comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ՔԱ­ՂԱ­ՔԱ­ՑԻԱ­ԿԱՆ Ա­ՄՈՒՍ­ՆՈՒ­ԹՅԱՆ ԵՎ ԲԱ­ՐՈ­ՅԱ­ԿԱՆ ԱՅԼ ԿԱ­ՄԱ­ՅԱ­ԿԱ­ՆՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԻ ՇՈՒՐՋ
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՔԱ­ՂԱ­ՔԱ­ՑԻԱ­ԿԱՆ Ա­ՄՈՒՍ­ՆՈՒ­ԹՅԱՆ ԵՎ ԲԱ­ՐՈ­ՅԱ­ԿԱՆ ԱՅԼ ԿԱ­ՄԱ­ՅԱ­ԿԱ­ՆՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԻ ՇՈՒՐՋ

Անդ­րեյ ՏԿԱ­ՉՈՎ

 Ա­վագ քա­հա­նա

Մար­դու կամ հա­սա­րա­կու­թյան դեմ պայ­քա­րում բա­վա­կան է միայն բա­րո­յա­պես քայ­քա­յել նրան։ Մնա­ցածն իր բա­րո­յազ­րկ­վա­ծու­թյան բե­րու­մով մարդն ին­քը կա­նի։

Այս հան­ճա­րե­ղո­րեն պարզ սկզ­բուն­քը հաս­կա­նում էին հրեա­նե­րի թշ­նա­մի­նե­րը, երբ Աստ­ծո ա­ռաջ­նոր­դու­թյամբ հրեա ժո­ղո­վուր­դը Ե­գիպ­տո­սից շարժ­վում էր դե­պի Ա­վե­տյաց եր­կիր։ ՙԱստ­ված նրանց հետ է, քա­նի դեռ նրանք չեն մե­ղան­չում,- ո­րո­շե­ցին նրանք։ -Սո­վո­րեց­նենք նրանց մե­ղան­չել, և նրանց հաղ­թե­լը դժ­վա­րու­թյուն չի ներ­կա­յաց­նի՚։ Ան­գամ չենք ՙսո­վո­րեց­նի՚։ Պետք է մարդ­կանց մղել մե­ղան­չե­լու, խթա­նել, մեղ­քը դարձ­նել հա­սա­նե­լի, ՙդյու­րավ պա­շա­րող՚, ինչ­պես կա­սեր Պո­ղոս ա­ռա­քյա­լը (Եբր. 12։1)։ Մեր ի­րա­կա­նու­թյան մեջ դա հետևյալ կերպ է հն­չում. ՙԿա­սենք, որ դրա­նում մեղք չկա, կան նոր նոր­մեր, ո­րոնք մի ժա­մա­նակ մեր­ժում էին միջ­նա­դա­րյան կրո­նա­մոլ­նե­րը՚։ Հա­վա­նա­բար, ծա­նոթ եք այս խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րին։ Եվ այդ­ժամ մար­դը (հա­սա­րա­կու­թյու­նը) զրկ­վում է Աստ­ծո օգ­նու­թյու­նից, ում հա­մար մեղ­քը նող­կա­լի է։ Եվ դա, իս­կա­պես, վերջն է։ Բա­ռա­ցիո­րեն վեր­ջը։ Այդ ժա­մա­նակ ար­դեն ինքդ ա­նար­ժեք բա­նե­րի դի­մաց թշ­նա­մուդ կտաս ա­մե­նաար­ժե­քա­վո­րը։ Նաև կկորց­նես բա­նա­կա­նու­թյունդ, հի­շո­ղու­թյունդ և ու­ժերդ, կապ­րես վա­խի ու շփո­թու­թյան մեջ, ինքդ քեզ նվաստ ու, հա­մա­պա­տաս­խա­նա­բար, ան­պի­տան կզ­գաս։ Դեռևս Թվոց գր­քում (Հին կտա­կա­րան) հի­շա­տակ­ված այս մար­տա­վա­րու­թյու­նը միայն մա­դիա­մա­ցի­նե­րը (հրեա ժո­ղովր­դի թշ­նա­մի­նե­րը) չէ, որ փոր­ձել են։
