comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Items filtered by date: Կիրակի, 30 Հունիսի 2019 http://artsakhtert.com Thu, 21 Nov 2019 02:57:13 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՄՈՏ http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27026-2019-07-01-17-32-19 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27026-2019-07-01-17-32-19 ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՄՈՏ
Արցախի Հանրապետության Նախագահ…

 Քննարկվել են Արցախում առողջապահության զարգացման, այս ոլորտում Հայաստանի եւ Սփյուռքի հետ համագործակցությանն առնչվող տարբեր հարցեր:

Նշանակալի այս միջոցառման մեկնարկն Արցախում Նախագահը համարել է խորհրդանշական եւ կարեւոր իրադարձություն մեր հանրապետության կյանքում:

Հանդիպմանը մասնակցում էին ԱՀ առողջապահության նախարար Արայիկ Բաղրյանը, պաշտոնատար այլ անձինք:

 

ԱՐՑԱԽԻՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆՆԱԽԱԳԱՀԻԱՇԽԱՏԱԿԱԶՄԻ

         ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅԱՆԳԼԽԱՎՈՐ ՎԱՐՉՈՒԹՅՈՒՆ

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Mon, 01 Jul 2019 17:31:20 +0000
5-ՐԴ ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԳՈՒՄԱՐԸ ՄԵԿՆԱՐԿԵՑ ԱՐՑԱԽԻՑ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27025-5 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27025-5 5-ՐԴ ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԳՈՒՄԱՐԸ ՄԵԿՆԱՐԿԵՑ ԱՐՑԱԽԻՑ
Զարինե ՄԱՅԻԼՅԱՆ

 ԱՀ առողջապահության նախարարության հանրապետական բժշկական կենտրոնի կոնֆերենց-դահլիճում հուլիսի 1-ին մեկնարկեց 5-րդ համահայկական բժշկական համագումարը՝ ՙՀայաստան-Սփյուռք-Արցախ միաձուլում` հանուն առողջության՚ խորագրով։ Նման համագումարների, սիմպոզիումների պատմության ընթացքում թերևս առաջին դեպքն է, որ դրա շրջանակներում Արցախում կազմակերպվել է նաև սատելիտ (տվյալ տարածաշրջանում անհրաժեշտ թեմաներ) սիմպոզիում, որը ներառեց երեխաների և մեծահասակների առողջության վերաբերյալ արդի խնդիրները։ Համագումարի պաշտոնական բացմանը ներկա էին ԱՀ առողջապահության նախարար Արայիկ Բաղրյանը, ՀՀ ՙԱրաբկիր՚ բժշկական համալիրի գիտական ղեկավար Արա Բաբլոյանը, համագումարի կազմակերպիչ Արման Բաբլոյանը, ՙԻզմիրլյան՚ բժշկական կենտրոնի գործադիր տնօրեն և համագումարի նախագահ, պրոֆեսոր Արմեն Չարչյանը, Ամերիկայի հայ բժշիկների միության նախագահ Լարի Նաջարյանը, ուրիշներ։ 

Համագումարի մեկնարկն Արցախում Ա. Չարչյանը մեծ պատասխանատվություն համարեց։ Յուրաքանչյուր 4 տարին մեկ ՀՀ-ում և արտերկրում կազմակերպվում են հայ բժիշկների միջազգային համագումարներ, որոնց նպատակն է ծանոթացնել բժշկագիտության վերջին նվաճումներին, ստեղծել հնարավորություններ այդ ամենը ներդնելու ՀՀ-ում և Արցախում, ինչպես նաև զարգացնել աշխարհի տարբեր վայրերում գործունեություն ծավալող բժիշկների համագործակցությունը։ ՙՄենք բավականաչափ աշխատանքներ ենք կատարել Սփյուռքի և ԱՀ գործընկերների հետ։ Կարող եմ նշել, որ այս համագումարի ամենահատկանշական կողմն այն է, որ առաջին անգամ կազմակերպվում են սատելիտ սիմպոզիումներ Արցախում և ՀՀ մարզերում։ Հունիսի 28-29-ը Գյումրիում կայացավ մեծ սիմպոզիում՝ սեմինար պարապմունքներով, որոնք շատ կարևոր են մեր մասնագետների համար։ Հուլիսի 1-ին էլ Արցախում և Տավուշում միաժամանակ տեղի ունեցան սիմպոզիումներ բժիշկների և քույրերի համար՚,- նշեց Ա. Չարչյանը։
Ինչ վերաբերում է Արցախում կայացած համագումարի թեմաներին, ապա դրանք ընտրվել են ԱՀ առողջապահության նախարարության պատասխանատուների հետ ունեցած համատեղ քննարկման արդյունքում։ Ծրագիրը ողջունեց ԱՀ առողջապահության նախարարը և նշեց, որ ավանդույթ է դարձել մեկ դահլիճում միավորել աշխարհի տարբեր երկրների հայ բժիշկներին և անդրադառնալ ժամանակակից բժշկության նորագույն մոտեցումներին, կիսվել միմյանց հետ։ Բարձր գնահատելով միջազգային կարգի նման համագումարների կազմակերպումը` Ա. Բաղրյանը հավաստեց, որ դրանք միշտ էլ նոր շունչ են հաղորդում մասնակիցներին մասնագիտական գիտելիքների աճի, նորարարության մեթոդների տեղեկատվության, փորձի փոխանակման և գործնական աշխատանքի առումներով։ Նախարարը երախտագիտություն հայտնեց համագումարի կազմակերպիչներին, մաղթեց արդյունավետ աշխատանք։
Համագումարի կազմակերպիչ Արման Բաբլոյանը մեծ նշանակություն տվեց միջազգային կարգի այս ծրագրին, որի ընթացքում աշխարհի տարբեր երկրների բժիշկները կիսվում են իրենց փորձով, ինտերակտիվ դասախոսությունների շնորհիվ մանրամասնում բժշկագիտության արդի մոտեցումները։ Համահայկական 5-րդ համագումարի մեկնարկը տրվեց Արցախում, սակայն այն կշարունակվի հուլիսի 3-ին և 4-ին` Երևանում։ Ամերիկայի հայ բժիշկների միության նախագահ Լ. Նաջարյանն իր հերթին գոհունակություն հայտնեց Արցախում առաջին անգամ բժշկական նման համագումար կազմակերպելու համար և հույս հայտնեց, որ դա արդեն ավանդույթ կդառնա ու ԱՄՆ Հայ օգնության ֆոնդի միջոցներով ծրագիրը կընդլայնվի և շարունակական բնույթ կկրի։ Նա շնորհակալություն հայտնեց վերոնշյալ կառույցի ղեկավար Համբարձում Սիմոնյանին և մյուսներին, որոնց ջանքերով Սփյուռքի կողմից իրականացվում են այս և այլ ծրագրեր։ Լ. Նաջարյանն անդրադարձավ նաև պարբերաբար կազմակերպվող համագումարների իրականացման ներդրողներին և նևրովիրաբույժ Էդգար Հովսեփյանին, ով երկրաշարժի տարիներին սկսեց համագորածկցել սփյուռքահայերի հետ, ինչի արդյունքում հիմք դրվեց բազմաթիվ ծրագրերի իրականացմանը։ Ամերիկայի հայ բժիշկների միության կառույցը Նյու Յորքում տեղակայված մի քանի այն կազմակերպություններից մեկն է, որը համայն աշխարհի հայ բժիշկների համար փորձում է ապահովել բարձրորակ շարունակական մասնագիտական զարգացում։ ՙՄենք գիտենք, որ մեր ապագան նաև երիտասարդ մասնագետներն են, ուստի ներդրումներն ուղղում ենք նրանց կրթության գործին։ Մենք բաց ենք համագործակցության համար և համատեղ ուժերով կփորձենք հասնել մեր նպատակներին՚,- հավելեց Լ. Նաջարյանը։
Օրվա ընթացքում համագումարի զեկուցողներն անդրադարձան երեխաների շրջանում սուր շնչառական վարակների արդի խնդիրներին, ուռուցքների կանխարգելմանը, հաստ աղու ուռուցքային հիվանդությունների ճառագայթաբանական առանձնահատկություններին, այլ թեմաների։

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Mon, 01 Jul 2019 17:17:42 +0000
ՊԱՐԳԵՎ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ. ՙՂԱՐԱԲԱՂԻ ՄԱՅՐԱՔԱՂԱՔՆ ԱՐԺԱՆԻ Է ՈՒՆԵՆԱԼՈՒ ԻՐ ՄԱՅՐ ՏԱՃԱՐԸ՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/spiritual/item/27024-2019-07-01-17-09-45 http://artsakhtert.com/arm/index.php/spiritual/item/27024-2019-07-01-17-09-45 ՊԱՐԳԵՎ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ. ՙՂԱՐԱԲԱՂԻ ՄԱՅՐԱՔԱՂԱՔՆ ԱՐԺԱՆԻ Է ՈՒՆԵՆԱԼՈՒ ԻՐ ՄԱՅՐ ՏԱՃԱՐԸ՚
REGNUM տեղեկատվական գործակալության…

-Սր­բա­զա՜ն Հայր, ներ­կա­յաց­րեք, խնդ­րեմ, ՀԱԵ Ար­ցա­խի թե­մի սպա­սա­վոր­նե­րի ու ե­կե­ղե­ցու հետևորդ­նե­րի գոր­ծու­նեու­թյան հիմ­նա­կան ուղ­ղու­թյուն­նե­րը:
- Ինչ­պես և նախ­կի­նում, Ա­վե­տա­րա­նը հասց­նում ենք մեր ժո­ղովր­դին` փոր­ձե­լով ա­նա­ղարտ դարձ­նել նրա բա­րո­յա­կան նկա­րա­գի­րը` սեր­մա­նե­լով բա­րին, հա­վատ ու գթասր­տու­թյուն: Ջա­նում ենք վե­րա­դարձ­նել մեր հայ­րե­րի հոգևոր ժա­ռան­գու­թյու­նը, քա­նի որ 1930թ. Խոր­հր­դա­յին Ադր­բե­ջա­նի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը փա­կե­ցին Ար­ցա­խի թե­մը, մենք չու­նեինք ո՜չ հոգևոր սպա­սա­վոր­ներ, ո՜չ հոգևոր գրա­կա­նու­թյուն: Շա­րու­նա­կում ենք կա­ռու­ցել ու վե­րա­նո­րո­գել տա­ճար­նե­րը: Այս 30 տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում (1989 թվա­կա­նից ի վեր) կա­ռու­ցել ու վե­րա­կանգ­նել ենք 90 ե­կե­ղե­ցի­ներ, վան­քեր ու մա­տուռ­ներ: Հրա­տա­րա­կել ենք կրո­նա­կան թե­մա­նե­րով 95 գիրք: Կազ­մա­կեր­պել ենք ա­մե­նամ­սյա ուխ­տագ­նա­ցու­թյուն­ներ դե­պի սր­բա­վայ­րեր:
-Այս տա­րի Ստե­փա­նա­կերտն ու­նե­ցավ իր մայր տա­ճա­րը: Ի՞նչ նա­խա­պատ­մու­թյուն ու­նի նրա շի­նա­րա­րու­թյու­նը: Ի՞նչ է նշա­նա­կում կա­ռու­ցել մայր տա­ճար:
-Ստե­փա­նա­կեր­տը 55 հա­զար բնա­կիչ ու­նի: 1936թ. հին Սբ Գևորգ ե­կե­ղե­ցին ա­վեր­վեց, նրա տե­ղում կա­ռուց­վեց թատ­րոն: 2004թ. կա­ռու­ցե­ցինք Սբ Հա­կոբ ոչ մեծ ե­կե­ղե­ցին, բայց այն չի կա­րող տե­ղա­վո­րել բո­լոր այ­ցե­լու­նե­րին: Երկ­րի բնակ­չու­թյան հոգևոր կա­րիք­նե­րը հո­գա­լու հա­մար ե­կե­ղե­ցի­ներ է­լի են անհ­րա­ժեշտ: Այ­դիսկ պատ­ճա­ռով ո­րո­շե­ցինք կա­ռու­ցել հա­մե­մա­տա­բար մեծ մայր տա­ճար, ո­րը կն­պաս­տեր մեր հա­վա­տա­վոր ժո­ղովր­դի հոգևոր պա­հանջ­նե­րի բա­վա­րար­մա­նը: Տա­ճա­րի օ­ծու­մը կա­տար­վեց ապ­րի­լի 7-ին` Տի­րա­մոր ա­վետ­ման տո­նին: Տա­ճարն ին­քը կրում է Աստ­վա­ծա­մոր Սուրբ Հո­վա­նի ա­նու­նը: Այն կա­ռուց­ված է հայ­կա­կան ե­կե­ղե­ցա­շի­նու­թյան եր­կու հնա­գույն ո­ճե­րի հի­ման վրա և միջ­նա­դա­րյան Զվարթ­նոց (երկ­նա­յին զվար­թուն­նե­րի տա­ճար) տա­ճա­րի ա­վան­դույթ­նե­րով, որն ի­րե­նից ներ­կա­յաց­նում է ե­ռա­հարկ կա­ռույց, միևնույն ժա­մա­նակ ար­տա­քի­նից այն հի­շեց­նում է վաղ քրիս­տո­նեա­կան Սբ Հռիփ­սի­մե ե­կե­ղե­ցին: Ես այն կար­ծի­քին եմ, որ յու­րա­քան­չյուր մայ­րա­քա­ղաք պետք է ու­նե­նա իր մայր տա­ճա­րը:
-Ար­ցա­խի հոգևոր պատ­մու­թյունն ընդ­գր­կում է նաև Կով­կա­սյան Աղ­վան­քի, ա­պա և Գան­ձա­սա­րի կա­թո­ղի­կո­սու­թյան ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նը: Ստե­փա­նա­կեր­տի նո­րա­կա­ռույց մայր տա­ճա­րի ա­պա­գա­յի Ձեր տես­լա­կա­նը:

