comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Items filtered by date: Չորեքշաբթի, 11 Սեպտեմբերի 2019 http://artsakhtert.com Mon, 16 Dec 2019 08:50:13 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ԵՐԿԱՐԱՏԵՎ ԵՐԱՇՏԸ ՀԱՐՎԱԾԵԼ Է ԲԵՐՔԱՏՎՈՒԹՅԱՆԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27430-2019-09-12-17-23-11 http://artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27430-2019-09-12-17-23-11 ԵՐԿԱՐԱՏԵՎ ԵՐԱՇՏԸ ՀԱՐՎԱԾԵԼ Է ԲԵՐՔԱՏՎՈՒԹՅԱՆԸ
Կա­րի­նե ԴԱ­ԴԱ­ՄՅԱՆք. Մար­տու­նի

Ի­րա­կա­նաց­ված աշ­խա­տանք­նե­րի վեր­լու­ծու­թյու­նը ներ­կա­յաց­նում է
ո­լոր­տի պա­տաս­խա­նա­տուն

Մար­տու­նու շր­ջա­նում 2019թ. գյու­ղատն­տե­սու­թյան ո­լոր­տում զգա­լի աշ­խա­տանք է կա­տար­վել։ Կա­տար­վա­ծի շուրջ էլ զրու­ցե­ցինք շրջ­վար­չա­կազ­մի աշ­խա­տա­կազ­մի ԳՀՀ բաժ­նի վա­րիչ Ռո­բերտ ՎԱ­ՆՅԱ­ՆԻ հետ։

Նշ­վեց, որ շր­ջա­նում 2019թ. բեր­քա­հա­վա­քի են­թա­կա տա­րած­քը կազ­մում էր 14221.3հա, ո­րից ցո­րեն՝ 10532.1հա, գա­րի՝ 3632.1հա, հա­ճար՝ 57.1հա։
Օ­գոս­տո­սի 12-ի դրու­թյամբ ա­վարտ­վել է աշ­նա­նա­ցան մշա­կա­բույ­սե­րի բեր­քա­հա­վա­քը։ Հնձ­վել է 12848.8հա, ո­րից ստաց­վել է 22027.7ց հա­մա­խառն բերք՝ 17.1ց/հա մի­ջին բեր­քատ­վու­թյամբ, ո­րից ցո­րեն՝ 9591.7հա՝ 18ց/հա մի­ջին բեր­քատ­վու­թյամբ, գա­րի՝ 3200հա՝ 14.6ց/հա մի­ջին բեր­քատ­վու­թյամբ, հա­ճար 57.1հա՝ 8ց/հա մի­ջին բեր­քատ­վու­թյամբ։
Բեր­քատ­վու­թյան ցածր լի­նե­լու պատ­ճառ է հան­դի­սա­նում եր­կա­րատև ե­րաշ­տը՝ հատ­կա­պես Մար­տու­նի-Ակ­նա հատ­վա­ծում։
Շր­ջա­նում 2019թ. կա­տար­վել է 5816.8հա գար­նա­նա­ցան, ո­րի մեծ մա­սը կազ­մում է կտա­վա­տը՝ 3276,6հա, ցան­վել է նաև հնդ­կա­ցո­րեն՝ 450.3հա, արևա­ծա­ղիկ՝ 700.7հա, ե­գիպ­տա­ցո­րեն՝ 299.5հա։
Հան­րա­պե­տու­թյու­նում բու­սա­բու­ծու­թյան հա­մա­լիր զար­գաց­ման ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում գար­նա­նա­ցան մշա­կա­բույ­սե­րի սեր­մա­նյու­թը հո­ղօգ­տա­գոր­ծող­նե­րին տրա­մադր­վել է ան­հա­տույց։
Ա­ռան­ձին յու­ղա­տու մշա­կա­բույ­սե­րի՝ արևա­ծաղ­կի, սո­յա­յի և կտա­վա­տի սեր­մա­նյու­թի հետ միա­սին տրա­մադր­վել է նաև հա­մա­պա­տաս­խան քա­նա­կու­թյամբ պա­րար­տա­նյութ՝ ֆոս­ֆոր՝ 50կգ, կա­լիում՝ նույն­քան։
Գար­նա­նա­ցա­նի մշա­կու­թյան հա­մար տրա­մադր­վել է նաև մատ­չե­լի գնով դիզ­վա­ռե­լիք՝ 1լ-ի ար­ժե­քը՝ 300դրամ։
Գյու­ղատն­տե­սու­թյան զար­գաց­ման ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում բան­ջա­րե­ղեն մշա­կե­լու հա­մար 1հա-ի դի­մաց հո­ղօգ­տա­գոր­ծող­նե­րին ան­հա­տույց տրա­մադր­վում է պե­տա­կան ա­ջակ­ցու­թյուն՝ 200000 դրամ, պո­մի­դո­րի մշա­կու­թյան հա­մար՝ 250000 դրամ, կար­տո­ֆի­լի մշա­կու­թյան հա­մար՝ 150000 դրամ։ Մշակ­վող տա­րած­քը առն­վազն պետք է լի­նի 0.5հա-ից ոչ պա­կաս։ Նշ­ված ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում շր­ջա­նում մշակ­վել է 45.7հա բան­ջար­բոս­տա­նա­յին կուլ­տու­րա­ներ։
Շա­րու­նակ­վում է գար­նա­նա­ցան մշա­կա­բույ­սե­րի բեր­քա­հա­վա­քը։ Այ­սօր­վա դրու­թյամբ հնձ­վել է 2111.1հա կտա­վատ՝ 5.8ց/հա մի­ջին բեր­քատ­վու­թյամբ, 55հա ո­լոռ՝ 20ց/հա մի­ջին բեր­քատ­վու­թյամբ և 64հա սի­սեռ՝ 6ց/հա մի­ջին բեր­քատ­վու­թյամբ, 22.1հա հնդ­կա­ցո­րեն՝ 1.5ց/հա մի­ջին բեր­քատ­վու­թյամբ, 50հա հլա­ծուկ՝ 7ց/հա մի­ջին բեր­քատ­վու­թյամբ։
Եր­կա­րատև ե­րաշ­տի պատ­ճա­ռով տու­ժել են ինչ­պես աշ­նա­նա­ցան, այն­պես էլ գար­նա­նա­ցան մշա­կա­բույ­սե­րի ցան­քա­տա­րա­ծու­թյուն­նե­րը։
Մա­յի­սի 28-ին տե­ղա­ցած կար­կու­տի հետևան­քով շր­ջա­նի հա­մայ­նք­նե­րում կարկ­տա­հա­րու­թյու­նից տու­ժել է 2215.23հա, այդ թվում՝ 80-100%-ով 1795.4հա, ո­րից 849.7հա աշ­նան ցո­րե­նի, 409.1հա գա­րու, 53.24հա արևա­ծաղ­կի, 14.2հա ե­գիպ­տա­ցո­րե­նի, 30հա հլա­ծու­կի, 160.36հա կտա­վա­տի, 4հա կար­տո­ֆի­լի, 2.37հա կորն­գա­նի, 2.7հա սի­սե­ռի, 7հա բան­ջար­բոս­տա­նա­յին մշա­կա­բույ­սե­րի ցանքս, 176.2հա խա­ղո­ղայ­գի, 11.4հա պտ­ղա­տու այ­գի, 78.17հա թթայ­գի։ Նա­խորդ տար­վա հա­մե­մա­տու­թյամբ կարկ­տա­հար­ված տա­րածք­ներն ա­վե­լա­ցել են 236.53 հա-ով։
Շր­ջա­նում քի­միա­կան ե­ղա­նա­կով կա­տար­վել են 405հա հա­կահր­դե­հա­յին կան­խար­գե­լիչ մի­ջո­ցա­ռում­ներ։ Հա­մայ­նք­նե­րից 3 դիր­քե­րում կազ­մա­կերպ­վել է շուր­ջօ­րյա հեր­թա­պա­հու­թյուն, ընդգրկվել է նաև 4 տրակ­տոր։
Հու­լի­սի 25-ի դրու­թյամբ ար­ձա­նագր­վել է 109 հր­դե­հի դեպք։ Բեր­քա­հա­վա­քի ըն­թաց­քում հր­դեհ­նե­րի տա­րա­ծու­մը կան­խե­լու նպա­տա­կով կա­տար­վել են 28հա հեր­կի և 7հա սկա­վա­ռակ­ման կան­խար­գե­լիչ աշ­խա­տանք­ներ։
Բեր­քա­հա­վա­քի աշ­խա­տանք­ներն ան­կո­րուստ ի­րա­կա­նաց­նե­լու հա­մար կա­տար­վել է 26.5կմ դաշ­տա­մի­ջյան ճա­նա­պարհ­նե­րի բա­րե­կար­գում Սարգ­սա­շեն, Մաճ­կա­լա­շեն, Սոս, Հեր­հեր, Կոլ­խո­զա­շեն, Ա­շան, Խեր­խան, Մսմ­նա, Ճար­տար հա­մայ­նք­նե­րում։ Բա­րե­կարգ­վել է նաև Մար­տու­նի-Փոշ­տեր-Ն.Վեյ­սա­լու տա­նող ճա­նա­պար­հը՝ 18կմ եր­կա­րու­թյամբ։
Շր­ջա­նում առ­կա է 370հա նռան այ­գի, ո­րից 243.7հա-ն բեր­քա­տու է, նո­րա­տունկ՝ 56,4հա։ 2019թ. գյու­ղատն­տե­սու­թյան զար­գաց­ման ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում հիմն­վել է 56.4հա նո­րա­տունկ նռան այ­գի, ո­րի հա­մար հատ­կաց­վել է 35250 հատ տն­կի։ Կա­թի­լա­յին ո­ռոգ­ման հա­մա­կար­գով ո­ռոգ­վում է 150հա։
Առ­կա է 1107հա խա­ղո­ղայ­գի, ո­րից 824.9հա-ն՝ բեր­քա­տու։ Կա­թի­լա­յին ո­ռոգ­ման հա­մա­կար­գով ո­ռոգ­վում է 44հա։ Բեր­դա­շեն, Սոս և Խնու­շի­նակ հա­մայ­նք­նե­րում սկս­ված է խա­ղո­ղի Կար­դի­նալ սե­ղա­նի սոր­տի բեր­քա­հա­վա­քը։
Հիմն­վել է 39հա ըն­կու­զե­նու նո­րա­տունկ այ­գի, ո­րը նույն­պես ո­ռոգ­վում է կա­թի­լա­յին հա­մա­կար­գով։
Շր­ջա­նում առ­կա է 53 ար­տե­զյան ջր­հոր, ո­րից գոր­ծող է 49-ը, 4-ում դեռ ա­վարտ­ված չեն ո­ռոգ­ման ցան­ցի աշ­խա­տանք­նե­րը։ 12 ար­տե­զյան ջր­հոր փոր­վել է 2018 թվա­կա­նին՝ 10-ը՝ ՙՀա­յաս­տան՚ հա­մա­հայ­կա­կան հիմ­նադ­րա­մի մի­ջոց­նե­րով, 2-ը՝ Գյուղ­նա­խա­րա­րու­թյան մի­ջոց­նե­րով, ևս 2-ը վե­րա­գոր­ծարկ­վել է։
Շր­ջա­նի գյու­ղատն­տե­սա­կան հո­ղե­րից ո­ռո­գո­վի է 784հա-ն. Նոր­շեն հա­մայն­քում՝ 60,Վազ­գե­նա­շեն հա­մայն­քում՝ 45, Բեր­դա­շե­նում՝ 80, Սպի­տա­կա­շե­նում՝ 74, Մար­տու­նիում՝ 235, Գի­շիում՝ 148, Հա­ղոր­տում՝ 37, Մուշ­կա­պա­տում՝ 30 և Վա­րան­դա­յում՝ 15 հա։
2019թ. ար­տե­զյան ջր­հո­րե­րի փոր­ման աշ­խա­տանք­ներ են սկս­վել Ճար­տար, Գի­շի և Բեր­դա­շեն հա­մայ­նք­նե­րում։ Ճար­տար հա­մայն­քում ար­դեն ա­վարտ­վել են մեկ և սկս­վել 2-րդ ար­տե­զյան ջր­հո­րի փոր­ման աշ­խա­տանք­նե­րը։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Thu, 12 Sep 2019 17:19:47 +0000
ԱՐՏԱԿ ԲԵԳԼԱՐՅԱՆՆ ՈՒ ԴԱՆԻԵԼ ԻՈԱՆՆԻՍՅԱՆԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼ ԵՆ ՏԻՄ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ԴԻՏՈՐԴԱԿԱՆ ԱՌԱՔԵԼՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27429-2019-09-12-17-17-29 http://artsakhtert.com/arm/index.php/official/item/27429-2019-09-12-17-17-29 ԱՐՏԱԿ ԲԵԳԼԱՐՅԱՆՆ ՈՒ  ԴԱՆԻԵԼ ԻՈԱՆՆԻՍՅԱՆԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼ ԵՆ ՏԻՄ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ԴԻՏՈՐԴԱԿԱՆ ԱՌԱՔԵԼՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ
ԱՀ մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի…