Խոր­հր­դա­յին բա­րո­յա­կա­նու­թյու­նը, որն ար­գե­լում էր մե­ղան­չել, ար­գե­լում էր նաև ա­ղո­թել։ Սահ­մա­նա­փա­կում էր շնոր­հի աղ­բյուր­նե­րից (Աստ­վա­ծաշն­չից ու ե­կե­ղե­ցու խոր­հուրդ­նե­րից) օգտ­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ Նշա­նա­կում է՝ սեր­մա­նում էր կեղ­ծա­վո­րու­թյուն, սի­րում էր մե­ղան­չել ծա­ծուկ և բա­րո­յա­կան մա­կար­դա­կը հս­կում էր լոկ ար­գելք­նե­րի մի­ջո­ցով։ Ա­պա ար­գելք­նե­րի ժա­մա­նակ­ներն ան­ցան, և մար­դիկ սկ­սե­ցին մե­ղան­չել բա­ցեի­բաց, ա­սես շղ­թա­յից ար­ձակ­ված։
Ապ­րե­լու հա­մար բա­րո­յա­կա­նու­թյու­նը նույն­քան կարևոր է, որ­քան հա­ցը։ Ե՜վ խիղճն է պետք, և՜ Աստ­ծո վա­խը, և՜ հա­մա­կե­ցու­թյան հա­մընդ­հա­նուր նոր­մե­րը։ Շնոր­հի աղ­բյուր­ներն ար­դեն բաց են. Աստ­վա­ծա­շուն­չը չեն թաքց­նում, տա­ճար­նե­րը չեն ա­վե­րում։ Բայց ժո­ղո­վուր­դը դա­տա­պարտ­ված է դեռ եր­կար վար­ժեց­նե­լու իր ըն­դար­մա­ցած բնու­թյան բա­րո­յա­կան մկան­նե­րը, որ­պես­զի սպի­տակն իր աչ­քին կր­կին սպի­տակ լի­նի, իսկ սևը՝ սև։
Այս­պես է և ՙքա­ղա­քա­ցիա­կան ա­մուս­նու­թյուն՚ կոչ­վա­ծը։ Այն վա­ղուց իր կա­յուն տեղն է զբա­ղեց­րել մեր կյան­քում և ի հայտ գա­լուց ի վեր ար­դեն հասց­րել է փոխ­վել դե­պի վա­տը։ Ֆրան­սիա­կան հե­ղա­փո­խու­թյան ժա­մա­նակ­նե­րից սկ­սած այս­պես էր կոչ­վում տե­ղա­կան իշ­խա­նու­թյան մար­մին­նե­րում գրանց­ված, բայց ա­ռանց ե­կե­ղե­ցու օրհ­նու­թյան ա­մուս­նու­թյու­նը։ Այժմ ար­դեն այդ ա­նու­նով կո­չում են պար­զա­պես եր­կու ան­ձանց հա­մա­կե­ցու­թյու­նը՝ ա­ռանց որևէ օ­րի­նա­կա­նաց­ման ու գրանց­ման, այլ ոչ թե ա­մուս­նու­թյու­նը՝ ա­ռանց պսա­կի ա­րա­րո­ղու­թյան։ ՙԴե՞մ չես ինձ հետ ապ­րե­լու, քնե­լու և այլն։ Ե­թե ոչ, ես նույն­պես դեմ չեմ: Միայն ա­ռանց պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի, կնի­քի, եր­դում­նե­րի ու ստո­րագ­րու­թյան։ Ով ա­ռա­ջի­նը հոգ­նեց, միան­գա­մից կհե­ռա­նա, իսկ մյու­սը՝ հան­գիստ կըն­դու­նի դա։ Մենք ա­զատ մար­դիկ ենք։ Ի­հար­կե՝ ոչ մի ե­րե­խա։ Այ­լա­պես հեշ­տու­թյամբ հե­ռա­նալ չի լի­նի՚։ Ե­թե կինն ա­սում է. ՙՀա­մա­ձայն եմ՚, ա­հա և քեզ ՙքա­ղա­քա­ցիա­կան ա­մուս­նու­թյուն՚՝ ժա­մա­նա­կա­կից ի­մաս­տով։

Եվ ոչ ոք չի նկա­տել, որ սա դա­վադ­րու­թյուն է կնոջ դեմ։ Բա­նը նույ­նիսկ նրա­նում չէ, որ կի­նը գե­նե­տի­կո­րեն, ֆի­զիո­լո­գիա­պես ու իր ողջ էու­թյամբ ձգ­տում է ու­նե­նալ ըն­տա­նիք, ե­րե­խա­ներ, կա­յու­նու­թյուն և տա­քուկ ան­կյուն։ Որ­քան էլ որ ա­նար­գեն նրան ժա­մա­նա­կա­կից սո­ցիո­լոգ­նե­րը, նա շա­րու­նա­կում է ցան­կա­նալ նույ­նը` Աստ­ծո ստեղ­ծած բնու­թյան շր­ջա­նակ­նե­րում։ Բայց հար­ցը նույ­նիսկ դա չէ, այլ այն, որ կինն ա­վե­լի շուտ է ծե­րա­նում ու կորց­նում գրավ­չու­թյու­նը։ Նրան հա­կա­ցուց­ված է իր կյան­քի լա­վա­գույն տա­րի­նե­րը քա­մուն տալ։ Մե­կը նրա հետ մի քա­նի տա­րի կապ­րի (19-22 տա­րե­կա­նում)։ Հե­տո կա­սի. ՙՀոգ­նել եմ քեզ­նից, հա­ջո­ղու­թյուն՚։ Հե­տո մի ու­րի­շը կապ­րի այդ­պես (ա­ռանց ե­րե­խա­նե­րի ու պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի)։ Սա ար­դեն կլի­նի, ա­սենք, 22-25 տա­րե­կա­նում։ Հե­տո մի եր­կու տա­րի դեպ­րե­սիա­յի ու հար­կա­դիր դա­դա­րի շր­ջան կլի­նի (որ­քան էլ գե­ղե­ցիկ լի­նես, զույգ գտ­նելն այ­սօր հեշտ չէ)։ 26-30 տա­րե­կա­նում նմա­նա­տիպ ևս մի փորձ կար­վի նույն բե­մագ­րով՝ ա­ռանց ե­րե­խա­նե­րի, ա­ռանց ստո­րագ­րու­թյան, վարձ­ված բնա­կա­րան­նե­րում։ Բա­ցատ­րե­լու կա­րիք կա՞, որ կի­նը տա­րեց­տա­րի կորց­նում է իր ե­րի­տա­սար­դու­թյունն ու ու­ժե­րը, թար­մու­թյունն ու գե­ղեց­կու­թյու­նը։ Բա­ցատ­րե­լու կա­րիք կա՞, որ իր 30 տա­րե­կա­նում նա նույ­նը չի լի­նի, ինչ 19-ում։ Իսկ սիր­տը չի դա­դա­րի եր­ջան­կու­թյուն փնտ­րե­լուց, եր­ջան­կու­թյան հույ­սերն էլ գնա­լով կմա­րեն, ինչ­պես ձյու­նա­նուշն արևի շո­ղե­րի տակ։ Եվ նրա­նից կհո­սեն ոչ թե ջրի կա­թիլ­ներ, այլ ար­ցունք­ներ։ Եվ ժա­մա­նա­կի հետ ա­պա­գան հո­րի­զո­նում կուր­վագ­ծի ՙծե­րու­թյուն՚ բա­ռը՝ ոչ պա­կաս սար­սա­փազ­դու