[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՀՈ­ԳԵ­ԲԱ­ՆԱ­ԿԱՆ Ա­ՋԱԿ­ՑՈՒ­ԹՅԱՆ ԿԱ­ՐԻՔ ՈՒ­ՆԵՆ ԲՈ­ԼՈ­ՐԸ

Սվետ­լա­նա ԽԱ­ՉԱՏ­ՐՅԱՆ

 Օ­րերս հեր­թա­կան հան­դի­պումն ու­նե­նա­լով ԱՀ գնա­հատ­ման և թես­տա­վոր­ման կենտ­րո­նի տնօ­րեն Յու­րի Քա­րա­մյա­նի հետ` հե­տաքր­քր­վե­ցի, թե ինչ ըն­թաց­քում են պլա­նա­յին աշ­խա­տանք­նե­րը: Հա­մոզ­ված էի, որ նա, սո­վո­րու­թյան հա­մա­ձայն, ար­տապ­լա­նա­յին, իր գոր­ծա­ռույթ­նե­րից դուրս ինչ-որ բան կլի­նի նա­խա­ձեռ­նած: Այդ պա­հին նա աշ­խա­տում էր ըն­դու­նե­լու­թյան քն­նու­թյուն­նե­րի կար­գի փո­փո­խու­թյուն­նե­րի վրա: Սա­կայն այս թե­մա­յով զրույ­ցը գե­րա­դա­սե­ցի հե­տաձ­գել մինչև կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից մաս­նա­գի­տու­թյուն­նե­րի ցան­կի հաս­տա­տու­մը, ո­րը, չգի­տես ին­չու, ու­շա­նում է:

ԳԹԿ -ն, ո­րը զբաղ­վում է նաև կր­թու­թյան ա­ռանձ­նա­հա­տուկ պայ­ման­նե­րի կա­րիք ու­նե­ցող ե­րե­խա­նե­րին ման­կա­վար­ժա­հո­գե­բա­նա­կան ա­ջակ­ցու­թյան խն­դիր­նե­րով, ժա­մա­նա­կին հարց էր բարձ­րաց­րել դպ­րոց­նե­րը հո­գե­բան­նե­րով և հա­տուկ ման­կա­վարժ­նե­րով ա­պա­հո­վե­լու մա­սին, ին­չը նե­րա­ռա­կան կր­թու­թյան ծրագ­րի պար­տա­դիր պայ­ման­նե­րից է: Տե­ղե­կա­ցա, որ ԱՀ կր­թու­թյան, գի­տու­թյան, մշա­կույ­թի և սպոր­տի նա­խա­րա­րի օգ­նու­թյամբ, բյու­ջեի հա­մա­պա­տաս­խան հոդ­ված­նե­րում փո­փո­խու­թյուն­ներ կա­տա­րե­լու շնոր­հիվ, Ստե­փա­նա­կեր­տի բո­լոր դպ­րոց­ներն ար­դեն ա­պա­հով­վել են այդ մաս­նա­գետ­նե­րով: Յու. Քա­րա­մյա­նը տե­ղե­կաց­րեց, որ եր­կու գյու­ղա­կան բնա­կա­վայ­րե­րում` Վե­րին Հո­ռա­թա­ղում և Հա­թեր­քում, նույն­պես առ­կա են կր­թու­թյան ա­ռանձ­նա­հա­տուկ պայ­ման­նե­րի կա­րիք ու­նե­ցող մինչև 20-ա­կան ե­րե­խա­ներ, սա­կայն այդ­տեղ մաս­նա­գետ­ներ չկան: Մյուս գյու­ղե­րում էլ կան նման ե­րե­խա­ներ, բայց այն­քան շատ չեն, որ ա­ռան­ձին մաս­նա­գետ­ներ տրա­մադր­վեն:
Զրույ­ցը շա­րու­նա­կե­ցինք այս թե­մա­յով« և պարզ դար­ձավ ԳԹԿ տնօ­րե­նի հեր­թա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը: ՙՄենք հի­մա բա­վա­կա­նին խն­դիր­ներ ու­նենք ոչ միայն կր­թու­թյան ա­ռանձ­նա­հա­տուկ պայ­ման­նե­րի կա­րիք ու­նե­ցող ե­րե­խա­նե­րի, այլև ընդ­հան­րա­պես բո­լոր ե­րե­խա­նե­րի և նրանց հետ աշ­խա­տող ու­սու­ցիչ­նե­րի ա­ռու­մով: 44-օ­րյա