comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ՏԻԳ­ՐԱ­ՆԱ­ԿԵՐ­ՏԸ ՇԱ­ՐՈՒ­ՆԱ­ԿՈՒՄ Է ԶԱՐ­ՄԱՑ­ՆԵԼ ՀՆԱ­ԳԵՏ­ՆԵ­ՐԻՆ
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՏԻԳ­ՐԱ­ՆԱ­ԿԵՐ­ՏԸ ՇԱ­ՐՈՒ­ՆԱ­ԿՈՒՄ Է ԶԱՐ­ՄԱՑ­ՆԵԼ ՀՆԱ­ԳԵՏ­ՆԵ­ՐԻՆ

Նա­րեկ ՍԱ­ՀԱ­ԿՅԱՆ

 Ս.թ. հու­լի­սի մե­կից Տիգ­րա­նա­կեր­տի հնա­գի­տա­կան ար­շա­վա­խում­բը վեր­սկ­սել էր պե­ղում­նե­րը պատ­մա­կան քա­ղա­քում։ Վաղք­րիս­տո­նեա­կան ե­կե­ղե­ցու հա­րա­վա­յին բա­կում մաս­նա­գետ­նե­րը գտել են կա­ցա­րան­ներ և աշ­խա­տանք­նե­րը շա­րու­նա­կել ոչ թե փոքր՝ ինչ­պես նախ­կի­նում, այլ ա­վե­լի ըն­դար­ձակ մա­կե­րե­սով, որ շեր­տագ­րա­կան պատ­կե­րը հս­տակ լի­նի։