մակ­դիր­նե­րով՝ ՙմիայ­նակ, դա­ժան, ա­նօ­գուտ՚։ ՙԴա­ժան՚, ո­րով­հետև անհ­նար է չչա­րա­նալ ողջ աշ­խար­հի վրա՝ գտն­վե­լով կյան­քի լու­սանց­քում՝ թող որ սե­փա­կան մեղ­քով։ Այն­պես որ, աղ­ջիկ­ներ, երբ ձեզ ա­ռա­ջար­կում են ա­զատ հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ, ձեզ ու­ղիղ տեքս­տով ա­ռա­ջար­կում են դժ­բախ­տու­թյուն։ Եվ այն, որ ժա­մա­նա­կա­կից ճղ­ճիմ հա­սա­րա­կու­թյու­նը հան­դուր­ժում է դա, ոչ մի կերպ չի մեղ­մում այս երևույ­թի չա­րա­նենգ բնույ­թը։

Իսկ տղա­մար­դուն ի՞նչ։ Նրա հա­մար հեշտ է։ Զո­րա­վոր բնազ­դը նրան չի թե­լադ­րում ծնն­դա­բե­րել։ Ու ե­թե իր խղճմ­տան­քի հետ ա­մեն ինչ կար­գին չէ, ա­պա նա իր 35-40 տա­րե­կա­նում էլ կգտ­նի 20 տա­րե­կա­նի մի ան­խել­քի, ով դա­վա­նում է ա­զատ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի սկզ­բունք­նե­րը։ Մա­նա­վանդ ե­թե փող ու­նի։ Ան­գամ՝ ոչ այն­քան շատ փող։ Բա­վա­կան է ու­նե­նալ սե­փա­կան բնա­կա­րան ու կնո­ջը ռես­տո­րան տա­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն։ Գու­ցե կա­սեք՝ այդ­պես էլ պետք է։ Իսկ ես այլ կար­ծի­քի եմ։ Հա­մա­ձայն չեմ նաև, ե­թե ա­սեք, որ կա­րե­լի է տղա­մար­դուն իր ըն­տա­նի­քից գո­ղա­նալ, քա­նի որ տա­րիքդ անց­նում է, և սկզ­բունք­ներն ար­դեն կարևոր չեն, որ տղա­մար­դը կա­րող է եր­կու ըն­տա­նիք պա­հել և այլն։ Ու թեև հա­մա­տա­րած կա­տար­վում է դա, նման դեպ­քե­րի հա­ճա­խա­կա­նու­թյունն ինձ չի հա­մո­զում նորմ ան­վա­նել դա:
Սրանք բա­րո­յա­կան հի­վան­դու­թյուն­ներ են՝ դա­տա­պարտ­ված վեր­ջին դա­տաս­տա­նի ա­հեղ կրա­կին։
Շփա­ցած ե­րե­խա­ներ, ով­քեր չգի­տեն ՙոչ՚ բա­ռը, ան­պատ­կառ ե­րի­տա­սարդ­ներ, որ չգի­տեն` ին­չի հա­մար ապ­րել, ան­միտ ծե­րեր, ով­քեր ո­րո­շել են շվայ­տու­թյամբ լրաց­նել ե­րի­տա­սարդ օ­րե­րին բաց թո­ղա­ծը` նույն շար­քից են, նույն կրա­կի հա­մար։ Իսկ ժո­ղո­վուր­դը, ո­րը հաշտ­վել է նմա­նօ­րի­նակ խն­դիր­նե­րի այս կույ­տի հետ, ո­րը հա­մա­ձայն է այս ա­մե­նը ճա­նա­չել որ­պես բնա­կա­նոն երևույթ փոխ­ված