պա­տե­րազ­մը մեզ ոչ միայն մարդ­կա­յին, տա­րած­քա­յին, նյու­թա­կան ահ­ռե­լի կո­րուստ­ներ պատ­ճա­ռեց, այլև հո­գե­կան ծանր տրավ­մա­ներ, ո­րոնք հիմն­ված են վա­խե­րի, վի­րա­վո­րում­նե­րի, մա­հե­րի, պար­տու­թյան, երկ­րում ստեղծ­ված ա­նո­րո­շու­թյան գոր­ծոն­նե­րի վրա: Դրանք ան­մի­ջա­կան ազ­դե­ցու­թյուն են ու­նե­նում բնակ­չու­թյան ա­ռող­ջու­թյան վրա: Իսկ մի ստ­վար հատ­վածն ու­սու­ցիչ­ներն են, ո­րոնք գործ ու­նեն ե­րե­խա­նե­րի հետ« և նրանց տրա­մադ­րու­թյունն ան­մի­ջա­պես փո­խանց­վում է ա­շա­կերտ­նե­րին: Բայց բնակ­չու­թյա­նը հո­գե­բա­նա­կան ա­ջակ­ցու­թյան ծա­ռա­յու­թյուն մենք չու­նենք՚,-ա­սաց նա:
ԳԹԿ գոր­ծա­ռույթ­նե­րի մեջ չի մտ­նում այդ աշ­խա­տան­քը: Բայց, ել­նե­լով ստեղծ­ված վի­ճա­կից, տե­ղե­կա­նա­լով, որ Ար­ցա­խում տե­ղա­կայ­ված ՌԴ հու­մա­նի­տար կենտ­րո­նում կա հո­գե­բան­նե­րի խումբ, նա ո­րո­շեց դի­մել նրանց: Այ­ցե­լել է Ի­վա­նյա­նում տե­ղա­կայ­ված կենտ­րոն, ո­րի կազ­մում է ԱԻՆ-ի հո­գե­բա­նա­կան խում­բը: Նրա ղե­կա­վար« ար­տա­կարգ ի­րա­վի­ճակ­նե­րում աշ­խա­տան­քի մեծ փորձ ու­նե­ցող Նի­կո­լայ Բի­դյու­կի հետ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն է ձեռք բեր­վել աշ­խա­տել ու­սու­ցիչ­նե­րի հետ: Ստե­փա­նա­կեր­տի մի շարք դպ­րոց­նե­րում ՙԱր­տա­կարգ ի­րա­վի­ճակ­նե­րում հո­գե­բա­նա­կան ա­ջակ­ցու­թյան հմ­տու­թյուն­նե­րի և ինք­նա­կար­գա­վոր­ման ձևա­վո­րու­մը՚ թե­մա­յով ար­դեն մի քա­նի պա­րապ­մունք­ներ են անց­կաց­վել, ո­րոնք շա­րու­նակ­վում են: Յու. Քա­րա­մյանն ա­սաց, որ դի­մում են նաև ան­հատ­ներ: Այդ նպա­տա­կով ԳԹԿ-ում հատ­կաց­ված է մեկ սե­նյակ, որ­տեղ ռուս հո­գե­բան­ներն աշ­խա­տում են նրանց հետ: Բա­ցի դրա­նից, այս­տեղ ո­րո­շա­կի աշ­խա­տանք­ներ են տար­վում նաև մեր հան­րա­պե­տու­թյան հո­գե­բան­նե­րի հետ, որ­պես­զի նրանք էլ աշ­խա­տեն բնակ­չու­թյան հետ: ՙԻմ կար­ծի­քով, ու­շա­ցու­մով ենք ա­նում այդ աշ­խա­տան­քը: Նո­յեմ­բե­րին պետք է սկ­սեինք, երբ դպ­րոց­ներն սկ­սել են աշ­խա­տել: Ու­սու­ցիչ­նե­րի ար­ձա­գան­քը շատ դրա­կան է, ցան­կա­նում են, որ այն շա­րու­նա­կա­կան լի­նի՚,-ա­սաց Յու. Քա­րա­մյա­նը` ցա­վով ար­ձա­նագ­րե­լով, որ այդ հնա­րա­վո­րու­թյու­նը մեր հան­րա­պե­տու­թյու­նը չու­նի: Դրա հա­մար պետք է ա­ռան­ձին հո­գե­բա­նա­կան ա­ջակ­ցու­թյան կենտ­րոն լի­նի: Մինչև