[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՄԻ ՇԱՏ ԼՈՒ­ՍԱ­ՎՈՐ ԶՐՈՒՅՑ

Կա­րի­նե ԴԱ­ԴԱ­ՄՅԱՆ

 Հայ գու­սան, եր­գա­հան, ՙՀայ­կա­զունք՚ հա­մույ­թի ղե­կա­վար գու­սան Հայ­կա­զու­նու (Գա­գիկ Ստե­փա­նի Նա­զա­րյան) մա­սին շա­տե­րը գի­տեն։ Երևի թե չկա որևէ մե­կը, ով ծա­նոթ չլի­նի նրա ՙՀա­յեր, միա­ցե՜ք՚, ՙԳե­տա­շեն՚, ՙՊի­տի գնանք՚, ՙՀպարտ գնա­ցեք՚ և շատ ու շատ ու­րիշ հրաշք եր­գե­րին, եր­գեր, ո­րոնք Շարժ­ման ա­կունք­նե­րից են սկիզբ ա­ռել ու պա­հանջ­ված են այ­սօր էլ, ո­րոնց շար­քը լրաց­վում են նույն կշիռն ու­նե­ցող նոր եր­գե­րով։ Դրանք հա­վեր­ժա­կան են, ճա­նաչ­ված ու սիր­ված, ապ­րող, ո­գի ու շունչ տվող, միշտ ար­դիա­կան։

Վեր­ջերս շր­ջա­նի դպ­րոց­նե­րից մե­կում կազ­մա­կերպ­ված մի­ջո­ցառ­ման ժա­մա­նակ ես ա­ռիթ ու­նե­ցա ծա­նո­թա­նա­լու գու­սա­նին և նրա հետ ու­նե­նալ կարճ, բայց բա­վա­կա­նին հե­տաքր­քիր ու լու­սա­վոր զրույց։ Խնդ­րե­ցի պատ­մել իր մա­սին, իր գոր­ծու­նեու­թյան, ան­փո­խա­րի­նե­լի եր­գե­րի մա­սին։
-Ար­կա­դի Տեր-Թադևո­սյա­նի (Կո­ման­դոս) և ՙԱր­ծիվ-մա­հա­պարտ­ներ՚ գու­մար­տա­կի ա­զա­տա­մար­տիկ, ա­մե­նա­տա­րեց մա­հա­պարտ Սպար­տակ Մաթևո­սյա­նի հետ միա­սին մենք հա­ճա­խա­կի ենք հան­դի­պում­ներ ու­նե­նում մեր դպ­րո­ցա­կան­նե­րի և զին­վո­րա­կան­նե­րի հետ։ Նրանք իմ մտե­րիմ և մար­տա­կան ըն­կեր­ներն են։ Շատ մի­ջո­ցա­ռում­նե­րում միա­սին ենք լի­նում, ո­րոնք ու­նեն ու­սու­ցո­ղա­կան և դաս­տիա­րակ­չա­կան նշա­նա­կու­թյուն։ Զին­վո­րա­կա­նի մաս­նակ­ցու­թյու­նը և ռազ­մա­հայ­րե­նա­սի­րա­կան եր­գե­րի կա­տա­րում­նե­րը միշտ ո­գի և ուժ են տա­լիս։ 30 տա­րուց ա­վե­լի սե­րունդ է դաս­տիա­րակ­վել իմ եր­գե­րով։ Կո­ման­դո­սը, Սպար­տակ Մաթևո­սյա­նը, նաև շատ-շա­տերն այդ եր­գե­րի տակ են գնա­ցել մար­տի և նրանց ներ­կա­յու­թյու­նը, նրանց հետ մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի ժա­մա­նակ կողք կող­քի լի­նե­լը եր­կուս­տեք հա­ճե­լի է։ Մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի ըն­թաց­քում եր­գում եմ, ան­մի­ջա­կան կա­պի մեջ մտ­նում դահ­լի­ճի հետ, հա­ճե­լի է անց­նում։ Տար­վա մեջ ես երևի մինչև 100 կր­թօ­ջա­խում եմ լի­նում՝ տար­բեր քա­ղաք­նե­րում, մար­զե­րում, գյու­ղե­րում, դր­սում, մշա­կույ­թի և կր­թու­թյան օ­ջախ­նե­րում։ Հրա­վի­րում են՝ մաս­նակ­ցում եմ։ Ուր գնում՝ իմ եր­գե­րով են ինձ դի­մա­վո­րում։ Դա ար­դեն ա­մե­նա­խո­սուն վկա­յու­թյունն է այն բա­նի, որ եր­գե­րը կան, սի­րում են, որ ապ­րում է իմ ստեղ­ծած մշա­կույ­թը։
Մի քա­նի ան­գամ Մար­տու­նիում, զո­րա­մա­սե­րում հա­մերգ­ներ եմ ու­նե­ցել, այս տա­րի էլ պատ­րաստ­վում եմ հա­մեր­գա­յին նոր շր­ջա­գա­յու­թյան, հնա­րա­վո­րինս կընդգրկվեն բո­լոր քա­ղաք­ներն ու զո­րա­մա­սե­րը։ Եր­գա­ցան­կը նոր եր­գե­րով է հա­մալր­ված, կլի­նեն նաև ճա­նաչ­ված ու սիր­ված եր­գեր։
Մաս­նա­գի­տու­թյամբ շի­նա­րար-ին­ժե­ներ ե­րի­տա­սար­դի հա­մար, ով չէր նվա­գում, չգի­տեր նո­տա, չու­ներ ե­րաժշ­տա­կան կր­թու­թյուն, ան­հաս­կա­նա­լի էր մուտ­քը եր­գի աշ­խարհ, այն էլ՝ հե­ղի­նա­կա­յին եր­գե­րով։ Աստ­վա­ծա­տուր շնորհքն անս­պա­սե­լի ու միան­գա­մից ի­րեն զգաց­նել տվեց, ու հե­տո ար­դեն հար­թե­լով իր ճա­նա­պար­հը՝ ծա­վալ­վեց, գու­մար­վեց, ճա­նաչ­վեց ու շարժ­վում է այ­սօր էլ։ Ինք­նա­բուխ էր ա­մեն ինչ։ ՙՀա­յեր միա­ցեք՚ երգն ա­ռա­ջին ու ա­մե­նա­հայտ­նին է, ո­րը նաև Ար­ցա­խյան շարժ­ման խոր­հր­դա­նիշ­նե­րից մեկն է ու ծնունդ ա­ռավ ան­կա­խու­թյան հա­մար ցույ­ցի ե­լած մեր բնակ­չու­թյան ՙհա-յեր, մի-ա-ցեք՚ վան­կար­կու­մի ազ­դե­ցու­թյան տակ։ Խմոր­վեց ու միան­գա­մից ստեղծ­վեց։ Բա­ռե­րի հետ կապ­ված խն­դիր չկար՝ գրե­ցի, նո­տա­յի հետ կապ­ված մի քիչ դժ­վար էր, ա­նընդ­հատ եր­գում էի, որ չմո­ռա­նամ, մինչև ձայ­նագ­րե­ցինք։ Այն միաս­նու­թյան կոչ է, որն այ­սօր էլ ար­դիա­կան է։ Գրում եմ նաև պատ­վե­րով, պատ­վեր­ներ շատ եմ ստա­նում,- պատ­մում է զրու­ցա­կիցս։
- Նոր սերն­դին ի՞նչ կմաղ­թեիք, ա­ռանձ­նա­պես ար­ցա­խյան հատ­վա­ծի։ Սա այն սե­րունդն է, որ Ար­ցա­խյան պա­տե­րազ­մի մա­սին լսում է, կար­դում է, բայց, միևնույն ժա­մա­նակ, գտն­վում է ա­ռա­ջին գծում:
- Ես նոր սերն­դին, հատ­կա­պես՝ Ար­ցա­խում ապ­րող, մաղ­թում ու կոչ եմ ա­նում՝ երկ­րից չգ­նալ, մնալ, ապ­րել, շե­նաց­նել հայ­րե­նի­քը։ Եր­ջա­նիկ սե­րունդ է, հա­զար տար­վա մեջ եր­ջա­նիկ սե­րունդ­նե­րից մե­կը։ Մի քա­նի տաս­նա­մյակ հե­տո, հա­վա­տա­ցած եմ, որ աշ­խար­հին էլ հաս­կա­նա­լի կլի­նի, որ Հա­յաս­տա­նը դրախ­տա­վայր է, Հա­յաս­տա­նից լավ եր­կիր չկա։ Մենք ան­ցել ենք դժոխ­քի մի­ջով, այ­սօր պետք է վա­յե­լենք մեր դրախտ երկ­րը։ Ափ­սոս, որ մե­ծա­ցանք, կու­զեի նո­րից ծն­վել ու վա­յե­լել, տեր կանգ­նել իմ դրախ­տին։
-Նո­րից ծն­վեիք՝ նույն կե՞րպ կապ­րեիք։
-Ան­պայ­ման։ Հայ ժո­ղովր­դի վեր­ջին 1700 տար­վա պատ­մու­թյան մեջ մեր սե­րուն­դը, իմ սե­րունդն, ա­մե­նաեր­ջա­նիկն է՝ որ տա­ռա­պանք տե­սանք, սո­վետ տե­սանք ու ապ­րե­ցինք, պա­տե­րազմ տե­սանք, բայց նաև հա­սանք հաղ­թա­նա­կի, վե­րա­կանգ­նե­ցինք ու կա­ռու­ցում ենք մեր եր­կի­րը։ Ա­մե­նաեր­ջա­նիկ սե­րունդն ենք, հոգ­սե­րով շատ, բայց մեր երկ­րում։ Ու թող այդ եր­ջան­կու­թյու­նը տա­րած­վի բո­լո­րի վրա, լի­նի հա­վեր­ժա­կան։