- Ա­յո, պատ­մու­թյա­նը հայտ­նի է Կով­կա­սյան Աղ­վան­քը, ո­րի տա­րածքն ընդ­գր­կում էր Քուռ գե­տի ա­ջափ­նյա ու ձա­խափ­նյա շր­ջան­նե­րը: Քու­ռի աջ ա­փին էին գտն­վում պատ­մա­կան Հա­յաս­տա­նի Ար­ցախ և Ու­տիք նա­հանգ­նե­րը, ի դեպ, ինքս ծնն­դով Ու­տի­քից եմ` հայտ­նի Չար­դախ­լու գյու­ղից: 428թ. Հա­յաս­տա­նը բա­ժան­ված էր Հռո­մի ու Պարս­կաս­տա­նի միջև: Հա­յաս­տա­նի արևե­լյան մա­սը հայ­տն­վեց Պարս­կաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյան ներ­քո: Նույն տա­րում Հայ­կա­կան թա­գա­վո­րու­թյու­նը լու­ծար­վեց, իսկ 5-րդ դա­րի վեր­ջում պար­սից շա­հը հաս­տա­տեց Վա­չա­գան­նե­րի արևե­լա­հայ­կա­կան թա­գա­վո­րա­կան դի­նաս­տիան և այն ան­վա­նեց Աղ­վա­նաց արևե­լա­հայ­կա­կան թա­գա­վո­րու­թյուն, որ­տեղ էլ միա­ժա­մա­նակ հաս­տատ­վեց զուտ հայ­կա­կան Աղ­վա­նաց կա­թո­ղի­կո­սա­կան ա­թո­ռը, ո­րը ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ փո­խում էր իր ա­ռաջ­նոր­դա­կան նս­տա­վայ­րը` Ա­մա­րաս վան­քից մինչև Պար­տավ (Բար­դա) քա­ղաք, այ­նու­հետև ա­ռաջ­նոր­դա­կան կենտ­րո­նը հիմ­նա­վոր­վեց Գան­ձա­կում, ո­րից հե­տո տե­ղա­փոխ­վեց Մար­տա­կեր­տի շր­ջա­նի Հա­կո­բա­վանք կա­թո­ղի­կո­սա­նիստ ե­կե­ղե­ցին: Ա­վե­լի ուշ կա­թո­ղի­կո­սա­կան ա­թո­ռը տե­ղա­փոխ­վում է այդ­տե­ղից ոչ հե­ռու գտն­վող Գան­ձա­սա­րի վանք: Դա է պատ­ճա­ռը, որ Աղ­վա­նաց կա­թո­ղի­կո­սու­թյու­նը եր­բեմն ան­վա­նում են նաև Գան­ձա­սա­րի կա­թո­ղի­կո­սու­թյուն: Մինչ օրս Գան­ձա­սա­րի վան­քը մնում է Ար­ցա­խի թե­մի գլ­խա­վոր հոգևոր նս­տա­վայ­րը: Ստե­փա­նա­կեր­տում մայր տա­ճա­րի օծ­ման համ­գա­ման­քից ան­կախ` նրա կար­գա­վի­ճա­կը մնում է նույ­նը:
- Հայ ե­կե­ղե­ցու նվի­րա­պե­տա­կան ա­թոռ­նե­րը, մաս­նա­վո­րա­պես` Մայր Ա­թոռ Սուրբ Էջ­միա­ծինն ու Մե­ծի Տանն Կի­լի­կիո կա­թո­ղի­կո­սու­թյուն­ներն Ար­ցա­խի նկատ­մամբ ու­շա­դիր վե­րա­բեր­մու՞նք ու­նեն:
-Ար­ցա­խի թեմն Էջ­միած­նի կա­թո­ղի­կո­սու­թյան մասն է կազ­մում և միշտ գտն­վում է Ա­մե­նայն Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սի ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում: Թե­պետ Կի­լի­կիո կա­թո­ղի­կո­սու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներն էլ հա­ճախ են այ­ցե­լում մեզ ու եր­բեմն պա­տա­րագ մա­տու­ցում: Որ­պես օ­րի­նակ կա­րող եմ նշել հետևյա­լը` Ա­մե­նայն Հա­յոց կա­թո­ղի­կոս Գա­րե­գին II-ը Ստե­փա­նա­կեր­տի մայր տա­ճա­րի շի­նա­րա­րու­թյան հա­մար նվի­րա­բե­րել էր 300 հա­զար ԱՄՆ դո­լար, իսկ Մե­ծի Տանն Կի­լի­կիո կա­թո­ղի­կոս Ա­րամ I-ը, իր հեր­թին, հատ­կաց­րել էր 100 հա­զար ԱՄՆ դո­լար:
-Ադր­բե­ջա­նի հոգևոր ա­ռաջ­նորդ­նե­րի հետ կա­պեր ու­նե՞ք: Ի՞նչ տրա­մադ­րու­թյուն­ներ են այն­տեղ իշ­խում` խա­ղա­ղու­թյան հաս­նե­լու ա­ռու­մով:
- Սո­վո­րա­բար նմա­նա­տիպ հան­դի­պում­նե­րը տե­ղի են ու­նե­նում կրո­նա­կան ա­ռաջ­նորդ­նե­րի մա­կար­դա­կով: Ա­ռա­ջին նման հան­դի­պու­մը կա­յա­ցավ 1988թ. մար­տի 6-ին` Դո­նի Ռոս­տո­վում: Ի­րար հետ շփում­ներ են ու­նե­ցել կա­թո­ղի­կոս Վազ­գեն I-նն ու շեյխ-ուլ-իս­լամ Փա­շա­զա­դեն: Այդ հան­դիպ­մա­նը ես ներ­կա էի: Այ­դօ­րի­նակ հան­դի­պում ու­նե­ցանք նաև Ժնևում` 1993թ. փետր­վա­րին: Այ­նու­հետև մաս­նակ­ցե­ցի նաև Մոսկ­վա­յում տե­ղի ու­նե­ցած եր­կու հան­դի­պում­նե­րին, որ­տեղ հայ­կա­կան կող­մից ներ­կա էր եր­ջան­կա­հի­շա­տակ Գա­րե­գին I-ը, ա­պա` ներ­կա­յիս կա­թո­ղի­կոս Գա­րե­գին II-ը: Դրա­նից հե­տո Գա­րե­գին II-ը եր­կու ան­գամ հան­դի­պում ու­նե­ցավ Ադր­բե­ջա­նի հոգևոր ա­ռաջ­նոր­դի հետ` Բաք­վում և Էջ­միած­նում: Այդ եր­կու հան­դի­պում­նե­րին ներ­կա չէի: Բայց, ա­ռա­վել քան հա­մոզ­ված եմ, որ հոգևոր ա­ռաջ­նորդ­նե­րը միայն խա­ղա­ղու­թյան կողմ­նա­կից­ներ են և ձգ­տում են ու­ժե­րի նե­րա­ծին չափ օ­ժան­դա­կել խա­ղաղ գոր­ծըն­թա­ցին, ին­չը բնա­կան է ու տրա­մա­բա­նա­կան:

Հարցազրույցը վարեց Ստանիսլավ ՍՏՐԵՄԻԴԼՈՎՍԿԻՆ

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Հոգևոր Mon, 01 Jul 2019 17:05:04 +0000
ՀԱՄԵՐԳ՝ ՆՎԻՐՎԱԾ ՀԱԵ ԱՐՑԱԽԻ ԹԵՄԻ ՎԵՐԱԿԱԶՄԱՎՈՐՄԱՆ 30-ԱՄՅԱԿԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/spiritual/item/27023-30 http://artsakhtert.com/arm/index.php/spiritual/item/27023-30 ՀԱՄԵՐԳ՝ ՆՎԻՐՎԱԾ ՀԱԵ ԱՐՑԱԽԻ ԹԵՄԻ ՎԵՐԱԿԱԶՄԱՎՈՐՄԱՆ 30-ԱՄՅԱԿԻՆ
Սու­սան­նա ԲԱ­ԼԱ­ՅԱՆ

 Հու­նի­սի 28-ին Շու­շիի մշա­կույ­թի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան կենտ­րո­նում տե­ղի ու­նե­ցավ Հայ Ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցու Ար­ցա­խի թե­մի վե­րա­կազ­մա­վոր­ման 30-ա­մյա­կին նվիր­ված հա­մերգ, ո­րը կազ­մա­կեր­պել է ՙԾա­գու­մով Հա­յեր՚ հե­ռուս­տա­հա­ղոր­դա­շա­րի հե­ղի­նակ և հա­ղոր­դա­վար Մա­նա­նա Հա­կո­բյա­նը՝ մի շարք հո­վա­նա­վոր­նե­րի ա­ջակ­ցու­թյամբ: Հա­մեր­գին ներ­կա էին հան­րա­պե­տու­թյան Նա­խա­գահ Բա­կո Սա­հա­կյա­նը, ՀԱԵ Ար­ցա­խի թե­մի ա­ռաջ­նորդ Պարգև ար­քե­պիս­կո­պոս Մար­տի­րո­սյա­նը, ԱԺ խոս­նակ Ա­շոտ Ղու­լյա­նը, պաշ­տո­նա­տար այլ ան­ձինք, Շու­շիի և Ստե­փա­նա­կեր­տի հա­սա­րա­կու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ, հյու­րեր Հա­յաս­տա­նից, ար­տերկ­րից:

Պարգև ար­քե­պիս­կո­պոս Մար­տի­րո­սյանն իր ե­լույ­թի ժա­մա­նակ ող­ջու­նեց բո­լո­րին, շնոր­հա­վո­րեց հո­բե­լյա­նի կա­պակ­ցու­թյամբ: ՙԹող Աստ­ված օրհ­նյալ պա­հի մեզ բո­լո­րիս, ողջ հա­յու­թյա­նը, ան­սա­սան պա­հի մեր հայ­րե­նի­քը, բա­նա­կը, մեր հա­վատ­քը, ազ­գա­յին ա­վան­դա­կան ար­ժեք­նե­րը, բո­լո­րիս պարգևի հա­մազ­գա­յին միաս­նու­թյուն, սեր և հա­մե­րաշ­խու­թյուն: Շա­րու­նա­կենք մեր այս նվի­րա­կան, ա­զա­տագ­րա­կան ճա­նա­պար­հը` Աստ­ծով, ա­մուր կամ­քով և ան­սա­սան հա­վատ­քով՚,- այս օրհ­նան­քով իր ե­լույ­թը եզ­րա­փա­կեց Ար­ցա­խի թե­մի ա­ռաջ­նոր­դը:
ԱՀ մշա­կույ­թի, ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րի և զբո­սաշր­ջու­թյան նա­խա­րար Լեռ­նիկ Հով­հան­նի­սյա­նը, ող­ջու­նե­լով ներ­կա­նե­րին տա­րե­դար­ձի կա­պակ­ցու­թյամբ, կարևո­րեց ՀԱԵ Ար­ցա­խի թե­մի վե­րած­նուն­դը Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան պե­տա­կա­նա­շի­նու­թյան և աշ­խար­հի տար­բեր եր­կր­նե­րում ապ­րող հա­յե­րի միա­վոր­ման գոր­ծում: Լ. Հով­հան­նի­սյանն ան­ձամբ հանձ­նեց պատ­վոգ­րեր Սփյուռ­քում ի­րենց հա­յա­պահ­պան գոր­ծով աչ­քի ըն­կած հա­յե­րին, ո­րոնք ներ­կա էին հա­մեր­գին:
ՙԱր­մե­նիա՚ հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան ՙԾա­գու­մով Հա­յեր՚ հա­ղոր­դա­շա­րի հե­ղի­նակ և հա­ղոր­դա­վար Մա­նա­նա Հա­կո­բյանն իր ե­լույ­թում մաս­նա­վո­րա­պես ա­սաց. ՙՅու­րա­քան­չուր հայ, աշ­խար­հի որ ծայ­րում էլ գտն­վի, պի­տի գի­տակ­ցի, որ մեր սր­բու­թյու­նը, մեր ամ­րա­կուռ բերդն Ար­ցախ աշ­խարհն է: Ա­ռանց հզոր ու ա­պա­հով Ար­ցախ աշ­խար­հի մենք չենք ու­նե­նա ա­պա­հով Հա­յաս­տան: Դա քաջ գի­տակ­ցում է յու­րա­քան­չյուր հայ: Այդ գի­տակ­ցու­թյամբ ենք հա­վաք­վել նշե­լու Հայ Ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցու վե­րա­կազ­մա­վոր­ման 30-ա­մյա­կը՚:
Հա­մեր­գա­յին ծրագ­րի ծան­րակ­շիռ մասն ա­պա­հո­վեց Ար­ցա­խի ջազ նվա­գա­խում­բը՝ Տիգ­րան Լա­լա­յա­նի ղե­կա­վա­րու­թյամբ: Ե­լույթ­ներ ու­նե­ցան ԱՄՆ-ում բնակ­վող դաշ­նա­կա­հար Ար­մեն Ա­ռա­քե­լյա­նը, Հա­յաս­տա­նից օ­պե­րա­յին եր­գիչ Պերճ Խա­րա­զյա­նը: Հա­մեր­գի վառ պա­հե­րից էր Ֆրան­սիա­յից ժա­մա­նած աշ­խար­հահռ­չակ Պատ­րիկ Ֆիո­րիի (Պատ­րիկ Ժան-Ֆրան­սուա Շու­շա­յան) ե­լույ­թը: Եր­գի­չը խոս­տո­վա­նեց, որ 4 տա­րի ա­ռաջ լի­նե­լով Ար­ցա­խում, շատ սի­րեց մեր եր­կի­րը և բա­ցատ­րեց, թե ին­չու. ՙԱ­ռա­ջին պատ­ճառն այն է, որ ես գտն­վում եմ իմ նախ­նի­նե­րի հո­ղում: Ցան­կա­նում եմ, որ այս հո­ղի վրա ե­րե­խա­նե­րը կա­րո­ղա­նան ան­հոգ մե­ծա­նալ: Երկ­րորդ պատ­ճառն էլ այն է, որ ես ճա­նա­չում եմ Ար­ցախն ու ար­ցախ­ցի­նե­րին և ա­սում եմ ձեզ՝ դուք հրա­շա­լի մար­դիկ եք: Ինձ հա­մար շատ կարևոր է ի­մա­նալ իմ ժո­ղովր­դի պատ­մու­թյու­նը և մո­տի­կից ճա­նա­չել իմ ար­մատ­նե­րը: Որ­քան մարդ մե­ծա­նում է, այն­քան ա­վե­լի է ձգ­վում դե­պի իր ար­մատ­նե­րը՚: Նա խոս­տա­ցավ կր­կին գալ Ար­ցախ և եր­գել ար­ցախ­ցի­նե­րի հա­մար:
Զար­մա­նա­լի էր, որ Ար­ցա­խի հոգևոր թե­մի վե­րա­կազ­մա­վոր­ման 30-ա­մյա­կին նվիր­ված հա­մեր­գին չհն­չեց գեթ մեկ հոգևոր երգ` միջ­նա­դա­րյան շա­րա­կան, հատ­ված Պա­տա­րա­գից, Կո­մի­տա­սի հոգևոր եր­գե­րի մշա­կում­նե­րից: Կար­ծում ենք` հենց այդ եր­գե­րով կի­մաս­տա­վոր­վեր թե­մի վե­րա­կազ­մա­վոր­ման հո­բե­լյա­նը:
;