 Դա­նիել Իոան­նի­սյա­նը ներ­կա­յաց­րել է տե­ղա­կան ինք­նա­կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րի ընտ­րու­թյուն­նե­րում իր կազ­մա­կեր­պու­թյան դի­տոր­դա­կան ա­ռա­քե­լու­թյան ընդ­հա­նուր գնա­հա­տա­կա­նը և ար­ձա­նագ­րած խն­դիր­նե­րը։ Նա շեշ­տադ­րել է, որ ընտ­րու­թյուն­ներն ընդ­հա­նուր առ­մամբ հա­մա­պա­տաս­խա­նել են մի­ջազ­գա­յին չա­փա­նիշ­նե­րին, իսկ ար­ձա­նագր­ված խախ­տում­նե­րը ե­ղել են գլ­խա­վո­րա­պես տե­ղա­յին, տեխ­նի­կա­կան ու ոչ դի­տա­վո­րյալ բնույ­թի, ո­րոնք չեն ազ­դել ընտ­րու­թյուն­նե­րի ար­դյունք­նե­րի վրա։

Դ. Իոան­նի­սյանն ըն­դգ­ծել է, որ խն­դիր­նե­րի պատ­ճառ­նե­րից են առ­կա մարդ­կա­յին ու նյու­թա­կան ռե­սուրս­նե­րի սղու­թյու­նը, ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րում ընդգրկված ո­րոշ ան­ձանց ոչ լրիվ պատ­րաստ­վա­ծու­թյու­նը և քվեար­կու­թյան գաղտ­նիու­թյան ո­րոշ լրա­ցու­ցիչ պայ­ման­նե­րի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը՝ պատ­րաս­տա­կա­մու­թյուն հայտ­նե­լով ա­ջակ­ցել վեր­հան­ված խն­դիր­նե­րի կար­գա­վոր­ման և ընտ­րա­կան հա­մա­կար­գի կա­տա­րե­լա­գործ­ման հար­ցում։
Պաշտ­պա­նը բարձր է գնա­հա­տել ՙԻ­րա­զեկ քա­ղա­քա­ցի­նե­րի միա­վո­րում՚ ՀԿ դի­տոր­դա­կան ա­ռա­քե­լու­թյան դերն Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րի ար­հես­տա­վարժ գնա­հատ­ման և ընտ­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի ի­րաց­ման մե­խա­նիզմ­նե­րի շա­րու­նա­կա­կան բա­րե­լավ­ման գոր­ծում։
Ա. Բեգ­լա­րյա­նը շեշ­տադ­րել է, որ Ար­ցա­խում ընտ­րա­կան հա­մա­կար­գը կա­յա­ցել է, և այժմ դրա զար­գաց­ման հա­ջորդ փուլն ա­պա­հո­վե­լու խն­դիր կա։ Նա հայտ­նել է, որ իր ի­րա­վա­սու­թյուն­նե­րի սահ­ման­նե­րում նպաս­տե­լու է ընտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ ար­ձա­նագր­ված խն­դիր­նե­րի և դրանց պատ­ճառ­նե­րի վե­րաց­ման աշ­խա­տանք­նե­րին՝ նշե­լով, որ բո­լոր սր­տա­ցավ ու մաս­նա­գի­տա­ցած կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներն ու ան­ձինք պետք է ի­րենց լու­ման բե­րեն այդ գոր­ծին։

ԱՀ մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նի
աշ­խա­տա­կազմ

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Պաշտոնական Thu, 12 Sep 2019 17:14:02 +0000
ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ ՎՐԱՑԱԿԱՆ ԵՐԱԶԱՆՔԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27428-2019-09-12-17-11-55 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27428-2019-09-12-17-11-55 Վահ­րամ Ա­ԹԱ­ՆԵ­ՍՅԱՆ

 Սեպ­տեմ­բե­րի 2-ին մեկ­նար­կել են թուրք-ադր­բե­ջա­նա­կան հա­մա­տեղ զո­րա­վար­ժու­թյուն­նե­րը՝ ռազ­մաօ­դա­յին ու­ժե­րի ներգ­րավ­մամբ։ Այդ կա­պակ­ցու­թյամբ Թուր­քիան Ադր­բե­ջան է տե­ղա­փո­խել F-16 ռազ­մա­կան օ­դա­նա­վեր։ Հատ­կան­շա­կան է, որ զո­րա­վար­ժու­թյուն­ներն ըն­թա­նում են վեր­ջերս ադր­բե­ջա­նա­կան ռազ­մաօ­դա­յին ու­ժե­րի ՄԻԳ -29 կոր­ծա­նի­չի խոր­տակ­ման եւ ո­րո­նո­ղա­կան աշ­խա­տանք­նե­րին թուր­քա­կան կող­մի ներգ­րավ­ման ի­րո­ղու­թյան հա­մա­պատ­կե­րին, երբ պարզ դար­ձավ, որ Ադր­բե­ջա­նը սե­փա­կան ու­ժե­րով չի կա­րող ոչ միայն Կաս­պից ծո­վի հա­տա­կից բարձ­րաց­նել օ­դա­նա­վի բե­կոր­նե­րը, այ­լեւ ան­գամ տե­ղո­րո­շել ա­ղե­տի վայ­րը։

Բայց ա­ռա­վել հե­տաք­րք­րա­կան է, որ նույն օ­րե­րին մաս­նակ­ցե­լով տա­րա­ծաշր­ջա­նի են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի պաշտ­պան­ման ծրագ­րով Թուր­քիա­յի եւ Ադր­բե­ջա­նի հետ հա­մա­տեղ զո­րա­վար­ժու­թյուն­նե­րին, ո­րոնք կրում են հա­մա­կարգ­չա­յին կա­ռա­վար­ման բնույթ եւ ռազ­մա­կան մեծ կա­րե­ւո­րու­թյուն չու­նեն, Վրաս­տա­նը ձեռն­պահ է մնա­ցել սե­փա­կան ռազ­մաօ­դա­յին ու­ժե­րը թուրք-ադր­բե­ջա­նա­կան խա­ղե­րին ներգ­րա­վե­լուց։ Ըստ ե­րե­ւույ­թին, ադր­բե­ջա­նա­կան կող­մը մտադ­րու­թյուն ու­ներ վրա­ցա­կան ռազ­մաօ­դա­յին ու­ժե­րը նույն­պես տես­նել Թուր­քիա­յի հետ հա­մա­տեղ զո­րա­վար­ժու­թյուն­նե­րում, բայց պաշ­տո­նա­կան Թբի­լի­սին ըն­դա­ռաջ քայլ չի կա­տա­րել։ Ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, Վրաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը մտա­հոգ­ված է Ադր­բե­ջա­նի նկատ­մամբ երկ­րում հա­սու­նա­ցած հան­րա­յին դժ­գո­հու­թյամբ, ո­րից քա­ղա­քա­կան շահ է փոր­ձում կոր­զել վրա­ցա­կան ընդ­դի­մու­թյու­նը։
Մաս­նա­վո­րա­պես, Լեյ­բո­րիս­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան ա­ռաջ­նորդ Շալ­վա Նա­թե­լաշ­վի­լին հան­դես է ե­կել իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին ուղղ­ված չա­փա­զանց կոշտ հայ­տա­րա­րու­թյամբ, ո­րով կոչ է ա­նում մեկ զին­վոր իսկ չգոր­ծու­ղել Ադր­բե­ջան, քա­նի դեռ այդ երկ­րի նա­խա­գա­հը ռազ­մա­կան ներ­կալ­ման տակ է պա­հում Դա­վիթ Գա­րե­ջիի վա­նա­կան հա­մա­լի­րը եւ առ­հա­սա­րակ չի դա­դա­րի հա­վակ­նել Վրաս­տա­նի տա­րածք­նե­րին։
Ադր­բե­ջա­նա­կան մա­մու­լը Նա­թե­լաշ­վի­լիին ո­րա­կել է ՙմար­գի­նալ, ո­րը ցան­կա­ցած ա­ռիթ փոր­ձում է օգ­տա­գոր­ծել իր մա­սին հի­շեց­նե­լու հա­մար՚։ Ի՞նչ կշիռ եւ քա­ղա­քա­կան հե­նա­րան ու­նի Վրաս­տա­նի լեյ­բո­րիս­տա­կան կու­սակ­ցու­թյու­նը՝ դժ­վար է ա­սել։ Բայց փաս­տը հնա­րա­վոր չէ շր­ջան­ցել. Վրաս­տա­նում Ադր­բե­ջա­նի նկատ­մամբ գնա­լով ա­ճում է ան­վս­տա­հու­թյու­նը, եւ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը չեն կա­րող այդ ի­րո­ղու­թյան հետ հաշ­վի չնս­տել։ Քա­ղա­քա­կան ծրա­գի­րը, ըստ ո­րի Վրաս­տա­նը պետք է վե­րած­վեր Ադր­բե­ջա­նի տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին հա­վակ­նու­թյուն­նե­րի կցոր­դի, այ­լեւս չի աշ­խա­տում, ո­րով­հե­տեւ վրա­ցա­կան հա­սա­րա­կու­թյու­նը դա­դա­րել է Ադր­բե­ջանն ըն­կա­լել որ­պես ռազ­մա­վա­րա­կան գոր­ծըն­կեր եւ բա­րե­կամ եր­կիր։ Ճիշտ է, տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում Ադր­բե­ջա­նին հա­ջող­վել է ներդ­րում­նե­րի ան­վան տակ Վրաս­տա­նում ձե­ւա­վո­րել ՙհին­գե­րորդ զո­րա­սյուն՚՝ քա­ղա­քա­գետ­նե­րի եւ լրագ­րող­նե­րի մի խմ­բակ, ո­րը մշ­տա­պես հան­դես է գա­լիս թուրք-ադր­բե­ջա­նա­կան նա­խագ­ծում­նե­րին Վրաս­տա­նի լիա­կա­տար ա­ջակ­ցու­թյան դիր­քե­րից, բայց այդ ա­լի­քը, կար­ծես, հաս­նե­լով բարձ­րա­կե­տին՝ աս­տի­ճա­նա­բար սկ­սում է ան­կում ապ­րել։
Դրան զու­գա­հեռ Վրաս­տա­նում ա­ճում են ազ­գա­յին ինք­նու­թյան հա­մար պայ­քա­րի տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րը։ Հատ­կան­շա­կան է, որ ե­ռա­կողմ՝ թուրք-ադր­բե­ջա­նա­կան-վրա­ցա­կան, զո­րա­վար­ժու­թյուն­նե­րի մեկ­նար­կի օ­րը հրա­ժա­րա­կա­նի մա­սին հայ­տա­րա­րել է Վրաս­տա­նի վար­չա­պետ Բախ­տա­ձեն։ Քա­ղա­քա­կան այդ դե­մարշն ին­չո՞վ էր պայ­մա­նա­վոր­ված՝ վրա­ցա­կան կող­մից մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ներ չեն ար­վում։ Իշ­խող ՙՎրա­ցա­կան ե­րա­զանք՚ կու­սակ­ցու­թյու­նը բա­վա­րար­վել է կարճ հայ­տա­րա­րու­թյամբ, որ­տեղ ըն­դա­մենն աս­ված է, որ Բախ­տա­ձեն կա­տա­րել է իր ա­ռա­քե­լու­թյու­նը եւ քա­ղա­քա­վա­րի հե­ռա­նում է։ Վար­չա­պե­տի պաշ­տո­նում ՙՎրա­ցա­կան ե­րա­զանքն՚ ա­ռա­ջադ­րել է Գեոր­գի Գա­խա­րիա­յի թեկ­նա­ծու­թյու­նը։ Գա­խա­րիան գլ­խա­վո­րում էր ներ­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նը, եւ նրա պաշ­տո­նան­կու­թյան պա­հան­ջով վեր­ջերս Թբի­լի­սիում տե­ղի էին ու­նե­ցել բո­ղո­քի բա­վա­կան բազ­մա­մարդ ցույ­ցեր։
Վրաս­տա­նի նախ­կին նա­խա­գահ Սա­հա­կաշ­վի­լին հայ­տա­րա­րել է, որ Վրաս­տա­նում հաս­տատ­վում է ՙռու­սա­կան իշ­խա­նու­թյուն՚։ Սա­հա­կաշ­վի­լին, ինչ­պես հայտ­նի է, Թուր­քիա­յի եւ Ադր­բե­ջա­նի հետ Վրաս­տա­նի սերտ ին­տեգր­ման քա­ղա­քա­կա­նու­թյան կեր­տող­նե­րից է՝ Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գահ Իլ­համ Ա­լիե­ւի հո­վա­նա­վո­րու­թյամբ։ Եւ ե­թե նա կա­ռա­վա­րու­թյան ղե­կա­վա­րի փո­փո­խու­թյու­նը բա­ցատ­րում է Վրաս­տա­նի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան կողմ­նո­րոշ­մամբ, պետք է հաս­կա­նալ, որ վար­չա­պե­տի պաշ­տո­նում նշա­նա­կե­լով Գեոր­գի Գա­խա­րիա­յին, ՙՎրա­ցա­կան ե­րա­զանք՚ իշ­խող կու­սակ­ցու­թյու­նը ո­րո­շա­կի ազ­դակ­ներ է հղում ար­տա­քին աշ­խար­հին։
Վրաս­տա­նում վար­չա­պե­տի փո­փո­խու­թյան թե­մա­յով Ադր­բե­ջա­նից ո­րե­ւէ ար­ձա­գանք դե­ռեւս չի հն­չել, չկան նաեւ փոր­ձա­գի­տա­կան գնա­հա­տա­կան­ներ, ին­չից կա­րե­լի է են­թադ­րել, որ Բա­քուն չի կողմ­նո­րոշ­վում, թե ինչ ուղ­ղու­թյուն է վերց­նե­լու Գա­խա­րիա­յի գլ­խա­վո­րած կա­ռա­վա­րու­թյու­նը։ Այ­դու­հան­դերձ, կա­րե­լի է մեծ հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ են­թադ­րել, որ Ադր­բե­ջա­նի վրա­ցա­կան ե­րա­զան­քը չա­փա­զանց հե­ռու է ի­րա­կա­նու­թյուն դառ­նա­լու հե­ռան­կա­րից։ Վրաս­տա­նում ա­ճում է ազ­գա­յին ինք­նու­թյան պահ­պան­ման հան­րա­յին պա­հանջը, եւ ո­րե­ւէ քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ դա չի կա­րող ան­տե­սել։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Thu, 12 Sep 2019 17:07:00 +0000
ՄԻԱ­ՑՅԱԼ ՆԱ­ՀԱՆԳ­ՆԵ­ՐԸ ՊԱՏ­ԺԱ­ՄԻ­ՋՈՑ­ՆԵՐ Է ՍԱՀ­ՄԱ­ՆՈՒՄ http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27427-2019-09-12-17-00-23 http://artsakhtert.com/arm/index.php/politics/item/27427-2019-09-12-17-00-23 ՄԻԱ­ՑՅԱԼ ՆԱ­ՀԱՆԳ­ՆԵ­ՐԸ ՊԱՏ­ԺԱ­ՄԻ­ՋՈՑ­ՆԵՐ Է ՍԱՀ­ՄԱ­ՆՈՒՄ
Հա­րութ ՍԱ­ՍՈՒ­ՆՅԱՆ ՙԿա­լի­ֆոռ­նիա…

 

Փո­ղե­րի լվաց­ման գոր­ծում մե­ղադր­վում է թուր­քա­կան մի ըն­կե­րու­թյուն՝ Վե­նե­սուե­լա­յի հետ
նրա կո­ռում­պաց­ված առևտրա­յին կա­պե­րի հա­մար

Ի լրումն Թուր­քիա­յի դեմ տար­բեր խախ­տում­նե­րի հա­մար Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րի և Եվ­րա­միու­թյան պատ­ժիչ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի՝ ԱՄՆ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նը վեր­ջերս պատ­ժա­մի­ջոց­ներ կի­րա­ռեց մի թուր­քա­կան ըն­կե­րու­թյան դեմ, ո­րը ՙներգ­րավ­ված էր Վե­նե­սուե­լա­յի ա­ռաջ­նորդ Նի­կո­լաս Մա­դու­րո­յի կող­մից ղե­կա­վար­վող հա­մաշ­խար­հա­յին կո­ռուպ­ցիա­յի և փո­ղե­րի լվաց­ման ցան­ցում՚, գրում է Թուր­քիա­յի խոր­հր­դա­րա­նի նախ­կին ան­դամ և Վա­շինգ­տո­նում գոր­ծող Ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան պաշտ­պա­նու­թյան հիմ­նադ­րա­մի ան­դամ Այ­քան Էր­դե­մի­րը։

Այս կո­ռում­պաց­ված հա­րա­բե­րու­թյու­նը հետևանք է Թուր­քիա­յի նա­խա­գահ Ռե­ջեփ Թա­յիփ Էր­դո­ղա­նի կող­մից Մա­դու­րո­յի վար­չա­կար­գի ա­ջակ­ցու­թյան, ին­չը կա­րող է հան­գեց­նել ԱՄՆ-ի ա­վե­լի շատ պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի՝ թուր­քա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի և պաշ­տո­նա­տար ան­ձանց նկատ­մամբ։
Էր­դե­մի­րը գրել է, որ ԱՄՆ գան­ձա­րա­նի Ար­տա­քին ակ­տիվ­նե­րի վե­րահս­կո­ղու­թյան գրա­սե­նյա­կը ՙՍտամ­բու­լում գոր­ծող Mulberry Proje Yatirim ըն­կե­րու­թյա­նը նշա­նա­կել է Թուր­քիա­յում [վե­նե­սուե­լա­կան] ոս­կու վա­ճառ­քի հա­մար կո­ռուպ­ցիոն ցան­ցի՚ որ­պես մաս կա­տար­ված վճա­րում­նե­րը հեշ­տաց­նե­լու հա­մար։ Mulberry-ի սե­փա­կա­նա­տե­րը կո­լում­բիա­ցի Ա­լեքս Նեյն Սաաբ Մո­րա­նի գոր­ծըն­կերն է, ո­րը 2009թ. ի վեր հա­րյուր մի­լիո­նա­վոր դո­լար­ներ է լվա­ցել Մա­դու­րո­յի հա­մար՝ օգ­տա­գոր­ծե­լով տե­ղա­կան կո­մի­տե­նե­րի Վե­նե­սուե­լա­յի սնն­դի սուբ­սի­դա­վոր­ման ծրա­գրի մա­տա­կա­րար­ման և ար­տադ­րու­թյան հա­մար ։ Գան­ձա­րա­նը նաև մե­ղադ­րել է Mulberry-ին՝ Թուր­քիա­յում վե­նե­սուե­լա­ցի հա­ճա­խորդ­նե­րի ա­նու­նից մթերք գնե­լու և գնե­րի բարձ­րաց­ման հա­մար՝ նախ­քան դա Վե­նե­սու­լա­յին վա­ճա­ռե­լը։ Ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նը դա­տա­պար­տել է Սաա­բին և նրա գոր­ծըն­կեր­նե­րին՝ ՙսո­վից օ­գուտ քա­ղե­լու՚ հա­մար՚։
Ան­ցյալ շա­բաթ Վե­նե­սուե­լա­յի գծով Պետ­դե­պար­տա­մեն­տի հա­տուկ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Է­լիոթ Աբ­րամ­սը հայ­տա­րա­րեց. ՙՎե­նե­սուե­լան պար­տա­վոր է գնալ այն­տեղ, որ­տեղ ցան­կա­նում են ոս­կու ա­պօ­րի­նի առևտրով զբաղ­վել՝ Թուր­քիա և Ի­րան՚։
Այս տար­վա սկզ­բին ԱՄՆ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյան ա­հա­բեկ­չու­թյան ֆի­նան­սա­վոր­ման հար­ցե­րով օգ­նա­կան Մար­շալ Բի­լին­գս­լին նա­խազ­գու­շաց­րել է. ՙՄենք ու­շա­դիր հետևում ենք թուրք-վե­նե­սուե­լա­կան առևտրա­յին գոր­ծու­նեու­թյան բնույ­թին, և ե­թե նկա­տենք մեր պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի որևէ խախ­տում, ա­պա բա­ցա­հայտ քայ­լեր կձեռ­նար­կենք՚։ Նրա նա­խազ­գու­շա­ցու­մը հն­չեց ՙՎե­նե­սուե­լա­յի ար­դյու­նա­բե­րու­թյան և ազ­գա­յին ար­տադ­րու­թյան նա­խա­րար Թա­րեք Էլ-Աի­սա­միի՝ Թուր­քիա կա­տա­րած այ­ցից ան­մի­ջա­պես հե­տո, ո­րը հայտ­նի է Ի­րա­նի և Հեզ­բոլ­լա­հի հետ ու­նե­ցած իր կա­պե­րով՚։ ԱՄՆ գան­ձա­րա­նը պատ­ժա­մի­ջոց­ներ է կի­րա­ռել Էլ Աի­սա­միի դեմ 2017թվա­կա­նին՝ ՙմի­ջազ­գա­յին թմ­րա­մի­ջոց­նե­րի ա­պօ­րի­նի շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ նշա­նա­կա­լի դե­րա­կա­տա­րու­թյան հա­մար՚։
Էր­դե­մի­րը նաև հայտ­նել է, որ ՙMulberry-ն Թուր­քիա­յում Մա­դու­րո­յի վար­չա­կար­գի ա­պօ­րի­նի ցան­ցի տե­սա­նե­լի մասն է։ 2017 թվա­կա­նից ի վեր, Էր­դո­ղա­նի խրա­խուս­մամբ, Վե­նե­սուե­լա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան գոր­ծըն­կեր­նե­րը Թուր­քիա­յում հիմ­նել են բազ­մա­թիվ կեղծ ըն­կե­րու­թյուն­ներ՚։ ՙԲլում­բեր­գի՚ փո­խանց­մամբ՝ 2018թ. հուն­վա­րին Վե­նե­սուե­լա­յի նա­խա­գա­հի՝ Թուր­քիա կա­տա­րած այ­ցից ան­մի­ջա­պես հե­տո Ստամ­բու­լում գտն­վող խոր­հր­դա­վոր թուր­քա­կան ըն­կե­րու­թյու­նը [ՙՍար­դես՚] սկ­սեց գոր­ծել՝ ներ­մու­ծե­լով 41 մի­լիոն դո­լա­րի ոս­կի Վե­նե­սուե­լա­յից։ Հա­ջորդ ա­միս ՙՍար­դե­սը՚ ներ­մու­ծեց ևս 100 մի­լիոն դո­լա­րի վե­նե­սուե­լա­կան ոս­կի։ ՙՄինչև նո­յեմ­բեր, երբ նա­խա­գահ Դո­նալդ Թրամ­փը Վե­նե­սուե­լա­յի ոս­կու նկատ­մամբ պատ­ժա­մի­ջոց­ներ պա­րու­նա­կող կար­գադ­րու­թյուն ստո­րագ­րեց՝ Թուր­քիա­յին առևտրի դա­դա­րեց­ման մա­սին նա­խազ­գու­շաց­նե­լու հա­մար պատ­վի­րակ ու­ղար­կե­լուց հե­տո, ՙՍար­դե­սը՚ 900 մի­լիոն դո­լա­րի թան­կար­ժեք մե­տաղ էր հա­նել երկ­րից։ Վատ չէ ըն­դա­մե­նը 1 մի­լիոն դո­լար կա­պի­տալ ու­նե­ցող ըն­կե­րու­թյան հա­մար՝ հա­մա­ձայն Ստամ­բու­լի նոր­մա­տիվ փաս­տաթղ­թե­րի՚։
ՙԲլում­բեր­գը՚ հա­վե­լել է. ՙԱ­ռա­ջին ան­գամ չէ, որ Թուր­քիան ի­րեն դրսևո­րում է որ­պես շր­ջան­ցիկ ու­ղի այն երկ­րնե­րի հա­մար, ո­րոնք բախ­վում են ԱՄՆ պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րին՝ հնա­րա­վո­րինս վի­ժեց­նե­լով Վա­շինգ­տո­նի ջան­քե­րը մե­կու­սաց­նե­լու այն կա­ռա­վա­րու­թյուն­նե­րին, ո­րոնց նա հա­մա­րում է թշ­նա­մա­կան կամ կո­ռում­պաց­ված։ ԱՄՆ-ի եր­կու բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տո­նյա­նե­րի կար­ծի­քով՝ Ան­կա­րան հա­ճախ է փոր­ձար­կել ԱՄՆ-ի հան­դուր­ժո­ղա­կա­նու­թյան սահ­ման­նե­րը, իսկ ՆԱ­ՏՕ-ի ա­ռանց­քա­յին ան­դամ­նե­րի միջև դա­շինքն այժմ էա­կա­նո­րեն խա­փան­ված է՚։
Էր­դե­մի­րը նշել է, որ ԱՄՆ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյան պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րը թուր­քա­կան ձեռ­նար­կու­թյան դեմ միայն ա­ռա­ջին քայլն են։ ՙՎե­նե­սուե­լա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան ոս­կու հան­քար­դյու­նա­բե­րա­կան ՙՄի­ներ­վեն՚ ըն­կե­րու­թյու­նը ստեղ­ծել է ոս­կու հա­մա­տեղ ձեռ­նար­կու­թյուն՝ ՙՄի­բի­թուր­վեն՚ ան­վա­նու­մով, թա­քուն թուր­քա­կան Marilyns Proje Yatirim ըն­կե­րու­թյան հետ, ո­րը միևնույն հաս­ցեն ու­նի Mulberry-ի հետ։ Նմա­նա­պես, թուր­քա­կան Grupo Iveex Insaat փոքր ըն­կե­րու­թյու­նը, ո­րը կապ­ված է Մա­դու­րո­յի հետ, ու­նի ըն­դա­մե­նը 1775 դո­լար կա­պի­տալ և ոչ մեկ վե­րամ­շակ­ման գոր­ծա­րան, սա­կայն 2019թ. ապ­րի­լին պա­տաս­խա­նա­տու էր Վե­նե­սուե­լա­յի նավ­թի ար­տա­հան­ման ութ տո­կո­սի հա­մար՚։
Էր­դե­մի­րը եզ­րա­փա­կել է. ՙԷր­դո­ղա­նի օ­րոք Թուր­քիան դար­ձել է թույ­լատ­րող դաշտ ա­պօ­րի­նի ճա­նա­պար­հով ստաց­ված ֆի­նանս­նե­րի և պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րից խու­սա­փե­լու հա­մար։ Թուր­քիա­յի նա­խա­գա­հի զո­րակ­ցու­թյու­նը պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի են­թարկ­ված եր­կր­նե­րի հետ, ինչ­պի­սիք են Վե­նե­սուե­լան և Ի­րա­նը, մաս է կազ­մում ավ­տո­րի­տար և ա­վա­զա­կա­պե­տա­կան վար­չա­կար­գե­րի նկատ­մամբ նրա ընդ­հա­նուր ա­ռանց­քի և նրա մար­տահ­րա­վերն է՝ ուղղ­ված ԱՄՆ-ի կող­մից ա­ռաջ­նորդ­վող լի­բե­րալ մի­ջազ­գա­յին կար­գին։ Քա­նի դեռ Վա­շինգ­տո­նը չի հե­տապն­դել­Մա­դու­րո­յի վար­չա­կար­գի ցան­ցի մնա­ցած մա­սը Թուր­քիա­յում, Էր­դո­ղանն այս ան­գոր­ծու­թյու­նը կդի­տար­կի որ­պես ար­տո­նու­թյուն հե­տա­գա օ­րի­նա­խախ­տում­նե­րի հա­մար, ո­րոնք նե­րա­ռում են ոչ միայն Վե­նե­սուե­լան, այլև այլ խար­դախ վար­չա­կար­գեր՚։
Հարց է ծա­գում, թե ինչ­պես է ԱՄՆ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նը պատ­ժա­մի­ջոց­ներ կի­րա­ռել թուր­քա­կան ձեռ­նար­կու­թյան դեմ՝ հաշ­վի առ­նե­լով նա­խա­գահ Թրամ­փի դժ­կա­մու­թյու­նը որևէ գոր­ծո­ղու­թյուն ձեռ­նար­կե­լու Թուր­քիա­յի դեմ։
Հնա­րա­վո՞ր է, ար­դյոք, որ Թրամ­փը տե­ղյակ չէր գան­ձա­րա­նի հա­կա­թուր­քա­կան պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի մա­սին՝ չա­փա­զանց զբաղ­ված լի­նե­լով իր քա­ղա­քա­կան հա­կա­ռա­կորդ­նե­րի դեմ թվիթ­ներ ու­ղար­կե­լով և ռա­սիս­տա­կան մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ներ ա­նե­լով Կոնգ­րե­սի սևա­մորթ ան­դամ­նե­րի մա­սին։
Ան­ցյալ շա­բաթ հան­րա­պե­տա­կան սե­նա­տոր­նե­րի հետ հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ Թրամ­փը խնդ­րեց ա­վե­լի շատ ժա­մա­նակ՝ նախ­քան Թուր­քիա­յի դեմ Կոնգ­րե­սի պար­տադ­րած պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի կի­րա­ռու­մը՝ ռու­սա­կան S-400 հր­թիռ­նե­րը գնե­լու հա­մար։
Թրամ­փի կող­մից ցան­կա­ցած ան­գոր­ծու­թյուն Թուր­քիա­յի նկատ­մամբ պատ­ժա­մի­ջոց­ներ կի­րա­ռե­լու հար­ցում կծա­ռա­յի Էր­դո­ղա­նի ա­վե­լի խրա­խուս­մա­նը՝ խո­չըն­դո­տե­լու Միա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րի և ՆԱ­ՏՕ-ի շա­հե­րին։ Կոնգ­րե­սը պետք է վճ­ռա­կան քայ­լեր ձեռ­նար­կի, որ­պես­զի նա­խա­գա­հին ստի­պի խիստ պատ­ժա­մի­ջոց­ներ կի­րա­ռել Թուր­քիա­յի դեմ։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Քաղաքական Thu, 12 Sep 2019 16:53:10 +0000
ՇՐ­ՋԱ­ՆԱ­ՅԻՆ ԲՈՒԺ­ՄԻԱ­ՎՈ­ՐՈՒ­ՄԸ ՆՈՐ ԲԱ­ԺԱՆ­ՄՈՒՆՔ ԿՈՒ­ՆԵ­ՆԱ http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27426-2019-09-12-16-50-07 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27426-2019-09-12-16-50-07 Նու­նե ՀԱՅ­ՐԱ­ՊԵ­ՏՅԱՆ

 Հադ­րու­թի շր­ջա­նի բնակ­չու­թյու­նը լուրջ սպա­սե­լիք­ներ ու­նի շր­ջա­նա­յին հի­վան­դա­նո­ցում ըն­թա­ցող հիմ­նա­նո­րո­գում­նե­րից: Ա­վար­տին են մո­տե­նում կա­նանց կոն­սուլ­տա­ցիա­յի և ծնն­դա­բե­րա­կան բա­ժան­մուն­քում Ե­գիպ­տո­սի հա­յոց թե­մի Կա­հի­րեի ազ­գա­յին ա­ռաջ­նոր­դա­րա­նի կող­մից ի­րա­կա­նաց­վող աշ­խա­տանք­նե­րը: Մոտ ա­պա­գա­յում Կար­միր խա­չի մի­ջազ­գա­յին կազ­մա­կեր­պու­թյան ֆի­նան­սա­վոր­մամբ հի­վան­դա­նո­ցի ա­ռա­ջին հար­կի մեծ մա­սը ծա­ռա­յե­լու է որ­պես ան­հե­տաձ­գե­լի բու­ժօգ­նու­թյան ծա­ռա­յու­թյան բա­ժան­մունք: Այն պե­տու­թյան օ­ժան­դա­կու­թյամբ վե­րա­զին­վե­լու է անհ­րա­ժեշտ բուժ­տեխ­նի­կա­յով, խոս­տա­ցել են լու­ծել նաև մաս­նա­գետ­նե­րի խն­դի­րը:

Բուժ­միա­վոր­ման փոխտ­նօ­րեն, շր­ջա­նի միակ ին­ֆեկ­ցիո­նիստ Հա­մո Բա­բա­յա­նի տե­ղե­կատ­վու­թյամբ, հի­վան­դա­նո­ցը վեր­ջին ան­գամ հիմ­նա­նո­րոգ­վել է 2008թ. ՙՀա­յաս­տան՚ հա­մա­հայ­կա­կան հիմ­նադ­րա­մի մի­ջոց­նե­րով: 1982թ. կա­ռուց­ված շեն­քը երբևէ չէր նո­րոգ­վել ու չէր հա­մա­պա­տաս­խա­նում բուժս­պա­սարկ­ման ար­դի պա­հանջ­նե­րին: Ար­ցա­խյան պա­տե­րազ­մի ըն­թաց­քում հի­վան­դա­նո­ցը ա­նընդ­հատ հրե­տա­կո­ծու­թյան էր են­թարկ­վում։ Ա­ռող­ջա­պա­հա­կան միակ հաս­տա­տու­թյան աշ­խա­տանքն անվ­տանգ դարձ­նե­լու նպա­տա­կով այն ժա­մա­նա­կա­վո­րա­պես տե­ղա­կայ­վել է շրջ­վար­չա­կազ­մի շեն­քի նկու­ղում, որ­տեղ կարճ ժա­մա­նա­կում հա­տուկ պայ­ման­ներ էին ստեղծ­վել ինչ­պես վի­րա­վոր ա­զա­տա­մար­տիկ­նե­րին, այն­պես էլ շր­ջա­նի ողջ բնակ­չու­թյա­նը պատ­շաճ բու­ժօգ­նու­թյուն ցու­ցա­բե­րե­լու հա­մար:
Այ­սօր հի­վան­դա­նո­ցը բաղ­կա­ցած է սո­մա­տիկ (ո­րը նե­րա­ռում է վի­րա­բու­ժա­կան և թե­րապևտիկ բա­ժին­նե­րը), ին­ֆեկ­ցիոն, ծնն­դա­բե­րա­կան ու ամ­բու­լա­տոր-պո­լիկ­լի­նի­կա­կան բա­ժան­մունք­նե­րից: Ին­ֆեկ­ցիոն բա­ժան­մուն­քում բու­ժում են ստա­նում նաև հա­րա­վա­յին թևի զո­րա­մա­սե­րի զին­ծա­ռա­յող­նե­րը, ըն­թա­ցիկ տա­րում այս­տեղ ար­դեն 230 զին­ծա­ռա­յող է բու­ժում ստա­ցել: Իմ զրու­ցա­կիցն ա­մե­նամ­տա­հո­գի­չը հա­մա­րում է մաս­նա­գետ­նե­րի խն­դի­րը: ՙՇր­ջա­նի 11 բժիշկ­նե­րից 5-ը, ես էլ այդ թվում, կեն­սա­թո­շա­կա­յին տա­րի­քում ենք, ի­հար­կե, մենք վատ մաս­նա­գետ­ներ չենք, սա­կայն ա­մեն բնա­գա­վա­ռում սերն­դա­փո­խու­թյու­նը միայն դրա­կան ազ­դե­ցու­թյուն է ու­նե­նում տվյալ ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի ո­րա­կի վրա,-տե­ղե­կաց­նում է Հ. Բա­բա­յա­նը:-Հադ­րու­թից բժշ­կի մաս­նա­գի­տու­թյունն ընտ­րած շատ ե­րի­տա­սարդ­ներ ու­նենք, ո­րոնք ու­սու­մից հե­տո չեն վե­րա­դար­ձել՚: Ստե­փա­նա­կեր­տից կամ Երևա­նից բժիշկ­ներ հրա­վի­րե­լու և նրանց շր­ջա­նա­յին հի­վան­դա­նոց­նե­րում աշ­խա­տե­լու ա­ռա­ջար­կի տար­բե­րա­կը նա այն­քան էլ ի­րա­տե­սա­կան չի հա­մա­րում: Չնա­յած պե­տու­թյան կող­մից ա­ռա­ջարկ­վող աշ­խա­տա­վար­ձի 60 տո­կո­սի չափ հա­վե­լավ­ճա­րին, ա­ռայժմ մաս­նա­գետ­նե­րը մայ­րա­քա­ղա­քա­յին հի­վան­դա­նո­ցը շր­ջա­նա­յի­նով փո­խա­րի­նե­լու ա­ռա­ջար­կով այն­քան էլ գայ­թակղ­ված չեն: Վեր­ջին տա­րի­նե­րին միայն մեկ մաս­նա­գետ է Երևա­նից տե­ղա­փոխ­վել Հադ­րութ և ցան­կու­թյուն հայտ­նել աշ­խա­տել Մեծ Թա­ղեր հա­մայն­քի բու­ժամ­բու­լա­տո­րիա­յում: Ըստ բժշ­կի` շր­ջա­նի բնակ­չու­թյան բուժս­պա­սարկ­ման վի­ճա­կի բա­րե­լավ­մա­նը ներ­կա­յում նպաս­տում են նաև ՀՀ տար­բեր բժշ­կա­կան կենտ­րոն­նե­րի մաս­նա­գի­տա­կան խմ­բե­րի պար­բե­րա­կան այ­ցե­լու­թյուն­նե­րը:
ՙՄենք միշտ զգում ենք հա­յաս­տա­նյան և սփյուռ­քի բազ­մա­թիվ բժշ­կա­կան կենտ­րոն­նե­րի, բա­րե­գոր­ծա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի և ա­ռան­ձին բա­րե­րար­նե­րի ան­մի­ջա­կան օգ­նու­թյու­նը: Նա­խորդ տար­վա ըն­թաց­քում տե­ղում կազ­մա­կերպ­վել է գյու­ղա­կան բժշ­կա­կան ամ­բու­լա­տո­րիա­նե­րի և ման­կա­բար­ձա­կան կե­տե­րի բուժ­քույ­րե­րի վե­րա­պատ­րաստ­ման դա­սըն­թաց­ներ: Նկա­տի առ­նե­լով այն ի­րո­ղու­թյու­նը, որ գյու­ղե­րում բնակ­վող տա­րեց­ներն են ա­վե­լի շատ բուժս­պա­սարկ­ման կա­րիք ու­նե­նում` ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րա­րի կող­մից հաս­տատ­ված գրա­ֆի­կի հա­մա­ձայն` մենք պար­բե­րա­բար այ­ցե­լում ենք տար­բեր հա­մայ­նք­ներ,- ման­րա­մաս­նում է նա, - ան­գամ ա­մե­նա­հե­ռա­վոր գյու­ղում տա­րին եր­կու ան­գամ մեր մաս­նա­գետ­նե­րը պար­տա­դիր ըն­դու­նե­լու­թյուն են կազ­մա­կեր­պում՝ ի­րա­կա­նաց­նե­լով բուժ­զն­նում և տրա­մադ­րում ա­ռա­ջին անհ­րա­ժեշ­տու­թյան դե­ղա­մի­ջոց­ներ՚: Շր­ջա­նում գրանց­ված հի­վան­դու­թյուն­նե­րի դի­նա­մի­կա­յից երևում է, որ ա­րյան շր­ջա­նա­ռու­թյան հա­մա­կար­գի, շա­քա­րա­յին դիա­բե­տով և ու­ռուց­քա­յին խն­դիր­նե­րով հի­վանդ­նե­րի աճ է ար­ձա­նագր­վել:
Շր­ջա­նը զրկ­ված է տե­ղա­մա­սա­յին հի­վան­դա­նոց ու­նե­նա­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նից: Այս­տեղ գոր­ծում է գյու­ղա­կան բժշ­կա­կան 4 ամ­բու­լա­տո­րիա և 27 բու­ժա­կան ման­կա­բար­ձա­կան կետ: 18 հա­մայնք ա­պա­հով­ված է շտա­պօգ­նու­թյան մե­քե­նա­նե­րով: Հա­մայն­քա­յին բուժ­կե­տե­րին տրա­մադր­վում է ա­ռա­ջին անհ­րա­ժեշ­տու­թյան դե­ղո­րայք, շր­ջա­նա­յին բուժ­միա­վոր­ման դե­ղա­գետն ու­սում­նա­սի­րում է հա­մայ­նք­նե­րի բնակ­չու­թյան դե­ղո­րայ­քա­յին կա­րիք­ներն ու ըստ այդմ` ե­ռամ­սյա­կը մեկ գյու­ղա­կան բու­ժակն ա­պա­հով­վում է դե­ղո­րայ­քով: Բա­ցի այդ, բո­լոր հա­մայ­նք­նե­րի ա­ռան­ձին խմ­բե­րում ընդգրկված բնա­կիչ­ներն օգտ­վում են նաև անվ­ճար տրա­մադր­վող դե­ղո­րայ­քից: Գյու­ղա­կան բուժ­կե­տե­րի շեն­քերն այժմ գտն­վում են հա­մայն­քա­յին սե­փա­կա­նու­թյան են­թա­կա­յու­թյան տակ: Վեր­ջին զանգ­վա­ծա­յին հիմ­նա­նո­րո­գում­ներն ի­րա­կա­նաց­վել են 2000թ.` Կար­միր խա­չի մի­ջոց­նե­րով: Ըստ Հ. Բա­բա­յա­նի` բուժ­կե­տի հա­մար նա­խա­տես­ված ա­ռան­ձին շեն­քեր չեն կա­ռուց­վում, սա­կայն այն բո­լոր հա­մայ­նք­նե­րում, որ­տեղ կա­ռուց­վում է հա­մայն­քա­յին կենտ­րոն, ան­պայ­ման սե­նյակ­ներ են նա­խա­տես­վում՝ բուժ­կետն այն­տեղ տե­ղա­փո­խե­լու հա­մար:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Thu, 12 Sep 2019 16:39:42 +0000
ԺՈ­ՂՈՎՐ­ԴԻ ԿԵՆ­ՍԱ­ՓԻ­ԼԻ­ՍՈ­ՓԱ­ՅՈՒ­ԹՅԱՆ ՋԱ­ՀԱ­ԿԻ­ՐԸ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27425-2019-09-12-16-32-18 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27425-2019-09-12-16-32-18 ԺՈ­ՂՈՎՐ­ԴԻ ԿԵՆ­ՍԱ­ՓԻ­ԼԻ­ՍՈ­ՓԱ­ՅՈՒ­ԹՅԱՆ ՋԱ­ՀԱ­ԿԻ­ՐԸ
Ա­նա­հիտ Ա­ԹԱ­ՅԱՆ

Բա­նա­սի­րա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի թեկ­նա­ծու

1969թ. Հով­հան­նես Թու­մա­նյա­նի ծնն­դյան 100-ա­մյա­կի կա­պակ­ցու­թյամբ աշ­խար­հահռ­չակ գե­ղան­կա­րիչ Մար­տի­րոս Սա­րյա­նը գրել է. ՙԹու­մա­նյանն իր ժա­մա­նա­կի և բո­լոր ժա­մա­նակ­նե­րի մեծ բա­նաս­տեղծ է։ Ճիշտ է, բնու­թյու­նը մեր ժո­ղովր­դին ծանր հար­ված­ներ շատ է տվել, բայց նա մեզ տվել է նաև Թու­մա­նյան, որ­պես­զի մեր ժո­ղո­վուրդն ան­մա­հա­նա, որ­պես­զի մեծ բա­նաս­տեղծ­նե­րի՝ Պուշ­կի­նի, Գյո­թեի, Բայ­րո­նի, Միցկևի­չի կող­քին ու­նե­նանք Թու­մա­նյան՚։

Իսկ մի ա­ռի­թով Վ. Բրյու­սո­վը նշել է, որ հայ ժո­ղովր­դի ազն­վա­կա­նու­թյան վկա­յա­կա­նը նրա պոե­զիան է։ Ճիշտ կլի­նի՝ հա­վե­լել. այդ վկա­յա­կա­նը Հ. Թու­մա­նյանն է՝ ՙԱն­հաս Ա­րա­րա­տը մեր նոր քեր­թու­թյան՚։
Բ.գ.դ., պրո­ֆե­սոր Ս. Խա­նյա­նի վեր­ջերս լույս տե­սած ՙԺո­ղովր­դի կեն­սա­փի­լի­սո­փա­յու­թյան ջա­հա­կի­րը՚ գիր­քը Մեծն Թու­մա­նյա­նի ծնն­դյան 150-ա­մյա­կին նվիր­ված հա­ճե­լի ա­նակն­կալ է, նոր, թարմ խոսք թու­մա­նյա­նա­գի­տու­թյան մեջ և, ան­կաս­կած, ե­րախ­տի­քի խոս­քե­րի մի փունջ՝ դաս ու դպ­րոց հան­դի­սա­ցող հա­վեր­ժա­խոս Թու­մա­նյա­նի հի­շա­տա­կին։ Պա­տա­հա­կան չէ, որ ան­մահ Թու­մա­նյա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան մա­սին ստեղծ­վել է հա­րուստ թու­մա­նյա­նա­գի­տու­թյուն՝ ծիա­ծա­նա­գույն այն­պի­սի հյուս­ված­քով, որ­տեղ փայ­լա­տա­կում են մի կող­մից հան­ճա­րեղ բա­նաս­տեղ­ծի ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան անս­պառ ու ինք­նա­տիպ կա­րո­ղու­թյու­նը, մյուս կող­մից` Թու­մա­նյան-ժո­ղո­վուրդ միաս­նու­թյան աստ­վա­ծա­յին ա­ռեղծ­վա­ծը։ Հա­ճե­լի է խոս­տո­վա­նել, որ այ­սօր մի նոր թար­մու­թյամբ ու խո­րու­թյամբ է զար­գա­նում թու­մա­նյա­նա­գի­տու­թյու­նը, ո­րը բազ­մա­շերտ է, անս­պառ, դա­րաշր­ջա­նի գրա­կան ո­գու ու մտ­քի բարձ­րա­գույն գա­գաթն է։
Հպարտ է Թու­մա­նյան ծնող ժո­ղո­վուր­դը. այս մեկ­նա­կետն է Ս. Խա­նյա­նի ՙԺո­ղովր­դի կեն­սա­փի­լի­սո­փա­յու­թյան ջա­հա­կի­րը՚ եր­կի հիմ­քում, ո­րը գի­տա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի մի փունջ է՝ ստեղծ­ված տաս­նյակ տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում։ Բազ­մա­վաս­տակ բա­նաս­տեղծ-գրա­կա­նա­գե­տը պար­բե­րա­բար հան­դես է ե­կել զե­կու­ցում­նե­րով, մա­մու­լում հրա­տա­րա­կել է ու­շագ­րավ հոդ­ված­ներ, գի­տա­կան աշ­խա­տանք­ներ, ո­րոնք մեծ ար­ժեք են ներ­կա­յաց­նում թու­մա­նյա­նա­գի­տու­թյան մե­րօ­րյա գոր­ծըն­թա­ցում։ Ս. Խա­նյա­նը բազ­միցս անդ­րա­դար­ձել է Հովհ. Թու­մա­նյա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան գա­ղա­փա­րա­գե­ղար­վես­տա­կան ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն­նե­րի լու­սա­բան­մա­նը, նրա է­պի­կա­կան ո­ճի վար­պե­տու­թյան, ան­հա­տա­կա­նու­թյան յու­րա­հա­տուկ գծե­րի, մարդ­կա­յին դի­մագ­ծի բա­ցա­հայտ­մա­նը։ Պրոֆ. Ս. Խա­նյա­նի գր­քի ար­ժեքն ա­ռա­ջին հեր­թին թու­մա­նյա­նա­գի­տու­թյան ճիշտ ու խոր­քա­յին ըն­կա­լումն է՝ կապ­ված տար­բեր ժա­մա­նա­կաշր­ջան­նե­րում Թու­մա­նյա­նի գնա­հատ­ման յու­րա­կերպ բնու­թագ­րում­նե­րի, Թու­մա­նյա­նի ար­վես­տի ճիշտ ըն­կալ­ման, եր­բեմն էլ՝ սխալ մեկ­նա­բան­ման ժխտ­ման հետ։ Գրա­կա­նա­գե­տը թու­մա­նյա­նա­գի­տու­թյան հա­մա­պատ­կե­րում բա­ցա­հայ­տում է Թու­մա­նյան¬մար­դու, Թու­մա­նյան¬բա­նաս­տեղ­ծի, Թու­մա­նյան¬հան­ճա­րի, Թու­մա­նյան¬մար­գա­րեի կեն­սա­փի­լի­սո­փա­յու­թյու­նը, ժո­ղովր­դա­սի­րու­թյունն ու հա­վա­տը մարդ­կա­յին աստ­վա­ծան­վեր սի­րո և ա­րա­րող ու­ժի հան­դեպ։ Ե­րիցս ճիշտ է Ս. Խա­նյա­նը. թու­մա­նյա­նա­գի­տու­թյու­նը հիմ­նադր­վել է ա­ռա­ջին հեր­թին հենց իր՝ Թու­մա­նյա­նի կող­մից, ո­րով­հետև դրա հիմ­քում հենց այն բա­նա­վեճն է, պայ­քա­րը, որ մղեց Թու­մա­նյա­նը պահ­պա­նո­ղա­կան, քա­րա­ցած հա­յացք­նե­րի տեր բութ ու ան­ճա­րակ մարդ­կանց դեմ։ Խա­նյա­նը պե­ղում¬գտ­նում է թու­մա­նյա­նա­կան այն սկզ­բունք­նե­րը, ո­րոնք ճշ­մար­տու­թյան, ազն­վու­թյան, վե­հի, գե­ղե­ցի­կի ա­պա­ցույց­ներ են։ Նա հարս­տաց­նում է թու­մա­նյա­նա­գի­տու­թյու­նը՝ Թու­մա­նյա­նին ներ­կա­յաց­նե­լով դա­րի տա­րու­բե­րում­նե­րում, գրա­կան հո­սանք­նե­րի լա­բի­րին­թո­սում, որ­տե­ղից հե­ղի­նա­կը դուրս է գա­լիս մաք­րա­մա­քուր, ազ­նիվ ու մարդ­կա­յին գծե­րով։
ՙԺո­ղո­վուրդ­նե­րի մեծ բա­րե­կա­մը՚, ՙՀովհ. Թու­մա­նյա­նը ման­կա­գիր՚, ՙԹու­մա­նյա­նը և Ար­ցա­խը՚, ՙԹու­մա­նյա­նը և Ե­ղի­շե Չա­րեն­ցը՚, ՙԹու­մա­նյա­նը և ժո­ղովր­դա­կան բա­նա­հյու­սու­թյու­նը՚ և մյուս բա­ժին­նե­րը մեզ ի­րա­վունք են վե­րա­պա­հում ըն­դգ­ծե­լու, որ հան­ձին Ս. Խա­նյա­նի մեր մշա­կույթն ու­նի ո­րո­նող ու գտ­նող գրա­կա­նա­գետ, ո­րի աշ­խա­տու­թյուն­նե­րը նպա­տա­կա­յին ու ճիշտ գնա­հա­տա­կան­ներ են գրա­կա­նու­թյան տար­բեր հար­ցե­րի շուրջ: Գո­հու­նա­կու­թյամբ կա­րող ենք ըն­դգ­ծել, որ հե­ղի­նա­կը նո­րո­վի է ներ­կա­յաց­նում Թու­մա­նյա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան նե­րաշ­խար­հի գույ­նե­րը, նրա հան­ճա­րի շա­փա­ղում­նե­րը՝ ազ­գա­յի­նը հա­մա­մարդ­կա­յի­նի տե­սա­դաշտ փո­խան­ցե­լու կա­րո­ղու­թյամբ, ժո­ղովր­դա­կան ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան և ար­վես­տի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հան­դեպ ու­նե­ցած պաշ­տա­մունքն ու գնա­հա­տու­մը, լա­վա­գույն ա­վան­դույթ­նե­րը յու­րաց­նե­լու, նո­րա­րա­րու­թյան բար­ձունք­նե­րը գրա­վե­լու թու­մա­նյա­նա­կան զար­մա­նահ­րաշ կա­րո­ղու­թյունն ու հմ­տու­թյու­նը։ Թու­մա­նյա­նա­կան հոգևոր ար­ժեք­նե­րի ճիշտ գնա­հա­տու­թյանն է վե­րա­բե­րում ՙՀով­հան­նես Թու­մա­նյա­նը և ժո­ղովր­դա­կան բա­նա­հյու­սու­թյու­նը՚ հոդ­վա­ծը, ուր գրա­կա­նա­գետն ըն­դգ­ծում է այն երևույ­թը, որ Թու­մա­նյա­նը յու­րա­քան­չյուր գրա­կա­նու­թյան հիմ­նա­կան ա­կուն­քը հա­մա­րել է ժո­ղովր­դա­կան ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյու­նը։ Հա­մո­զիչ փաս­տարկ­նե­րով, գրա­կա­նու­թյան պատ­մու­թյան հա­մա­պատ­կե­րում քն­նե­լով Հովհ. Թու­մա­նյա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյու­նը` Ս. Խա­նյա­նը բա­ցա­հայ­տում է գրա­կան մի հո­ռի երևույթ՝ դրամ­բյա­նիզմ ա­նու­նով, ո­րի դի­մա­կա­զերծ­ման գոր­ծում ա­նու­րա­նա­լի է Թու­մա­նյա­նի վաս­տա­կը։ Թու­մա­նյա­նի մտո­րում­նե­րը, կար­ծիք­ներն այս հար­ցի առ­թիվ բո­լոր ժա­մա­նակ­նե­րին են բնո­րոշ։ ՙՀետ­թու­մա­նյա­նա­կան ժա­մա­նակ­նե­րում, ցա­վոք, գրա­կան, նաև քա­ղա­քա­կան մթ­նո­լոր­տը չի մաքր­վել, չի ազն­վա­ցել, նման գորշ պայ­ման­նե­րի, նա­խան­ձի ու չա­րու­թյան զո­հե­րը դար­ձան մեր գրա­կա­նու­թյան հս­կա­նե­րը՝ Ե. Չա­րեն­ցը, Ա. Բա­կուն­ցը, Վ. Թո­թո­վեն­ցը, Զ. Ե­սա­յա­նը։ Սի­բիր­նե­րի կեն­դա­նի նա­հա­տակ­նե­րը դար­ձան Գ. Մա­հա­րին, Մ. Ար­մե­նը, Վ. Նո­րեն­ցը, Բ. Ջա­նյա­նը և տաս­նյակ այլ ազ­նիվ մտա­վո­րա­կան­ներ,¬ գրում է Ս. Խա­նյա­նը և ա­պա բե­րում փաս­տեր, ո­րոնք ա­պա­ցու­ցում են գրա­կան ՙվայ­նա­սու­նի՚ բա­ցա­սա­կան դե­րը մշա­կու­թա­յին գոր­ծըն­թա­ցում։
Գր­քում հե­ղի­նա­կը վեր­լու­ծում ու գնա­հա­տում է Թու­մա­նյա­նի հոդ­ված­նե­րը՝ կապ­ված բա­նա­հյու­սա­կան նյու­թի մշակ­ման, նրա տար­բեր ձևե­րի, ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն­նե­րի հետ։ Հե­տաքր­քիր են ժո­ղովր­դա­կան է­պո­սի շուրջ Թու­մա­նյա­նի գրո­ղա­կան ու գրա­կա­նա­գի­տա­կան մո­տե­ցում­նե­րի քն­նու­թյու­նը, տար­բեր է­պոս­նե­րի զու­գա­հեռ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը ժո­ղո­վուրդ­նե­րի ճա­կա­տագ­րի ընդ­հա­նուր գծե­րի բա­ցա­հայտ­ման աս­պա­րե­զում։ Խա­նյա­նը բա­ցա­հայ­տում է թու­մա­նյա­նա­կան հան­ճա­րի՝ հա­մաշ­խար­հա­յին գրա­կա­նու­թյան հետ կա­պի հար­ցը, իսկ Թու­մա­նյա­նին ՙդե­պի է­պո­սի մշա­կում են մղել նրա տա­ղան­դը, գե­ղար­վես­տա­կան մտա­ծո­ղու­թյու­նը, է­պի­կա­կան խառն­ված­քը, ժո­ղովր­դա­կան կեն­սա­փի­լի­սո­փա­յու­թյու­նը՚,¬ գրում է Ս. Խա­նյա­նը՝ միա­ժա­մա­նակ բա­ցա­հայ­տե­լով բարձ­րար­վեստ գրա­կան մշա­կում հան­դի­սա­ցող պոե­մի գա­ղա­փա­րա­կան ու գե­ղար­վես­տա­կան այն ար­ժա­նիք­նե­րը, ո­րոնց շնոր­հիվ այն հա­վա­սա­րա­պես հե­տաք­րք­րում է թե՜ դպ­րո­ցա­հա­սակ, թե՜ մե­ծա­հա­սակ ըն­թեր­ցող­նե­րին։ Պոե­մի վեր­լու­ծու­թյու­նը Ս. Խա­նյա­նը կա­տա­րում է՝ կապ­ված է­պո­սա­գի­տու­թյան կարևո­րա­գույն հար­ցե­րի հետ։
ՙՀովհ. Թու­մա­նյա­նը ման­կա­գիր՚ ու­սում­նա­սի­րու­թյան մեջ վեր­լուծ­ված ու գնա­հատ­ված են հան­ճա­րեղ գրո­ղի ման­կա­կան բա­նաս­տեղ­ծու­թյուն­նե­րը, բալ­լադ­նե­րը, հե­քիաթ­ներն ու զրույց­նե­րը, ինչ­պես նաև ներ­կա­յաց­ված են Թու­մա­նյա­նի հա­յացք­նե­րը, տե­սա­կետ­նե­րը ման­կա­պա­տա­նե­կան գրա­կա­նու­թյան վե­րա­բե­րյալ։ Հե­տաքր­քիր է ման­կա­կան գրա­կա­նու­թյան տե­սա­կան հար­ցե­րին վե­րա­բե­րող Թու­մա­նյա­նի հա­յացք­նե­րի քն­նու­թյու­նը. ինչ­պի­սին պի­տի լի­նի ման­կա­կան եր­կը, ինչ­պես այն կա­պել և՜ ա­վան­դա­կա­նի և՜ ար­դիա­կա­նի, կյան­քի ա­ռա­ջադ­րած նոր խն­դիր­նե­րի հետ։