Հնա­գետ Տա­տյա­նա Վար­դա­նե­սո­վան կա­ցա­րան­նե­րը թվագ­րում է 12-14 և 14-16-րդ դա­րե­րին։ Հատ­կան­շա­կան է, որ պահ­պան­վել են թո­նիրն ու հա­ցա­հա­տի­կի պահ­պան­ման հա­մար օգ­տա­գործ­ված հո­րը. ՙՀո­րի խո­րու­թյու­նը 2,1 մետր է, լայ­նու­թյու­նը՝1,3 մետր։ Պետք է ա­սել, որ բա­վա­կա­նին ա­մուր են այն կա­ռու­ցել, տպա­վո­րու­թյուն է, որ հո­րի ներ­սը բե­տո­նա­պատ­ված է՚։
Մեզ հետ զրույ­ցի ըն­թաց­քում նշ­վեց, որ մաս­նա­գետ­նե­րը ջնա­րակ գտա­ծո են հայտ­նա­բե­րել՝ արծ­վի պատ­կե­րով խե­ցե­ղեն։ Հնա­գի­տա­կան ար­շա­վախմ­բի ղե­կա­վար Համ­լետ Պետ­րո­սյա­նի խոս­քով՝ Տիգ­րա­նա­կեր­տը տա­րեց­տա­րի փաս­տում է, որ մի­ջազ­գա­յին քա­ղա­քակր­թա­կան մասշ­տա­բի հնա­վայր է: ՙՏիգ­րա­նա­կե­րը ոչ թե քա­ղաք էր միայն, այլ մեծ տա­րա­ծաշր­ջա­նի կազ­մա­կեր­պիչ։ Մենք տես­նում ենք եր­կու ե­կե­ղե­ցի այս­տեղ, մեկ ե­կե­ղե­ցի` Վան­քա­սա­րի գա­գա­թին, և այս օ­րե­րին Ցից սա­րի գա­գա­թին պե­ղում ենք կամ մա­տուռ կամ դամ­բա­րան։ Եվ ե­թե նկա­տի ու­նե­նանք Խա­չե­նա­գե­տի ե­կե­ղե­ցա­կան հա­մա­լի­րը նույն­պես, ա­պա կա­րող ենք ա­սել, որ վաղ քրիս­տո­նեու­թյան ժա­մա­նակ քա­ղա­քը գո­նե փոր­ձել է կազ­մա­կերպ­վել որ­պես տա­րա­ծա­կան մեծ միա­վոր՚,-նկա­տել է տա­լիս ար­շա­վախմ­բի ղե­կա­վա­րը։
Տիգ­րա­նա­կեր­տում պե­ղում­ներն ա­վե­լի մեծ ծա­վա­լով շա­րու­նա­կե­լու հա­մար պե­տու­թյունն այս տա­րի 10-ի փո­խա­րեն հատ­կաց­րել է 18 մի­լիոն դրամ։ Մշա­կույ­թի, ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րի և զբո­սաշր­ջու­թյան նա­խա­րար Լեռ­նիկ Հով­հան­նի­սյա­նը կար­ծում է, որ ֆի­նան­սա­վոր­ման դրա­կան դի­նա­մի­կան կշա­րու­նա­կեն հա­ջորդ տա­րի­նե­րին. ՙՄենք ա­մեն ինչ ա­նե­լու ենք, որ­պես­զի Տիգ­րա­նա­կեր­տի պե­ղում­նե­րը շա­րու­նակ­վեն, և Տիգ­րա­նա­կերտն իր նյու­թե­րով հիաց­նի ոչ միայն մեր հայ­րե­նա­կից­նե­րին, այլ նաև Ար­ցախ այ­ցե­լող զբո­սաշր­ջիկ­նե­րին՚,-նշել է Լ. Հով­հան­նի­սյա­նը։
Պատ­մա­կան քա­ղա­քի ան­տիկ թա­ղա­մա­սից ոչ հե­ռու ար­շա­վա­խում­բը պե­ղել է երկ­րոր­դը. մաս­նա­գետ­ներն այս­պես են թվագ­րում, որ գտա­ծո­նե­րը հա­մե­մա­տեն ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րի հա­մար։ ՙԽա­չե­նա­գե­տի ներք­նա­հով­տի ճար­տա­րա­պե­տու­թյու­նը՚ թե­մա­յով դոկ­տո­րա­կան ա­տե­նա­խո­սու­թյան հե­ղի­նակ, ճար­տա­րա­պետ Լյու­բա Կի­րա­կո­սյա­նի գնա­հատ­մամբ՝ ան­տիկ շր­ջա­նում կա­ռուց­վա­ծի վրա հե­տա­գա­յում վեր են խո­յա­ցել միջ­նա­դա­րյան պա­տե­րը. սե­նյակ­ներն ուղ­ղան­կյու­նաձև են, եր­կար չափ­սե­րի՝ մինչև 6 մետր եր­կա­րու­թյամբ և 3,2 կամ 4,5 մետր լայ­նու­թյամբ։ Այս սե­նյակ­նե­րը հե­տա­գա­յում ՝ ան­տիկ դա­րաշր­ջա­նի մեկ այլ փու­լում կար­ծես թե մանր պա­տե­րով տրոհ­վել են։ Պա­տե­րի վե­րին՝ միջ­նա­դա­րյան շեր­տը կա­ռուց­վել է ա­վե­լի փոքր քա­րե­րով։
Ըստ հնա­գետ Ի­նես­սա Կա­րա­պե­տյա­նի՝ ան­տիկ թա­ղա­մա­սում պե­ղում­նե­րի շա­րու­նա­կու­թյու­նը շեր­տագ­րա­կան պատ­կե­րի ի­մաս­տով նույն­պես ար­դյու­նա­վետ է։ Հու­սով է, որ կհաս­նեն Տիգ­րան Մե­ծի ժա­մա­նակ­նե­րում կա­ռուց­ված պա­տե­րին։ Նա­խան­շան­ներ մաս­նա­գե­տը տես­նում է. ՙԱնս­պա­սե­լին և շա­հե­կանն այն է, որ այս­տեղ շեր­տագ­րա­կան պատ­կե­րը, կար­ծես, ա­վե­լի փաս­տա­ցի է, և մենք, բնա­կա­նա­բար, նյու­թե­րը հա­մա­պա­տաս­խա­նեց­նում ենք ժա­մա­նա­կին։ Ե­թե ա­ռա­ջին թա­ղա­մա­սում հիմ­նա­կա­նում նյու­թով էինք ո­րո­շում, ա­պա այս­տեղ ար­դեն կողմ­նո­րոշ­վում ենք շեր­տագ­րա­կան պատ­կե­րով։ Դա հաս­տա­տում է բե­րում մեր ա­սած­նե­րին՚,-ա­սում է հնա­գե­տը:
Ամ­րաց­ված թա­ղա­մա­սի հյու­սի­սա­յին պարս­պա­պա­տը շա­րու­նա­կում է զար­մաց­նել հնա­գետ­նե­րին ու զբո­սաշր­ջիկ­նե­րին։ Պե­ղում­նե­րի հեր­թա­կան փու­լում ար­շա­վա­խում­բը բա­ցել է պարս­պի ևս 12-մետ­րա­նոց հատ­ված։ Համ­լետ Պետ­րո­սյա­նի խոս­քով՝ ո­րոշ տե­ղե­րում տե­սա­նե­լի են ե­ռա­շարք քա­րերն ու ծի­ծեռ­նա­կա­պոչ կա­պե­րը. ՙՍր­բա­տաշ քա­րե­րի շար­վածքն ուղ­ղա­կի հիա­նա­լի է։ Ի դեպ, այս ան­գամ փոր­ձում ենք հա­մա­գոր­ծակ­ցել երկ­րա­բան­նե­րի հետ` հատ­կա­պես երկ­րա­շար­ժե­րի հետ կապ­ված։ Ու­զում եմ ա­սել, որ Տիգ­րա­նա­կեր­տի ամ­րա­շի­նա­կան հա­մա­կար­գը հիա­նա­լի սեյս­մա­կա­յու­նու­թյուն ու­նի, ին­չը փաս­տում է, որ կա­ռու­ցե­լիս ճիշտ մի­ջո­ցա­ռում­ներ են կա­տար­վել։ Այդ վկա­յու­թյուն­նե­րը մենք ա­մեն օր կա­րող ենք տես­նել՚,-նշում է Հ. Պետ­րո­սյա­նը:
Կա­րա­սա­յին թաղ­ման դամ­բա­րա­նա­դաշ­տում հնա­գի­տա­կան ար­շա­վա­խումբն ա­ռա­ջին ան­գամ մագ­նի­սա­կան սկա­նա­վո­րում է կա­տա­րել։ Այն թույլ է տա­լիս ա­ռանց փո­րե­լու հաս­կա­նալ գտա­ծո­յի վայ­րը երկ­րի մագ­նի­սա­կան դաշ­տի ար­հես­տա­կան փո­փո­խու­թյան շնոր­հիվ։