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Հոգևոր Mon, 01 Jul 2019 16:56:19 +0000
ՄԻ ՊՏ­ՂՈՒՆՑ... ԼՈՒՅՍ http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27022-2019-07-01-16-38-47 http://artsakhtert.com/arm/index.php/carriage/item/27022-2019-07-01-16-38-47 ՄԻ ՊՏ­ՂՈՒՆՑ... ԼՈՒՅՍ
Սիր­վարդ ՄԱՐ­ԳԱ­ՐՅԱՆ

 Մեծ, բա­րե­կե­ցիկ, զար­գա­ցող գյու­ղեր, փառք Աստ­ծո, շատ ու­նենք, սա­կայն չենք կա­րող աչք փա­կել ու չա­սել, որ նման գյու­ղե­րի հարևա­նու­թյամբ, ցա­վոք, ու­նենք նաև փոքր, ժա­մա­նա­կի քն­նու­թյա­նը չդի­մա­ցող, ինչ­պես ա­սում են, ժա­մա­նա­կի հետ ոտք չձ­գող գյու­ղեր։ ՙԷն գլ­խից՚ պի­տի խոս­տո­վա­նեմ, որ, գոր­ծուղ­ման մեկ­նե­լով Աս­կե­րա­նի շր­ջա­նի Դահ­րավ և Լու­սա­ձոր գյու­ղեր, մխի­թա­րա­կան քիչ բան տե­սանք։ Խառ­նակ տպա­վո­րու­թյուն­նե­րի ու ծանր զգա­ցո­ղու­թյուն­նե­րի մա­սին դեռ կպատ­մենք մեր ըն­թեր­ցող­նե­րին, իսկ հի­մա փոք­րիկ մի դիպ­վա­ծի մա­սին...

Լու­սա­ձո­րի հա­մայն­քում երբ պատ­րաստ­վում էինք հրա­ժեշտ տալ, ՙգյու­ղա­մի­ջում քաղ­պա­րապ­մուն­քի՚ նս­տած, գյու­ղին մի ա­ռան­ձին շուք հա­ղոր­դող 90-ա­մյա­կի շեմ ոտք դրած տա­տիկ­նե­րին, ռու­սա­կան հա­մա­րա­նիշ­նե­րով, քա­րու­քա­րափ­նե­րի հետ ան­հա­մա­տե­ղե­լի շքեղ ավ­տո­մե­քե­նան, ա­սես, եր­կն­քից հայ­տն­ված` ե­լավ դեմ­ներս ։ Ուղևորն ի­ջավ, գյու­ղա­մի­ջի աղ­բյու­րից ջուր խմեց, իսկ Ե­լե­նա տա­տիկն ա­կան­ջիս տակ շշն­ջաց` հի­մա կմո­տե­նա, ի՞նչ գի­տես, հար­ցիս` տա­տի­կը զար­մա­ցած ուն­քե­րը վեր քա­շեց. ո՞նց չգի­տեմ, ա­ռանց մեզ բա­րի օր ա­սե­լու, մեր որ­պի­սու­թյունն ի­մա­նա­լու չի հե­ռա­նա, Ռու­սաս­տա­նից է ե­կել, գյու­ղում տուն է շի­նում... Գյու­ղում տու՛ն է շի­նում… Էս որ լսե­ցի, գլ­խիս կու­տակ­ված ամ­պե­րը միան­գա­մից ծուլ ե­ղան, ողջ ճա­նա­պար­հին մտ­քե­րիս հետ կռիվ էի տա­լիս. ո՞ւր են այս ծե­րա­ցող գյու­ղե­րի թա­սի­բով-նա­մու­սով տղա­նե­րը, ին­չո՞ւ են մո­ռա­ցել հայ­րե­նա­կան տան ճա­նա­պար­հը։ Ե­լե­նա տա­տի­կը ծա­նո­թաց­րեց մեզ, ու բաց­վեց խոս­քի կծի­կը... Մեր ան­ծա­նոթ-ծա­նո­թը՝ Ռո­ման Ե­դի­գա­րյա­նը, նրան­ցից է, ով­քեր ի­րենց պա­պե­նա­կան գյու­ղը չեն ան­տե­սում, մենք էլ մեր հեր­թին ու­րախ էինք, որ նա ա­մեն տա­րի, նույ­նիսկ տա­րին մի քա­նի ան­գամ գյուղ է գա­լիս, որ քա­րը քա­րին դնի, հայ­րա­կան տու­նը վե­րա­կանգ­նի, որ ՌԴ Ստավ­րո­պոլ քա­ղա­քում ծն­ված ու մե­ծա­ցած զա­վակ­նե­րը վե­րա­դառ­նան, կապ­վեն ար­մատ­նե­րին, ի­մա­նան, թե ով­քեր են ե­ղել ի­րենց նախ­նի­նե­րը, և ի­րենք ինչ ազ­գու­տա­կից են սեր­ված... Իսկ նրանց ազ­գը գյու­ղում բա­րի համ­բավ ու­նե­ցող­նե­րից է, կիրթ ու ար­ժա­նա­պա­տիվ մար­դիկ են ե­ղել... Գյու­ղի նո­րա­բաց Հով­հան­նես ե­կե­ղե­ցին նրանց նա­խա­պա­պի ան­վան հետ մեծ ա­ղերս­ներ ու­նի, իսկ Ռո­մա­յի Ի­սա­հակ պա­պը կո­մու­նիստ­նե­րի օ­րոք վառ ան­հա­տա­կա­նու­թյուն էր: Ռո­մանն ա­սում է, որ Բաք­վի 26 կո­մի­սար­նե­րի հետ իր պա­պին էլ պի­տի գն­դա­կա­հա­րեին, բայց այդ չա­րա­բաս­տիկ օ­րը նա Ա. Մի­կո­յա­նի հա­տուկ ա­ռա­ջադ­րան­քով տեղ էր գնա­ցել ու պա­տահ­մամբ փրկ­վել է։ Ի­սա­հակ պա­պը 11-րդ Կար­միր բա­նա­կի հետ էր մտել Բա­քու ու ժա­մա­նա­կի ազ­դե­ցիկ մարդ­կան­ցից մեկն էր, մեծ դիր­քի ու մեծ կա­րո­ղու­թյուն­նե­րի տեր ան­հա­տա­կա­նու­թյուն։ Նրանց տոհ­մի պատ­մու­թյու­նը գրի է առն­վել նաև պատ­մա­բան Լեոի կող­մից և զե­տեղ­վել նրա հա­տոր­նե­րից մե­կում: Ռո­մա­նը ցա­վում է, որ հա­յե­րեն չգի­տի ու ստիպ­ված է գիր­քը միջ­նոր­դա­վոր­ված ըն­թեր­ցել։

Բաք­վում ծն­ված ու մե­ծա­ցած, Բաք­վի ջար­դե­րի հետևան­քով Ստավ­րո­պո­լի երկ­րա­մա­սում հաս­տատ­ված իմ հե­րո­սը Լու­սա­ձոր գյու­ղի հետ կապ­ված է հո­գու բո­լոր թե­լե­րով, ման­կութ տա­րի­նե­րին շատ է վազվ­զել գյու­ղի փո­ղոց­նե­րում, նրա հանդ ու սա­րե­րի ա­մեն թու­փու­ծա­ռի տե­ղը գի­տի, հի­մա սիր­տը ցա­վում է, որ իր պա­պե­նա­կան գյու­ղը ՙծե­րա­ցող­նե­րի՚ շար­քում է: Չենք թող­նե­լու` ա­սում է, ես մե­նակ չեմ, ինձ օգ­նող­ներ, ա­ջակ­ցող­ներ է­լի կան. Ա­նա­պա­յից Սեր­գեյ Վար­դա­նյանն է, Մա­րա­տը Սարգ­սյան` եղ­բայրս, իմ ե­րեք որ­դի­նե­րը, նրանց միայն ներ­կա­յու­թյունն էլ ինձ բա­վա­կան է, որ ուժ առ­նեմ։ Ալ­բերտ և Լևոն Սարգ­սյան եղ­բայր­նե­րը գյու­ղին շատ են օգ­նում։ Ռո­մա­նը ՙԱր­ցախ թրավլ՚ կայք է բա­ցել, որ ա­վե­լի շատ տե­ղե­կու­թյուն­ներ ստա­նան իր հա­մա­խոհ­նե­րը և, ընդ­հան­րա­պես, բո­լոր նրանք, ով­քեր հե­տաքր­քր­ված են Ար­ցա­խով ու ի­րենց գոր­ծու­նեու­թյամբ` մաս­նա­վո­րա­պես։ Աստ­ծո կամ­քով, ե­կող աշ­նա­նը տու­նը կա­վար­տի ու ա­վե­լի հա­ճա­խա­կի կգա։ Բայց սա Ռո­մա­նի միակ նպա­տա­կը չէ... Ա­վոն, նույն ին­քը Մոն­թե Մել­քո­նյա­նը, նրա հայ­րա­կան տանն է ապ­րել` իր մի քա­նի մար­տա­կան ըն­կեր­նե­րի հետ միա­սին։ Նա մտա­դիր է տան շի­նա­րա­րու­թյունն ա­վար­տե­լուց հե­տո հու­շա­տախ­տակ դնել պա­տին՝ ՙԱյս տանն ապ­րել է Մոն­թե Մել­քո­նյա­նը՚, իսկ նո­րա­կա­ռույց տան պա­տից կա­խել Մոն­թեի կի­թա­ռը, որ նվի­րել է իր զար­մի­կին՝ Սևա­կին` Մար­տու­նի գնա­լուց ա­ռաջ։ Նա գյու­ղի հետ կապ­ված մի շարք ծրագ­րեր ու­նի, դրան­ցից օ­րախն­դի­րը գյու­ղի վերևի ՙԽզ­նա­բութ՚ կոչ­վող սր­բա­տե­ղիում ե­կե­ղե­ցի կա­ռու­ցելն է` ի հի­շա­տակ Մոն­թեի ու բո­լոր նա­հա­տակ­նե­րի: Էս­քիզ­ներն ար­դեն պատ­րաստ են, օ­րերս ԱՀ մշա­կույ­թի, ե­րի­տա­սար­դու­թյան հար­ցե­րի և զբո­սաշր­ջու­թյան նա­խա­րա­րու­թյու­նից թույ­լտ­վու­թյուն է ստա­ցել, նաև Ար­ցա­խի թե­մի ա­ռաջ­նորդ Պարգև Սր­բա­զա­նին է ներ­կա­յաց­րել էս­քի­զա­յին տար­բե­րակ­նե­րը ու ստա­ցել նրա հա­վա­նու­թյու­նը: Ա­պա­գա ե­կե­ղե­ցու տա­րած­քի բա­րե­կարգ­ման հետ կապ­ված էլ հե­ռան­կա­րա­յին ծրագ­րեր ու­նի և ոչ միայն: Նա դեռևս չի ու­զում փա­կագ­ծե­րը բա­ցել, հա­մա­խոհ­ներ, ա­ջա­կից­ներ է փնտ­րում, որ իր մտահ­ղա­ցում­նե­րը կյան­քի կո­չի։ Ռո­մա­նը բազ­մա­թիվ հա­րա­զատ­ներ ու­նի Ռու­սաս­տա­նի ա­մե­նա­տար­բեր քա­ղաք­նե­րում, մտա­դիր է նրանց նե­րուժն էլ օգ­տա­գոր­ծել։ Նա հաս­տա­տա­կամ է, իր ու­ժին վս­տահ, որ բո­լոր ծրագ­րե­րը կյան­քի է կո­չե­լու, ու մեզ էլ խոս­տա­ցավ, որ հինգ տա­րի հե­տո իր հայ­րե­նի գյու­ղում բո­լո­րո­վին այլ պատ­կեր ու տե­սա­րան է լի­նե­լու։ Ռո­մա­նը հո­գու, սր­տի ու խղ­ճի պարտք ու­նի հայ­րե­նի գյու­ղի առջև։ Ի­րեն չի նե­րում, որ չի մաս­նակ­ցել մար­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րին, ման­կու­թյան ըն­կեր­ներ է կորց­րել և ե­րիցս պար­տա­վոր­ված է նաև նրանց հի­շա­տա­կի առջև... 2016թ. Ապ­րի­լյան պա­տե­րազ­մից հե­տո վերջ­նա­կան ո­րո­շում է կա­յաց­րել, ար­դեն կոնկ­րետ ծրագ­րով ու նպա­տակ­նե­րով գյուղ է ե­կել։ ՙԻմ պա­պե­րը գյու­ղի հա­մար շատ են ա­րել,-ա­սում է Ռո­մա­նը,- ես էլ ու­ժե­րիս նե­րա­ծին չա­փով կա­նեմ հնա­րա­վո­րը, որ իմ որ­դի­ներն էլ այդ ա­մե­նը տես­նեն ու ինձ հետևեն: Ձո­րա­կի Պա­տա­րա, Դահ­րավ գյու­ղե­րում շատ հա­րա­զատ­ներ ու­նեմ, նրանց էլ ձեռք կհասց­նեմ։ Պա­պե­րիս գե­րեզ­ման­նե­րը մնա­ցել են Բաք­վում լք­ված ու ան­տեր, ինչ ա­նում եմ` նրանց հի­շա­տա­կի հա­մար եմ ա­նում, որ­պես­զի նրանց ա­նու­նը չկոր­չի՚։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Խճանկար Mon, 01 Jul 2019 16:37:11 +0000
ՄԱՐՏԱԿԵՐՏԻ ԱԶԱՏԱԳՐՈՒՄԸ՝ ՎՃՌՈՐՈՇ ՓՈՒԼԵՐԻՑ ՄԵԿԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/27021-2019-07-01-16-35-33 http://artsakhtert.com/arm/index.php/army/item/27021-2019-07-01-16-35-33 ՄԱՐՏԱԿԵՐՏԻ ԱԶԱՏԱԳՐՈՒՄԸ՝  ՎՃՌՈՐՈՇ ՓՈՒԼԵՐԻՑ ՄԵԿԸ
Հեն­րիխ ՄԱ­ՆՈՒ­ԿՅԱՆ ք.…