պա­տե­րազ­մը պլա­նա­վոր­ված էր Ստե­փա­նա­կեր­տում ստեղ­ծել ման­կա­վար­ժա­հո­գե­բա­նա­կան ա­ջակ­ցու­թյան կենտ­րոն: ՙԲայց հի­մա ոչ թե ման­կա­վար­ժա­հո­գե­բա­նա­կան ա­ջակ­ցու­թյան կենտ­րոն պետք է լի­նի, ո­րը ծա­ռա­յու­թյուն­ներ մա­տու­ցի կր­թու­թյան ա­ռանձ­նա­հա­տուկ կա­րիք ու­նե­ցող ա­շա­կերտ­նե­րին, նա­խադպ­րո­ցա­կան­նե­րին և առ­հա­սա­րակ սո­վո­րող­նե­րին, այլ հո­գե­բա­նա­կան ա­ջակ­ցու­թյան կենտ­րոն` տար­բեր ուղ­ղու­թյուն­նե­րով, ո­րը կս­պա­սար­կի ամ­բողջ բնակ­չու­թյա­նը: Մենք այդ պա­հան­ջարկն ու­նենք՚,-ա­սաց մեր զրու­ցա­կի­ցը:
Նրա խոս­քով, ԿԳՄՍ նա­խա­րարն էլ, կարևո­րե­լով այդ աշ­խա­տան­քը, եր­կու ծրա­գիր է նա­խա­տե­սել. մե­կը ե­րե­խա­նե­րի հետ փետր­վա­րի 1-ից, մյու­սը` 5-ամ­սյա ռեա­բի­լի­տա­ցիա ու­սու­ցիչ­նե­րի, դաս­տիա­րակ­նե­րի հա­մար:

Յու. Քա­րա­մյանն այն կար­ծի­քին է, որ ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կում ոչ թե մեկ, այլ նույ­նիսկ եր­կու կենտ­րո­նի կա­րիք կա: Նա տե­ղե­կաց­րեց, որ այս հար­ցով օ­րերս ԱՀ նա­խա­գա­հի աշ­խա­տա­կազ­մի ղե­կա­վար Ար­տակ Բեգ­լա­րյա­նի մոտ հա­մա­պա­տաս­խան գե­րա­տես­չու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րի մա­կար­դա­կով տե­ղի ու­նե­ցած խոր­հր­դակ­ցու­թյու­նում, որ­տեղ ինքն էլ էր հրա­վիր­ված, այդ հար­ցը բարձ­րաց­վել է: ՙՀար­ցին ըն­թացք կտր­վի, բայց չպետք է ու­շաց­նենք: Շա­տերն ա­սում են` պլա­նա­վո­րում ենք, հե­տա­զո­տու­թյուն­ներ, հար­ցում­ներ ենք անց­կաց­նում…., բայց ժա­մա­նակ ենք կորց­նում: Մենք օր ա­ռաջ պետք է դա սկ­սենք՚,- ա­սաց նա` նո­րից շեշ­տե­լով, որ պա­տե­րազ­մը մոտ ե­րեք ա­միս ա­ռաջ է ա­վարտ­վել, ա­ռա­ջաց­րած վա­խե­րը, տագ­նապ­ներն ար­դեն նստ­վածք են տա­լիս մարդ­կանց մեջ և կա­րող են պատ­ճառ դառ­նալ մի շարք հի­վան­դու­թյուն­նե­րի: ՙՀա­պա­ղե­լու ժա­մա­նակ չկա. մենք այն պայ­ման­նե­րում չենք, որ եր­կար մտա­ծենք, պլա­նա­վո­րենք: Տվյալ պա­հին պետք է աշ­խա­տել, ով ինչ հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նի, պետք է ա­նի` չմ­տա­ծե­լով, որ դա իր գոր­ծա­ռույ­թը կամ պար­տա­կա­նու­թյու­նը չէ: Բո­լորս պետք է մտա­ծենք մարդ­կանց այս հո­գե­կան վի­ճա­կից դուրս բե­րե­լու մա­սին՚,-ա­սաց նա և պար­զա­բա­նեց. ՙԵրբ մար­դիկ ի­րենց հո­ռե­տե­սա­կան տրա­մադ­րու­թյու­նը թե­լադ­րում են ու­րիշ­նե­րին, էլ չեմ խո­սում ու­սու­ցիչ­նե­րի մա­սին, ա­վե­լի վատ վի­ճակ է ստեղծ­վում: Չի կա­րե­լի, որ ու­սու­ցիչն այդ­պի­սի տրա­մադ­րու­թյամբ մտ­նի դա­սա­րան: Մենք ե­րե­խա­նե­րի ման­կու­թյու­նը խլում ենք մեր պահ­ված­քով, մտա­ծե­լա­կեր­պով՚:
Յու. Քա­րա­մյա­նի կար­ծի­քով, հո­գե­բա­նա­կան ա­ջակ­ցու­թյան կենտ­րոն ար­ցա­խյան 1-ին պա­տե­րազ­մից հե­տո էլ է մեզ պետք ե­ղել, բայց ոչ այն­քան, որ­քան` հի­մա: Այն ժա­մա­նակ, թե­կուզ կո­րուստ­ներ ենք ու­նե­ցել, հաղ­թո­ղի դե­րում ենք ե­ղել, և դա մեզ օգ­նել է դուրս գալ հո­գե­բա­նա­կան ծանր վի­ճա­կից: Բայց հի­մա, երբ տա­րած­քա­յին, մարդ­կա­յին նյու­թա­կան մեծ կո­րուստ­ներ ու­նենք, այդ­քան ան­հետ կո­րած­ներ, գե­րի­ներ, հե­ռան­կա­րում էլ չգի­տենք ինչ է սպաս­վում, մյուս կող­մից էլ տե­ղե­կատ­վա­կան ճն­շում­ներ են գնում, ան­չափ դժ­վար է: ՙՊետք է կա­րո­ղա­նանք պարտ­վո­ղա­կան վի­ճա­կից դուրս գալ, անց­նել այս ա­մե­նի վրա­յով և սկ­սենք մտա­ծել մարդ­կանց մա­սին. նրանք բար­ձի­թո­ղի վի­ճա­կում են: Մեծ ծա­վա­լով աշ­խա­տանք է սպաս­վում, հի­մա այն­պի­սի մարդ չկա, որ հո­գե­բա­նա­կան խն­դիր չու­նե­նա՚,- գտ­նում է նա:
Թե­մա­յի մեջ ծա­վալ­վե­լով` Յու. Քա­րա­մյա­մը միա­ժա­մա­նակ նշեց, որ հան­րա­պե­տու­թյան ար­տա­կարգ ի­րա­վի­ճակ­նե­րի պե­տա­կան ծա­ռա­յու­թյու­նում հո­գե­բա­նա­կան ա­ջակ­ցու­թյան ծա­ռա­յու­թյուն չկա: Պատ­կե­րաց­նել կա­րե­լի է այն մարդ­կանց վի­ճա­կը, ո­րոնք ո­րո­նո­ղա­կան աշ­խա­տանք­ներ են ի­րա­կա­նաց­նում: Ո­մանք, նույ­նիսկ չդի­մա­նա­լով, դուրս են գա­լիս աշ­խա­տան­քից: ՙՑան­կա­ցած խումբ, երբ վե­րա­դառ­նում է էք­ստ­րե­մալ աշ­խա­տան­քից, պետք է անց­նի հո­գե­բա­նա­կան ծա­ռա­յու­թյան մի­ջով, ո­րից հե­տո գնա տուն: Գո­նե հի­մա, երբ նա­խա­րա­րու­թյուն է ստեղծ­վել, պետք է այդ­պի­սի ծա­ռա­յու­թյուն էլ լի­նի, որ­պես­զի ծնո­ղը ռու­սին չխնդ­րի, որ ԱԻՊԾ-ում աշ­խա­տող իր տղա­յին օգ­նի: Չէ՞ որ դա պե­տա­կան ծա­ռա­յու­թյուն է, և պե­տու­թյու­նը պետք է մտա­ծի նրա ա­ռող­ջու­թյան մա­սին՚,-մեր զրույցն այս­պես ամ­փո­փեց Յու­րի Քա­րա­մյա­նը` վերս­տին ըն­դգ­ծե­լով ա­ռան­ձին հո­գե­բա­նա­կան ա­ջակ­ցու­թյան կենտ­րոն ու­նե­նա­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թյու­նը, ե­թե, ի­հար­կե, չենք ու­զում, որ հի­վանդ հա­սա­րա­կու­թյուն ու­նե­նանք: