comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Սոցիալական http://artsakhtert.com Mon, 15 Jul 2019 23:47:19 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ՙԺՈՂՈՎՐԴԻՆ ԿՈՉ ԿԱՆԵԻ՝ ԺԱՄԱՆԱԿԻՑ ԱՌԱՋ ՉԸՆԿՆԵԼ...՚ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27128-2019-07-15-17-26-35 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27128-2019-07-15-17-26-35 ՙԺՈՂՈՎՐԴԻՆ ԿՈՉ ԿԱՆԵԻ՝  ԺԱՄԱՆԱԿԻՑ ԱՌԱՋ ՉԸՆԿՆԵԼ...՚
Լաու­րա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

Հարցազրույց ԱՀ վաս­տա­կա­վոր ի­րա­վա­բան
Վլա­դի­միր ՀՈՎ­ՍԵ­ՓՅԱ­ՆԻ հետ

- Պա­րոն Հով­սե­փյան, հու­լի­սի 8-ին Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան ծա­ռա­յու­թյու­նը հան­դես է ե­կել հայ­տա­րա­րու­թյամբ, որ­տեղ նշ­վել է, որ սահ­մա­նադ­րա­կան կար­գը խա­թա­րե­լուն ուղղ­ված բո­լոր ոտ­նձ­գու­թյուն­նե­րը կար­ժա­նա­նան հա­մար­ժեք ի­րա­վա­կան գնա­հա­տա­կա­նի։ Նման ներ­քին վտանգ կա՞, և ար­դյո՞ք ի­րա­վա­սու է ԱԱԾ-ն նման հայ­տա­րա­րու­թյուն ա­նե­լու։ Ո՞րն է դրա էու­թյու­նը։
-Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան ծա­ռա­յու­թյու­նը ղե­կա­վար­վում է Սահ­մա­նադ­րու­թյամբ, ՙԱզ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան մար­մին­նե­րի մա­սին՚, ՙԱզ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան մար­մին­նե­րում ծա­ռա­յու­թյան մա­սին՚, ՙՕ­պե­րա­տիվ հե­տա­խու­զա­կան գոր­ծու­նեու­թյան մա­սին՚ օ­րենք­նե­րով և մի շարք այլ նոր­մա­տիվ ակ­տե­րով։ ԱԱԾ-ն, ա­յո, ի­րա­վա­սու է նման հայ­տա­րա­րու­թյուն ա­նե­լու։ Պար­զա­բա­նեմ. ՙԱզ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան ծա­ռա­յու­թյան մա­սին՚ 1-ին հոդ­վա­ծում նշ­վում է, որ Ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան ծա­ռա­յու­թյու­նը պե­տու­թյան և հա­սա­րա­կու­թյան այն­պի­սի կա­ցու­թյուն է, այ­սինքն՝ դրու­թյուն, վի­ճակ, երբ ա­պա­հով­ված են ան­ձի, պե­տու­թյան, հա­սա­րա­կու­թյան անվ­տան­գու­թյու­նը, երկ­րի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյու­նը, ինք­նիշ­խա­նու­թյու­նը, սահ­մա­նադ­րա­կան կար­գը, քա­ղա­քա­ցի­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րի և ա­զա­տու­թյուն­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյու­նը ներ­քին և ար­տա­քին սպառ­նա­լիք­նե­րից։ Այս ա­ռու­մով ԱԱԾ հայ­տա­րա­րու­թյու­նը բխում է ի­րեն վե­րա­պահ­ված լիա­զո­րու­թյուն­նե­րի շր­ջա­նա­կից, մաս­նա­վո­րա­պես՝ օ­րեն­քի պա­հանջ­նե­րից։ Ին­քը՝ հայ­տա­րա­րու­թյու­նը, բաղ­կա­ցած է ե­րեք պար­բե­րու­թյու­նից։ Ա­ռա­ջին պար­բե­րու­թյան մեջ նշ­վում է, որ հաշ­վի առ­նե­լով այն հան­գա­ման­քը, որ Ար­ցա­խում 2020 թվա­կա­նին սպաս­վում են կարևո­րա­գույն քա­ղա­քա­կան և հա­սա­րա­կա­կան ի­րա­դար­ձու­թյուն­ներ՝ ԱՀ նա­խա­գա­հա­կան և խոր­հր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­ներ, Ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան ծա­ռա­յու­թյունն անհ­րա­ժեշտ է հա­մա­րում հոր­դո­րել քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րին և քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րում ներգ­րավ­ված ա­ռան­ձին ան­ձանց՝ ի­րենց գոր­ծու­նեու­թյու­նը կազ­մա­կեր­պել բա­ցա­ռա­պես ԱՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան և օ­րենք­նե­րի պա­հանջ­նե­րին հա­մա­պա­տաս­խան։ Սա բխում է ԱՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան 6-րդ հոդ­վա­ծի պա­հանջ­նե­րից, ո­րը օ­րի­նա­կա­նու­թյան սկզ­բուն­քի մա­սին է խո­սում. բո­լո­րը՝ պե­տա­կան պաշ­տո­նա­տար ան­ձինք, տե­ղա­կան ինք­նա­կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րը պար­տա­վոր են ի­րենց ի­րա­վա­սու­թյան սահ­ման­նե­րում կա­տա­րե­լու այն­պի­սի գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ, ո­րոնք սահ­ման­ված են հա­մա­պա­տաս­խան օ­րենք­նե­րով և Սահ­մա­նադ­րու­թյամբ։

Երկ­րորդ պար­բե­րու­թյան մեջ նշ­վում է, որ տե­ղե­կատ­վա­կան ո­րոշ տի­րույթ­նե­րում ար­դեն իսկ տեղ են գտել մի շարք բա­ցա­սա­կան երևույթ­ներ, ինչ­պի­սիք են բռ­նու­թյան, սպառ­նա­լիք­նե­րի կո­չե­րը, վար­կա­բե­կիչ նյու­թե­րի տա­րա­ծու­մը, քա­ղա­քա­կան տար­բեր հա­յացք­ներ ու­նե­ցող բնակ­չու­թյան ո­րոշ խմ­բե­րի միջև ա­տե­լու­թյան, թշ­նա­ման­քի և ան­հան­դուր­ժո­ղա­կա­նու­թյան մթ­նո­լոր­տի ձևա­վո­րու­մը, ո­րոնք էլ կա­րող են սպա­ռա­նա­լիք դառ­նալ Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան անվ­տան­գու­թյա­նը։ Տե­ղե­կատ­վա­կան դաշ­տում և սոց­ցան­ցե­րում նե­գա­տիվ երևույթ­ներ այ­սօր շատ կան, ինչն ան­թույ­լատ­րե­լի է։ Հետևանք­նե­րը կա­րող են ան­կան­խա­տե­սե­լի լի­նել։ Ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան ծա­ռա­յու­թյու­նը պար­տա­վոր է կան­խել, խա­փա­նել նման ոտ­նձ­գու­թյուն­նե­րը, պատ­կան մար­մին­նե­րը պար­տա­վոր են քրեա­կան գործ հա­րու­ցել և մե­ղա­վոր­նե­րին պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան են­թար­կել։ Չէ՞ որ սահ­մա­նադ­րա­կան կար­գը տա­պա­լե­լուն ուղղ­ված բո­լոր ոտ­նձ­գու­թյուն­նե­րը և այդ կա­տե­գո­րիա­յի ի­րա­վա­հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը գտն­վում են հենց ԱԱԾ տի­րույ­թում, և ծա­ռա­յու­թյու­նը պար­տա­վոր է հետևել, ի­մա­նալ՝ ինչ է կա­տար­վում հա­սա­րա­կու­թյան շր­ջա­նում, ար­դյո՞ք պե­տու­թյան հիմ­քե­րը խարխ­լե­լու փոր­ձեր չեն ար­վում... Չպետք է մո­ռա­նալ, որ մենք դեռ պա­տե­րազ­մող եր­կիր ենք, և այդ ա­մե­նից կա­րող են օգտ­վել մեր թշ­նա­մի­նե­րը։
- Ձեր կար­ծի­քով՝ ո՞ւմ է ուղղ­ված հայ­տա­րա­րու­թյու­նը, կոնկ­րետ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի ա­նուն­ներ կա­րո՞ղ եք նշել։
- Հայ­տա­րա­րու­թյունն ընդ­հա­նուր կոչ է և կոնկ­րետ որևէ մե­կին միտ­ված չէ։ Բո­լորն էլ տե­ղյակ են ներ­կա­յում տե­ղի ու­նե­ցող քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րին, կար­ծես, վա­ղա­ժամ սկս­ված նա­խընտ­րա­կան քա­րո­զար­շավ է գնում, և, այս­պես կոչ­ված՝ թեկ­նա­ծու­նե­րը մե­կը մյու­սի նկատ­մամբ տար­բեր հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ են ա­նում։ Ստո­րագ­րա­հա­վաք է ի­րա­կա­նաց­վում՝ Սահ­մա­նադ­րու­թյան 48-րդ հոդ­վա­ծի 2-րդ և 3-րդ կե­տե­րը փո­փո­խե­լուն ուղղ­ված հան­րաք­վե անց­կաց­նե­լու նպա­տա­կով, ո­րը քա­ղա­քա­կան լուրջ գոր­ծըն­թաց է, ու թե որ­քա­նով է դա օ­րի­նա­կան և սահ­մա­նադ­րա­կան լի­նե­լու՝ դեռ պարզ չէ, ո­րով­հետև դրա վե­րա­բե­րյալ ո­րո­շում կա­յաց­նե­լը գտն­վում է այլ մար­մին­նե­րի տի­րույ­թում՝ օ­րենս­դիր, գոր­ծա­դիր, դա­տա­կան... Բայց վերջ­նա­կան խոսքն ա­սե­լու է ԱՀ Գե­րա­գույն դա­տա­րա­նը։ Հենց նրա լիա­զո­րու­թյուն­նե­րի մեջ է մտ­նում հան­րաք­վեի՝ նա­խագ­ծի դր­ված ար­դյունք­նե­րը ո­րո­շե­լը։ Ա­սեմ, որ Գե­րա­գույն դա­տա­րան կա­րող է դի­մել Ազ­գա­յին ժո­ղո­վը։
Ես կար­ծում եմ՝ չար­ժե վա­ղա­ժամ հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ ա­նել։ Բա­ցի այդ, այն­պի­սի մար­դիկ են դա ա­նում, ո­րոնք գա­ղա­փար չու­նեն Սահ­մա­նադ­րու­թյու­նից և չեն տի­րա­պե­տում վեր­ջի­նիս տեր­մի­նա­բա­նու­թյա­նը։
- Պա­րոն Հով­սե­փյան, Ար­ցա­խում ա­ռա­ջին ան­գամ չէ, որ հա­մա­պե­տա­կան նշա­նա­կու­թյան ընտ­րու­թյուն­ներ պետք է անց­կաց­վեն։ Բայց այս ան­գամ, չգի­տես ին­չու, մար­դիկ ժա­մա­նա­կից ա­ռաջ են ընկ­նում. խոսքս հատ­կա­պես 2020 թվա­կա­նին անց­կաց­վե­լիք նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րին է վե­րա­բե­րում... Ի­րա­կա­նում մի տա­րուց էլ ա­վե­լի ժա­մա­նակ կար ընտ­րու­թյուն­նե­րին, որ մեր հան­րա­պե­տու­թյու­նում փաս­տա­ցի սկս­վեց ու շա­րու­նակ­վում է ընտ­րա­պայ­քա­րը, ու ոչ մե­կի հա­մար էլ գաղտ­նիք չէ, որ հան­դի­պում­նե­րի ան­վան տակ տե­ղի ու­նե­ցող գոր­ծըն­թացն ա­վե­լի շատ քա­րո­զար­շա­վի է նման։ Ար­դյոք օ­րեն­քը թո՞ւյլ է տա­լիս դա ա­նել։ Այդ դեպ­քում ին­չո՞ւ Ընտ­րա­կան օերնսգրքով հա­տուկ ժամ­կետ է սահ­ման­վում ինչ­պես թեկ­նա­ծու­նե­րի գրանց­ման, այն­պես էլ քա­րո­զար­շա­վի անց­կաց­ման հա­մար...
- Դուք միան­գա­մայն ի­րա­վա­ցի եք։ Որ­պես ի­րա­վա­բան և որ­պես այս երկ­րի քա­ղա­քա­ցի, ես ինքս սխալ եմ հա­մա­րում հա­նի­րա­վի սկս­ված քա­րո­զար­շա­վը։ Չկան գրանց­ված թեկ­նա­ծու­ներ, չկան հս­տակ ներ­կա­յաց­ված ծրագ­րեր, բայց մար­դիկ մի տե­սակ ի­րար են խառն­վել, խմ­բից խումբ են անց­նում, մե­կը մյու­սին վի­րա­վո­րանք­ներ ու սպառ­նա­լիք­ներ հասց­նում...Եվ այս ձևով վտան­գում նաև պե­տու­թյան ներ­քին անվ­տան­գու­թյու­նը։
Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դին ես կոչ կա­նեի լի­նել ող­ջա­խոհ, խո­հեմ, ժա­մա­նա­կից ա­ռաջ չընկ­նել ու շա­րու­նա­կել հան­գիստ ու ստեղ­ծա­գործ աշ­խա­տան­քը։ Կգա ժա­մա­նա­կը՝ կընտ­րեն ար­ժա­նի թեկ­նա­ծուին։ Ար­ցա­խի ժո­ղո­վուր­դը շր­ջա­հա­յաց է, ու, հա­վա­տա­ցած եմ՝ ճիշտ կկողմ­նո­րոշ­վի։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Mon, 15 Jul 2019 16:58:21 +0000
ՄԵՐ ԳՅՈՒ­ՂԵ­ՐՈՒՄ Է ՄԵՐ Ա­ՊԱ­ԳԱՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27125-2019-07-15-16-47-05 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27125-2019-07-15-16-47-05 ՄԵՐ ԳՅՈՒ­ՂԵ­ՐՈՒՄ Է ՄԵՐ Ա­ՊԱ­ԳԱՆ
ԿԱ­ՐԻ­ՆԵ ԴԱ­ԴԱ­ՄՅԱՆ