 Ար­ցա­խյան պա­տե­րազ­մը մեծ փոր­ձու­թյուն­նե­րի առջև կանգ­նեց­րեց նո­րան­կախ մեր հան­րա­պե­տու­թյա­նը. մինչև 1992-ի հու­լի­սի սկզբ­նե­րը մենք կորց­րինք շատ բնա­կա­վայ­րեր ու տա­րածք­ներ։ Հու­լի­սի 4-ին ըն­կավ նաև Մար­տա­կեր­տը, ո­րի ա­զա­տագ­րու­մը դար­ձավ պատ­վի խն­դիր: Եվ հայ զո­րա­կա­նը փայ­լուն կա­տա­րեց այն. ա­զա­տագ­րեց ոչ միայն շր­ջա­նի գյու­ղե­րը, 1993-ի հու­նի­սի 28-ին` նաև Մար­տա­կերտ քա­ղա­քը՝ աշ­խար­հին ցու­ցադ­րե­լով մար­տար­վես­տի դա­սա­կան օ­րի­նակ­ներ։

...Մար­տա­կեր­տի ա­զա­տագ­րու­մից 26 տա­րի է ան­ցել։ Ա­մեն տա­րի հու­նի­սի 28-ին հե­ռու ու մո­տիկ տա­րածք­նե­րից մար­դիկ հա­վաք­վում են շրջ­կենտ­րո­նում և ծա­ղիկ­ներ խո­նար­հում զոհ­ված­նե­րի հի­շա­տա­կը հա­վեր­ժաց­նող հու­շա­հա­մա­լի­րում, գնա­հա­տում և մե­ծա­րում նրանց սխ­րան­քը։
-1993 թվա­կա­նի հու­նի­սի 28-ի օր­վա երկ­րորդ կեսն էր, երբ ՙՀե­ռուս­տաշ­տա­րակ՚-ի տա­րած­քից ի­ջանք ա­զա­տագր­ված Մար­տա­կերտ,-ա­սում է 5-րդ Պ/Շ-ի ՙՏար­զան­ներ՚ ան­վամբ ստո­րա­բա­ժան­ման ա­զա­տա­մար­տիկ Լյո­վա Հա­րու­թյու­նյա­նը։ -Ոչ ոք չկար, յու­րա­հա­տուկ պահ էր, ա­ռա­ջա­նում էինք, ըմ­բոշ­խե­լով ա­զա­տագր­ված մար­տա­կեր­տյան օ­դը։ Այն­քան էինք կա­րո­տել, որ ու­զում էինք ան­վերջ քայ­լել,-հի­շում է Լ.Հա­րու­թյու­նյա­նը և ա­վե­լաց­նում,-Մար­տա­կեր­տի ա­զա­տագ­րու­մը Պաշտ­պա­նու­թյան բա­նա­կի նշա­նա­կա­լի հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րից էր, ին­չը բա­րո­յա­հո­գե­բա­նա­կան ա­ռու­մով բա­րեն­պաստ ազ­դե­ցու­թյուն ու­նե­ցավ շր­ջան վե­րա­դար­ձող խա­ղաղ հայ բնակ­չու­թյան, ա­վեր­ված բնա­կա­վայ­րե­րի և տն­տե­սու­թյան վե­րա­կան­գն­ման վրա։
Օգտ­վե­լով ա­ռի­թից, Լյո­վա Հա­րու­թյու­նյանն իր մար­տա­կան ըն­կեր­նե­րի ա­նու­նից սր­տանց շնոր­հա­վո­րեց Մար­տա­կեր­տի ա­զա­տագր­ման օր­վա կա­պակ­ցու­թյամբ, ու հա­վե­լեց, որ մեր սե­րունդն ար­ցա­խյան պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ փայ­լուն կա­տա­րեց իր մար­տա­կան ա­ռա­ջադ­րան­քը, իսկ 2016-ի ապ­րիլն ա­պա­ցու­ցեց, որ ան­կա­խու­թյան սե­րունդն իր հայ­րե­նի­քի տերն է:
Քա­ղա­քի ա­զա­տագր­ման օ­րը հի­շար­ժան դար­ձավ մար­զա­կան տար­բեր մի­ջո­ցա­ռում­նե­րով, Մար­տա­կեր­տի մշա­կույ­թի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան կենտ­րո­նի ու­ժե­րով կա­յա­ցավ տո­նա­կան հա­մերգ։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Բանակ Mon, 01 Jul 2019 16:34:31 +0000
ՍԵ­ՄՅՈՆ ԲԱՂ­ԴԱ­ՍԱ­ՐՈՎ. ԱՐ­ՑԱԽՆ ԱՅ­ԼԵՎՍ ԵՐ­ԲԵՔ ԱԴՐ­ԲԵ­ՋԱ­ՆԻ ԿԱԶՄ ՉԻ ՎԵ­ՐԱ­ԴԱՌ­ՆԱ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27020-2019-07-01-16-31-34 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27020-2019-07-01-16-31-34 ՍԵ­ՄՅՈՆ ԲԱՂ­ԴԱ­ՍԱ­ՐՈՎ. ԱՐ­ՑԱԽՆ ԱՅ­ԼԵՎՍ ԵՐ­ԲԵՔ ԱԴՐ­ԲԵ­ՋԱ­ՆԻ ԿԱԶՄ ՉԻ ՎԵ­ՐԱ­ԴԱՌ­ՆԱ
Քա­ղա­քա­գետ Վի­տա­լի Տրե­տյա­կո­վի…

Նախևա­ռաջ հար­ցի էու­թյանն ա­մե­նայն ման­րա­մաս­նու­թյամբ տի­րա­պե­տե­լու, տրա­մա­բա­նո­րեն և ստեղ­ծա­գոր­ծո­րեն մտա­ծե­լու, հար­ցը հա­սա­նե­լի ու հաս­կա­նա­լի կեր­պով ձևա­կեր­պե­լու հմ­տու­թյամբ: Մեր­ձա­վոր Արևել­քում տե­ղի ու­նե­ցող ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րով պայ­մա­նա­վոր­ված` Ռու­սաս­տա­նում ա­ռանձ­նա­պես պա­հանջ­ված են փոր­ձա­գետ-արևե­լա­գետ­նե­րը: Եվ այս­տեղ բա­ցար­ձակ ա­ռա­ջա­տար է պաշ­տո­նա­թող գն­դա­պետ, Մեր­ձա­վոր Արևել­քի և Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա­յի ու­սում­նա­սի­րու­թյան կենտ­րո­նի տնօ­րեն Սե­մյոն ԲԱՂ­ԴԱ­ՍԱ­ՐՈ­ՎԸ:

Մի փոքր իմ­պուլ­սիվ ու հու­զա­ռատ, նա լայն լսա­րա­նի ու­շադ­րու­թյունն է գրա­վում Մեր­ձա­վոր Արևել­քի ի­րո­ղու­թյուն­նե­րի մա­սին ու­նե­ցած հա­մա­կող­մա­նի գի­տե­լիք­նե­րով: Նրա կար­ծի­քին ա­կան­ջա­լուր են լի­նում ՌԴ ԱԳՆ-ում, դի­մում Ռու­սաս­տա­նի պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րու­թյու­նում վեր­լու­ծա­կան տե­ղե­կագ­րեր կազ­մե­լու խնդ­րան­քով, նա մի­ջազ­գա­յին հար­ցե­րով հանձ­նա­ժո­ղով­նե­րի և խոր­հուրդ­նե­րի մշ­տա­կան հյուր է: Նա բարձր դա­սի մաս­նա­գետ է, ո­րի կար­ծի­քը ոչ միայն հաշ­վի են առ­նում, այլև հոր­դո­րում են հա­մա­պա­տաս­խան կան­խա­տե­սում կամ կար­ծիք տալ: Ան­կեղծ ա­սած, փոքր-ինչ շփոթ­ված էի, երբ նա Ռու­սաս­տա­նի հա­յե­րի միու­թյան գի­տա­ժո­ղո­վին հայ­տա­րա­րեց, որ Հա­յաս­տանն ա­նօ­րի­նա­կա­նո­րեն կոչ­վում է… Հա­յաս­տան: Ներ­կա­յիս Հա­յաս­տա­նը կազ­մում է այն տա­րածք­նե­րի ըն­դա­մե­նը 7 տո­կո­սը, ո­րոնց վրա յուր ժա­մա­նակ գտն­վել ու իր պատ­մա­կան հու­շար­ձան­ներն է թո­ղել: Բաղ­դա­սա­րո­վը Հա­յաս­տան է հա­մա­րում Կի­լի­կիան, Էրզ­րու­մը, Վա­նը, Կար­սը, Ար­ցա­խը, Նա­խիջևա­նը… Ա­վե­լի ճիշտ կլի­ներ ներ­կա­յիս Հա­յաս­տա­նը ՙԱրևե­լյան Հա­յաս­տան՚ կո­չել: Ոչ պա­կաս հե­տաքր­քիր է ի­մա­նալ նրա` որ­պես ռու­սաս­տա­նյան հայտ­նի քա­ղա­քա­գե­տի, կար­ծի­քը Հա­յաս­տա­նին ու Ար­ցա­խին վե­րա­բե­րող հար­ցե­րի մա­սին: Քա­նի որ Սե­մյոն Ար­կադևի­չի կեն­սագ­րու­թյա­նը կա­րե­լի է հա­մա­ցան­ցում ծա­նո­թա­նալ, ներ­կա­յաց­նում է նրա հետ մեր զրույ­ցը:
- Սի­րիա­յում տի­րող ի­րա­վի­ճա­կի Ձեր տես­լա­կա­նը…
-Ծանր ի­րադ­րու­թյուն է տի­րում: Ցա­վոք սր­տի, Ռու­սաս­տա­նի կեղծ դաշ­նա­կից Թուր­քիան զի­նում է ընդ­դի­մու­թյա­նը, ո­րը հա­մա­ռո­րեն դի­մադ­րում և հա­կա­հար­ձա­կում­նե­րի է անց­նում Իդ­լի­բում, Իլ­հա­մում, որ­տե­ղից ար­կա­կո­ծում է Խմեյ­միմ ռու­սա­կան ա­վիա­բա­զա­նե­րը: Սի­րիա­կան հիմ­նախ­նդ­րի լուծ­ման հա­մար շատ եր­կար ժա­մա­նակ կպա­հանջ­վի:
-Ինչ­պե՞ս են Ռու­սաս­տա­նում ըն­կա­լում Սի­րա­յում հայ ռազ­մա­կան սակ­րա­վոր­նե­րի հա­վա­քա­կազ­մի ներ­կա­յու­թյու­նը, ո­րը վեր­ջերս հա­մալ­րում է ստա­ցել:
-Խո­րա­պես դրա­կան: Հա­մե­նայն դեպս Ռու­սաս­տա­նի պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան ղե­կա­վա­րու­թյու­նը ող­ջու­նում և Հա­յաս­տա­նի ո­րոշ­մա­նը ե­րախ­տա­գի­տու­թյամբ ու հար­գան­քով է վե­րա­բեր­վում: Չէ՞ որ ոչ մի ու­րիշ եր­կիր, ան­գամ ՀԱՊԿ ան­դամ­նե­րը, Սի­րիա­յում ռու­սա­կան զոր­քե­րի հետ միա­սին ռազ­մա­գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րին չեն մաս­նակ­ցում: Իսկ Ռու­սաս­տա­նի հա­մար դաշ­նա­կից պե­տու­թյան կող­մից ցու­ցա­բեր­ված ան­գամ փոքր օգ­նու­թյու­նը ոչ միայն նյու­թա­կան, այլև բա­րո­յա­կան հզոր ա­ջակ­ցու­թյուն է: Սա հնա­րա­վո­րու­թյուն է տա­լիս խո­սել Սի­րիա­յում` Ի­րա­նից և Թուր­քիա­յից բա­ցի, մի­ջազ­գա­յին հա­վա­քա­կազ­մի ներ­կա­յու­թյան մա­սին, ինչ­պես ԱՄՆ-ն և Արևմուտքն են ա­նում: Պաշ­տո­նա­պես, թղ­թի վրա, ԱՄՆ-ին Սի­րիա­յում ա­ջակ­ցու՜մ են աշ­խար­հի 60 եր­կր­ներ: Եվ ստաց­վում է, որ թեև խո­սում են Ռու­սաս­տա­նի կող­մից Հա­յաս­տա­նի հան­դեպ ու­նե­ցած վս­տա­հու­թյան պա­կա­սի մա­սին, օ­բյեկ­տիվ ա­ռու­մով, ի­րա­պես Հա­յաս­տա­նը Ռու­սաս­տա­նի ա­մե­նա­հա­վա­տա­րիմ դաշ­նա­կիցն է: Հա­յաս­տա­նը նաև մար­դա­սի­րա­կան ակ­ցիա­ներ է անց­կաց­նում, բժշ­կա­կան օգ­նու­թյուն է ցու­ցա­բե­րում տե­ղաբ­նակ­նե­րին: Հայ ռազ­մա­կան մաս­նա­գետ­նե­րը պետք է ա­վե­լի ակ­տի­վո­րեն ներգ­րավ­վեն սի­րիա­կան բա­նա­կի հա­մար կադ­րե­րի պատ­րաստ­ման և ու­սուց­ման գոր­ծըն­թա­ցին, բա­նակ, ո­րը կազմ­ված կլի­նի աշ­խար­հա­զո­րա­յին­նե­րից` հա­յե­րից, ա­սո­րի­նե­րից, հույ­նե­րից, ով­քեր ա­ռան­ձին ջո­կատ­նե­րի են ինք­նա­կազ­մա­կերպ­վել և պաշտ­պա­նում են ի­րենց շր­ջան­նե­րը: Նրանց միա­վո­րել, սո­վո­րեց­նել կար­գու­կա­նո­նին են­թարկ­վել: Ա­ռա­վել ևս, որ տա­րե­րա­յին աշ­խար­հա­զո­րից ու կա­մա­վո­րա­կան շար­ժու­մից կա­նո­նա­վոր բա­նա­կի ստեղծ­ման փայ­լուն փորձ Հա­յաս­տա­նը ձեռք է բե­րել Ղա­րա­բա­ղյան պա­տե­րազ­մի ըն­թաց­քում դեռևս 1990-ա­կան թվա­կան­նե­րի սկզ­բից: Պետք է աշ­խա­տել ոչ միայն Հա­լե­պում, որ­տեղ հայ­կա­կան հա­վա­քա­կազմն է կենտ­րո­նաց­ված, այլ նաև Քա­միշ­լի քա­ղա­քում, ո­րի տա­րած­քի կե­սը վե­րահս­կում են քր­դե­րը, մյուս կե­սը` սի­րա­կան կա­ռա­վա­րա­կան ու­ժե­րը: Այն­տեղ շատ հա­յեր և ա­սո­րի­ներ կան, նույն­քան հին ազգ, որ­քան որ հա­յե­րը, մեզ մեր­ձա­վոր ժո­ղո­վուրդ, ո­րը վս­տա­հում է հա­յե­րին, ցան­կա­նում հա­մա­գոր­ծակ­ցել ու օգ­նել: Նրանց մար­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի վար­ման հմ­տու­թյուն­ներն ու­սու­ցա­նե­լը լավ ներդ­րում կլի­ներ սի­րիա­կան հո­ղում խա­ղա­ղու­թյան հաս­տատ­ման գոր­ծում:
Ինչ­պես ցույց տվեց փոր­ձը, հայ սակ­րա­վոր­ներն ար­հես­տա­վար­ժու­թյան բարձր մա­կար­դակ են ցու­ցադ­րում: Որ­քա­նով ես տե­ղյակ եմ, այն­տեղ ա­կա­նի պայ­թյու­նից սակ­րա­վո­րի մահ­վան մեկ դեպք է ար­ձա­նագր­վել: Սակ­րա­վոր­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ ա­կա­նա­զեր­ծում ի­րա­կա­նաց­նե­լու պա­րա­գա­յում դա շատ բարձր ցու­ցա­նիշ է, ու­րիշ բա­նակ­նե­րում կո­րուստ­նե­րը մի քա­նի ան­գամ մեծ են լի­նում: Ռու­սա­կան բա­նա­կի հետ հայ զին­վո­րա­կան­նե­րի փոխ­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը դրսևոր­վում է ոչ միայն ա­կա­նա­զերծ­ման, այլև ա­կան­նե­րի, պայ­թու­ցիկ նյու­թե­րի, պայ­թու­ցիչ­նե­րի հա­մա­կար­գե­րի նոր տե­սակ­նե­րի հայտ­նա­բեր­ման և ու­սում­նա­սիր­ման գոր­ծըն­թա­ցում: Դա շատ կարևոր է, քա­նի որ Ադր­բե­ջա­նը մեծ քա­նա­կու­թյամբ զենք ու զի­նամ­թերք է գնում ար­տերկ­րում: Եվ նրանց տեխ­նի­կա­կան բնու­թագ­րերն ի­մա­նա­լը շատ մեծ օգ­նու­թյուն է հա­կա­մար­տու­թյան պա­րա­գա­յում: Սի­րիա­յում հայ սակ­րա­վոր­նե­րի ձեռք­բե­րած փոր­ձը շատ պա­հանջ­ված կլի­նի Ար­ցա­խում պա­տե­րազմ վերս­կս­վե­լու պա­րա­գա­յում: Այն­պես որ` Սի­րա­յում հայ զին­վո­րա­կան­նե­րի ներ­կա­յու­թյու­նը ոչ միայն այդ երկ­րում ապ­րող հայ­րե­նա­կից­նե­րին ցու­ցա­բեր­ված օգ­նու­թյուն է, այլ մար­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի պայ­ման­նե­րում ձեռք­բեր­ված ի­րա­կան փոր­ձա­ռու­թյուն:

-Սի­րա­յում հայ զին­վո­րա­կան­նե­րի ներ­կա­յու­թյան շուրջ դժ­գո­հու­թյուն են հայտ­նում ԱՄՆ-ն, Թուր­քիան…
-Ի­հար­կե, դժ­գո­հու­թյուն կհայտ­նեն, որ հայ զին­վո­րա­կան­նե­րը Սի­րիա­յում են գտն­վում ոչ թե ԱՄՆ Պե­տա­կան դե­պար­տա­մեն­տի նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ, այլ Սի­րիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան ան­մի­ջա­կան հրա­վե­րով:
Հայ­կա­կան ռազ­մա­կան հա­վա­քա­կազ­մը ծան­րակ­շիռ փաս­տարկ­ներ ու­նի` հայ­րե­նա­կից­նե­րի, հա­րա­զատ­նե­րի ու մեր­ձա­վոր­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյու­նը: Միայն Հա­լե­պում մինչև պա­տե­րազ­մը 150 հա­զար հայ էր ապ­րում: Սի­րիան մի եր­կիր է, որն օթևան է տվել թուր­քե­րի ի­րա­գոր­ծած ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նից փրկ­ված հայ փախս­տա­կան­նե­րին: Եվ Սի­րիա­յին օգ­նե­լը նաև Հա­յաս­տա­նի պատ­մա­կան պարտքն է: Ուս­տի հայ­կա­կան հա­վա­քա­կազ­մի դեմ ար­տա­հայտ­վող ցան­կա­ցած դժ­գո­հու­թյուն ըն­դա­մե­նը հույ­զեր են, ո­րոնց վրա չար­ժե ու­շադ­րու­թյուն դարձ­նել: Ինչն, ըստ էու­թյան, ա­նում է Հա­յաս­տա­նը: Ինչ­քան շատ է Էր­դո­ղա­նը զազ­րա­խո­սում Սի­րիա­յում հայ­կա­կան հա­վա­քա­կազ­մի առ­կա­յու­թյան առն­չու­թյամբ, այն­քան լավ: Նշա­նա­կում է` ա­մեն ինչ ճիշտ է ար­վում: Նրա հա­մար կո­կոր­դում խր­ված ոս­կոր է Ցե­ղաս­պա­նու­թյան մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ման վտան­գը: Այդ պա­րա­գա­յում Թուր­քիան ստիպ­ված կլի­նի հա­յե­րին ռե­պա­րա­ցիա վճա­րել, փոխ­հա­տու­ցել թա­լան­ված ու­նեց­ված­քի դի­մաց: Ա­մե­նա­հա­մեստ հաշ­վարկ­նե­րով այն մոտ 200 մի­լիարդ դո­լար է կազ­մում:
-Այս­պես թե այն­պես` անդ­րա­դառ­նում ենք Ար­ցա­խի թե­մա­յին: Ի՞նչ կան­խա­տե­սում­ներ ու­նեք հա­կա­մար­տու­թյան կար­գա­վոր­ման շուրջ:
-Ար­ցա­խը, Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բաղն այլևս եր­բեք Ադր­բե­ջա­նի կազմ չի վե­րա­դառ­նա: Ե­թե նրանք պա­տե­րազմ են ցան­կա­նում, ես բազ­միցս ա­սել եմ, դա ռազ­մա­վա­րա­կան սխալ կլի­նի` ռազ­մա­կան տե­սան­կյու­նից: Հար­ձակ­վող կող­մը միշտ մի քա­նի ան­գամ ա­վե­լի մեծ կո­րուստ­ներ է ու­նե­նում, քան պաշտ­պան­վո­ղը: Ա­յո, նրանք քա­նա­կով ա­վե­լի շատ են, ա­վե­լի շատ տեխ­նի­կա ու փող ու­նեն: Բայց նրանք չեն կա­րող հիմ­նախն­դի­րը լու­ծել, Ար­ցա­խին թե­քել այն բա­նին, որ նա Ադր­բե­ջա­նի կազմ վե­րա­դառ­նա: Բա­ցի դրա­նից, Հա­յաս­տանն ու Ար­ցախն ի­րենց ռազ­մա­կան դոկտ­րի­նում նա­խա­տե­սում են ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի անց­կա­ցում Ադր­բե­ջա­նի տա­րած­քում: Հա­յաս­տանն ու Ար­ցախն ու­նեն նման հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ: Իսկ դա կա­րող է փո­խա­դարձ ոչն­չաց­ման հան­գեց­նել: Ես քաջ ծա­նոթ եմ ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի թա­տե­րա­բե­մին, քա­նի որ Կի­րո­վա­բա­դում եմ ծա­ռա­յել: Ադր­բե­ջա­նա­կան բա­նա­կի թու­լու­թյու­նը խու­ճա­պի մատն­վե­լու բարձր հակ­վա­ծու­թյունն է: Բա­վա­կան կլի­նի ա­հա­բեկ­ման մեկ-եր­կու գոր­ծո­ղու­թյուն անց­կաց­նել, խու­ճա­պով կա­րող է հա­մակ­վել ամ­բողջ բա­նա­կը: Տա­րածք­նե­րը` լեռ­ներն ու ան­տառ­նե­րը, նպաս­տում են դի­վեր­սիոն ռազ­մա­գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի անց­կաց­մա­նը: Դրանք կա­րող են բա­րո­յալ­քել հա­կա­ռա­կոր­դի թի­կուն­քա­յին զո­րա­մա­սերն ու հար­ձակ­ման հա­մար հնա­րա­վո­րու­թյուն տալ: Դրա­նից բա­ցի, նրանք եր­բեք դե­մառ­դեմ չեն կռ­վի: Միայն ի­րենց բազ­մա­կի գե­րա­զան­ցու­թյան մա­սին ի­մա­նա­լու պա­րա­գա­յում: Այ­սօր էլ ա­ռաջ­նա­գիծ որ­պես կա­նոն ծա­ռա­յե­լու են ու­ղար­կում ոչ տիտ­ղո­սա­կիր ազ­գի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին` թա­լիշ­նե­րին, լեզ­գի­նե­րին:

-Բայցևայն­պես, ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի վերս­կս­ման սպառ­նա­լի­քը չի նվա­զում…
-Դրա­նում շատ ա­ռում­նե­րով մե­ղա­վոր է հենց Հա­յաս­տա­նը: Հա­յաս­տա­նի նախ­կին ղե­կա­վա­րու­թյունն ան­վճ­ռա­կա­նու­թյուն էր ցու­ցա­բե­րում տե­ղա­յին մի­ջա­դե­պե­րի ժա­մա­նակ: Մար­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ սկս­վե­լու պա­րա­գա­յում պետք է հար­ձակ­ման անց­նել: Բա­վա­կան կլի­նի Գյան­ջա տա­նող լեռ­նանց­քում ամ­րա­նալ: Ի դեպ, հայ­կա­կան տան­կե­րը յուր ժա­մա­նակ դիր­քա­վոր­ված էին լեռ­նանց­քում, բա­նա­կը պատ­րաստ էր Կի­րո­վա­բադ (Գյան­ջա)` մե­ծու­թյամբ Ադր­բե­ջա­նի երկ­րորդ քա­ղա­քը գրա­վել: Բայց Հա­յաս­տա­նի այդ ժա­մա­նակ­վա ղե­կա­վա­րու­թյունն ըն­դա­ռա­ջեց մի­ջազ­գա­յին հան­րակ­ցու­թյա­նը, ո­րը դրան դեմ էր: Ե­թե հար­մար ա­ռիթ ներ­կա­յա, պետք է այդ սխալն ուղ­ղել: Չպետք է մո­ռա­նալ, որ հենց այդ հան­գա­ման­քը 1994թ. Ադր­բե­ջա­նի ղե­կա­վա­րու­թյա­նը դր­դեց հրա­դա­դա­րի մա­սին հա­մա­ձայ­նա­գիր կն­քել:
-Այ­սօր Ար­ցա­խը կա­յա­ցած, հզոր պե­տու­թյու­նը է` ու­նակ ա­ռաջ անց­նե­լու ան­գամ ա­մե­նա­զար­գա­ցած­նե­րից…
-Սա ևս այն պատ­ճառ­նե­րից մեկն է, որ Ար­ցախն օ­բյեկ­տիվ ա­ռու­մով չի կա­րող Ադր­բե­ջա­նի կազմ մտ­նել: Ես վա­ղուց Ղա­րա­բա­ղում չեմ ե­ղել և ի­րա­վի­ճա­կին ման­րա­մաս­նո­րեն չեմ տի­րա­պե­տում: Բայց առ­կա տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը բա­վա­րար է եզ­րա­կա­ցու­թյուն­ներ ա­նե­լու հա­մար: Ինձ ան­հան­գս­տաց­նում է այն, որ դան­դաղ է ըն­թա­նում ա­զա­տագր­ված տա­րածք­նե­րի բնա­կե­ցու­մը: Պետք է ա­վե­լի ին­տեն­սիվ աշ­խա­տել, մարդ­կանց գրա­վե­լու մի­ջոց­ներ փնտ­րել: Մար­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի վերս­կս­ման մշ­տա­կան վտան­գի պայ­ման­նե­րում պետք է շա­րու­նա­կա­բար տն­տե­սու­թյու­նը զար­գաց­նել, ներդ­րող­ներ գտ­նել, ար­տա­սահ­մա­նյան հա­րուստ հա­յե­րին հոր­դո­րել Ար­ցա­խի տն­տե­սու­թյան մեջ ներդ­րում­ներ ա­նել, շա­հա­վետ նա­խագ­ծե­րին մաս­նակ­ցե­լու ա­ռա­ջարկ­ներ ներ­կա­յաց­նել: Պետք է հրա­տա­պու­թյուն հա­ղոր­դել միգ­րա­ցիոն քա­ղա­քա­կա­նու­թյա­նը: Բո­լոր ցան­կա­ցող­նե­րը պետք է Ար­ցա­խում հաս­տատ­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն ստա­նան:
-Ադր­բե­ջա­նում քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­ներ են ի հայտ ե­կել, ով­քեր հա­մա­րում են, որ պետք է Ար­ցա­խի ան­կա­խու­թյու­նը ճա­նա­չել և նրա հետ տն­տե­սա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան անց­նել…
-Ե­թե կան այդ­պի­սիք, ա­պա կեց­ցեն նրանք: Նշա­նա­կում է, այ­նուա­մե­նայ­նիվ, ա­մեն ինչ կո­րած չէ: Միայն վա­խե­նում եմ, որ ներ­կա­յիս իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի օ­րոք նրանք հե­տապն­դում­նե­րի կեն­թարկ­վեն ու կմե­ղադր­վեն դա­վա­ճա­նու­թյան մեջ: Իսկ այն, որ սթափ գլուխ­ներ ու ու­ղեղ­ներ կան, հույս է ներ­շն­չում, որ Ար­ցա­խի և Ադր­բե­ջա­նի միջև փոխ­զի­ջում կգտն­վի:
-Վեր­ջին ժա­մա­նակ­ներս Հա­յաս­տա­նի ղե­կա­վա­րու­թյունն Ար­ցա­խի ա­ջակ­ցու­թյամբ ԵԱՀԿ Մինս­կի խմ­բի շր­ջա­նակ­նե­րում ըն­թա­ցող բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րում հն­չեց­նում է բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցում Ար­ցա­խի մաս­նակ­ցու­թյան գա­ղա­փա­րը: Ար­դյո՞ք սա ճիշտ մո­տե­ցում է:
-Դուք կհա­մա­ձայ­նեի՞ք, որ հար­ցերն առ այն` ինչ­պես ապ­րել, ինչ ա­նել և ում են­թա­կա­յու­թյան տակ գտն­վել, լուծ­վեն ա­ռանց ձեր մաս­նակ­ցու­թյան: Ուս­տի բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցում Ար­ցա­խի մաս­նակ­ցու­թյան հար­ցը ճիշտ ու տրա­մա­բա­նա­կան է: Ա­ռանց նրա մաս­նակ­ցու­թյան ցան­կա­ցած լու­ծում, որն Ար­ցա­խին չի գո­հաց­նում, նրա կող­մից կան­տես­վի, ինչն էլ կա­րող է նոր կոնֆ­լիկտ­նե­րի հան­գեց­նել: Դժ­բախ­տու­թյու­նը նրա­նում է, որ, ա­ռաս­պել­ներ ստեղ­ծե­լով, Ադր­բե­ջա­նում նա­խան­ձախ­նդ­րո­րեն հա­վա­տում են դրանց: Նրանք հա­մոզ­ված են, որ Ղա­րա­բա­ղում պա­տե­րազ­մը վա­րել է Հա­յաս­տա­նը, որ ա­զա­տագր­ված տա­րածք­նե­րը, ո­րոն­ցից ար­կա­կոծ­վում էին Ար­ցա­խի բնա­կա­վայ­րե­րը, օ­կու­պաց­ված հո­ղեր են, որ Ադր­բե­ջան տե­ղա­փոխ­ված ղա­րա­բա­ղաբ­նակ ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը փախս­տա­կան­ներ են: Ու շա­տու­շատ նման բա­ներ: Որ Ար­ցա­խում անց­կաց­ված հան­րաք­վեն հե­րյու­րանք ու նեն­գա­փո­խու­թյուն է: Եվ նրանց հա­կա­ռա­կում հա­մո­զե­լու փորձն ա­պար­դյուն կլի­նի:
Բայց նրանք հար­գում են ու­ժը և պատ­րաստ են դրան են­թարկ­վել: Ուս­տի Հա­յաս­տանն ու Ար­ցա­խը պետք է ու­ժեղ և տն­տե­սա­պես զար­գա­ցած լի­նեն: Այդ պա­րա­գա­յում հար­ցե­րից շա­տերն ինք­նա­բե­րա­բար լու­ծում կս­տա­նան: Տն­տե­սա­կան կտ­րուկ ա­ռա­ջըն­թա­ցի ու­ղի­նե­րից մե­կը սփյուռ­քի մաս­նակ­ցու­թյունն է հա­մաշ­խար­հա­յին մա­կար­դա­կի ա­ռա­ջա­տար տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի փո­խանց­մա­նը և ներ­դր­մա­նը Հա­յաս­տա­նում և Ար­ցա­խում: Մի 30 տա­րի հե­տո Ադր­բե­ջա­նում նավ­թը և aգա­զը կս­պառ­վեն: Ու այդ ժա­մա­նակ կգա Հա­յաս­տա­նի ու Ար­ցա­խի գոր­ծի անց­նե­լու ժա­մը: Դրան պետք է պատ­րաստ­վել: Ա­մե­նա­կարևո­րը` ու­նենք զար­գա­նա­լու ցան­կու­թյուն, ին­տե­լեկտ, ո­րը շու­տով կդառ­նա աշ­խար­հի ա­մե­նա­պա­հանջ­վա­ծը ապ­րան­քը:

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Mon, 01 Jul 2019 16:26:28 +0000
ԳՈՐ­ԾԸՆ­ԹԱ­ՑԸ ՉՊԵՏՔ Է ԻՆՔ­ՆԱ­ՀՈ­ՍԻ ԹՈՂ­ՆԵԼ... http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27019-2019-07-01-16-21-09 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27019-2019-07-01-16-21-09 ԳՈՐ­ԾԸՆ­ԹԱ­ՑԸ ՉՊԵՏՔ Է ԻՆՔ­ՆԱ­ՀՈ­ՍԻ ԹՈՂ­ՆԵԼ...
Սվետ­լա­նա ԽԱ­ՉԱՏ­ՐՅԱՆ

 Մաս­նա­գի­տա­կան կր­թու­թյան ո­րա­կի ա­պա­հով­ման ազ­գա­յին կենտ­րո­նը` ՈԱԱԿ-ը, այս տա­րի նշում է իր հիմ­նադր­ման 10 տա­րին: Այդ կա­պակ­ցու­թյամբ անց­կաց­վող մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի շր­ջա­նա­կում օ­րերս Ար­ցա­խում (այս­տեղ գոր­ծող բու­հե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ) տե­ղի ու­նե­ցավ աշ­խա­տա­ժո­ղով, ո­րի ըն­թաց­քում ՈԱԱԿ-ը անց­կաց­րեց պե­տա­կան հա­վա­տար­մագր­ման հեր­թա­կան փու­լը: Կենտ­րո­նի տնօ­րեն Ռու­բեն ԹՈՓ­ՉՅԱ­ՆԻ հետ մեր հար­ցազ­րույ­ցը նե­րա­ռում է այս և կր­թա­կան հիմ­նախն­դիր­նե­րին վե­րա­բե­րող հար­ցեր:

- 10 տա­րի` ո­րա­կի ճա­մա­պար­հին: Ինչ­պե՞ս կգ­նա­հա­տեիք այդ ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծը: Ի՞նչ ար­դյունք­ներ կա­ռանձ­նաց­նեիք:
- Բնա­կա­նա­բար, ո­րա­կին հետևել են նաև մե­զա­նից ա­ռաջ: Դա մի գոր­ծո­ղու­թյուն է, որն ա­վե­լի հա­մա­կարգ­ված մշա­կույթ է պա­հան­ջում: Բու­հերն այս ըն­թաց­քում ստեղ­ծել են ստո­րա­բա­ժա­նում­ներ ու պա­տաս­խա­նա­տու մար­մին, ո­րոնք պետք է բու­հի ո­րա­կի մա­սին հոգ տա­նեն` ստեղ­ծե­լով ա­նընդ­հատ բա­րե­լավ­ման մե­խա­նիզմ: Կար­ծում եմ` այ­սօր հան­րա­պե­տու­թյու­նում այդ մե­խա­նիզմն առ­կա է, և մեր բո­լոր ու­սում­նա­կան հաս­տա­տու­թյուն­ներն ար­դեն դա ու­նեն: Մի նոր մշա­կույթ է բու­հե­րում ձևա­վոր­վել. հա­վա­քագ­րում են տվյալ­ներ, որ­պես­զի հա­վաս­տեն ի­րենց բա­րե­լա­վու­մը և դրա­նով հաս­կա­նան` ինչ չեն դեռ ա­րել և ինչ պետք է ա­նեն: Այ­սինքն` հա­վաս­տի տվյալ­նե­րի հի­ման վրա ստեղ­ծել ա­նըն­դա­հատ բա­րե­լավ­ման մե­խա­նիզմ և դրանց վրա կա­յաց­նել ո­րո­շում­ներ:
- Ձեր գլ­խա­վոր գոր­ծա­ռույ­թը մաս­նա­գի­տա­կան կր­թու­թյան ո­րա­կի ա­պա­հո­վումն է: Կա՞ ո­րա­կի չա­փա­նի­շի ինչ-որ սանդ­ղակ. այն չափ­վում է գե­րա­զան­ցիկ­նե­րի, կար­միր դիպ­լո­մա­վոր­նե­րի քա­նա­կո՞վ, դա­սա­խոս­նե­րի գի­տա­կան աս­տի­ճա­նո՞վ, շր­ջա­նա­վարտ­նե­րի զբա­ղեց­րած պաշ­տո­նո՞վ…
- Այս մո­տե­ցու­մը են­թադ­րում է, որ բուհն իր ա­ռաջ կա­րող է դնել թվա­յին ցու­ցիչ­ներ: Բու­հը կա­րող է հա­մա­րել, որ ե­թե ու­նի ո­րո­շա­կի քա­նա­կով գե­րա­զան­ցիկ­ներ, ու­րեմն` գոր­ծըն­թա­ցը հա­ջո­ղել է: Բայց դա պետք է ճշ­տել շա­հա­կից­նե­րի գնա­հատ­մամբ: Աշ­խա­տա­ժո­ղո­վի ժա­մա­նակ ա­սա­ցին, որ հա­ճախ գե­րա­զան­ցիկ­ներն աշ­խա­տանք չեն գտ­նում, իսկ ոչ գե­րա­զան­ցիկ­նե­րը գտ­նում են: Սա մտա­ծե­լու տե­ղիք է տա­լիս, մաս­նա­վո­րա­պես, թե դա­սա­խոսն ինչ­պես պի­տի գե­րա­զան­ցի­կին նա­խա­պատ­րաս­տի պրակ­տիկ աշ­խա­տան­քի: Իսկ ոչ այն­քան լավ սո­վո­րո­ղին, ո­րը չի սեր­տում, սա­կայն ու­նի ա­զատ մտա­ծո­ղու­թյուն, բարձր ինք­նու­րույ­նու­թյուն և կա­րո­ղա­նում է լի­դե­րու­թյուն ա­նել, նրան տա հա­մա­պա­տաս­խան գի­տե­լիք: Այ­սինքն` բուհն ին­քը պետք է վեր­լու­ծի իր ու­ժեղ և թույլ կող­մերն ու դրանց հա­մա­պա­տաս­խան փո­փո­խու­թյուն­ներ ա­նի իր կր­թա­կան գոր­ծըն­թա­ցում: Հս­տակ թվա­յին չա­փա­նիշ­ներ չենք սահ­մա­նում, բու­հը պի­տի հիմ­նա­վո­րի իր աշ­խա­տան­քի ար­դյու­նա­վե­տու­թյու­նը, ներ­կա­յաց­նի այդ թվա­յին ցու­ցիչ­նե­րը և ա­պա­ցու­ցի, որ դրան­ցով ա­ռա­ջըն­թա­ցը կի­սում են բո­լոր շա­հա­կից­նե­րը:
- Այ­սինքն` ե­թե շր­ջա­նա­վարտ­նե­րը աշ­խա­տանք ենք գտ­նում, և շա­հա­կից­ներն էլ գոհ են, ու­րեմն` ո­րակ կա՞:
-Սկզ­բուն­քո­րեն ե­թե բո­լոր շա­հա­կից­նե­րը գոհ են, ու­րեմն` ո­րակն ակ­նա­ռու է: Շա­հա­կից­նե­րի տակ պետք է նկա­տի ու­նե­նալ բո­լոր շր­ջա­նակ­նե­րին` և՜ գոր­ծա­տուին, և՜ կա­ռա­վա­րու­թյա­նը, և՜ ե­րի­տա­սար­դու­թյա­նը, և՜ նո­րեկ ու­սա­նող­նե­րին, ին­չու չէ` նաև մի քա­նի տա­րի ա­ռաջ ա­վար­տած շր­ջա­նա­վարտ­նե­րին:
-Դա վե­րա­բե­րում է նաև նրանց, ով­քեր այլ եր­կր­նե­րու՞մ են աշ­խա­տանք գտ­նում:
- Ան­պայ­ման: Ե­թե դուք հաշ­վի չառ­նեք այդ հնա­րա­վո­րու­թյու­նը, գոր­ծըն­թա­ցից հետ կընկ­նեք: Այ­սօր աշ­խար­հը բաց է, կա հա­մա­ցանց, կան ար­տա­քին կա­պե­րի, ճա­նա­պար­հոր­դու­թյուն­նե­րի լայն հնա­րա­վո­րու­թյուն… Որ­պես­զի հետ չընկ­նեք, մի­ջազ­գա­յին չա­փո­րո­շի­չը պետք է աշ­խա­տի:
- Իսկ թե ին­չու է շր­ջա­նա­վար­տը նա­խընտ­րում դր­սի ա­շա­տան­քը, դա ի­րոք մտա­ծե­լու ա­ռիթ է տա­լիս:
-Շատ ու­շա­դիր պետք է լի­նել շր­ջա­նա­վարտ­նե­րի աշ­խա­տան­քի տե­ղա­վոր­ման հար­ցում, ո­րով­հետև այդ­տեղ մենք կտես­նենք նաև հա­սա­րա­կու­թյան թյու­րըմ­բռ­նու­մը, կր­թու­թյան նկատ­մամբ իր ոչ ճիշտ վե­րա­բեր­մուն­քը: Ե­թե չփոխ­վեն մո­տե­ցում­նե­րը` շու­կան ա­վե­լի ա­ռաջ կգ­նա, ո­րին դժ­վար կլի­նի այլևս հաս­նել:

- Ար­ցա­խում բո­լոր բու­հե­րը դի­մորդ­նե­րի խն­դիր ու­նեն: Բուհն ինչ­քան շատ դի­մորդ ըն­դու­նի, այն­քան լավ, քա­նի որ նրա բյու­ջեի զգա­լի մա­սը ձևա­վոր­վում է ու­սա­նող­նե­րի վար­ձավ­ճա­րից: Դրա­կան ստա­ցած բո­լոր դի­մորդ­ներն ըն­դուն­վում են, էլ չենք խո­սում այն մա­սին, որ միաս­նա­կան քն­նու­թյու­նից կտր­ված դի­մորդն ըն­դուն­վում է հե­ռա­կա հա­մա­կարգ, միառ­ժա­մա­նակ անց տե­ղա­փոխ­վում առ­կա բա­ժին: Եր­կու ՙ8՚-ով ըն­դուն­վա­ծը կա­րո՞ղ է եր­կու ՙ18՚-ով ա­վար­տել:
- Տան­տի­կի­նը հա­ճախ սուղ մի­ջոց­նե­րով պետք է ա­պա­հո­վի ըն­տա­նի­քի սնուն­դը: Երբ սառ­նա­րա­նը լիքն է մթեր­քով, հան­գիստ կա­րող է դա ա­նել, իսկ երբ լի­քը չէ, մտա­ծում է ու գտ­նում հնար­ներ: Մենք այ­սօր­վա դրու­թյամբ ու­նե­նա­լով եր­կու ՙ8՚-ով ըն­դուն­ված, որն ու­զում է սո­վո­րել, պետք հնար գտ­նենք` նրան ո­րո­շա­կի հա­ջո­ղու­թյան հասց­նե­լու, որ նա կա­րո­ղա­նա իր տե­ղը գտ­նել: Դրա հա­մար ան­պայ­ման չէ, որ բո­լո­րը ՙ18՚-նե­րով ա­վար­տեն: Այ­սօր ամ­բողջ աշ­խար­հում բուհ ըն­դուն­վող­նե­րի քա­նակն ա­ճել է 4-5 ան­գամ: Ա­մե­նու­րեք այդ խն­դի­րը կա, երբ դա­սա­խո­սը չի հասց­նում ու­սա­նո­ղին ան­հա­տա­կան վե­րա­բեր­մունք ցույց տալ: Աշ­խար­հի դա­սա­խո­սա­կան գի­տա­կան միու­թյուն­նե­րը փոր­ձում են լու­ծում գտ­նել: Մեր դա­սա­վան­դող­նե­րը պետք է ու­սում­նա­սի­րեն նրանց փոր­ձը, հաս­կա­նան` ինչ­պես են դա ա­նում և ի­րենք էլ ա­նեն, հա­կա­ռակ դեպ­քում ծու­ղա­կը կընկ­նենք: Գի­տե­լի­քի ձեռք­բեր­ման աղ­բյուր­նե­րը շա­տա­ցել են, պետք է դա­սա­վանդ­ման մեջ ա­ռաջ­նա­յին դարձ­նենք կա­րո­ղու­թյուն­նե­րի ձեռք­բե­րու­մը:
- Կա­յուն գի­տե­լիք­ներ ու­նե­ցող շր­ջա­նա­վարտ­նե­րը նա­խընտ­րում են պե­տա­կան բու­հե­րը: Այ­սինքն` ինք­նըս­տին­քյան ու­սա­նո­ղը ո­րա­կա­վո­րում է բու­հը…
- Մեր խն­դիրն այն չէ, որ տար­բե­րու­թյուն դնենք ու­ժեղ և թույլ հա­մալ­սա­րան­նե­րի միջև: Ո­րա­կի մի­ջազ­գա­յին սահ­մա­նու­մը հետևյալն է. բու­հի նպա­տակ­նե­րի հա­մա­պա­տաս­խա­նե­ցում պե­տա­կան ու մի­ջազ­գա­յին չա­փա­նիշ­նե­րին: Ա­մեն բուհ ու­նի իր նպա­տա­կը: Ար­ցա­խի բուհն ա­ռա­ջին հեր­թին պետք է իր եր­կիրն ա­պա­հո­վի մաս­նա­գետ­նե­րով: Մի­ջազ­գա­յին բու­հեր կան, որ պետք է ա­պա­հո­վեն ի­րենց շր­ջա­նա­վար­տի բարձր ար­դյունք­ներն աշ­խար­հի կա­մա­յա­կան կե­տում: Նպա­տակ­նե­րը տար­բեր են, և դրան հա­մա­պա­տաս­խան պետք է լի­նի կր­թու­թյու­նը: Դրա հա­մար բու­հը պետք է ու­շա­դիր հետևի իր շա­հա­կից­նե­րի կար­ծի­քին և հաս­կա­նա, թե ինչ են նրանք սպա­սում ի­րե­նից:
- Ա­մե­նա­կարևոր շա­հա­կի­ցը թերևս գոր­ծա­տուն է: Ար­ցա­խում ա­մե­նա­մեծ գոր­ծա­տուն պե­տու­թյունն է: Այս տա­րի պետ­պատ­վե­րով մեկ տաս­նյա­կից ա­վե­լի մաս­նա­գի­տու­թյուն­ներ դի­մորդ չեն ու­նե­ցել: Դրանք ագ­րա­րա­յին, պո­լի­տեխ­նի­կա­կան ո­լորտ­նե­րին վե­րա­բե­րող մաս­նա­գի­տու­թյուն­ներն են: Պե­տու­թյունն ա­սում է, որ ի­րեն նման մաս­նա­գետ­ներ են անհ­րա­ժեշտ, սա­կայն դի­մող չկա: Պատ­կե­րը մխի­թա­րող չէ նաև բնա­գի­տա­կան ա­ռար­կա­նե­րի ու­սու­ցիչ­նե­րի պա­րա­գա­յում: Գոր­ծա­տուն` պե­տու­թյու­նը, ա­սում է` սա է իմ ռազ­մա­վա­րու­թյու­նը, բայց դի­մորդ­նե­րը չեն ընտ­րում: Ին­չի՞ց է գա­լիս այս հա­կա­սու­թյու­նը:
- Պե­տու­թյու­նը ներ­կա­յաց­նում է իր պա­հան­ջարկն այս կամ այն ո­լորտ­նե­րի մաս­նա­գետ­նե­րի հա­մալր­ման հա­մար, իսկ շր­ջա­նա­վարտ­ներն այդ մաս­նա­գի­տու­թյուն­նե­րը չեն ընտ­րում, ո­րով­հետև տվյալ ո­լորտ­նե­րում աշ­խա­տա­վար­ձը ցածր է, աշ­խա­տե­լը դժ­վար և այլն: Միայն պա­հանջ­ներ դնե­լը ճիշտ չէ: Պետք է ու­նե­նալ հս­տակ ռազ­մա­վա­րու­թյուն ու նպա­տակ­ներ, հատ­կաց­նել անհ­րա­ժեշտ ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­ներ: Հա­կա­ռակ դեպ­քում ոչ մի բան չի ստաց­վի:
- Դուք կր­թա­կան հիմ­նախն­դիր­նե­րը լավ պատ­կե­րաց­նող ազ­դե­ցիկ կա­ռույ­ցի ղե­կա­վար եք, և ար­դեն 10 տա­րի է` բա­րե­փո­խում եք ի­րա­կա­նաց­նում բու­հա­կան հա­մա­կար­գում: Բո­լո­րին է հայտ­նի, որ ե­թե բուհ գա հիմ­նա­րար գի­տե­լիք­ներ ու­նե­ցող շր­ջա­նա­վարտ, ո­րա­կը մեծ չա­փով ա­պա­հով­ված կլի­նի: Իսկ հիմ­նա­րար գի­տե­լիք­ներ ստա­նում են դպ­րո­ցում: Ար­դյոք միա­կող­մա­նի՞ չեն ձեր ջան­քե­րը:
- Մեր կա­ռույցն ստեղծ­վել է եվ­րո­պա­կան պա­հան­ջով: Եվ­րո­պա­կան հա­մա­կար­գը հա­յաս­տա­նյան ո­րա­կա­վո­րում­նե­րը կըն­դու­նի միայն այն դեպ­քում, ե­թե ա­պա­հով­ված լի­նի ո­րա­կի հա­վա­տար­մագ­րու­մը: Իսկ դպ­րոց­նե­րի հետ կապ­ված այդ­պի­սի պա­հանջ չի ե­ղել, և մեզ թույլ ենք տվել մեր երկ­րում չմ­տա­ծել դրա մա­սին: Բայց ա­ռանց ար­տա­քին պա­հանջ­նե­րի, պետք է մեր կա­րիք­նե­րը հաս­կա­նանք, մեր ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն­նե­րը դնենք: Դուք ճիշտ եք. ո­րա­կի ա­պա­հով­ման այս մե­խա­նիզ­մը թե­կուզև այլ ե­րանգ­նե­րով` բայց ան­պայ­ման պետք է հան­րակր­թու­թյու­նում լի­նի: Անհ­րա­ժեշտ է, որ նմա­նա­տիպ քն­նար­կում­նե­րի ժա­մա­նակ հարց բարձ­րաց­վի, թե ին­չու ցածր մա­կար­դա­կով շր­ջա­նա­վարտ­ներ են գա­լիս բուհ: Պե­տու­թյան հա­մա­կար­գող դերն այս­տեղ շատ կարևոր է, չի կա­րե­լի գոր­ծըն­թացն ինք­նա­հո­սի թող­նել: Ե­թե հա­մա­կար­գը կա­ռուց­վում է կոնկ­րետ ու­սու­ցիչ­նե­րի կա­րիք­նե­րի վրա, բե­րում է ա­վե­լի լավ ար­դյունք­ներ, և մեր այս հա­վա­տար­մագ­րու­մը ձայ­նը ներքևից վերև հասց­նե­լու մի­ջոց է հան­դի­սա­նում:
- Գոր­ծա­տու-բուհ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը շատ դեպ­քե­րում թղ­թի վրա է: Գոր­ծա­տու­նե­րը ներդ­րում չեն ա­նում կր­թու­թյան աս­պա­րե­զում, ինչ­պես ըն­դուն­ված է Արևմուտ­քում:
- Մեր գոր­ծա­տու­ներն այդ գի­տակ­ցու­թյա­նը դեռ չեն հա­սել: Նրանց հետ մեծ աշ­խա­տանք պետք է տա­նել, այ­լա­պես բնա­կան շու­կա­յա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րում կա­րող է չդի­մա­նանք: Որ­պես­զի Ար­ցա­խը զար­գա­նա, պե­տու­թյու­նը պետք է մաս­նա­վո­րին խթա­նի: Իսկ մաս­նա­վորն ա­ճե­լու հա­մար պրակ­տիկ մաս­նա­գի­տու­թյուն­ներ են պետք: Պե­տու­թյու­նը միշտ պետք է խթա­նող և կա­ռա­վա­րող մե­խա­նիզմ­ներ ու­նե­նա: Տես­նե­լով խն­դի­րը` ինքն էլ պետք է հե­տա­զո­տող լի­նի: Ես հա­մոզ­ված չեմ, որ այ­սօր պե­տա­կան մար­մին­նե­րը պատ­շաճ հե­տա­զո­տու­թյուն են ա­նում, ու­սում­նա­սի­րում են դաշ­տը և դրանց հի­ման վրա ո­րո­շում­ներ կա­յաց­նում: Հե­ռա­հար ռազ­մա­վա­րու­թյուն է պետք, ո­րը մենք ներ­կա պա­հին կար­ծեք չու­նենք:

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Mon, 01 Jul 2019 16:16:38 +0000
ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ, ՈՐ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ՈՒ ՃԱՆԱՉՈՂԱԿԱՆ ԲՆՈՒՅԹ ՈՒՆԵՐ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27018-2019-07-01-16-14-59 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27018-2019-07-01-16-14-59 ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ, ՈՐ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԱԿԱՆ  ՈՒ ՃԱՆԱՉՈՂԱԿԱՆ ԲՆՈՒՅԹ ՈՒՆԵՐ
Ա­նի ՄԱՆ­ԳԱ­ՍԱ­ՐՅԱՆ

 Վեր­ջերս ՀՀ գրող­նե­րի միու­թյան Ծաղ­կա­ձո­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան տա­նը տե­ղի ու­նե­ցավ Ե­րի­տա­սարդ գրող­նե­րի 17-րդ հա­մա­ժո­ղո­վը, ո­րին մաս­նակ­ցում էին ե­րի­տա­սարդ ստեղ­ծա­գոր­ծող­ներ Երևա­նից, Հա­յաս­տա­նի մար­զե­րից և Ար­ցա­խից։ Հա­մա­ժո­ղո­վի նպա­տակն է ա­պա­հո­վել գրա­կան կյան­քի աշ­խույժ ըն­թաց­քը։ Այս նշա­նա­կա­լի ի­րա­դար­ձու­թյունն ա­մեն տա­րի հա­մախմ­բում է ե­րի­տա­սարդ և ա­վագ սերն­դի գրա­կան մշակ­նե­րին, ո­րոնց շփում­ներն ու փոր­ձի փո­խա­նա­կու­մը, գրա­կան ու գրա­կա­նա­գի­տա­կան խն­դիր­նե­րի քն­նար­կում­նե­րը միտ­ված են ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան նոր ո­րո­նում­նե­րի, գրա­կան դաշ­տի ընդ­լայն­մա­նը, շնոր­հա­լի ստեղ­ծա­գոր­ծող­նե­րի հայտ­նա­բեր­մանն ու ճա­նաչ­մա­նը։ 

Հա­մա­ժո­ղո­վին այս տա­րի Ար­ցա­խից մաս­նակ­ցել է բա­նաս­տեղ­ծու­հի Սո­նա ՀԱՄ­ԲԱՐ­ՁՈՒ­ՄՅԱ­ՆԸ, ում հետ զրույ­ցում անդ­րա­դար­ձել ենք գրա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րին, խն­դիր­նե­րին ու նո­րույթ­նե­րին, ո­րոնք տեղ են գտել հա­մա­ժո­ղո­վի օ­րա­կար­գում:

-Սո­նա, ին­չո՞վ էր ա­ռանձ­նա­նում Ե­րի­տա­սարդ գրող­նե­րի հեր­թա­կան՝ 17-րդ հա­մա­ժո­ղո­վը։
-Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, ա­մեն տա­րի նո­րույթ և հե­տաք­րք­րու­թյուն է իր մեջ ու­նե­նում, ինչն էլ հա­ճե­լի ու ար­դյու­նա­վետ է դարձ­նում ստեղ­ծա­գոր­ծող­նե­րի հան­դի­պում­նե­րը։ Ե­րի­տա­սարդ գրող­նե­րի 17-րդ հա­մա­ժո­ղո­վը տար­բեր­վում էր և’ մաս­նա­կից­նե­րի բա­վա­կա­նին ընդ­գր­կուն կազ­մով, և’ կազ­մա­կեր­պա­կան մո­տեց­մամբ։ Այս տա­րի դի­պուկ էին ըն­տր­ված խմ­բա­յին հան­դի­պում­նե­րը? ար­ձակ, չա­փա­ծո, թարգ­մա­նու­թյուն, հրա­տա­րա­կու­թյուն։ Նման ձևա­չա­փը թույլ տվեց ան­հա­տա­պես ճա­նա­չել և վեր­լու­ծել ե­րի­տա­սարդ գրո­ղին, տար­վա նրա գրա­կան հունձ­քը։
-Ի՞նչ խն­դիր­ներ է լու­ծում հա­մա­ժո­ղո­վը ե­րի­տա­սար­դա­կան գրա­կա­նու­թյան մեջ։
-Հան­դի­պում­նե­րի նպա­տա­կը ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ու ճա­նա­չո­ղա­կան բնույթ է կրում։ Նաև վար­պե­տու­թյան դա­սե­րի, քն­նար­կում­նե­րի, ըն­թեր­ցում­նե­րի մի­ջո­ցով վեր ենք հա­նում ո­լոր­տում ար­դի խն­դիր­նե­րը, ա­ռա­ջար­կում լուծ­ման տար­բե­րակ­ներ։ Այս տա­րի, օ­րի­նակ, հա­մա­ժո­ղո­վի քն­նարկ­ման նյութ ծա­ռա­յե­ցին՝ գրա­կա­նա­գետ­ներ Ար­մեն Ա­վա­նե­սյա­նի և Արք­մե­նիկ Նի­կո­ղո­սյա­նի ՝ ՙԱր­դի հայ ե­րի­տա­սար­դա­կան գրա­կա­նու­թյան դի­մա­պատ­կե­րի ուր­վագ­ծեր՚ և ՙԱր­դի պատմ­ված­քի խն­դիր­նե­րը՚ զե­կու­ցում­նե­րը, ինչ­պես նաև գրահ­րա­տա­րակ­չա­կան ո­լոր­տում առ­կա խն­դիր­նե­րին վե­րա­բե­րող տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը ։
- Ին­չո՞վ եք կարևո­րում ա­մե­նա­մյա հա­մա­ժո­ղո­վը ե­րի­տա­սարդ գրող­նե­րի և ա­ռանձ­նա­պես ար­ցախ­ցի ստեղ­ծա­գոր­ծող­նե­րի հա­մար։
-Այս դեպ­քում բնա­կու­թյան և ստեղ­ծա­գոր­ծե­լու վայ­րը կապ չու­նի։ Կարևորն այն է, որ ստեղծ­վում է հա­մա­հայ­կա­կան գրա­կան մի­ջա­վայր, որ­տեղ հնա­րա­վո­րու­թյուն կա ճա­նա­չե­լու ի­րար ոչ միայն անձ­նա­պես, այլ նաև գրա­կա­նու­թյամբ։ Ըն­թեր­ցել և հաս­կա­նալ մի­մյանց, ստեղ­ծել գրա­կան ժա­մա­նակ. ա­հա թե ինչ կարևո­րու­թյան էին մեր քն­նար­կում­նե­րը։ Եվ շատ կարևոր է լսել նաև գրաքն­նա­դատ­նե­րին, հրա­տա­րա­կիչ­նե­րին, նա­խա­րա­րու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին, լրագ­րող­նե­րին, ո­րոնց տե­սա­դաշ­տում հայ­տն­վել կամ չես հայ­տն­վել, ով­քեր միշտ նոր ա­ռա­ջարկ­ներ և հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ ու­նեն գրո­ղի հա­մար։
- Իսկ ինչ­պե՞ս կա­րող է ար­ցախ­ցի ե­րի­տա­սարդ ստեղ­ծա­գոր­ծո­ղը հա­մա­ժո­ղո­վին մաս­նակ­ցե­լու հայտ ներ­կա­յաց­նել ։
-Այս­պի­սի մի­ջո­ցա­ռում­ներ շատ հա­ճախ է կազ­մա­կերպ­վում և’ Հա­յաս­տա­նի, և’ Ար­ցա­խի գրող­նե­րի միու­թյուն­նե­րի կող­մից? ծաղ­կա­ձո­րյան, գան­ձա­սա­րյան խոր­հր­դակ­ցու­թյուն­նե­րի տես­քով, ինչ­պես նաև որևէ մե­ծա­նուն գրո­ղի նվիր­ված ար­վես­տի օ­րե­րի ու փա­ռա­տոն­նե­րի ձևա­չա­փով։ Եր­կու կողմն էլ պար­տա­դիր ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ ու­նե­նում են։ Իսկ նոր ա­նուն­նե­րի և մաս­նա­կից­նե­րի ընտ­րու­թյան հար­ցում կողմ­նո­րոշ­վում ենք գրա­կան մա­մու­լում հայ­տն­ված, ինչ­պես նաև Գրող­նե­րի միու­թյան շր­ջա­նա­յին մաս­նա­ճյու­ղե­րի կող­մից ե­րաշ­խա­վոր­ված ա­նուն­նե­րով։
-Հե­տաքր­քիր կլի­ներ լսել Ձեր դի­տար­կում­նե­րի ար­դյունք­ներն ու եզ­րա­հան­գում­ներն Ար­ցա­խում ստեղծ­վող ե­րի­տա­սար­դա­կան գրա­կա­նու­թյան վե­րա­բե­րյալ։
-Ես տես­նում եմ կայ­ծեր՝ այս ու այն կողմ բոց­կլ­տա­ցող, բայց դրանք միաս­նա­կան կրակ չեն դառ­նում։ Բազ­մա­թիվ շա­րու­նա­կա­կան մի­ջոց­ներ ու հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ ենք ձեռ­նար­կել Ար­ցա­խի գրող­նե­րի միու­թյան կող­մից մեր ե­րի­տա­սարդ ստեղ­ծա­գոր­ծող­նե­րին հա­մախմ­բե­լու նպա­տա­կով։ Այ­դու­հան­դերձ, մի տե­սակ սա­ռը վե­րա­բեր­մունք եմ տես­նում նրանց կող­մից։ Ինձ մտա­հո­գում և ան­հան­գս­տաց­նում է այն, որ ի­րենք ի­րենց սկս­նակ չեն հա­մա­րում և վիր­տուալ տի­րույ­թը կարևո­րում են գրա­կան ի­րա­կա­նու­թյու­նից։ Կազ­մա­կեր­պում ենք գր­քե­րի քն­նար­կում­ներ, շնոր­հան­դես­ներ, բայց` ոչ մի մաս­նակ­ցու­թյուն։ Այդ էր պատ­ճա­ռը, որ այս տա­րի ևս այդ­պես էլ չկողմ­նո­րոշ­վե­ցինք նոր ստեղ­ծա­գոր­ծո­ղի աս­պա­րեզ բե­րե­լու և ծաղ­կա­ձո­րյան հա­մա­ժո­ղո­վին մաս­նակ­ցու­թյան հայտ ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար։

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Mon, 01 Jul 2019 16:10:46 +0000
ՙՀՈՒ­ՄՈ­ՐԻ ԼԻ­ԳԱ՚-Ն ԾԱ­ՌԱ­ՅՈՒՄ Է ՆՊԱ­ՏԱ­ԿԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27017-2019-07-01-15-51-57 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27017-2019-07-01-15-51-57 ՙՀՈՒ­ՄՈ­ՐԻ ԼԻ­ԳԱ՚-Ն ԾԱ­ՌԱ­ՅՈՒՄ Է ՆՊԱ­ՏԱ­ԿԻՆ
Ար­մի­նե ԴԱ­ՆԻԵ­ԼՅԱՆ ք.…

 Օ­րերս Մար­տու­նու մշա­կույ­թի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան կենտ­րո­նում շրջ­կենտ­րո­նի հու­մո­րա­սեր­նե­րի հա­մար ֆան­տաս­տիկ շոու ներ­կա­յաց­րե­ցին ՙՀու­մո­րի լի­գա՚ նա­խագ­ծի լա­վա­գույն և սիր­ված ՙԱր­ցա­խի բու­հե­րի հա­վա­քա­կան՚, ՙԳոլֆ 3՚, ՙՀետ-թրիկ՚, ՙԶվե­րա­պո­լիս՚ թի­մե­րը։

Մեր հան­դի­սա­տե­սին, ի­րա­վամբ, հնա­րա­վո­րու­թյուն ըն­ձեռ­վեց մեկ ժա­մից ա­վել լիա­թոք զգալ ծի­ծա­ղի համն ու բույ­րը։ Այն մեր հա­սա­րա­կու­թյան մեջ վե­րաարթ­նաց­րեց հու­մո­րի զգա­ցու­մը։
-ՙՀու­մո­րի լի­գա՚ նա­խա­գի­ծը, ե­թե կա­րե­լի է նաև այլ կերպ կո­չել, Հա­յաս­տա­նի հու­մո­րի բաց ա­ռաջ­նու­թյու­նը, ստեղծ­վել է հե­ռուս­տա­տե­սա­յին ո­լոր­տում ե­րի­տա­սարդ­նե­րին նոր ժա­ման­ցով ա­պա­հո­վե­լու և ինք­նադրսևոր­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն տա­լու նպա­տա­կով։ Հաշ­վի առ­նե­լով եր­կու ե­թե­րաշր­ջան­նե­րի բարձր վար­կա­նի­շը, հան­դի­սա­տե­սի հե­տաք­րք­րու­թյունն ու սե­րը, կա­րե­լի է ա­սել` ծրա­գի­րը ծա­ռա­յել է իր նպա­տա­կին։ Այս ե­թե­րաշր­ջա­նում ԱՀ-ն ներ­կա­յաց­նող թի­մը հա­մալր­ված էր Ար­ցա­խի բու­հե­րի ու­սա­նող­նե­րով և, հա­վա­քա­կան թի­մով ներ­կա­յա­նա­լով ծրագ­րին, կա­րո­ղա­ցել է սիր­վել և՜ հան­դի­սա­տե­սի, և՜ ժյու­րիի կող­մից։ ՙՄենք հա­սել ենք եզ­րա­փա­կիչ խա­ղին և գրա­վել 4-րդ հո­րի­զո­նա­կա­նը։ Իսկ ընդ­հա­նուր մր­ցա­նա­կա­բաշ­խու­թյան ըն­թաց­քում ես ար­ժա­նա­ցել եմ ՙԼա­վա­գույն կեր­պար՚ մր­ցա­նա­կին։ Ե­թե­րաշր­ջա­նի ա­վար­տից հե­տո հա­մեր­գա­յին շոու-ծրագ­րով ՙՀու­մո­րի լի­գա­յի՚ բո­լոր թի­մե­րը հան­դես ե­կան Երևա­նում։ Կար­ծում եմ` նման ծրագ­րե­րը պա­հանջ­ված են նաև Ար­ցա­խում։ Ստե­փա­նա­կեր­տի հա­մերգ­նե­րից զատ ա­ռա­ջար­կե­ցի ևս մեկ հա­մերգ անց­կաց­նել մեր քա­ղա­քում: Հան­դի­սա­տե­սի մեծ մա­սը ե­րի­տա­սարդ­ներ և պա­տա­նի­ներ էին, ինչն ինք­նին ստի­պում էր հա­մա­պա­տաս­խան լսա­րա­նի հա­մար ներ­կա­յա­նալ հա­մա­պա­տաս­խան սցե­նա­րով: Լսում ենք նաև քն­նա­դա­տու­թյուն­ներ, ստա­նում հա­կա­սա­կան մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ներ, բայց, ընդ­հա­նուր առ­մամբ, շատ հա­ճե­լի հան­դի­սա­տես ու­նենք՚,- մեզ հետ ու­նե­ցած զրույ­ցի ժա­մա­նակ ա­սաց ՙԱր­ցա­խի բու­հե­րի հա­վա­քա­կան՚ թի­մի ան­դամ Հո­վիկ Հով­սե­փյա­նը:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Mon, 01 Jul 2019 15:51:25 +0000