջուր և մեծ քա­նա­կու­թյամբ վի­տա­մին­ներ, մի­նե­րալ­ներ։ Ծա­րա­վը հա­գեց­նող լա­վա­գույն մի­ջոց­նե­րից է բան­ջա­րե­ղե­նը, ո­րից՝ վա­րուն­գը պա­րու­նա­կում է 97% ջուր, լո­լի­կը՝ 95%, իսկ ցածր յու­ղայ­նու­թյամբ կաթ­նամ­թեր­քը և յո­գուր­տը՝ 90 և 85% ջուր։ Շոգ օ­րե­րին խոր­հուրդ է տր­վում օգ­տա­գոր­ծել ռե­հան, որն օգ­նում է հաղ­թա­հա­րել հոգ­նա­ծու­թյու­նը, անք­նու­թյունն ու դյու­րագ­րգ­ռու­թյու­նը։ Դրանց զու­գա­հեռ՝ չպետք է չա­րա­շա­հել կո­ֆեին և շա­քար պա­րու­նա­կող ըմ­պե­լիք­նե­րը։
Կարևոր է նաև եր­կար չմ­նալ արևի տակ կա­յան­ված փո­խադ­րա­մի­ջոց­նե­րում, ե­րե­խա­նե­րին չթող­նել փակ պա­տու­հան­նե­րով ավ­տո­մե­քե­նա­նե­րում։ Ար­գել­վում է գտն­վել չօ­դա­փոխ­վող տա­րածք­նե­րում, իսկ օ­դա­փո­խի­չը պետք է ա­պա­հո­վի օ­դա­փո­խու­թյունն այն­պես, որ սառն օ­դի հո­սանքն ան­մի­ջա­պես չուղղ­վի մարդ­կանց վրա, քա­նի որ շոգ ե­ղա­նա­կին ա­վե­լա­նում է մր­սա­ծու­թյամբ պայ­մա­նա­վոր­ված հի­վան­դու­թյան վտան­գը՝ նույն այդ օ­դա­փո­խի­չը կամ օ­դո­րա­կի­չը ոչ ճիշտ օգ­տա­գոր­ծե­լու, ինչ­պես նաև խիստ սա­ռեց­ված հե­ղուկ­ներ խմե­լու պատ­ճա­ռով։ Սնն­դամ­թեր­քը պետք է լի­նի թարմ և ոչ ժամ­կե­տանց։ Իսկ բա­ցօ­թյա պայ­ման­նե­րում պատ­րաստ­վող և վա­ճառ­վող սնն­դամ­թերք­նե­րից պետք է խու­սա­փել հատ­կա­պես տե­ղում պատ­րաստ­վող լց­նո­վի փա­փուկ պաղ­պա­ղա­կից, զո­վա­ցու­ցիչ ըմ­պե­լիք­նե­րից։ Բժիշկ-դիե­տո­լոգ­նե­րի կար­ծի­քով՝ ա­մառ­վա տա­պին լա­վա­գույն զո­վա­ցու­ցիչ ըմ­պե­լի­քը սո­վո­րա­կան սա­ռույ­ցով թեյն է։ Ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րը ցույց են տվել, որ սև թե­յը պա­րու­նա­կում է հա­կաօք­սի­դանտ հատ­կա­նիշ­ներ ու­նե­ցող նյու­թեր, ո­րոնք օգ­նում են պահ­պա­նել ե­րի­տա­սար­դու­թյու­նը, պաշտ­պան­վել սր­տա­նո­թա­յին հի­վան­դու­թյուն­նե­րից։ Շոգ ժա­մա­նակ այն բարձ­րաց­նում է մար­դու ինք­նազ­գա­ցո­ղու­թյու­նը։
ԱՀ ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րը տն­տես­վա­րող սու­բյեկտ­նե­րին հոր­դո­րում են պահ­պա­նել մթեր­քի պատ­րաստ­ման և ի­րաց­ման պայ­ման­նե­րը, սա­նի­տա­րա­հի­գիե­նիկ կա­նոն­նե­րը։ Քա­ղա­քա­ցի­ներն էլ ի­րենց հեր­թին պետք է զերծ մնան ա­րագ փչա­ցող, պահ­պան­ման և ի­րաց­ման հա­մար հա­տուկ պայ­ման­ներ պա­հան­ջող մսից, կա­թից, կրե­մա­յին հրու­շա­կե­ղե­նից, ման­կա­կան սնն­դից, կար­կան­դակ­նե­րից, փքաբ­լիթ­նե­րից, խո­րո­վա­ծից, գրի­լից, չփա­թե­թա­վոր­ված սնն­դից, ա­րագ փչա­ցող սնն­դա­տե­սակ­նե­րով սենդ­վիչ­նե­րից, ձկ­նե­ղե­նից և այլ սնն­դամ­թեր­քից:
Սնն­դա­յին թու­նա­վո­րում­նե­րի, վա­րա­կիչ հի­վան­դու­թյուն­նե­րի ա­ռա­ջա­ցումն ու տա­րա­ծու­մը կան­խե­լու հա­մար պե­տա­կան հի­գիե­նիկ և հա­կա­հա­մա­ճա­րա­կա­յին տես­չու­թյան պետ Օ­ֆե­լյա Հա­րու­թյու­նյա­նը խոր­հուրդ է տա­լիս միրգ-բան­ջա­րե­ղե­նը լվա­նալ հո­սող մա­քուր ջրի տակ, սնն­դամ­թեր­քը պա­հել ջեր­մա­յին պատ­շաճ (սառ­նա­րա­նա­յին) պայ­ման­նե­րում, միշտ ընտ­րել թարմ, ոչ ժամ­կե­տանց սնն­դամ­թերք և չգ­նել արևի տակ, փո­ղոց­նե­րում, բա­կե­րում պատ­րաստ­վող, վա­ճառ­վող, պատ­րաստ­ման ու պահ­պան­ման հա­տուկ պայ­ման­ներ պա­հան­ջող մսամ­թերք, կաթ­նամ­թերք: Ա­մեն դեպ­քում պետք է հետևել նաև հի­գիե­նա­յի տար­րա­կան կա­նոն­նե­րին:
Տես­չու­թյան պե­տի հա­վաստ­մամբ` ա­մա­ռա­յին այս օ­րե­րին հան­րա­պե­տու­թյու­նում հա­մա­ճա­րա­կա­բա­նա­կան վի­ճա­կը հան­գիստ է։