աշ­խար­հում, շատ թույլ ժո­ղո­վուրդ է։ Գու­ցե նա մի ժա­մա­նակ ու­ժեղ էր, բայց հի­մա թույլ է։ Աշ­խա­տա­սի­րու­թյու­նը նրա­նում ան­խու­սա­փե­լիո­րեն կփո­խա­րին­վի ձրիա­կե­րու­թյամբ։ Հայ­րե­նա­սի­րու­թյու­նը կփո­խա­րին­վի պրագ­մա­տիկ լկ­տիու­թյամբ։ Հա­վա­տար­մու­թյու­նը կհա­մար­վի ժա­մա­նա­կավ­րեպ։ Ան­գամ գի­տու­թյունն ու կր­թու­թյու­նը կկա­ղեն, քա­նի որ բա­րո­յազ­րկ­ված մարդ­կանց հա­տուկ չեն ժրա­ջա­նու­թյունն ու ի­մաստ­նու­թյան ձգ­տու­մը։ Հի­վան­դու­թյուն­ներն էլ կհա­ճա­խա­նան։ Մարմ­նի նվաղ­կո­տու­թյունն ան­բա­րո­յա­կա­նու­թյան ուղ­ղա­կի հետևանքն է։ Նման ժո­ղովր­դի հետ պա­տե­րազ­մե­լու կա­րիք էլ չկա։ Նրան հաղ­թե­լը մեկ ան­գամ մեկ է: Դան­դաղ ու ա­նի­մաստ սո­ղում է նա դե­պի պատ­մու­թյան գե­րեզ­մա­նը, և այդ գե­րեզ­մա­նին ա­ղո­թող ան­գամ չի լի­նի։
Ա­մեն ինչ, ի­հար­կե, այդ­քան վատ չէ, որ ա­տե­լով ա­տես կյան­քը, թքես ա­մեն ին­չի վրա ու ե­րես թե­քես։ Բայց ա­մեն ինչ բա­վա­կա­նա­չափ լուրջ է, ան­հան­գս­տա­նա­լու հա­մար անձ­նա­կան ու հա­սա­րա­կա­կան խն­դիր­նե­րով։ Ներդ­րում­ներն անհ­րա­ժեշտ են, տեխ­նո­լո­գիա­կան ա­ռա­ջըն­թա­ցը նույն­պես, պատ­շաճ թո­շակ­նե­րը պետք են, ա­ռող­ջա­պա­հու­թյու­նը, բնա­կա­րա­նա­շի­նու­թյու­նը և այլն։ Ո՞վ է ա­ռար­կում։ Բայց այդ ա­մե­նի մա­սին առն­վազն խո­սում են։ Սա­կայն այն մա­սին, որ ա­ղը կորց­նում է իր հա­մը, որ ե­թե ժո­ղո­վուր­դը լիա­կա­տար բա­րո­յազ­րկ­ման հաս­նի, ոչ մի բա­նի պի­տա­նի չի լի­նի, ոչ ոք ան­գամ չի էլ խո­սում։
Հա­մեստ ա­ռա­ջարկս է վե­րըն­թեր­ցել հինկ­տա­կա­րա­նյան Իս­րա­յե­լի պատ­մու­թյու­նը։ Դա ողջ Հին ուխտն է։ Թա­գա­վո­րաց գր­քե­րը և հատ­կա­պես մար­գա­րե­նե­րը։ Այն­տեղ կա­պը, մի կող­մից, հզո­րու­թյան, կեն­սու­նա­կու­թյան ու ար­դա­րու­թյան, մյուս կող­մից՝ անկ­ման, խայ­տա­ռա­կու­թյան ու բա­րո­յա­կան սան­ձար­ձա­կու­թյան միջև ներ­կա­յաց­ված է ա­մե­նայն ակն­հայ­տու­թյամբ։ Քրիս­տո­նյա ժո­ղո­վուր­դը՝ նոր Իս­րա­յե­լը, այդ պատ­մու­թյան կեն­դա­նի է­ջե­րից սո­վո­րե­լու շատ բան ու­նի։