Նո­րո­վի ներ­կա­յաց­նե­լով Թու­մա­նյա­նի՝ նո­րա­րա­րու­թյան բար­ձունք­նե­րը գրա­վե­լու զար­մա­նահ­րաշ կա­րո­ղու­թյունն ու հմ­տու­թյու­նը, Ս. Խա­նյա­նը ճա­նա­չո­ղա­կան ու դաս­տիա­րակ­չա­կան ար­ժե­քա­վոր խն­դիր­ներ է դի­տում ՙԹու­մա­նյա­նը և Ար­ցա­խը՚, ՙԹու­մա­նյա­նը և Ե. Չա­րեն­ցը՚, ՙԹու­մա­նյա­նը և Շեքս­պի­րը՚, ՙԹու­մա­նյա­նը և Անդ­րա­նիկ Օ­զա­նյա­նը՚ նյու­թե­րում։
Միան­գա­մայն նպա­տա­կա­յին է գր­քի՝ հայտ­նի գրող Ա­վե­տիս Ա­հա­րո­նյա­նի որ­դու՝ գրող-գրա­կա­նա­գետ, Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան նվի­րյալ գոր­ծիչ­նե­րից մե­կի՝ Վարդ­գես Ա­հա­րո­նյա­նի ՙԹու­մա­նյան. Մար­դը և Բա­նաս­տեղ­ծը՚ ու­սում­նա­սի­րու­թյան մա­սին գրա­խո­սա­կա­նը, որ­տեղ յու­րո­վի է գնա­հատ­ված գր­քի վե­րահ­րա­տա­րա­կու­մը Հա­մազ­գա­յին Հայ Կր­թա­կան և Մշա­կու­թա­յին միու­թյան կող­մից։ Նկա­տի առ­նե­լով, որ այդ ու­սում­նա­սի­րու­թյունն ա­ռա­ջին ան­գամ հրա­տա­րակ­վել է Բոս­տո­նում՝ 1936թ., ինչ­պես նաև գի­տա­կան ար­ժե­քը, Ս. Խա­նյա­նը հա­մո­զիչ փաս­տե­րով ա­պա­ցու­ցում է, որ ճշ­մա­րիտ և լուրջ թու­մա­նյա­նա­գի­տու­թյան ա­ռա­ջին գրա­նի­տե հիմ­նա­քա­րը հենց Վարդ­գես Ա­հա­րո­նյա­նի վե­րոն­շյալ աշ­խա­տու­թյունն է։
Ա­ռանձ­նա­կի հե­տաք­րք­րու­թյուն է ներ­կա­յաց­նում, յու­րա­հա­տուկ հուշ ու սր­տա­մոր­մոք ապ­րում­նե­րի ցա­վոտ շղ­թա է գր­քի ՙՆա մեզ հետ է և այս պա­հին՚ (Թու­մա­նյա­նա­կան տե­սիլք) բա­ժի­նը, ուր գրողն ու գրա­կա­նա­գե­տը ձեռք ձեռ­քի տված խոր­հում են բնու­թյան սոս­կա­լի տա­րեր­քի մա­սին։ ՙԻմ վառ­ված խո­հե­րում ու ար­ցուն­քոտ­ված կա­րո­տի մեջ հն­չում էին Մեծ Լո­ռե­ցու քա­ռյակ­նե­րը, ա­սես գր­ված հենց երկ­րա­շար­ժից ան­մի­ջա­պես հե­տո՚,- գրում է Ս. Խա­նյա­նը։
ՙ...նա մեր հոգևոր հացն է (Թու­մա­նյա­նը) հա­նա­պա­զօ­րյա։ Նա մեր թախ­ծի և բերկ­րան­քի ծիա­ծանն է, մեր հույ­սի աստ­ղը,-գրում է նա և նո­րից հի­շում Թու­մա­նյա­նի տո­ղե­րը։

Ու պի­տի գա հա­նուր կյան­քի
ար­շա­լույ­սը վառ հա­գած,
Հա­զա՛ր- հա­զար լու­սա­պայ­ծառ
հո­գի­նե­րով ճա­ռա­գած...

Հա­մազ­գա­յին մեծ վշ­տից դե­պի պայ­ծառ գա­լիք...Սա է թու­մա­նյա­նա­կան հան­ճա­րի էու­թյու­նը։
ՙԹու­մա­նյա­նը և Ար­ցա­խը՚ հոդ­վա­ծում գրա­կա­նա­գե­տը, հեն­վե­լով բա­զում փաս­տե­րի, վկա­յու­թյուն­նե­րի վրա, բա­ցա­հայ­տում է Թու­մա­նյա­նի և Լեո­յի անխ­զե­լի, մարդ­կայ­նո­րեն վեհ հո­գե­կան մտեր­մու­թյու­նը։ ՙԼեո­յի՝ դե­պի հայ­րե­նի Ղա­րա­բաղն ու­նե­ցած կա­րո­տը, Ղա­րա­բա­ղը տես­նե­լու Թու­մա­նյա­նի բաղ­ձան­քը խա­չաձևվել և դար­ձել էին ե­րա­զան­քի մի հո­գեզ­մայլ թր­թիռ։ Եվ լեռ­նա­յին ինչ տե­ղան­քում լի­նում էին, ան­պայ­ման Ղա­րա­բաղն էին պատ­կե­րաց­նում, փա­փա­գում Ղա­րա­բա­ղը՚,-գրում է Ս. Խա­նյա­նը։ Մի շարք օ­րի­նակ­նե­րով նա վկա­յում է Թու­մա­նյա­նի՝ Ղա­րա­բա­ղի ու ղա­րա­բաղ­ցի­նե­րի հան­դեպ ու­նե­ցած ջերմ սե­րը։
Թու­մա­նյա­նա­գի­տու­թյան նո­րօ­րյա գոր­ծըն­թա­ցում հե­տաքր­քիր ու ար­ժե­քա­վոր, դր­վա­տան­քի ար­ժա­նի է Ս. Խա­նյա­նի նոր գիր­քը։ Հա­մոզ­ված ենք, որ ըն­թեր­ցողն այն հե­տաք­րք­րու­թյամբ կըն­դու­նի՝ որ­պես թու­մա­նյա­նա­կան հա­վեր­ժա­խոս պատ­գամ՝ ՙԳործն է ան­մահ...՚, կօգ­նի բո­լոր կող­մե­րից վեր­ծա­նել Թու­մա­նյան-մարդ-ժո­ղո­վուրդ միաս­նու­թյան ա­ռեղծ­վա­ծը։

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Thu, 12 Sep 2019 16:09:15 +0000
ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆՈՒՄ ՀԱՅՐԵՆԻ ԳՅՈՒՂԻ ՇԵՆԱՑՈՒՄՆ Է http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27424-2019-09-12-16-01-28 http://artsakhtert.com/arm/index.php/social/item/27424-2019-09-12-16-01-28 ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆՈՒՄ ՀԱՅՐԵՆԻ ԳՅՈՒՂԻ ՇԵՆԱՑՈՒՄՆ Է
Կա­րի­նե ԲԱԽ­ՇԻ­ՅԱՆ ք.…

 

Աստ­վա­ծա­հա­ճո գոր­ծե­րը բա­զում են, ո­րոն­ցից մեկն էլ բա­րե­գոր­ծու­թյունն է։ Կար­ծում եմ՝ սքան­չե­լի զգա­ցո­ղու­թյուն է մարդ­կանց հա­ճե­լի ա­նակն­կալ­ներ և ու­րա­խու­թյուն պարգևե­լը։ Չէ՞ որ, երբ շուրջդ եր­ջա­նիկ և ու­րախ դեմ­քեր ես տես­նում, ինք­նին բազ­մա­պատկ­վում է քո ու­րա­խու­թյու­նը ևս, գի­տակ­ցում ես՝ այ­սօր աստ­վա­ծա­հա­ճո մի գործ կա­տա­րե­ցիր…

Վեր­ջերս Աս­կե­րա­նի շր­ջա­նի Հի­լիս հա­մայն­քում էինք։ Ան­մի­ջա­պես մեր ու­շադ­րու­թյու­նը գրա­վեց գյու­ղի մուտ­քի մոտ Հայ­րե­նա­կան մեծ և Ար­ցա­խյան պա­տե­րազմ­նե­րում զոհ­ված հի­լիս­ցի­նե­րի հի­շա­տա­կին կանգ­նեց­ված հու­շար­ձա­նի մոտ վեր խո­յա­ցող բարձ­րա­դիր խա­չը՝ այն­քա՛ն ազ­դե­ցիկ և այն­քա՛ն բազ­մա­խոր­հուրդ… Խաչ, ո­րը պա­հում և պահ­պա­նում է հի­լիս­ցի­նե­րի խա­ղաղ քունն ու ան­դոր­րը։ Ե­րե­կո­յան այն լույս է սփ­ռում գյու­ղի վրա։ Խա­չը կանգ­նեց­վել է ար­մատ­նե­րով հի­լիս­ցի, հա­յաս­տա­նաբ­նակ Նել­սոն Օ­սի­պո­վի կող­մից։
Հի­լի­սում ջեր­մո­րեն են խո­սում Նել­սոն Օ­սի­պո­վի մա­սին։ Բազ­մա­թիվ բա­րե­գոր­ծու­թյուն­նե­րի հե­ղի­նակ հա­մերկ­րա­ցին չի կա­րո­ղա­նում կտր­վել ար­մատ­նե­րից, ապ­րում է գյու­ղի դարդ ու ցա­վե­րով, հպար­տա­նում ձեռք­բե­րում­նե­րի հա­մար։
Վե­րա­նո­րո­գե­լով պա­պե­նա­կան տու­նը՝ Նել­սոն Օ­սի­պո­վը հա­ճա­խա­կի է այ­ցե­լում գյուղ, իր շուր­ջը հա­վա­քում հա­մա­գյու­ղա­ցի­նե­րին։ Նրա ա­մե­նօ­րյա ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում են հա­րա­զատ բնօր­րա­նի բա­րե­կար­գումն ու շե­նա­ցու­մը։
Բա­րի և սր­տա­ցավ հա­յը մեծ տեղ է տա­լիս ուս­մանն ու մա­տաղ սերն­դի հա­յե­ցի դաս­տիա­րա­կու­թյա­նը և պա­տա­հա­կան չէ, որ նրա ու­շադ­րու­թյու­նը սևեռ­ված է նաև դպ­րո­ցին։ Ա­մե­նա­մյա նրա այ­ցե­լու­թյուն­նե­րից ու­րա­խա­նում են դպ­րո­ցա­կան­նե­րը և սր­տատ­րոփ սպա­սում հյու­րին։ Նրանք գի­տեն, որ ի­րենց հա­մերկ­րա­ցին դա­տար­կա­ձեռն չի գա։
Նել­սոն Օ­սի­պո­վը մտա­ծում է այն­պես ա­նել, որ­պես­զի ի­րենց փոք­րիկ գյու­ղը լայն ճա­նա­չում ստա­նա, այդ նպա­տա­կով գյու­ղի ներքևում ո­րո­շել է հան­գս­տյան գո­տի կա­ռու­ցել, գրա­վել զբո­սաշր­ջիկ­նե­րի ու­շադ­րու­թյու­նը։ Չէ՞ որ Ար­ցա­խի այս հին բնա­կա­վայրն ու­նի կա­խար­դա­կան բնու­թյուն, ան­մա­հա­կան և սառ­նո­րակ աղ­բյուր­ներ, իսկ որ ա­մե­նա­կարևորն է՝ հյու­րա­սեր ու աշ­խա­տա­սեր ժո­ղո­վուրդ։
Ինչ­պես հի­լիս­ցի­ներն են տե­ղե­կաց­նում, սե­փա­կան ջան­քե­րով և հա­մա­գյու­ղա­ցի­նե­րի օգ­նու­թյամբ նա սկ­սել է Հայ­րե­նա­կան մեծ և Ար­ցա­խյան պա­տե­րազմ­նե­րում զոհ­ված հի­լիս­ցի­նե­րի հի­շա­տա­կին կանգ­նեց­ված հու­շար­ձա­նի վե­րա­նո­րոգ­ման աշ­խա­տանք­նե­րը։ Այդ գոր­ծը, որ սկ­սել է բա­րե­րա­րը, հիլ­սի­ցի­նե­րը մեծ խան­դա­վա­ռու­թյամբ և հպար­տու­թյամբ են ըն­դու­նել և պատ­րաստ են հա­մա­տեղ ու­ժե­րով այն ա­վար­տին հասց­նել։
Օգ­նել, սի­րել, ու­շա­դիր լի­նել կա­րի­քա­վո­րի հան­դեպ՝ հենց դա պետք է լի­նի բո­լո­րիս ա­մե­նօ­րյա մտա­հո­գու­թյան ա­ռար­կան։

;

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Սոցիալական Thu, 12 Sep 2019 15:57:52 +0000
ԹԱՆ­ԳԱ­ՐԱՆ, Ո­ՐԻ ՑՈՒ­ՑԱՆ­ՄՈՒՇ­ՆԵ­ՐԸ ՄԵՐ ՀՆԱ­ԴԱ­ՐՅԱ ՊԱՏ­ՄՈՒ­ԹՅԱՆ ՎԱ­ՎԵ­ՐԱԳ­ՐԵՐՆ ԵՆ http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27423-2019-09-12-15-44-04 http://artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27423-2019-09-12-15-44-04 ԹԱՆ­ԳԱ­ՐԱՆ, Ո­ՐԻ ՑՈՒ­ՑԱՆ­ՄՈՒՇ­ՆԵ­ՐԸ ՄԵՐ  ՀՆԱ­ԴԱ­ՐՅԱ ՊԱՏ­ՄՈՒ­ԹՅԱՆ ՎԱ­ՎԵ­ՐԱԳ­ՐԵՐՆ ԵՆ
Զոհ­րաբ ԸՌ­ՔՈ­ՅԱՆ ք.…

 1996 թվա­կա­նի մա­յի­սի 18-ին՝ Բեր­ձո­րի ա­զա­տագր­ման 4-ա­մյա­կի ու Թան­գա­րան­նե­րի մի­ջազ­գա­յին օր­վա առ­թիվ Քա­շա­թա­ղի շրջ­կենտ­րո­նում բաց­վեց երկ­րա­գի­տա­կան թան­գա­րան։ Շրջ­վար­չա­կազ­մի ա­ռա­ջին ղե­կա­վար Ա­լեք­սան Հա­կո­բյա­նի օ­ժան­դա­կու­թյամբ՝ թան­գա­րա­նի հիմ­նա­դիր տնօ­րեն Լի­վե­րա Հով­հան­նի­սյա­նը, շր­ջե­լով շր­ջա­նի բնա­կա­վայ­րե­րում, ձեռք է բե­րում ո­րո­շա­կի թան­գա­րա­նա­յին ի­րեր։ Ըն­թաց­քում կա­տար­վում են նվի­րատ­վու­թյուն­ներ, և քայլ ար քայլ թան­գա­րա­նը կա­յա­նում է։ Հե­տա­գա տա­րի­նե­րին շր­ջա­նում կա­տար­ված հնա­գի­տա­կան պե­ղում­նե­րի ար­դյուն­քում մեծ քա­նա­կու­թյամբ ցու­ցան­մուշ­ներ բեր­վե­ցին թան­գա­րան։ Մեկ տա­րի անց թան­գա­րա­նում բաց­վեց պատ­կե­րաս­րա­հը, իսկ 2 տա­րի անց՝ Փառ­քի սրահ։

ՙՔա­շա­թա­ղի երկ­րա­գի­տա­կան թան­գա­րան՚ ՊՈԱԿ-ը գտն­վում է Բեր­ձո­րի Խա­ղա­ղու­թյան փո­ղո­ցի վրա՝ ե­ռա­հարկ շեն­քում, որն ու­նի հիմ­նա­նո­րոգ­ման խն­դիր, բա­ցա­կա­յում է սան­հան­գույ­ցը։ ՊՈԱԿ-ը գոր­ծում է Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան մշա­կույ­թի, ե­րի­տա­սար­դու­թյան և զբո­սաշր­ջու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան հա­մա­կար­գում։ Ա­ջակ­ցու­թյուն է ստա­նում Քա­շա­թա­ղի շրջ­վար­չա­կազ­մի կող­մից։ 2019 թվա­կա­նի փետր­վա­րից ՊՈԱԿ-ը տնօ­րի­նում է ի­րա­վա­բա­նա­կան կր­թու­թյամբ Լի­լիթ Քո­չա­րյա­նը։ Նա տե­ղե­կաց­րեց.՝ թան­գա­րա­նը բա­ժան­մունք ու­նի նաև Ծի­ծեռ­նա­վան­քում (2 աշ­խա­տո­ղով), որ­տեղ ցու­ցադր­ված են վան­քի տա­րած­քում պե­ղում­նե­րից հայտ­նա­բեր­ված խաչ­քա­րեր, խե­ցե­ղեն և կեն­ցա­ղա­յին ի­րեր, լու­սան­կար­ներ, այլ նմուշ­ներ։ 11-հո­գա­նոց աշ­խա­տա­կազ­մով սպա­սար­կում են թան­գա­րա­նը, որ­տեղ հա­ճախ են լի­նում այ­ցե­լու­թյուն­ներ, անց են կաց­վում մշա­կու­թա­յին, գրա­կան-գե­ղար­վես­տա­կան մի­ջո­ցա­ռում­ներ։ Այս տար­վա ըն­թաց­քում 10-ից ա­վե­լի նման մի­ջո­ցա­ռում­ներ են կազ­մա­կերպ­վել՝ ո­րոշ­նե­րը շրջ­վար­չա­կազ­մի ա­ջակ­ցու­թյամբ։
Թան­գա­րա­նի հնա­գի­տու­թյան սրա­հում այժմ առ­կա է 5860 ցու­ցան­մուշ, ո­րոն­ցից հե­տաք­րք­րու­թյուն են ներ­կա­յաց­նում շր­ջա­նի տա­րած­քում կա­տար­ված պե­ղում­նե­րի ար­դյուն­քում հայտ­նա­բեր­ված ի­րե­րը, ո­րոն­ցից շա­տերն ու­նեն 2-5 հա­զար տար­վա պատ­մու­թյուն։ ՙԿայծ­քար՚ կոչ­վող հնա­վայ­րը գտն­վում է շր­ջա­նի հյու­սի­սարևմտյան կող­մում՝ Լեռ­նա­հո­վիտ(պատ­մա­կան Եզ­նա­գո­մեր) գյու­ղի մո­տա­կայ­քում։ Այս­տե­ղի դամ­բա­րան­նե­րից մե­կում կա­տար­ված պե­ղում­նե­րից հայտ­նա­բեր­վել է 9 ե­լուս­տա­նի պղն­ձե գուրզ՝ շատ լավ վի­ճա­կում։ Ըստ հնա­գետ­նե­րի՝ մոտ 4-5 հա­զար տա­րե­կան է գտա­ծոն և պատ­կա­նել է ցե­ղա­պե­տի։ Նույն տե­ղից են պղն­ձե օ­ղակ­նե­րը, մա­տա­նի­նե­րը, սեր­դո­լիկ կի­սա­թան­կար­ժեք քա­րե ու­լուն­քա­շա­րը, այլ ի­րեր։ Հնա­գի­տու­թյան ցու­ցաս­րա­հում ա­ռա­վել շատ է կա­վե ա­մա­նե­ղե­նը՝ հայտ­նա­բեր­ված Կե­րե­նի հնա­վայ­րից, Մի­րի­կի ամ­րո­ցից ու դամ­բա­րան­նե­րից, այլ վայ­րե­րից։ Այս ա­մե­նը տե­ղե­կու­թյուն է տա­լիս Քա­շա­թա­ղի տա­րա­ծաշր­ջա­նի մա­սին՝ Ք. ա. 3-րդ հա­զա­րա­մյա­կից սկ­սած։
Նույն ցու­ցաս­րա­հում կան նաև Քա­շա­թա­ղի տա­րած­քի տար­բեր կող­մե­րից հայտ­նա­բեր­ված հին զի­նա­տե­սակ­ներ, կեն­ցա­ղա­յին ի­րեր, փոքր խաչ­քա­րեր, քա­րե կուռ­քեր, ինչ­պես նաև հիմ­նա­կա­նում 20-րդ դա­րի գոր­գեր, կար­պետ­ներ, խուր­ջին­ներ։ Այս տար­վա ըն­թաց­քում թան­գա­րան է բեր­վել 2 կա­րաս՝ Մար­տու­նա­շե­նից և Հո­չան­ցից. Վեր­ջինս հայտ­նա­բեր­վել է Հո­չան­ցի Սուրբ Ստե­փա­նոս ե­կե­ղե­ցու մո­տից։ 2018-2019թթ. ՀՀ ԳԱԱ-ի հնա­գի­տու­թյան ինս­տի­տու­տի ար­շա­վախմ­բի կող­մից Մի­րիկ գյու­ղի մո­տա­կա ամ­րո­ցում (Ք. ա. ա­ռա­ջին հա­զա­րա­մյակ) կա­տար­վե­ցին պե­ղում­ներ։ Գտն­ված ո­րոշ ի­րեր բեր­վե­ցին թան­գա­րան։
Սրա­հի մուտ­քի մոտ է Քա­շա­թա­ղի շր­ջա­նի ման­րա­կերտ-քար­տե­զը։ Վեր­ջին 4-5 տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում հնա­գետ­նե­րի կող­մից շր­ջա­նում հայտ­նա­բեր­վել են մոտ 3 տաս­նյակ ամ­րոց ու ամ­րո­ցա­տե­ղի­ներ, բնա­կա­տե­ղի­ներ։ ՀՀ ԳԱԱ հնա­գի­տու­թյան ինս­տի­տու­տի կող­մից կազմ­վել են նշ­ված հնա­վայ­րե­րի պաս­տառ­նե­րը՝ լու­սան­կար­նե­րով, տե­ղե­կու­թյուն­նե­րով, հա­տա­կագ­ծե­րով։ 15 նման պաս­տառ նույն­պես ցու­ցադր­վում են այս սրա­հում։ Պատ­կե­րաս­րա­հի ա­ռա­ջին կտավ­նե­րը ճա­նաչ­ված նկա­րիչ Սար­գիս Մու­րա­դյա­նի գոր­ծերն են, ո­րոնք թան­գա­րա­նին նվի­րեց նկար­չի դուստ­րը՝ Զա­րու­հի Մու­րա­դյա­նը։ Այ­նու­հետև կազ­մա­կերպ­վեց ակ­ցիա, և հա­յաս­տա­նյան նկա­րիչ­նե­րը Քա­շա­թա­ղի երկ­րա­գի­տա­կան թան­գա­րա­նին նվի­րե­ցին մոտ 50 կտավ ու քան­դակ, ո­րոնք էլ այ­սօր ցու­ցադր­վում են պատ­կե­րաս­րա­հում։ Տա­րի­ներ ա­ռաջ այս­տեղ կազ­մա­կերպ­վեց ֆրան­սա­հայ տա­ղան­դա­վոր նկա­րիչ Գառ­նիկ Զու­լու­մյա­նի՝ Գառ­զուի գրա­ֆի­կա­կան նկար­նե­րի ցու­ցա­հան­դե­սը։
Պատ­կե­րաս­րա­հի հարևա­նու­թյամբ է Փառ­քի սրա­հը, որ­տեղ ցու­ցադր­վում են Մեծ Հայ­րե­նա­կա­նի, Ար­ցա­խյան գո­յա­մար­տի, 2016թ. ապ­րի­լյան պա­տե­րազ­մա­կան ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի, վե­րաբ­նա­կեց­ման մա­սին պատ­մող լու­սան­կար­ներ, այլ վա­վե­րաթղ­թեր։ Փառ­քի սրա­հում ա­ռան­ձին ցու­ցա­փեղ­կեր են նվիր­ված Դուշ­ման Վար­դա­նին, Ար­ցախ Բու­նիա­թյա­նին, վեր­ջին տա­րի­նե­րին Քա­շա­թա­ղի շր­ջա­նից սահ­մա­նում նա­հա­տակ­ված 5 քա­ջե­րի, Ար­ցա­խյան շարժ­մա­նը։
Թան­գա­րա­նի ֆոն­դում պահ­պան­վում են մեծ քա­նա­կու­թյամբ լու­սան­կար­ներ, այլ ցու­ցան­մուշ­ներ, մոտ 1300 կտոր գրա­կա­նու­թյուն։ Այժմ թան­գա­րա­նի աս­տի­ճա­նա­պա­տե­րին ցու­ցադր­վում են Քա­շա­թա­ղի շր­ջա­նի պատ­մա­կան հու­շար­ձան­նե­րի մա­սին պատ­մող լու­սան­կար­ներ՝ կա­տար­ված տո­ղե­րիս հե­ղի­նա­կի կող­մից։ Երբ զրու­ցում էինք թան­գա­րա­նի տնօ­րե­նի հետ, Հնա­գի­տու­թյան սրահ այ­ցե­լե­ցին ի­րա­նա­հայ Քե­շի­շյան ըն­տա­նի­քի ան­դամ­նե­րը։ Հյու­րերն ա­ռա­ջին ան­գամ էին Բեր­ձո­րում և ան­չափ տպա­վոր­ված հե­ռա­ցան՝ ծա­նո­թա­նա­լով Քա­շա­թա­ղի շր­ջա­նի հա­րուստ պատ­մու­թյա­նը։


 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Thu, 12 Sep 2019 15:37:25 +0000