Գյու­ղա­կան պայ­ման­նե­րից, կյան­քից ու ա­ռօ­րյա­յից շատ ենք խո­սում, բո­ղո­քում, որ գյու­ղե­րից բնա­կիչ­նե­րի հոս­քը դե­պի քա­ղաք քա­նի գնում, ա­վե­լի է աշ­խու­ժա­նում, ին­չը ներ­կա պայ­ման­նե­րում այն­քան էլ ող­ջու­նե­լի չէ: Երևույթն ինչ-որ կերպ փոր­ձում ես յու­րո­վի մեկ­նա­բա­նել, բա­ցատ­րել պատ­ճառ­նե­րը, հիմ­նա­վո­րում­ներ գտ­նել, ո­րով­հետև, ի վեր­ջո, բո­լորս էլ հաս­կա­նում ենք, որ գյու­ղե­րում են մեր ար­մատ­նե­րը, և որ­քան ա­մուր ու կա­յուն են նրանք՝ նույն­քան ա­պա­հով ու հու­սադ­րող է դառ­նում և՜ մեր ներ­կան, և՜ ա­պա­գան։ Ա­հա ին­չու, ի­րոք, մտա­հո­գիչ և ցա­վոտ է խո­սել մի թե­մա­յի մա­սին, ո­րի շուրջ ինչ­քան բա­ցա­հայտ ենք ար­տա­հայտ­վում, քն­նար­կում­ներ ու­նե­նում, ա­վե­լի շատ է մնում լուծ­ման կա­րոտ:

Մեզ­նից յու­րա­քան­չյու­րը հա­զար թե­լե­րով կապ­ված է գյու­ղին, ու այդ թե­լերն ի­րենց հետ բե­րում են այն ա­մենն, ինչ տե­ղի է ու­նե­նում մեր հին ու պա­պա­կան օ­ջախ­նե­րում։ Յու­րա­քան­չյուր գյուղ այ­ցից հե­տո մեծ ցավ ես ապ­րում, քա­նի որ ա­մեն ան­գամ նկա­տում ես ա­վե­րակ­նե­րի վե­րած­վող նոր օ­ջախ­ներ, հայտ­նա­բե­րում դա­տարկ­վող նոր տներ։ Ծե­րա­ցել են մեր գյու­ղե­րը: Մինչ­դեռ տա­րի­ներ ա­ռաջ ի~նչ աշ­խու­ժու­թյուն կար, ի~նչ ե­ռու­զեռ, ինչ­պե~ս էին մար­դիկ ապ­րում և ա­րա­րում՝ ար­հա­մար­հե­լով հոգ­սե­րը, լի պայ­ծառ հա­վա­տով։ Բա­զում չլուծ­ված խն­դիր­ներ ու­նեինք, բա­զում սո­ցիա­լա­կան ու կեն­ցա­ղա­յին ան­հար­մա­րու­թյուն­ներ, մի տան մեջ ապ­րում էին եր­կու, պա­տա­հում էր և ա­վե­լի ըն­տա­նիք­նե­րով, եր­բեմն կուշտ, եր­բեմն սո­ված, տա­րի­ներ շա­րու­նակ նույն շո­րե­րով ու կո­շիկ­նե­րով, բայց ապ­րում էին, չէին մտա­ծում գյու­ղը թող­նել-հե­ռա­նա­լու մա­սին, պա­պե­նա­կան օ­ջախ­նե­րը դա­տար­կե­լու մա­սին։ Բա­րե­կամ-ըն­կեր­նե­րով հա­վաք­վում, տուն էին կա­ռու­ցում, քա­րից հաց էին քա­մում, օր­նի­բուն աշ­խա­տում, միայն թե ա­պա­հով տես­նեն ի­րենց ըն­տա­նիք­նե­րը։
Այլ է ի­րա­վա­ճակն այ­սօր։ Երբ սկ­սում ենք վեր­լու­ծել վեր­ջին տա­րի­նե­րին հա­մայ­նք­նե­րում կա­տար­ված ներդ­րում­նե­րը՝ գյու­ղատն­տե­սու­թյան, շի­նա­րա­րու­թյան, կր­թու­թյան, մշա­կույ­թի և այլ ո­լորտ­նե­րում՝ տար­բեր ծրագ­րե­րի շր­ջա­նակ­նե­րում, թվե­րի հաշ­վար­կից գլուխդ պտտ­վում է, թվե­րը չեն տե­ղա­վոր­վում։ Կա­ռուց­վող նոր, հար­մա­րա­վետ, ժա­մա­նա­կա­կից չա­փա­նիշ­նե­րին հա­մա­պա­տաս­խան, ժա­մա­նա­կա­կից սար­քա­վո­րում­նե­րով և գույ­քով կա­հա­վոր­ված դպ­րոց­նե­րում և մար­զա­դահ­լիճ­նե­րում, որ թվում է պի­տի օ­րե­ցօր ա­վե­լա­նա սո­վո­րող­նե­րի ու հա­ճա­խող­նե­րի քա­նա­կը, հա­կա­ռակ մի­տումն է նկատ­վում, ա­վե­լի բարձր ուս­ման ո­րակ ա­պա­հո­վե­լու ձգ­տու­մը տե­սա­նե­լի չէ։ Էլ չեմ խո­սում մնա­ցած կա­ռույց­նե­րի մա­սին։ Գյու­ղե­րի ե­րի­տա­սարդ­նե­րի մի զգա­լի մա­սը չի ա­մուս­նա­նում տար­բեր պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյուն­նե­րով, մեծ մա­սը խն­դի­րը կա­պում է բնա­կա­րան և աշ­խա­տանք չու­նե­նա­լու հետ։ Մինչ­դեռ պար­զա­բան­ման շր­ջա­նա­կը շատ լայն է, պատ­ճառ­նե­րը` բա­զում ու հա­կա­սա­կան։
Խն­դիրն ա­ռա­վել ցայ­տուն է ար­տա­հայ­ված հատ­կա­պես մի­ջին և փոքր գյու­ղե­րում, իսկ դրանք գե­րակ­շիռ մաս են կազ­մում։
Այ­սօր ե­րի­տա­սար­դին գյու­ղում պա­հե­լու խն­դիր ու­նենք ։ Պատ­մա­կան բո­լոր զար­գա­ցում­նե­րի ըն­թաց­քում գյու­ղե­րից քա­ղաք, բնա­կա­վայ­րից բնա­կա­վայր բնակ­չու­թյան հոս­քը ե­ղել է, բայց այ­սօր այդ հոսքն ա­հա­զան­գի նման է։ Այն պետք է մտա­հո­գի բո­լո­րիս։ Մենք խն­դիր ու­նենք ճիշտ և գի­տակց­ված ապ­րե­լու։ Չնա­յած այն­քան շատ է այս մա­սին խոս­վում... Թվում է՝ վա­ղուց ար­դեն պետք է վերջ­նա­լուծ­մա­նը հաս­նեինք, բայց այդ­պես էլ չենք հաս­նում։
Բո­լորս մի տե­սակ բո­ղո­քա­վոր ենք դար­ձել ու սե­փա­կան դե­րա­կա­տա­րու­թյունն ենք ա­ռա­ջա­ցած խն­դիր­նե­րի լուծ­ման գոր­ծում ան­տե­սում, ին­չը ցա­վա­լի է։
Մե­ծա­գույն ցան­կու­թյունս է, որ չդա­տարկ­վեն մեր հնա­մյա գյու­ղե­րը, որ դրանք շեն մնան: Որ գա ժա­մա­նակ, երբ մեր ապ­րուս­տի ու ա­պա­հո­վու­թյան ի­րա­կան մի­ջո­ցը հենց գյու­ղե­րում գտ­նելն է, որ մեր գյու­ղե­րը մա­նուկ­նե­րի ճի­չե­րով, զուռ­նա-դհո­լի նվա­գով, հար­սա­նիք­նե­րով լց­նեն օ­րը, որ շա­րու­նա­կենք մեր դա­րա­վոր եր­թը: Սա է ժա­մա­նա­կի խոր­հուր­դը…

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Mon, 15 Jul 2019 16:41:09 +0000
ԱՐՑԱԽՅԱՆ ԳՅՈՒՂԵՐՈՒՄ ՀԱՆԴԻՊՎՈՂ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻՔՆԵՐՆ ՈՒ ԿԱՀ-ԿԱՐԱՍԻՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27124-2019-07-15-16-40-40 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27124-2019-07-15-16-40-40 Ա­զատ Ա­ԴԱ­ՄՅԱՆ

 Այ­ցե­լե­լով Ար­ցա­խի գյու­ղեր, այ­սօր էլ կա­րե­լի է հան­դի­պել փայ­տից, կա­վից, մե­տա­ղից և այլ նյու­թե­րից պատ­րաստ­ված, շա­տե­րին ան­ծա­նոթ ա­ռար­կա­ներ։ Ի­րա­կա­նում այդ կահ-կա­րա­սին օգ­նում էր և շա­րու­նա­կում է օգ­նել գյու­ղա­ցուն, ա­ռանց այդ գոր­ծիք­նե­րի դժ­վար կլի­ներ ի­րա­կա­նաց­նել ա­մե­նօ­րյա կամ սե­զո­նա­յին աշ­խա­տանք­նե­րը։

Այս­պես, սկ­սենք գյու­ղատն­տե­սա­կան գոր­ծիք հան­դի­սա­ցող գու­թա­նից։ Հայ­կա­կան ա­վան­դա­կան փայ­տե գու­թանն օգ­տա­գործ­վում էր հո­ղի հիմ­նա­կան մշակ­ման՝ հերկ ա­նե­լու հա­մար։ Գու­թա­նը ծանր ու դժ­վա­րա­շարժ գոր­ծիք էր, ուս­տի այն, որ­պես կա­նոն, բա­նեց­նում էին ֆի­զի­կա­պես ու­ժեղ, ա­ռողջ տղա­մար­դիկ։ Գու­թա­նը վա­րում էին հեր­կո­ղը (մաճ­կա­լը) ու 5-6 եզ­նա­պան­ներ (խո­տալ)։ Գու­թա­նը լծում էին 8-12 զույգ եզ­նե­րով ու գո­մեշ­նե­րով։ Ա­ռա­ջին զույ­գում լծ­վում էին եզ­ներ՝ որ­պես ա­վե­լի դյու­րա­շարժ ու կա­ռա­վա­րե­լի կեն­դա­նի­ներ, երկ­րոր­դում՝ քա­շող գո­մեշ­ներ, եր­րոր­դում ու չոր­րոր­դում՝ հա­մա­պա­տաս­խա­նա­բար եզ­ներ ու գո­մեշ­ներ և այլն։ 10 զույ­գից առն­վազն ե­րեք զույ­գը պետք է գո­մեշ­ներ լի­նեին։ Գու­թանն աշ­խա­տում էր օ­րա­կան 10-11 ժամ։ Հայտ­նի է, որ գու­թա­նով հեր­կե­լու դեպ­քում հողն ա­վե­լի ա­ռատ բերք էր տա­լիս, իսկ այն բա­նից հե­տո, երբ գու­թա­նը փո­խա­րին­վեց գյու­ղատն­տե­սա­կան տեխ­նի­կա­յով, բեր­քատ­վու­թյու­նը նկա­տե­լիո­րեն նվա­զեց։ Այն­պես որ, միշտ չէ, որ լավ ու թանկ տեխ­նի­կա­յի օգ­նու­թյամբ կա­րե­լի է մեծ ար­դյունք­նե­րի հաս­նել։
Գյու­ղատն­տե­սու­թյան մեջ հնում ոչ պա­կաս կարևոր դեր էր կա­տա­րում նաև կամ­նը (կամ­նա­սայ­լը)։ Այն ի­րե­նից ներ­կա­յաց­նում էր եր­կու փայ­տե տախ­տակ­նե­րից կազմ­ված գյու­ղատն­տե­սա­կան գոր­ծիք, որն իր ձևով դա­հուկ­ներ էր հի­շեց­նում։ Դրանց տակ քա­րեր էին ամ­րաց­վում։ Նման ՙդա­հուկ­ներն՚ օգ­տա­գործ­վում էին ցո­րե­նը հաս­կե­րից ա­ռանձ­նաց­նե­լու հա­մար։ Հաս­կե­րը տե­ղա­վո­րում էին բարձ­րա­դիր քա­րա­ժայ­ռի մեծ հարթ տե­ղա­մա­սում` կա­լում։ Ա­պա հաս­կե­րի վրա տե­ղադ­րում էին կամ­նը, վրան որ­պես ծան­րու­թյուն մի ե­րե­խա նս­տեց­նում, և գո­մե­շը (եր­բեմն՝ է­շը) կամ­նը քա­շում էր հաս­կե­րի վրա­յով։ Հաս­կե­րը վե­րած­վում էին ցո­րե­նի ու թե­փի խառ­նուր­դի, հե­տո այդ խառ­նուր­դը քա­մուն էին տա­լիս, քա­մին քշում-տա­նում էր կլեպ­նե­րը, իսկ ցո­րե­նը մնում էր կա­լում։ Օգ­տա­գոր­ծե­լուց ա­ռաջ կա­նայք ևս մեկ ան­գամ խա­խա­լում էին ցո­րե­նը՝ մա­ղի նման հար­մա­րան­քով դե­պի օդ թռց­նե­լով հա­տի­կը, որն այ­նու­հետև կա­րե­լի էր ա­ղալ։
Ի­լիկ։ Օգ­տա­գործ­վում է թե­լը ձեռ­քով մա­նե­լու հա­մար` փայ­տե սր­ված ծայ­րով ձող, ներքևի մա­սում` հո­լաձև։ Ի­լի­կի օգ­նու­թյամբ թե­լը մա­նե­լու գոր­ծըն­թացն ի­րա­կա­նաց­վում է 3 փու­լով՝ ընդ ո­րում, այդ փու­լե­րից յու­րա­քան­չյու­րը մի քա­նի մա­սից է բաղ­կա­ցած։ Ա­ռա­ջին՝ մա­զա­թե­լի զանգ­վա­ծի նա­խա­պատ­րաս­տումն ու դրա­նից ժա­պա­վե­նի ստա­ցու­մը։ Այս փու­լում կա­տար­վում է` ա) փխ­րու­նա­ցում. նախ մա­զա­թե­լի զանգ­վա­ծը ծվեն-ծվեն են ա­նում, այ­նու­հետև միա­խառ­նում, որ­պես­զի հեշ­տու­թյամբ մաքր­վի աղ­բից, բ) միա­խառ­նում. փխ­րու­նաց­ված մա­զա­թե­լի զա­նա­զան տե­սակ­ներն ի­րար հետ ո­լո­րում են, ար­դյուն­քում ստա­նում են ըստ թե­լի խմ­բա­քա­նա­կի ա­վե­լի միա­սեռ հումք՝ հա­մա­պա­տաս­խան հատ­կու­թյուն­նե­րով թել ստա­նա­լու հա­մար, գ) գզում. ա­պա­հով­վում է հե­տա­գա փխ­րու­նա­ցումն ու մա­զա­թե­լի մաք­րումն աղ­բի խառ­նուրդ­նե­րից, դ)սան­դեր­քում. տե­ղի է ու­նե­նում թե­լի ընդ­հա­նուր զանգ­վա­ծից մանր թե­լե­րի ա­ռանձ­նա­ցում։ Հե­ռաց­վում են փխ­րու­նաց­ման և գզե­լու ար­դյուն­քում մնա­ցած մանր մաս­նիկ­նե­րը, և ձևա­վոր­վում է ժա­պա­վեն կամ հաս­տա­թել։ Երկ­րորդ` նա­խա­մա­նում. աս­տի­ճա­նա­բար ժա­պա­վե­նից դուրս է հան­վում հաս­տա­թե­լը, և պատ­րաստ­վում է կծիկ՝ ըստ հա­մա­պա­տաս­խան ձևի ու չա­փի։ Եր­րորդ` մա­նում (հաս­տա­թե­լի վերջ­նա­կան բա­րա­կա­ցում և ո­լո­րում, կծի­կի ձևա­վո­րում)։

Խնո­ցի կամ խնե­ցի։ Դեռևս հին ժա­մա­նակ­նե­րից կա­նայք կա­րագ էին պատ­րաս­տում տնայ­նա­գոր­ծա­կան ե­ղա­նա­կով՝ օգ­տա­գոր­ծե­լով խնո­ցի՝ մա­ծուն կամ թթ­վա­սեր հա­րե­լու հար­մա­րանք։ Խնո­ցին յու­րա­քան­չյուր գյու­ղա­կան ըն­տա­նի­քի ան­բա­ժա­նե­լի մասն էր։ Ար­ցա­խի ո­րոշ գյու­ղե­րում մինչ օրս պահ­պան­վում է այդ ա­վան­դույ­թը։ Խնո­ցին փայ­տե կամ կա­վե եր­կա­րա­վուն տա­կա­ռան­ման ա­նոթ է՝ օ­վա­լաձև, կենտ­րո­նում անց­քով, ո­րի մի­ջով լց­նում են կա­թի սե­րը և հա­րում մինչև կա­րագ ստա­նա­լը։ Խնո­ցին հա­ճախ է գո­վերգ­վում ժո­ղովր­դա­կան բա­նա­հյու­սու­թյան մեջ։ Սո­վո­րա­բար խնո­ցու կա­րա­գը տա­լիս են ե­րե­խա­նե­րին, ե­րի­տա­սարդ­նե­րին, ֆի­զի­կա­կան ծանր աշ­խա­տան­քով զբաղ­վող տղա­մարդ­կանց։ Իսկ հղի կա­նանց կա­րա­գը մա­տու­ցե­լիս ա­սում էին՝ կեր յու­ղե­ղեն, պեր հրե­ղեն, մաղ­թե­լով, որ ա­ռողջ սե­րունդ ծն­վի։ Հա­յաս­տա­նում միշտ օգ­տա­գործ­վում էր խնո­ցու եր­կու տե­սակ՝ ա­ռա­ջի­նը կա­վե կա­րա­սաձև ա­նոթն էր (հա­րում են գետ­նին նս­տած), մյու­սը՝ կա­վե կամ փայ­տե խնո­ցին, ո­րի եզ­րե­րին ե­լուստ­ներ կա­յին ա­ռաս­տա­ղի գե­րան­նե­րից կա­խե­լու հա­մար (հա­րում են ձեռ­քե­րով կամ ոտ­քե­րով՝ ետ ու ա­ռաջ հրե­լով)։ Սո­վո­րա­բար խնո­ցին հա­րում են կա­նայք, ճո­ճե­լով ու հրե­լով այն, մինչև որ ներ­սում գտն­վող կա­թի սե­րը հա­րե­լու ար­դյուն­քում վե­րած­վում է կա­րա­գի՝ այդ­պի­սով թանն ա­ռանձ­նա­նում է կա­րա­գից։ Կա­րա­գից հա­լած յուղ էին ստա­նում, խնո­ցու ներ­սում մնա­ցած հե­ղու­կից թան էին պատ­րաս­տում, ո­րը սա­ռեց­նում ու պա­հում էին կա­րաս­նե­րում։ Խնո­ցու թա­նը խմում են թարմ և սա­ռը վի­ճա­կում։ Այն կա­րե­լի է նաև պա­հա­ծո­յաց­նել ձմ­ռանն օգ­տա­գոր­ծե­լու հա­մար։ Այս նպա­տա­կի հա­մար թա­նը լց­նում էին կտո­րից պատ­րաստ­ված տոպ­րա­կի մեջ ու բարձր տե­ղից կա­խում՝ մինչև հե­ղուկ մա­սը հե­ռա­նա։ Ա­ռանձ­նա­ցած թա­փան­ցիկ հե­ղուկն օգ­տա­գոր­ծում էին ա­ղի­քա­յին տար­բեր հի­վան­դու­թյուն­նե­րի դեպ­քում։ Տոպ­րա­կում մնա­ցած թանձր զանգ­վա­ծը հա­րում էին ոչ մեծ քա­նա­կու­թյամբ ա­լյու­րի հետ` մինչև ձևա­վոր­վի հա­մա­սեռ զանգ­ված, ո­րից փոքր գն­դեր էին պատ­րաս­տում ու չո­րաց­նում արևի տակ։ Այն կոչ­վում էր չո­րա­թան (չոր թան)։ Ա­վե­լաց­նում էին աղ, թող­նե­լով մի ո­րոշ ժա­մա­նակ, որ­պես­զի ջուրն ա­ռանձ­նա­նա։ Ա­պա ա­ռա­ջա­ցած ջու­րը հե­ռաց­նում էին և օգ­տա­գոր­ծում ա­նաս­նա­կե­րի հետ։ Խնո­ցում պատ­րաստ­ված կաթ­նամ­թեր­քը ձմ­ռա­նը պա­հում էին կա­վե ա­ման­նե­րում կամ կեն­դա­նու մոր­թուց պատ­րաստ­ված տի­կե­րում, ո­րոնք կոչ­վում էին ՙմո­թալ՚՝ ա­ղով մշակ­ված կեն­դա­նու կա­շի և ՙքուրձ՚՝ կա­վե պա­յու­սակ մթերք պա­հե­լու հա­մար։ Իսկ խնո­ցին պա­հում էին տան մե­կու­սի ան­կյու­նում կամ հա­ցա­տա­նը, որ­տեղ թո­նիրն էր, քա­նի որ այն կոտ­րե­լը վատ նշան էր հա­մար­վում և նշա­նա­կում էր մեծ վնաս հասց­նել ըն­տա­նեա­կան բյու­ջեին։ Առ­հա­սա­րակ գյու­ղա­կան կահ-կա­րա­սու մա­սին եր­կար կա­րե­լի է խո­սել։ Այս­տեղ ներ­կա­յաց­րինք միայն ա­ռա­վել հա­ճախ հան­դիպ­վող­նե­րը։ Խոր­հուրդս բո­լո­րին` խնամ­քով ու զգու­շո­րեն վե­րա­բեր­վել ի­րեն­ցից հնու­թյուն ներ­կա­յաց­նող այս ա­ռար­կա­նե­րի հետ, քա­նի որ տա­րեց­տա­րի դրանց քա­նակն ա­վե­լի ու ա­վե­լի է քչա­նում։

www.nashasreda.ru

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Mon, 15 Jul 2019 16:35:00 +0000
ԱՂԱԲՈՒԺՈՒԹՅՈՒՆ՝ ԱՌՈՂՋՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ԲՆԱԲՈՒԺԱԿԱՆ ՆՈՐՈՎԻ ԴՐՍԵՎՈՐՈՒՄ ՍՏԱՑԱԾ ՄԵԹՈԴ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27123-2019-07-15-16-32-37 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27123-2019-07-15-16-32-37 ԱՂԱԲՈՒԺՈՒԹՅՈՒՆ՝ ԱՌՈՂՋՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ԲՆԱԲՈՒԺԱԿԱՆ ՆՈՐՈՎԻ ԴՐՍԵՎՈՐՈՒՄ ՍՏԱՑԱԾ ՄԵԹՈԴ
Էմ­մա ԲԱ­ԼԱ­ՅԱՆ

 Թեև գի­տու­թյունն այ­սօր բա­զում բար­ձունք­ներ է նվա­ճել, այ­դու­հան­դերձ, ա­ռող­ջու­թյան վե­րա­կան­գն­ման հա­մար մար­դիկ զու­գա­հե­ռա­բար օգտ­վում են նո­րո­վի դրսևո­րում­ներ ստա­ցած ա­վան­դա­կան բնա­բու­ժա­կան մե­թոդ­նե­րից: 2018թ. դեկ­տեմ­բե­րից Ստե­փա­նա­կեր­տի Կնու­նյանց­նե­րի 28 հաս­ցեում բաց­վել է ՙՎի­տա­սոլ՚ ա­ռող­ջու­թյան կենտ­րոն, որն ա­ղա­բու­ժու­թյան մե­թո­դով վե­րա­կանգ­նում է վե­րին շն­չու­ղի­նե­րի հի­վան­դու­թյուն­նե­րով ախ­տո­րոշ­ված­նե­րի ա­ռող­ջու­թյու­նը: Ա­ղա­բու­ժու­թյան ազ­դե­ցու­թյան շուրջ զրու­ցե­ցինք կենտ­րո­նի հիմ­նա­դիր և տնօ­րեն Վար­դան ՄԱ­ՆՈՒ­ԿՅԱ­ՆԻ հետ:

Բժիշկ Մա­նու­կյա­նը Ստե­փա­նա­վա­նից է, 2010-ին ա­վար­տել է Երևա­նի Հե­րա­ցու ան­վան բժշ­կա­կան հա­մալ­սա­րա­նի ռազ­մաբ­ժշ­կա­կան ֆա­կուլ­տե­տը, գոր­ծուղ­վել ու աշ­խա­տել է Ար­ցա­խի զո­րա­մա­սե­րից մե­կում որ­պես զին­վո­րա­կան բժիշկ, ո­րից հե­տո մաս­նա­գի­տաց­վել է ճա­ռա­գայ­թա­յին ախ­տո­րոշ­ման (ռա­դիո­լո­գիա) ուղ­ղու­թյամբ: Հոս­պի­տա­լում աշ­խա­տե­լիս հա­մա­տե­ղել է նաև հա­մա­կարգ­չա­յին տո­մոգ­րա­ֆիկ, ռենտ­գեն և սո­նոգ­րա­ֆիկ աշ­խա­տանք­նե­րը: 2018-ին զո­րացր­վել է զին­ված ու­ժե­րի շար­քե­րից, ան­ցել քա­ղա­քա­ցիա­կան ծա­ռա­յու­թյա­նը:
Ա­ղա­բու­ժու­թյամբ ա­ռող­ջու­թյան վե­րա­կան­գն­ման գա­ղա­փա­րը ծն­վեց գոր­ծըն­կե­րոջ, դի­մած­նո­տա­յին բժիշկ Հայկ Պա­պի­կյա­նի հետ քն­նար­կում­նե­րի ժա­մա­նակ: Ո­րոշ­վեց հիմ­նել ա­ղա­բու­ժու­թյան կենտ­րոն: Ին­չու ա­ղա­բու­ժու­թյա՞ն: Վ. Մա­նու­կյա­նի հա­վաստ­մամբ՝ հա­լո­թե­րա­պիան կամ ա­ղա­բու­ժու­թյունն ա­պա­ցու­ցո­ղա­կան բժշ­կու­թյան շարքն է դաս­վում, այ­սինքն՝ փոր­ձար­կում­նե­րով ա­պա­ցուց­ված է, որ ա­ղա­բու­ժու­թյամբ բուժ­վում են շն­չու­ղի­նե­րի հի­վան­դու­թյուն­նե­րը. ա­լեր­գիկ ռի­նիթ­նե­րը, լա­րեն­գիտ­նե­րը, տոն­զե­լիթ­նե­րը, տրա­խեիդ­նե­րը, ֆա­րեն­գիտ­նե­րը, բրոն­խիտ­նե­րը, աստ­մա­նե­րը, բրոն­խյալ աստ­մա­նե­րը: Մեծ ազ­դե­ցու­թյուն է գոր­ծում քրո­նի­կա­կան հի­վան­դու­թյուն­նե­րի վրա:
Ա­ղա­բու­ժու­թյու­նը թեթևաց­նում է այն­պի­սի մաշ­կա­յին հի­վան­դու­թյուն­ներ, ինչ­պի­սին են պսո­րիա­զը, էկ­զե­ման, ա­թո­պիկ դեր­մա­տի­տը… Ըստ բժիշկ Մա­նու­կյա­նի` թո­քա­յին և բրոն­խա­յին պա­թո­լո­գիա­ներն այ­սօր լայն տա­րած­վա­ծու­թյուն ու­նեն ե­րե­խա­նե­րի մոտ: Դրանց հա­ճա­խա­կի ան­ցու­մը քրո­նիկ ձևե­րի լուրջ ան­հան­գս­տու­թյուն է պատ­ճա­ռում թե՜ ծնող­նե­րին, թե՜ ման­կա­բույժ­նե­րին և թե՜ թո­քա­բան­նե­րին: Ար­դի աշ­խար­հում դրանց դե­ղո­րայ­քա­յին բու­ժու­մը զու­գորդ­վում է նո­րո­վի դրսևո­րում­ներ ստա­ցած ա­վան­դա­կան բնա­բու­ժա­կան մե­թոդ­նե­րի հետ, ո­րից է նաև Հա­լո­թե­րա­պիա­յի բժշ­կա­կան մե­թո­դը, ո­րը լայն տա­րա­ծում է ստա­ցել ար­դյու­նա­վե­տու­թյան շնոր­հիվ:
-Ծո­վափ­նյա շր­ջան­նե­րից հե­ռու լի­նե­լով` ա­ղա­բու­ժու­թյու­նը փոք­րիկ­նե­րի վրա ո­րո­շա­կիո­րեն փո­խա­րի­նում է ծո­վի դրա­կան ազ­դե­ցու­թյա­նը` նպաս­տե­լով տա­րա­տե­սակ շն­չա­ռա­կան ու ա­լեր­գիկ հի­վան­դու­թյուն­նե­րի ա­րագ բուժ­մա­նը: Ա­վա­նի ա­ղի հան­քից ձեռք­բեր­ված ա­ղը տե­ղադր­վել է ամ­բողջ սե­նյա­կում, ին­չը նպաս­տում է չոր, հի­պոա­լեր­գիկ է և նվա­զա­գույն ման­րէ­ներ պա­րու­նա­կող օ­դի առ­կա­յու­թյա­նը, բարձ­րաց­նում ե­րե­խա­յի դի­մադ­րո­ղա­կա­նու­թյու­նը, բա­րե­լա­վում ինք­նազ­գա­ցո­ղու­թյու­նը, կա­յու­նաց­նում նյար­դա­յին հա­մա­կար­գը: Մե­ծե­րին օգ­նում է ձեր­բա­զատ­վել անք­նու­թյու­նից և լար­վա­ծու­թյու­նից: Կա­նո­նա­վոր կեր­պով ՙա­ղե քա­րան­ձավ՚ հա­ճա­խե­լու դեպ­քում հնա­րա­վոր է լու­ծել բազ­մա­թիվ ա­ռող­ջա­կան խն­դիր­ներ՝ ա­ռանց դե­ղո­րայ­քի մի­ջամ­տու­թյան՚, - ընգ­ծեց մեր զրու­ցա­կի­ցը:


Ըստ Վ. Մա­նու­կյա­նի` ա­ղա­բու­ժու­թյան մե­թո­դի ընտ­րու­թյունն ար­դեն, կա­րե­լի է ա­սել, ար­դա­րաց­նում է ի­րեն: Այս տար­վա հու­նի­սի 1-ից, ըն­դա­ռաջ գնա­լով Ե­րե­խա­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան մի­ջազ­գա­յին օր­վա խոր­հր­դին, ո­րոշ­վեց 50 տո­կո­սով գնե­րի զեղչ կա­տա­րել և, ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, այդ մո­տե­ցու­մը կկի­րառ­վի ողջ ար­ձա­կուրդ­նե­րի ըն­թաց­քում:
ՙԱ­ղե քա­րան­ձա­վում՚, շնոր­հիվ հա­տուկ հա­լո­գե­նե­րա­տո­րի, ստեղծ­վում է բնա­կան ա­ղի հան­քե­րի բու­ժիչ միկ­րոկ­լի­ման: Քա­նի որ ա­ղա­բու­ժու­թյան մե­թո­դի ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյու­նը կա­յա­նում է նրա­նում, որ հա­ճա­խոր­դը պետք է ուղ­ղա­կի շն­չի այդ օգ­տա­կար օ­դը, այդ ժա­մա­նա­կա­հատ­վածն ա­ռա­վել ար­դյու­նա­վե­տո­րեն անց­կաց­նե­լու հա­մար նման կենտ­րոն­նե­րում կազ­մա­կերպ­վում են ժա­ման­ցի մի­ջո­ցա­ռում­ներ: ՙՎի­տա­սոլ՚ կենտ­րո­նը հա­լո­թե­րա­պիան զու­գոր­դում է ե­րե­խա­նե­րի կր­թա­կան, մարմ­նա­վար­ժա­կան, երևա­կա­յու­թյան զար­գաց­ման հետ: Ձեռք են բեր­վել է­կո­լո­գիա­պես մա­քուր խա­ղա­լիք­ներ, հե­ռուս­տա­ցույց, լա­վա­գույն մուլտ­ֆիլ­մեր, անց­կաց­վել է WI-FI հա­մա­ցան­ցա­յին հա­մա­կար­գը, ին­չը թույլ է տա­լիս թե’ մե­ծե­րին, թե’ փոք­րին ժա­ման­ցը կազ­մա­կեր­պել ըստ նա­խա­սի­րու­թյուն­նե­րի: Սեպ­տեմ­բե­րից էլ 6-10 տա­րե­կան ե­րե­խա­նե­րի շր­ջա­նում կի­րա­կա­նաց­վի դա­սա­պատ­րաս­տում: Փոք­րիկ­նե­րը կա­րող են ուղ­ղա­կի քնել այդ սե­նյա­կում: Աշ­խա­տող­նե­րը ման­կա­վարժ­ներ են, ինչն օգ­նում է նա­խա­տես­ված ժա­մանցն ի­րա­կա­նաց­նել ար­դյու­նա­վե­տո­րեն: Կենտ­րոնն աշ­խա­տում է ա­ռանց հան­գս­տյան օ­րե­րի: Հա­ճա­խորդ­նե­րի գրան­ցու­մը կա­տար­վում է նա­խօ­րոք` հե­ռա­խո­սա­զան­գե­րով: Մեկ ան­ձի հա­մար սահ­ման­ված է 500 դրամ: Պրո­ֆի­լակ­տիկ նպա­տա­կով 10 սեանս բա­վա­կան է, որ­պես­զի ի­մու­նի­տետն ամ­րապ­նդ­վի, իսկ բու­ժիչ նպա­տակ­նե­րով անհ­րա­ժեշտ է նվա­զա­գույ­նը 15 սեանս: Մե­ծե­րը և փոք­րե­րը տար­բեր ժա­մա­նակ են սեանս ըն­դու­նում, քա­նի որ ըստ տա­րի­քա­յին խմ­բե­րի ա­ղի քա­նա­կը փո­փոխ­վում է: Ա­ղա­բու­ժու­թյան սե­նյա­կում միան­գա­մից կա­րող են բու­ժում ստա­նալ 10 ե­րե­խա կամ 8 մե­ծա­հա­սակ: Ա­մեն սեան­սից հե­տո կա­տար­վում է օ­դա­փո­խու­թյուն: Սեան­սը տևում է 40 րո­պե: Սեան­սից հե­տո ցան­կա­լի է, որ հա­ճա­խորդ­նե­րը գո­նե 20 րո­պե հաց չու­տեն, ջուր չխ­մեն և մինչև օր­վա վեր­ջը չլո­ղա­նան կամ շատ ուշ լո­ղա­նան:
Ըստ տնօ­րե­նի` ե­թե նախ­կի­նում բժիշկ­նե­րը ե­րե­խա­նե­րին ու­ղեգ­րում էին Երևա­նի Ա­վա­նում գտն­վող բնա­կան ա­ղի քա­րան­ձավ, ա­պա այ­սօր ար­դեն տե­ղե­կա­նա­լով, որ ՙՎի­տա­սոլ՚ կենտ­րո­նում հա­տուկ հա­լո­գե­նե­րա­տոր­նե­րի մի­ջո­ցով ա­պա­հով­ված է նույն միկ­րոկ­լի­ման, ու­ղեգ­րում են նաև տե­ղի ՙա­ղե քա­րան­ձա­վը՚:
ՙՎի­տա­սոլ՚ կենտ­րո­նի նո­րու­թյուն­նե­րից է մերս­ման ծրա­գի­րը: Մաս­նա­գե­տը Մոսկ­վա­յում ան­ցել է 6-ամ­սյա կուր­սեր, ի­րա­գոր­ծում է տար­բեր տե­սա­կի մեր­սում­ներ՝ հա­կա­ցե­լյու­լյի­տա­յին, դեմ­քի ե­րի­տա­սար­դաց­ման ցա­վա­յին սինդ­րոմ­նե­րը հան­գս­տաց­նող … Նա­խա­տես­վում է բա­ցել ա­րո­մա­թե­րա­պիա­յի սե­նյակ, որ­տեղ բնա­կան ե­թե­րա­յին յու­ղե­րի սա­ռը գո­լոր­շիաց­ման մի­ջո­ցով կանց­նաց­վի բու­ժում:
Վար­դան Մա­նու­կյա­նը տե­ղե­կաց­րեց, որ ա­ղա­բու­ժու­թյամբ հե­տաքր­քր­վող­նե­րը կա­րող են ի­րենց ֆեյս­բու­քյան ՙՎի­տա­սոլ, Հա­լո­թե­րա­պիա­յի կենտ­րոն՚ է­ջի մի­ջո­ցով ա­վե­լի ման­րա­մասն տե­ղե­կա­նալ Կենտ­րո­նի աշխ­խա­տան­քի, բուժ­վող հի­վան­դու­թյուն­նե­րի, հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի, վեր­ջին նո­րու­թյուն­նե­րի հետ:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Mon, 15 Jul 2019 16:23:34 +0000
ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏԻ ԱՎԱԳԱՆՈՒ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՆԻՍՏԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27112-2019-07-12-15-24-11 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27112-2019-07-12-15-24-11 Էմմա ԲԱԼԱՅԱՆ

 Հուլիսի 11-ին Ստեփանակերտի ավագանու հերթական նիստում քննարկվեցին տարաբնույթ հարցեր:

Համայնքի 2019թ. 1-ին կիսամյակի բյուջեի կատարման մասին, մի քանի որոշումների մեջ փոփոխություններ մտցնելու, ավագանու անդամներին որոշ ֆինանսական միջոցներ հատկացնելու մասին հարցերն ընդունվեցին առանց քննարկումների: Կառուցապատման իրավունքով մրցույթով հողամաս տրամադրելուն համաձայնություն տալու մասին հարցը տեղիք տվեց բուռն քննարկումների: Բանը նրանում է, որ Ստեփանակերտի քաղաքային համայնքի սեփականություն հանդիսացող՝ Ն. Ստեփանյանի անվան զբոսայգու տարածքից 558.90 քառ.մ հատուկ պահպանվող տարածքների նպատակային նշանակության, հանգստի համար նախատեսված գործառնական նշանակության հողամասում (մարզադաշտի հարակից տարածքում) կառուցվում է սրճարան, որին հարակից մյուս՝ ավելի մեծ հողամասը պատկանում է սեփականատիրոջը: Խնդրո առարկայի առնչությամբ ավագանու անդամների մոտ առաջացան տարբեր հարցեր, որոնց քննարկումների արդյունքում որոշվեց հարցը օրակարգից հանել:
Այս տարվանից գործող ՙԱղբահանության և սանիտարական մաքրման մասին՚ օրենքի կիրառումը որոշ դժգոհություններ է առաջացրել խոշոր ձեռնարկատերերի մոտ. նրանք համաձայն չեն աղբահանության համար վճարել բարձրացված դրույքաչափերով: Փոխարենը պատրաստ են սեփական միջոցներով կազմակերպել աղբի տարհանումը: Գրավոր դիմում-բողոքի քննարկման արդյունքում որոշվեց լրացում կատարել վերը նշված օրենքում։ Օրենքում լրացման անհրաժեշտություն է առաջացել նաև այն բնակիչների բողոքների արդյունքում, ովքեր ունեն մի քանի բնակելի տուն, բայց բնակվողներ կան միայն մեկում: Գործող օրենքով բնակվող տան հաշվառված անձանց քանակով է սահմանվում վարձավճարը (յուրաքանչյուր անձի դիմաց՝ 120 դրամ), իսկ չօգտագործվող բնակելի շինության կամ բնակարանի ընդհանուր մակերեսի 1 քառ.մ-ի համար առաջարկվում է սահմանել 10 դրամ: Առաջարկած լրացումները քննարկումներից հետո ավագանու կողմից հաստատվեցին:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Fri, 12 Jul 2019 10:23:36 +0000
ՀՆԱ­ԴԱ­ՐՅԱՆ ԿԱ­ՄՈՒՐ­ՋԸ` ՇԱ­ԼՈՒԱ ԳԵ­ՏԻ ՎՐԱ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27109-2019-07-12-14-34-15 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27109-2019-07-12-14-34-15 ՀՆԱ­ԴԱ­ՐՅԱՆ ԿԱ­ՄՈՒՐ­ՋԸ` ՇԱ­ԼՈՒԱ ԳԵ­ՏԻ ՎՐԱ
ք. Բեր­ձոր

 Սա Հա­յաս­տան է և վերջ…

Լեո­նիդ ԱԶԳԱԼ­ԴՅԱՆ

Մոտ 2600մ բարձ­րու­թյամբ լեռ­նե­րից (Կու­սա­նաց, Շա­լուա­յի, Զո­լա­սար, Ագ­ռա­վա­քար) բխող աղ­բյուր­նե­րից են սն­վում Հա­կա­րի գե­տի արևե­լյան վտակ Շա­լուա­յի(Ար­քու­գետ) օ­ժան­դակ գե­տակ­ներն ու վտակ­նե­րը։ Վաղն­ջա­կան ժա­մա­նակ­նե­րից Շա­լուա գե­տի ա­վա­զա­նում հայն է բնակ­վել ու ա­րա­րել։ Մեծ Հայ­քի Ար­ցախ աշ­խար­հի Բեր­դա­ձոր և Վայ­կու­նիք-Ծար գա­վառ­նե­րը սահ­մա­նա­կից են ե­ղել Սյու­նիք աշ­խար­հին, և կա­պը մեր 2 նա­հանգ­նե­րի միջև ե­ղել է ա­մուր։ Այդ են վկա­յում Հա­կա­րիի վե­րին հո­սան­քի 3 մեծ վտակ­նե­րի՝ Ա­ղավ­նո­յի(Ար­քու­նա­գետ, Զա­բուղ), Հո­չան­ցի, Շա­լուա­յի վրա պահ­պան­ված հնա­դա­րյան կա­մուրջ­նե­րը՝ կան­գուն ու ար­դեն ա­վեր և պատ­մա­կան ճա­նա­պարհ­նե­րի հետ­քե­րը։
Հնուց ի վեր այս­տե­ղով է ան­ցել պատ­մա­կան ճա­նա­պարհ­նե­րից մե­կը, և մեր պա­պե­րը 12-13-րդ դա­րե­րում գե­տի գե­ղա­տե­սիլ մի հատ­վա­ծում կա­մա­րա­կապ, միաթ­ռիչք քա­րե կա­մուրջ են կա­ռու­ցել, ո­րի հիմ­քե­րը բնա­կան ժայ­ռերն են։ Ի տար­բե­րու­թյուն այլ կա­մուրջ­նե­րի՝ մեր նկա­րագ­րա­ծի կա­մա­րը պայ­տաձև է, ոչ կլո­րա­վուն։ Կա­ռուց­ված է տե­ղի կրա­յին քա­րե­րով և կրա­շա­ղա­խով։ Ներ­քին մա­սում եզ­րա­յին քա­րե­րը մշակ­ված են, գրե­թե սր­բա­տաշ, իսկ մնա­ցա­ծը թեր­թա­քա­րեր են՝ ուղ­ղա­ձիգ շար­ված։ Ներ­քին հիմ­նա­կան եզ­րա­յին մա­սի կե­սը քանդ­ված է, այ­նուա­մե­նայ­նիվ՝ ներ­սի հիմ­նա­քա­րե­րը պա­հում են կա­մուր­ջը։ 18-րդ դա­րա­կե­սից հա­յա­թափ­վե­լով՝ նշ­ված և բա­զում այլ բնա­կա­վայ­րեր կորց­րել են ի­րենց հայ­կա­կան ան­վա­նում­նե­րը։ Մահ­մե­դա­կան­նե­րը, հիմ­նա­կա­նում քր­դեր, վե­րաբ­նակ­վե­լով հա­յոց բնա­կա­վայ­րե­րում, փո­խել են ան­վա­նում­նե­րը, ա­ղա­վա­ղել։ Գան­ձա գյու­ղը խոր­հր­դա­յին տա­րի­նե­րին կոչ­վում էր Սե­յիդ­լար(19-20-րդ դա­րե­րում այս­տեղ սեիդ­ներ են բնակ­վել. գյու­ղի վերևում պահ­պան­վել են նրանց դամ­բա­րա­նաձև գե­րեզ­ման­նե­րը), մո­տա­կա ներ­կա­յիս Գող­թա­նի­կը՝ Փիր­ջա­հան։ Բազ­մա­տու­սը, որ գե­տի ձա­խա­կող­մյան բար­ձունք­նե­րում է, գե­րու­թյան տա­րի­նե­րին կոչ­վել է Բյու­լուլ­դուզ, Բա­զար­դուզ, Ա­խուն­դով։ Սամ­վել Կա­րա­պե­տյա­նը ՙՀայ մշա­կույ­թի հու­շար­ձան­նե­րը խոր­հր­դա­յին Ադր­բե­ջա­նին բռ­նակց­ված շր­ջան­նե­րում՚ գր­քում տե­ղե­կաց­նում է՝ ըստ Ս. Բա­հաթ­րեա­նի՝ միջ­նա­դա­րում այս­տեղ քա­ղաք է ե­ղել(ՙԶան­գե­զուր՚, ՙՆոր դար՚ 1895թ. թիվ 29, էջ՝ 2)։ Տա­րած­քում ա­ռա­վել հայտ­նի, հե­րո­սա­կան ու դրա­մա­տիկ պատ­մու­թյուն ու­նի ներ­կա­յիս Ղա­զա­րա­պատ գյու­ղը՝ Ալ­ղու­լին կամ Ալ­ղու­լա­շե­նը, ո­րի պատ­մա­կան ա­նու­նը դար­ձյալ հայտ­նի չէ։ Գյու­ղը մինչև 1918 թվա­կա­նը ե­ղել է բուն հայ­կա­կան՝ բո­լոր կող­մե­րից շր­ջա­փակ­ված լի­նե­լով թշ­նա­մի­նե­րով։ 1905-1906թթ. հայ-թա­թա­րա­կան բա­խում­նե­րի ժա­մա­նակ Ալ­ղու­լա­շե­նը քոչ­վոր թա­րա­քյա­մա­նե­րի կող­մից պա­շար­վել է, սա­կայն բնակ­չու­թյու­նը հե­րո­սա­բար պաշտ­պան­վել է, մինչև Գո­րի­սից ցա­րա­կան բա­նա­կի զին­վոր­ներն օգ­նու­թյան են հա­սել։ Ի­հար­կե, այդ օ­րե­րին Ալ­ղու­լիի կեսն այր­վել էր, կա­յին զո­հեր ու վի­րա­վոր­ներ։ Գյու­ղը հա­յա­թափ ե­ղավ 1918 թվա­կա­նին՝ դար­ձյալ են­թարկ­վե­լով աս­պա­տա­կու­թյան։ Հա­վա­նա­բար միջ­նա­դա­րում Ալ­ղու­լին ե­ղել է տա­րած­քի կենտ­րո­նա­կան բնա­կա­վայ­րե­րից մե­կը, և ճա­նա­պարհն այս­տե­ղից սկս­վել ու ան­ցել է նշ­ված կամր­ջով։ Այժմ կա­մուրջն օգ­տա­գոր­ծե­լի է միայն հե­տիո­տի հա­մար։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Fri, 12 Jul 2019 10:28:07 +0000
ՄԵՐ ՆՎԻ­ՐԱՏ­ՎՈՒ­ԹՅԱՄԲ՝ ՀԱ­ՅԱՍ­ՏԱ­ՆԸ ՄԵՐ ՏՈՒՆ ԲԵ­ՐԵ­ՑԻՆՔ... http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27107-2019-07-12-12-24-59 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27107-2019-07-12-12-24-59 ՄԵՐ ՆՎԻ­ՐԱՏ­ՎՈՒ­ԹՅԱՄԲ՝ ՀԱ­ՅԱՍ­ՏԱ­ՆԸ ՄԵՐ ՏՈՒՆ ԲԵ­ՐԵ­ՑԻՆՔ...
Լաու­րա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

 Հա­յաս­տան՚ հա­մա­հայ­կա­կան հիմ­նադ­րա­մի շր­ջա­նակ­նե­րում Տո­րոն­տո­յի տե­ղա­կան մարմ­նի մի­ջոց­նե­րով Ար­ցա­խում (հատ­կա­պես վեր­ջին տա­րի­նե­րին) կյան­քի կոչ­վե­ցին բազ­մա­թիվ ազ­գան­պաստ ծրագ­րեր։ Ա­ռա­ջին­նե­րից մե­կը Ստե­փա­նա­կեր­տի ֆիզ­մաթ դպ­րո­ցի հան­րա­կա­ցա­րա­նի կա­ռու­ցումն էր և կր­թօ­ջա­խի բա­կի վե­րա­նո­րո­գու­մը։ Այ­նու­հետև օ­րա­կար­գա­յին դար­ձան ջրա­տար­նե­րի կա­ռու­ցումն ու վե­րա­կանգ­նու­մը. ՙՏրա­կետ -1՚-ը լրի­վու­թյամբ ա­վեր­ված էր, վե­րա­կան­գն­վեց։ Շո­շի, Սզ­նե­քի, Գի­շու և Մար­տու­նու ջրա­տար­նե­րի հար­ցը լուծ­վեց։ Գա­զա­տար­նե­րի անց­կաց­ման գոր­ծում ևս ա­նու­րա­նա­լի է Տո­րոն­տո­յի տե­ղա­կան մարմ­նի ներդ­րու­մը. Վանք, Ծմա­կա­հող, Ա­ռա­ջա­ձոր և Շահ­մա­սուր գյու­ղե­րի բնա­կիչ­ներն այ­սօր վա­յե­լում են երկ­նա­գույն կրա­կի հա­ճույ­քը։ Այ­նու­հետև բա­րե­գոր­ծա­կան ծրագ­րե­րի մաս դար­ձավ դպ­րո­ցա­շի­նու­թյու­նը։ Շոշ, Մա­տա­ղիս, Վե­րին Հո­ռա­թաղ գյու­ղե­րը, Շու­շի քա­ղա­քը և այլ բնա­կա­վայ­րեր ու­նե­ցան գե­ղե­ցիկ ու հար­մա­րա­վետ կր­թօ­ջախ­ներ։ 

Օ­րեր ա­ռաջ Տո­րոն­տո­յի տե­ղա­կան մարմ­նի բա­րե­գործ­նե­րից ո­մանք կր­կին Ար­ցա­խում էին, դար­ձյալ Ար­ցա­խին սա­տա­րե­լու ա­ռա­քե­լու­թյամբ։ Ստորև ներ­կա­յաց­վող հար­ցազ­րույ­ցը նվի­րա­տու, բա­րե­րար Ա­լեք ՄԱՐ­ՏԻ­ՐՈ­ՍՅԱ­ՆԻ հետ է։

- Պա­րոն Ա­լեք, քա­նի՞ ան­գամ եք ե­ղել Ար­ցա­խում։
- Ար­դեն հին­գե­րորդ ան­գամ է, բայց ա­մեն գա­լով ինձ հա­մար նոր բա­ցա­հայ­տում­ներ եմ ա­նում, նո­րո­վի եմ սի­րում այս հրաշք եր­կի­րը։ Ար­ցա­խը հա­մայն հա­յու­թյան ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում է, հատ­կա­պես վեր­ջին տա­րի­նե­րին բո­լո­րիս ուշքն ու միտ­քը սևեռ­ված են այս մի բուռ հո­ղակ­տո­րին։ Իր ճո­խու­թյամբ, գե­ղեց­կու­թյամբ ու հարս­տու­թյամբ Ար­ցախն այն­քան գրա­վիչ է, որ կռ­վախն­ձոր է դար­ձել ու հարևան պե­տու­թյան կող­մից հա­ճախ է են­թարկ­վում պա­տե­րազ­մա­կան ոտ­նձ­գու­թյուն­նե­րի։ Հու­սանք, որ հարցն ի վեր­ջո ար­դա­րա­ցի լու­ծում կս­տա­նա, և դա­րե­րից ե­կող պա­պե­նա­կան այս հո­ղում հա­վեր­ժա­կան խա­ղա­ղու­թյու­նը կտի­րի։
- Դուք Տո­րոն­տո­յի տե­ղա­կան մարմ­նի նվի­րա­տու­նե­րից եք։ Քա­նի՞ տա­րի է, որ այդ ՙըն­տա­նի­քի՚ ան­դամ եք և Ձեր լու­ման եք ներդ­նում ազ­գան­պաստ գոր­ծին։
- Մոտ հի­սուն տա­րի աշ­խա­տում եմ Տո­րոն­տո­յի հայ հա­մայն­քի տար­բեր կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րում՝ ա­մեն տեղ ու­նե­նա­լով իմ բա­ժին օգ­նու­թյու­նը։ Մի կարճ ժա­մա­նա­կա­մի­ջոց դա­դա­րել եմ աշ­խա­տե­լուց՝ տիկ­նոջս հի­վան­դու­թյան և նրան խնա­մե­լու պատ­ճա­ռով։ Եր­կու զա­վակ ու­նեմ՝ Սևանն ու Վա­րու­ժա­նը, ըն­տա­նի­քով՝ բո­լորս միա­սին նվիր­ված ենք հա­յան­պաստ այդ գոր­ծին, ո­րից սր­տի թեթևու­թյուն ենք զգում։ Խոր­հր­դա­յին տա­րի­նե­րին մենք չկա­րո­ղա­ցանք վե­րա­դառ­նալ Հա­յաս­տան, ստիպ­ված այս ձևով (բա­րե­գոր­ծու­թյամբ) Հա­յաս­տա­նը մեր տուն բե­րե­ցինք...
- Ար­մատ­նե­րով որ­տե­ղի՞ց եք...
- Հայ­րա­կան կողմս Սա­սու­նից է, մայ­րա­կանն էլ՝ Զեյ­թու­նից։ Ինքս Հա­լե­պում եմ ծն­վել, ու­սումս ստա­ցել եմ Վե­նե­տի­կում, 1968-ից էլ Տո­րոն­տո­յում եմ ապ­րում։ Հայ­կա­կա­նու­թյու­նը, ազ­գա­յի­նը իմ էու­թյան մեջ է, իսկ հատ­կա­պես վեր­ջին տա­սը տա­րի­նե­րին Հա­յաս­տանն ամ­բող­ջու­թյամբ իմ և իմ ըն­տա­նի­քի ու­շադ­րու­թյան կի­զա­կե­տում է։
- Ի՞նչ է Ձեզ հա­մար բա­րե­գոր­ծու­թյու­նը, ար­դյոք այն ու­նի միայն նյու­թա­կան նշա­նա­կու­թյու՞ն։
- Բա­րե­գոր­ծու­թյուն բառն ինք­նին ու­նի բա­րի գործ ա­նե­լու ի­մաստ։ Այն ինձ հա­մար հոգևոր ա­ռու­մով պար­տա­վո­րու­թյուն է՝ օգ­նե­լու կա­րի­քա­վո­րին, ձեռք մեկ­նե­լու չքա­վո­րին։ Բառն ա­վե­լի մեծ ի­մաստ է ստա­նում, երբ դա որ­պես նվի­րատ­վու­թյուն ա­նում ես ազ­գիդ բա­րե­կե­ցու­թյան և հզո­րաց­ման հա­մար։ Նա է բա­րե­գոր­ծը, ով իր անձ­նա­կան գու­մարն է նվի­րում, այլ ոչ թե ու­րի­շի գու­մարն է վերց­նում ու փո­խան­ցում կա­րի­քա­վո­րին և ի­րեն բա­րե­րա­րի պի­տակ կպց­նում։ Այն իր մեջ խոր­հուրդ պետք է ու­նե­նա, դեռ ա­վե­լին՝ բա­րե­գոր­ծու­թյու­նը սի­րով պետք է ա­նել, հայ­րե­նի­քի հան­դեպ՝ ա­ռա­վել ևս... Այս հրաշք եր­կի­րը մեկ ան­գամ տես­նողն այդ­քա­նով չի բա­վա­րար­վի։ Դեռ ա­վե­լին. հա­մոզ­ված եմ՝ Ար­ցախ գա­լով և տես­նե­լով այն գոր­ծե­րը՝ կա­ռուց­ված գե­ղե­ցիկ ման­կա­պար­տեզ­ներն ու դպ­րոց­նե­րը, տար­բեր շի­նու­թյուն­նե­րը, իմ հայ­րե­նա­կից­նե­րը հե­տա­գա­յում ա­վե­լի մեծ գու­մար­ներ կհատ­կաց­նեն նման նպա­տակ­նե­րի հա­մար։ Դա մեզ հա­մար հպար­տու­թյուն է: Օգ­նու­թյուն բա­ռը բնավ չեմ սի­րում։ Շատ ու­րախ եմ, որ այս տա­րի­նե­րին կա­րո­ղա­ցել ենք Ար­ցա­խի վեր­քե­րի մի ո­րոշ մա­սը բու­ժել և կշա­րու­նա­կենք այն­քան, որ­քան կնե­րեն մեր ու­ժե­րը։
- Դժ­վար չէ՞ օ­տար ա­փե­րում հայ մնա­լը։ Ձեր ե­րե­խա­նե­րին կա­րո­ղա­նո՞ւմ եք հա­յե­ցի դաս­տիա­րա­կել...
- Իմ եր­կու զա­վակ­նե­րը՝ շնոր­հիվ ի­րենց մոր՝ Ա­լիս Մար­տի­րո­սյա­նի, ա­վար­տել են ա­մե­նօ­րյա ազ­գա­յին վար­ժա­րա­նը, կա­րո­ղա­նում են ոչ միայն խո­սել հա­յե­րեն, այլև Վա­րու­ժան, Սիա­ման­թո, Չա­րենց են կար­դում, ար­տա­սա­նում... Եր­կուսն էլ մի քա­նի ան­գամ ե­ղել են Հայ­րե­նի­քում, և այն ա­մե­նը, ինչ կապ­ված է հա­յու­թյան, Հայ­րե­նի­քի հետ՝ նրանց էու­թյան մեջ է։

Օ­տար ա­փե­րում՝ օվ­կիա­նո­սից այն կողմ, հայ մնալն ա­մե­նա­մեծ մար­տահ­րա­վերն է։ Հս­կա­յա­կան աշ­խա­տանք պետք է կա­տա­րել հայ մնա­լու հա­մար։ Լավ, գի­տա­կից հա­յը սր­տի բո­լոր թե­լե­րով կապ­ված է իր հայ­րե­նի­քին։ Օ­րե­րից մի օր, երբ եր­ջան­կա­հի­շա­տակ Գա­րե­գին 1-ին Ա­մե­նայն հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սը Տո­րոն­տո­յում էր, այս­պի­սի մի միտք ա­սաց. ՙՀա­յա­պահ­պա­նում՚ բառն ինք­նին բարդ հաս­կա­ցու­թյուն է։ Մարդս ա­մեն օր կնո­րոգ­վի, վե­րա­նո­րոգ­ման այդ գա­ղա­փա­րին կհա­վա­տա... Մենք պետք է կա­րո­ղա­նանք նո­րոգ­վել՝ շա­րու­նա­կե­լով պահ­պա­նել մեր էու­թյու­նը՝ դա­րե­րից ե­կած ա­վան­դը՝ ազ­գա­յին ժա­ռան­գու­թյու­նը, մշա­կու­թա­յին և գե­ղար­վես­տա­կան, պետք է կա­րո­ղա­նանք փո­խան­ցել գա­լիք սե­րունդ­նե­րին՚։
-Տո­րոն­տո­յի տե­ղա­կան մարմ­նի նվի­րա­տու­նե­րից կա՞ն այն­պի­սիք, որ վեր­ջին մեկ տա­րում՝ կապ­ված ՙՀա­յաս­տան՚ հա­մա­հայ­կա­կան հիմ­նադ­րա­մի ո­րոշ բա­ցա­հայ­տում­նե­րի հետ, հիաս­թափ­վել և ինք­նա­հե­ռաց­վել են կա­ռույ­ցից, ու­րեմն և`օգ­նու­թյուն տրա­մադ­րե­լուց։
- Ընդ­հան­րա­պես, որևէ բա­նի հան­դեպ որ­քան բարձր են լի­նում ակն­կա­լիք­նե­րը, այն­քան խորն է լի­նում հիաս­թա­փու­թյու­նը... Այն սե­րը, գուր­գու­րան­քը, որն ու­նե­ցել է Սփյուռ­քը Հայ­րե­նի­քի ու Ար­ցա­խի հան­դեպ, ստի­պել է ա­մեն ինչ տալ, ա­մեն ինչ ա­նել սր­տանց և հնա­րա­վո­րինս ա­ռատ։ Չեմ ժխ­տում՝ հիաս­թա­փու­թյուն ապ­րած մար­դիկ կան, բայց հա­վա­տա­վոր­ներն էլ շատ են և շա­րու­նա­կում են ի­րենց ազ­գան­պաստ գոր­ծը։ Կան այն­պի­սիք, որ ի­րենց թո­շա­կից են մաս­հա­նում կա­տա­րում՝ հա­նուն ազ­գի, և, ան­շուշտ, ցա­վա­լի է, երբ նման­նե­րից գո­ղա­նում են... Մար­դիկ, ով­քեր զբաղ­վում են ճղ­ճիմ բա­նե­րով ՝ ժա­մա­նա­կա­վոր են։ Սա­կայն մենք պետք է ի­մա­նանք, որ ամ­բողջ ան­տա­ռը փո­խա­րի­նում է մեկ ծա­ռի, և մենք պետք է կա­րո­ղա­նանք տես­նել ամ­բող­ջա­կա­նը, որ­տե­ղից սկս­վում է մեր ա­պա­գա­յի լու­սա­վո­րու­թյու­նը։ Ես կոչ եմ ա­նում իմ հայ­րե­նա­կից­նե­րին, որ­պես­զի բո­լո­րը դեմ­քով շրջ­վեն դե­պի ի­րենց ար­մատ­նե­րը, դե­պի սե­փա­կան հայ­րե­նիքն ու բնօր­րա­նը, չմո­ռա­նան ի­րենց աշ­խա­տած գու­մա­րից մեկ լու­մա ներդ­նել հայ­րեն­քի հզո­րաց­ման գոր­ծին։ Հաս­կա­նում ենք՝ ա­վե­լորդ փող չկա, բայց ե­թե մարդ ին­քը լավ է ապ­րում, բայց իր գյու­ղը կամ իր շր­ջա­պա­տը՝ ծայ­րա­հեղ վատ կամ աղ­քատ, ա­պա այդ մար­դու ապ­րա­ծը ո­չինչ չար­ժե, հա­վա­տա­ցեք... Նո­րից եմ կրկ­նում՝ այս­պի­սի Հայ­րե­նիքն Աստ­ծուց տր­ված ա­մե­նա­մեծ շնորհն է։ Մենք բախ­տա­վոր ենք դրա­նով... Ինձ հա­մար մեծ ցավ է, որ հա­յու­թյունն ար­տա­գաղ­թել ու սփռ­վել է աշ­խար­հով մեկ։ Մենք հս­կա­յա­կան նե­րուժ ու­նենք, և պետք է այն ծա­ռա­յեց­նենք մեր ազ­գի հզո­րաց­մա­նը։ Այլ ճա­նա­պարհ մենք պար­զա­պես չու­նենք:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Fri, 12 Jul 2019 12:16:50 +0000
ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏԻ ԱՎԱԳԱՆՈՒ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՆԻՍՏԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27101-2019-07-11-17-29-21 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27101-2019-07-11-17-29-21 ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏԻ ԱՎԱԳԱՆՈՒ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՆԻՍՏԸ
Էմմա ԲԱԼԱՅԱՆ

 Հուլիսի 11-ին Ստեփանակերտի ավագանու հերթական նիստում քննարկվեցին տարաբնույթ հարցեր:

Համայնքի 2019թ. 1-ին կիսամյակի բյուջեի կատարման մասին, մի քանի որոշումների մեջ փոփոխություններ մտցնելու, ավագանու անդամներին որոշ ֆինանսական միջոցներ հատկացնելու մասին հարցերն ընդունվեցին առանց քննարկումների: Կառուցապատման իրավունքով մրցույթով հողամաս տրամադրելուն համաձայնություն տալու մասին հարցը տեղիք տվեց բուռն քննարկումների: Բանը նրանում է, որ Ստեփանակերտի քաղաքային համայնքի սեփականություն հանդիսացող՝ Ն. Ստեփանյանի անվան զբոսայգու տարածքից 558.90 քառ.մ հատուկ պահպանվող տարածքների նպատակային նշանակության, հանգստի համար նախատեսված գործառնական նշանակության հողամասում (մարզադաշտի հարակից տարածքում) կառուցվում է սրճարան, որին հարակից մյուս՝ ավելի մեծ հողամասը պատկանում է սեփականատիրոջը: Խնդրո առարկայի առնչությամբ ավագանու անդամների մոտ առաջացան տարբեր հարցեր, որոնց քննարկումների արդյունքում որոշվեց հարցը օրակարգից հանել:
Այս տարվանից գործող ՙԱղբահանության և սանիտարական մաքրման մասին՚ օրենքի կիրառումը որոշ դժգոհություններ է առաջացրել խոշոր ձեռնարկատերերի մոտ. նրանք համաձայն չեն աղբահանության համար վճարել բարձրացված դրույքաչափերով: Փոխարենը պատրաստ են սեփական միջոցներով կազմակերպել աղբի տարհանումը: Գրավոր դիմում-բողոքի քննարկման արդյունքում որոշվեց լրացում կատարել վերը նշված օրենքում։ Օրենքում լրացման անհրաժեշտություն է առաջացել նաև այն բնակիչների բողոքների արդյունքում, ովքեր ունեն մի քանի բնակելի տուն, բայց բնակվողներ կան միայն մեկում: Գործող օրենքով բնակվող տան հաշվառված անձանց քանակով է սահմանվում վարձավճարը (յուրաքանչյուր անձի դիմաց՝ 120 դրամ), իսկ չօգտագործվող բնակելի շինության կամ բնակարանի ընդհանուր մակերեսի 1 քառ.մ-ի համար առաջարկվում է սահմանել 10 դրամ: Առաջարկած լրացումները քննարկումներից հետո ավագանու կողմից հաստատվեցին:
Ավագանու նիստում քննարկվեցին աղբահանության հետ կապված այլ հարցեր։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Thu, 11 Jul 2019 17:28:21 +0000
ԲՈՒԺ­ՔՈՒՅ­ՐԵ­ՐԻ ՄԻ­ՋԱԶ­ԳԱ­ՅԻՆ ՀԱ­ՄԱ­ԳՈՒ­ՄԱՐ ՍՏԵ­ՓԱ­ՆԱ­ԿԵՐ­ՏՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27096-2019-07-10-17-24-17 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27096-2019-07-10-17-24-17 ԲՈՒԺ­ՔՈՒՅ­ՐԵ­ՐԻ ՄԻ­ՋԱԶ­ԳԱ­ՅԻՆ ՀԱ­ՄԱ­ԳՈՒ­ՄԱՐ ՍՏԵ­ՓԱ­ՆԱ­ԿԵՐ­ՏՈՒՄ
Զա­րի­նե ՄԱ­ՅԻ­ԼՅԱՆ

Հա­մա­հայ­կա­կան բժշ­կա­կա­կան 5-րդ հա­մա­գու­մա­րի շր­ջա­նակ­նե­րում

Ինչ­պես ար­դեն տե­ղե­կաց­րել ենք, հու­լի­սի 1-ից Ար­ցա­խում մեկ­նար­կել է Հա­մա­հայ­կա­կան բժշ­կա­կան 5-րդ հա­մա­գու­մա­րը և հու­լի­սի 3-ից շա­րու­նակ­վել Հա­յաս­տա­նում։ Հա­մա­գու­մա­րի շր­ջա­նակ­նե­րում կազ­մա­կերպ­վել էին նաև բուժ­քույ­րե­րի սիմ­պո­զիում­ներ։ Հու­լի­սի 1-ին բուժ­քույ­րե­րի սա­տե­լիտ սիմ­պո­զիում է կազ­մա­կերպ­վել Տա­վու­շում, հու­լի­սի 2-ին՝ Երևա­նում(ՀՀ մար­զե­րից մաս­նակ­ցում էին 486 բուժ­քույր) և վեր­ջին օ­րը՝ հու­լի­սի 10-ին, հա­մա­գու­մար Ստե­փա­նա­կեր­տում: Մաս­նակ­ցե­ցին ԱՀ, ՀՀ և ԱՄՆ բու­ժաշ­խա­տող­նե­րը։ Մի­ջո­ցառ­մա­նը ներ­կա էին ԱՀ ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րար Ա­րա­յիկ Բաղ­րյա­նը, Հան­րա­պե­տա­կան բժշ­կա­կան կենտ­րո­նի(ՀԲԿ) տնօ­րեն Կա­րեն Բա­զյա­նը, ՀՀ և ԱՄՆ բուժ­քույ­րե­րի ա­սո­ցիա­ցիա­նե­րի պա­տաս­խա­նա­տու­ներ ու բարձ­րա­կարգ մաս­նա­գետ­ներ։

ՀՀ բուժ­քույ­րե­րի ա­սո­ցիա­ցիա­յի նա­խա­գահ Գե­ղա­նուշ Ստե­փա­նյա­նը ՀԲԿ-ի կոն­ֆե­րենց- դահ­լի­ճում կա­յա­ցած բուժ­քույ­րե­րի հա­մա­գու­մա­րի մաս­նա­կից­նե­րին ող­ջու­նե­լուց հե­տո կարևո­րեց բուժ­քույ­րե­րի գի­տե­լիք­նե­րի ո­րա­կա­վոր­ման բարձ­րաց­մանն ուղղ­ված նմա­նա­տիպ մի­ջո­ցա­ռում­նե­րը։ Հենց ՀՀ բուժ­քույ­րե­րի ա­սո­ցիա­ցիա­յի նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ 2010թ. Ար­ցա­խում ստեղծ­վեց ՙԲուժ­քույ­րե­րի միա­վո­րում՚-ը։ Տա­րին 2-3 ան­գամ հա­յաս­տա­նյան գոր­ծըն­կեր­նե­րը լի­նում են Ար­ցա­խում և պար­բե­րա­բար կազ­մա­կեր­պում տար­բեր թե­մա­նե­րի շուրջ սե­մի­նար­ներ։ ՙ2015թ. մենք հայ­տա­րա­րե­ցինք, որ ա­մեն տա­րի բուժ­քույ­րե­րի մաս­նա­գի­տա­կան ո­րա­կա­վոր­ման բարձ­րաց­մանն ուղղ­ված մշակ­ված ծրագ­րե­րով կայ­ցե­լենք Ար­ցախ։ Այս ան­գամ անդ­րա­դար­ձանք ներ­հի­վան­դա­նո­ցա­յին վա­րակ­նե­րի կան­խար­գել­ման խն­դիր­նե­րին, բու­ժաշ­խա­տո­ղի է­թի­կա­յի նոր­մե­րին, մաս­նա­գի­տա­կան ար­տա­հա­գուս­տին և դրանց հետ առ­նչ­վող այլ թե­մա­նե­րի։ Քա­նի որ բուժ­քույ­րերն ա­վե­լի շատ են շփ­վում հի­վան­դի հետ, քան բժիշ­կը, ուս­տի նրանք պետք է ու­նե­նան բարձ­րո­րակ ու հա­մա­պար­փակ գի­տե­լիք­ներ, լի­նեն բա­նի­մաց, ին­չի ուղ­ղու­թյամբ աշ­խա­տանք­ներ են տար­վում ժա­մա­նա­կա­կից բժշ­կու­թյան ո­լոր­տում՚,¬ ա­սաց Գ. Ստե­փա­նյա­նը։ Նա նաև նշեց, որ չի կա­րե­լի թե­րագ­նա­հա­տել բուժ­քույ­րե­րին և, ինչ­պես ար­տերկ­րում, այն­պես էլ մեր հայ­րե­նի­քում, պետք է փոխ­վի մտա­ծե­լա­կեր­պը ու ո­րո­շա­կի աշ­խա­տանք­ներ տար­վեն ի­րա­վա­կան դաշ­տում, որ­պես­զի բուժ­քույրն ու­նե­նա բարձ­րա­գույն կր­թու­թյուն, ինչ­պես ար­դեն ըն­դուն­ված է ա­ռա­ջա­տար եր­կր­նե­րում։ Բուժ­քույ­րը բժշ­կի կցոր­դը չէ և նա պետք է այն­չափ ո­րա­կա­վո­րում ստա­նա, որ կա­րո­ղա­նա ա­ռան­ձին գոր­ծա­ռույթ­ներ ի­րա­կա­նաց­նել։ ՀՀ բուժ­քույ­րե­րի ա­սո­ցիա­ցիա­յի նա­խա­գա­հի խոս­քով՝ հայտ­նի է, որ ար­տա­կարգ դեպ­քե­րում, մա­նա­վանդ Ար­ցա­խում տի­րող պա­տե­րազ­մա­կան ի­րա­վի­ճա­կում, բուժ­քույ­րե­րը պետք է պատ­րաստ­ված լի­նեն։ ՙԲայց մի մտա­ծեք, որ մենք ե­կել ենք այս­տեղ բուժ­քույ­րե­րին միայն գի­տե­լիք­ներ փո­խան­ցե­լու: Մենք ևս սո­վո­րե­լու բա­ներ ու­նենք տե­ղի բուժ­քույ­րե­րից, ո­րով­հետև նրան­ցից շա­տե­րը ե­ղել են ռազ­մի դաշ­տում և ա­վե­լի ա­րագ են կողմ­նո­րոշ­վում ար­տա­կարգ պայ­ման­նե­րում։ Մեր ա­սո­ցիա­ցիան բազ­միցս դի­մել է հա­մա­պա­տաս­խան մար­մին­նե­րի՝ ի­րա­վա­կան դաշ­տում բուժ­քույ­րե­րի մա­սով փո­փո­խու­թյուն­ներ մտց­նե­լու ա­ռու­մով, ո­րով­հետև դա ար­դեն ժա­մա­նա­կի պա­հանջ է։ Ու միայն հմուտ ու բա­նի­մաց բուժ­քույ­րը պա­հանջ­ված կլի­նի ա­ռա­ջա­տար կլի­նի­կա­նե­րում՚,¬ ա­սաց Գ. Ստե­փա­նյա­նը։ Երբ 2010թ. Ար­ցա­խում ո­րոշ­վեց ստեղ­ծել բուժ­քույ­րե­րի միա­վո­րում, փոքր-ինչ տա­րա­ձայ­նու­թյուն­ներ կա­յին, սա­կայն Գ. Ստե­փա­նյա­նը խոս­տա­ցավ, որ ա­մեն ջանք կգոր­ծադր­վի միա­վո­րու­մը չլու­ծա­րե­լու հա­մար։ Այդ ա­ռու­մով նա շնոր­հա­կա­լու­թյուն հայտ­նեց ա­մե­րի­կա­հայ բուժ­քույ­րե­րին, ով­քեր ի­րենց հեր­թին եր­կար ճա­նա­պարհ կտ­րե­լով` պար­բե­րա­բար օգ­նու­թյան ձեռք են մեկ­նում, ա­ջակ­ցում տար­բեր հար­ցե­րով։ Ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում ԱՄՆ բուժ­քույ­րե­րը ա­սո­ցիա­ցիա­յին նվի­րել են ո­րոշ բուժ­պա­րա­գա­ներ, դրանց կի­րառ­ման նոր մե­թոդ­նե­րը փո­խան­ցել բուժ­քույ­րե­րին, որ­պես­զի վեր­ջին­ներս էլ այդ գի­տե­լիք­նե­րը փո­խան­ցեն մյուս­նե­րին։
ԱՀ ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րար Ա. Բաղ­րյանն ան­նա­խա­դեպ հա­մա­րեց այս տար­վա Բժիշկ­նե­րի հա­մա­հայ­կա­կան 5-րդ հա­մա­գու­մա­րի մեկ­նարկն ու ա­վարտն Ար­ցա­խում կազ­մա­կեր­պե­լը։ Անդ­րա­դառ­նա­լով բժշ­կա­կան հա­մա­գու­մար­նե­րի անց­կաց­ման պատ­մու­թյա­նը` նա տե­ղե­կաց­րեց, որ դրանք սկ­սել են կազ­մա­կերպ­վել դեռևս 1974թ.-ից։ Կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րի ո­րոշ­մամբ Հա­մա­հայ­կա­կան բժշ­կա­կան 6-րդ հա­մա­գու­մա­րը կանց­կաց­վի Ար­ցա­խում՝ 2023թ.։ ԱՀ ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րա­րը շնոր­հա­կա­լու­թյուն հայտ­նեց կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րին ու մաս­նա­կից­նե­րին՝ հույս հայտ­նե­լով, որ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը կկ­րի շա­րու­նա­կա­կան բնույթ, ին­չի ար­դյուն­քում բու­ժաշ­խա­տող­նե­րը կլի­նեն ա­վե­լի տե­ղե­կաց­ված ու ո­րա­կա­վոր­ված։

Ար­ցա­խի բուժ­քույ­րե­րի միա­վոր­ման նա­խա­գահ Լի­լիա Մով­սի­սյա­նը մեծ ա­ռա­քե­լու­թյուն հա­մա­րեց բուժ­քույ­րե­րի մի­ջազ­գա­յին սա­տե­լիտ սիմ­պո­զիում­նե­րի անց­կա­ցումն Ար­ցա­խում։ ՀՀ¬ում մեկ­նար­կած և Ար­ցա­խում ա­վարտ­վող այս հա­մա­գու­մա­րը թար­մու­թյուն հա­ղոր­դեց բու­ժաշ­խա­տող­նե­րին՝ մաս­նա­գի­տա­կան նոր մո­տե­ցում­նե­րի, գործ­նա­կան աշ­խա­տան­քում նո­րա­րա­րու­թյուն­նե­րի ա­ռու­մով, ո­րով­հետև բժշ­կու­թյան ո­լոր­տը պա­հան­ջում է մշ­տա­կան զար­գա­ցում, մաս­նա­գի­տա­կան մա­կար­դա­կի կա­տա­րե­լա­գոր­ծում։ Լ. Մով­սի­սյա­նը ներ­կա­յաց­րեց 2010թ. Ար­ցա­խում ձևա­վոր­ված ՙԲուժ­քույ­րե­րի միա­վո­րում՚ ՀԿ-ի աշ­խա­տանք­նե­րը և ե­րախ­տա­գի­տու­թյուն հայտ­նեց մի­ջազ­գա­յին այս հա­մա­ժո­ղո­վի կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րին, ո­րով­հետև նման սիմ­պո­զիում­նե­րը լի­նում են ար­դյու­նա­վետ և բեղմ­նա­վոր։ Ընդ­հա­նուր առ­մամբ՝ ՙՀա­յաս­տան¬Սփյուռք¬Ար­ցախ՝ ի փառս ա­ռող­ջու­թյան՚ կար­գա­խո­սով կազ­մա­կերպ­ված հա­մա­հայ­կա­կան 5-րդ հա­մա­գու­մա­րին ներ­կա­յա­ցել են ա­մե­րի­կա­հայ 10 բուժ­քույր, ո­րոն­ցից 4-ը զե­կույ­ցով հան­դես ե­կան Ար­ցա­խում։ Ա­մե­րի­կա­հայ բուժ­քույ­րե­րի ա­սո­ցիա­ցիա­յի նա­խա­գահ Քրիս­տի­նե Օ­հա­նյա­նը մեծ պա­տիվ հա­մա­րեց լի­նել Ար­ցա­խում։ Նրա պար­զա­բան­մամբ՝ ԱՄՆ¬ում և ար­տերկ­րում բուժ­քույ­րե­րի մաս­նա­գի­տա­կան հմ­տու­թյուն­ներն ա­նընդ­հատ կա­տա­րե­լա­գործ­վում են, ուս­տի ա­մե­րի­կա­հայ բու­ժաշ­խա­տող­նե­րի ջան­քե­րով փորձ է ար­վում տե­ղի գոր­ծըն­կեր­նե­րին նման հա­մա­գու­մար­նե­րի ու սե­մի­նար­նե­րի մի­ջո­ցով փո­խան­ցել նո­րա­նոր գի­տե­լիք­ներ, մե­թոդ­ներ։ Ք. Օ­հա­նյանն անդ­րա­դար­ձավ ի­րենց ա­սո­ցիա­ցիա­յի ստեղծ­ման պատ­մու­թյա­նը, որն սկ­սեց ձևա­վոր­վել 1989թ. երկ­րա­շար­ժից հե­տո, երբ մի խումբ ա­մե­րի­կա­հայ բուժ­քույ­րեր փոր­ձել են գալ Հա­յաս­տան և օգ­նել ի­րենց հայ­րե­նա­կից­նե­րին։ Ա­սո­ցիա­ցիան ստեղծ­վեց 1996թ. Երևա­նում, ո­րի նա­խա­գահն է նշա­նակ­վել Գ. Ստե­փա­նյա­նը։ Վեր­ջի­նիս ջան­քե­րով կա­տար­վել է բա­վա­կա­նա­չափ աշ­խա­տանք, ին­չի ար­դյուն­քում 10 տա­րի ա­ռաջ Ար­ցա­խում ևս ստեղծ­վեց ՙԲուժ­քույ­րե­րի միա­վո­րում՚ ՀԿ¬ն։ Նա շնոր­հա­կա­լու­թյուն հայտ­նեց Լ. Մով­սի­սյա­նին կազ­մա­կեր­պա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի հա­մար, ինչ­պես նաև բո­լոր բուժ­քույ­րե­րին, ով­քեր ի­րենց հնա­րա­վո­րու­թյան սահ­ման­նե­րում փոր­ձում են օգ­նել և բուժ­քույ­րե­րին փո­խան­ցել ար­դի պա­հանջ­նե­րին հա­մա­պա­տաս­խան մաս­նա­գի­տա­կան հմ­տու­թյուն­ներ։
ԱՄՆ Կա­լի­ֆոռ­նիա­յի նա­հան­գի Լոնգ Բի­չի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նի բու­ժա­կան գոր­ծի դպ­րո­ցի տնօ­րեն, դա­սա­խոս, բու­ժա­կան գոր­ծի ա­մե­րի­կյան ա­կա­դե­միա­յի ան­դամ Լու­սի­նե Դա­դե­րյանն իր զե­կույ­ցում անդ­րա­դար­ձավ բու­ժա­կան գոր­ծի գործ­նա­կան վար­կա­նի­շին, դրա նշա­նա­կու­թյա­նը, հի­վանդ­նե­րի խնամ­քի նոր մո­տե­ցում­նե­րին, բուժք­րոջ անձ­նա­կան հատ­կու­թյուն­նե­րին՝ գրա­գի­տու­թյա­նը, մաս­նա­գի­տա­կան կա­տա­րե­լա­գործ­մա­նը, վար­վե­լա­կա­նոն­նե­րին։ Նա խո­սեց նաև բու­ժաշ­խա­տո­ղի աշ­խա­տան­քա­յին մի­ջա­վայ­րի, աշ­խա­տա­վայ­րե­րում ար­ված հե­տա­զո­տու­թյուն­նե­րի, բժիշկ­նե­րի և բուժ­քույ­րե­րի փոխ­հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի, մաս­նա­գի­տա­կան թե­րի կող­մե­րը վե­րաց­նե­լու թե­մա­նե­րի շուրջ։ Այ­նու­հետև տու­բեր­կու­լյո­զի, կրծ­քի քաղց­կե­ղի, ա­ռա­ջին օգ­նու­թյան, հի­վանդ­նե­րի հետ վար­վե­լու կա­նոն­նե­րի թե­մա­նե­րով հան­դես ե­կան ա­մե­րի­կա­հայ մաս­նա­գետ­ներ Զար­մի­նե Նա­քա­շյա­նը, Ժակ­լին Օվ­սե­փյա­նը, Ար­մի­նե Հայ­րա­պե­տյա­նը, ու­րիշ­ներ։

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 10 Jul 2019 17:18:41 +0000
ԱՌԱՋԻՆ ՓՈՒԼԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27095-2019-07-10-17-16-53 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27095-2019-07-10-17-16-53 Լաու­րա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

 ԱՀ ոս­տի­կա­նու­թյու­նը տար­վա կտր­ված­քով հան­րա­պե­տու­թյան տա­րած­քում եր­կու ան­գամ հա­մա­լիր մի­ջո­ցա­ռում է ի­րա­կա­նաց­նում թմ­րա­նյու­թե­րի բա­ցա­հայտ­ման, ա­պօ­րի­նի զենք-զի­նամ­թեր­քի պահ­պան­ման ուղ­ղու­թյամբ։ Հեր­թա­կան մի­ջո­ցա­ռու­մը ՙԿա­կաչ-կա­նեփ-2019՚ վեր­տա­ռու­թյամբ, անց­կաց­վեց հու­նի­սի 14-27-ը։

Ինչ­պես տե­ղե­կաց­րին ԱՀ ոս­տի­կա­նու­թյան տե­ղե­կատ­վու­թյան և հա­սա­րա­կայ­նու­թյան հետ կա­պե­րի բաժ­նից, ստու­գում­նե­րի ար­դյուն­քում հայտ­նա­բեր­վել և ոչն­չաց­վել է կա­նե­փի 164 թուփ՝ մշակ­ված և խնամ­ված, 19,66 գրամ մա­րի­խուա­նա տե­սա­կի թմ­րա­մի­ջոց, 12,13 գրամ կա­կա­չի բույ­սի սեր­մեր, 0,62 գրամ կա­կա­չի բույ­սի գլ­խիկ­ներ և 3316,7 կգ վայ­րի ա­ճած կա­նե­փի թփեր։
Զենք-զի­նամ­թեր­քի ա­ռու­մով հայտ­նա­բեր­վել և առգ­րավ­վել է 1 միա­վոր ՙՄու­խա՚ տե­սա­կի հա­կա­տան­կա­յին նռ­նա­կա­նետ, 2 հատ ՙՖ-1՚ և 2 հատ ՙՄ-75՚ տե­սա­կի նռ­նակ՝ ի­րենց պայ­թու­ցիչ­նե­րով, 320 հատ փամ­փուշտ, 4 հատ ինք­նա­ձի­գի պա­հես­տա­տուփ, 1 օ­դաճն­շիչ հրա­ցան՝ ձևա­փոխ­ված մար­տա­կա­նի, 1 հատ ՙՖ-1՚ տե­սա­կի նռ­նակ՝ ա­ռանց պայ­թու­ցի­չի, 1 ՙԲեր­դան­կա՚ տե­սա­կի ա­կո­սա­փող հրա­ցան և 1 ՙԱԿ-74՚ տե­սա­կի ինք­նա­ձիգ։
ԱՀ ոս­տի­կա­նու­թյան տե­ղե­կատ­վու­թյան և հա­սա­րա­կայ­նու­թյան հետ կա­պե­րի բաժ­նի պետ Ֆե­լիքս Հա­րու­թյու­նյա­նի տե­ղե­կատ­վու­թյամբ` հան­րա­պե­տու­թյան քրեա­կան օ­րենս­գր­քի 245-րդ հոդ­վա­ծի հա­մա­ձայն՝ ա­պօ­րի­նի կեր­պով հրա­զեն, բա­ցի ո­ղոր­կա­փող հրա­զե­նից և դրա փամ­փուշտ­նե­րից, ռազ­մամ­թերք, ա­կո­սա­փող հրա­զե­նի փամ­փուշտ­ներ, պայ­թու­ցիկ նյու­թեր կամ պայ­թու­ցիկ սար­քեր ձեռք բե­րե­լը, ի­րաց­նե­լը, պա­հե­լը, փո­խադ­րե­լը կամ կրե­լը՝ օ­րեն­սդ­րի սահ­ման­մամբ պատժ­վում է կա­լան­քով՝ ա­ռա­վե­լա­գույ­նը ե­րեք ա­միս ժամ­կե­տով, կամ՝ ա­զա­տազ­րկ­մամբ՝ ա­ռա­վե­լա­գույ­նը ե­րեք տա­րի ժամ­կե­տով։ Ի դեպ, ե­թե նույն հոդ­վա­ծի 2-րդ և 3-րդ մա­սե­րով նա­խա­տես­ված ա­րարք կա­տա­րե­լու հա­մար օ­րենս­դի­րը նա­խա­տե­սել է ա­վե­լի խիստ պատ­ժա­մի­ջոց, ա­պա հոդ­վա­ծի 5-րդ մա­սում հս­տակ ամ­րագ­րել է, որ նշ­ված ա­ռար­կա­նե­րը կա­մո­վին հանձ­նած անձն ա­զատ­վում է քրեա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից, ե­թե նրա գոր­ծո­ղու­թյուն­ներն այլ հան­ցա­կազմ չեն պա­րու­նա­կում?
ՙԱր­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան ոս­տի­կա­նու­թյու­նը հոր­դո­րում, դի­մում է երկ­րի բնակ­չու­թյա­նը՝ ի­րենց մոտ պահ­վող զենք-զի­նամ­թեր­քը կա­մո­վին հանձ­նել ոս­տի­կա­նու­թյան տա­րած­քա­յին ստո­րա­բաժա­նում­ներ։ Այդ­կերպ նման ան­ձինք կա­զատ­վեն ոչ միայն քրեա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից, այլև կկանխ­վեն զեն­քի հետ ոչ ճիշտ վար­վե­ցո­ղու­թյան հետևան­քով հնա­րա­վոր դժ­բախտ պա­տա­հար­նե­րը։ Կոչ ենք ա­նում օգտ­վել օ­րեն­քի տրա­մադ­րած բա­ցա­ռիկ հնա­րա­վո­րու­թյու­նից և օր ա­ռաջ չե­զո­քաց­նել վտան­գի աղ­բյուր­նե­րը՚,- ա­սաց Ֆ. Հա­րու­թյու­նյա­նը։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Wed, 10 Jul 2019 17:15:22 +0000