[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՙԱԼՎԱՆ ԾԱՂԻԿ՚ ԿԱՄ ՀԵՔԻԱԹ, ՈՐԻ ԿԱՐԻՔՆ ԱՅՍՕՐ ԶԳԱՑՎՈՒՄ Է

Նվարդ ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

 Ստե­փա­նա­կեր­տի Վ. Փա­փա­զյա­նի ան­վան հայ­կա­կան պե­տա­կան դրա­մա­տի­կա­կան թատ­րո­նի ՙԱլ­վան ծա­ղիկ՚ նոր բե­մադ­րու­թյու­նը (մեկ գոր­ծո­ղու­թյամբ հե­քիաթ) մայ­րա­քա­ղա­քի մշա­կույ­թի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան պա­լա­տի փոքր դահ­լի­ճում ցու­ցադր­վեց մար­տի 27-30-ը, չորս ան­գամ լեփ-լե­ցուն դահ­լի­ճով։ Հան­դի­սա­տե­սի հե­տաք­րք­րու­թյու­նը ներ­կա­յաց­ման հան­դեպ վկա­յում է բե­մադ­րու­թյան հա­ջո­ղու­թյան մա­սին։ Ներ­կա­յա­ցումն ա­ռա­ջի­կա­յում կցու­ցադր­վի մայ­րա­քա­ղա­քի և շր­ջան­նե­րի դպ­րո­ցա­կան­նե­րի հա­մար։

Մեր ճե­պազ­րույ­ցը ժո­ղովր­դա­կան ար­տիստ, բե­մադ­րու­թյան ռե­ժի­սոր Քա­ջիկ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ հետ։

-Կա­րո՞ղ ենք ա­սել` ՙԱլ­վան ծա­ղի­կը՚ ռետ­րո ներ­կա­յա­ցում է և ին­չո՞ւ ընտ­րու­թյու­նը կանգ ա­ռավ հենց դրա վրա։
-Ինչ-որ ի­մաս­տով՝ ա­յո։ Այն ժա­մա­նակ՝ 1967 թվա­կա­նից Ստե­փա­նա­կեր­տի դրա­մա­տի­կա­կան թատ­րո­նում բե­մադր­վել է ռու­սա­կան գրա­կա­նու­թյան մեջ բա­վա­կա­նին ճա­նաչ­ված հե­քիա­թը։ Բե­մադ­րողն էր ան­վա­նի ռե­ժի­սոր Հով­հան­նես Կա­րա­պե­տյա­նը։ Դա գրե­թե 60 տա­րի ա­ռաջ էր, երբ ես թատ­րո­նում ա­ռա­ջին քայ­լերն էի ա­նում, խա­ղում էի Ճի­վաղ-Ար­քա­յազ­նի դե­րը։ Այ­սօր­վա բե­մադ­րու­թյու­նը նախ­կի­նից շատ է տար­բեր­վում։ Այն ժա­մա­նակ նկար­չա­կան ձևա­վո­րու­մը լրիվ ու­րիշ էր, հե­քիա­թա­յին, վառ, ա­ռատ լու­սա­յին է­ֆեկտ­նե­րով, քա­նի որ այն ժա­մա­նակ­վա բե­մը ըն­ձե­ռում էր այդ հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը։ Այ­սօր թե­կուզ ինչ-որ ձևով հար­մա­րեց­ված բե­մում հնա­րա­վոր չէ այդ հե­քիա­թայ­նու­թյու­նը, գու­նա­գե­ղու­թյան ամ­բողջ ներ­կապ­նա­կը ստեղ­ծել։
Ի դեպ, ա­սեմ, որ ներ­կա­յա­ցու­մը և փոք­րե­րի, և պա­տա­նի­նե­րի, և մե­ծե­րի հա­մար է։ Այ­սինքն, այս հե­քիա­թի հա­մար տա­րի­քա­յին սահ­մա­նա­փա­կում չկա։
-Ի՞նչ գեր­խն­դիր եք դրել և լու­ծել։
-Մաք­րու­թյան, ազն­վու­թյան, անձ­նա­զոհ սի­րո, բա­րու­թյան, ինչ­պես նաև չա­րի կոր­ծան­ման և բա­րու հաղ­թա­նա­կի գա­ղա­փար­ներն ենք ըն­դգ­ծել։ Գա­ղա­փար­ներ, ո­րոնք այ­սօր էլ խիստ այժ­մեա­կան են հն­չում։ Պիեսն ընտ­րել ենք հենց դրա հա­մար. այս պա­հին մար­դիկ հենց դրա՝ հե­քիա­թի կա­րիքն ու­նեն, հե­ռա­նա­լու դա­ժան ի­րա­կա­նու­թյու­նից, փոքր-ինչ թո­թա­փե­լու ա­ռօ­րեա­կան հոգ­սե­րը։ Իմ կար­ծի­քով հան­դի­սա­տե­սը ներ­կա­յա­ցումն ըն­դու­նեց և գոհ հե­ռա­ցավ։
-Ձեր ընտ­րած հե­քիա­թը դա­սա­կան նշա­նա­վոր հե­քիաթ­նե­րից է, ո­րի հի­ման վրա կան և բե­մադ­րու­թյուն­ներ, և մուլտ­ֆիլ­մեր։
-Ես ձգ­տել եմ չն­մա­նա­կել, չկրկ­նել և ար­ված բե­մադ­րու­թյուն­նե­րին, և մեր թատ­րո­նի նախ­կին բե­մադ­րու­թյա­նը։ Տար­բե­րու­թյու­նը սցե­նոգ­րա­ֆիա­յի, ե­րաժշ­տա­կան ձևա­վոր­ման, ինչ-որ չա­փով բե­մա­վի­ճակ­նե­րի լու­ծում­նե­րի մեջ է։ Ձգ­տել ենք գոր­ծի բե­մադ­րու­թյա­նը ար­դիա­կան հն­չե­ղու­թյուն տալ։
-Բե­մադ­րու­թյան մեջ ձգձգ­ված տե­սա­րան­ներ չկան, տեմ­պա­ռիթ­մի ա­ռու­մով բա­վա­կա­նին հա­ջող­վել է…
-Տե­ղա­վոր­վել ենք 1 ժամ 10 րո­պեի մեջ, որ­պես­զի հան­դի­սա­տե­սը չձանձ­րա­նա, հատ­կա­պես՝ ե­րե­խա­նե­րը։ Ա­սեմ նաև, որ ներ­կա­յաց­ման վրա աշ­խա­տել ենք շատ սեղմ ժամ­կետ­նե­րում, տևել է 1 ա­միս 10 օր։
-Աս­ված խոսք է՝ ներ­կա­յաց­ման հա­ջո­ղու­թյան կե­սը ճիշտ դե­րա­բաշ­խումն է։
-Ա­յո։ Ես ծա­նոթ էի դե­րա­սան­նե­րին, նրանց ու­նա­կու­թյուն­նե­րին, և, իմ կար­ծի­քով, նրանք լա­վա­գույնս կա­րո­ղա­ցել են լու­ծել կեր­պա­րի, դե­րի առջև դր­ված խն­դիր­նե­րը։ Նաև այն­պի­սի գործ ենք ընտ­րել, որ­տեղ կա­րող են զբաղ­ված լի­նել շատ դե­րա­սան­ներ, քա­նի որ վեր­ջին­ներս բեմ դուրս գա­լու, խա­ղա­լու կա­րիքն ու­նեին։ Չէ՞ որ նրանք ա­միս­ներ շա­րու­նակ հար­կադր­ված պա­րա­պուր­դի մեջ էին։
Մի բան էլ նշեմ, որ աշ­խա­տե­լու ըն­թաց­քում դե­րա­սան­նե­րի հետ ա­վե­լի շատ գոր­ծըն­կեր եմ ե­ղել, ի­հար­կե, նրանց դնե­լով ռե­ժի­սո­րա­կան անհ­րա­ժեշտ սահ­մա­նա­փա­կում­նե­րի մեջ։
-Իսկ դժ­վա­րու­թյուն­նե­րի մա­սի՞ն …
-Ա­ռա­ջին հեր­թին՝ ֆի­նան­սա­կան։ Ստիպ­ված ենք ե­ղել հըն­թացս հրա­ժար­վել մեր շատ մտահ­ղա­ցում­նե­րից, որ­պես­զի հար­մար­վենք մեր ու­նե­ցած հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րին (ձևա­վո­րում, զգեստ­ներ, սահ­մա­նա­փակ բեմ)։
-Ներ­կա­յաց­ման մեջ զբաղ­ված են ե­րի­տա­սարդ­ներ, ով­քեր ա­ռա­ջին ան­գամ են բեմ բարձ­րա­նում։
-Ա­յո, շատ ենք աշ­խա­տել, որ նրանք թո­թա­փեն կաշ­կանդ­վա­ծու­թյու­նը։ Ներ­կա­յա­ցու­մը, ի­հար­կե, ան­թե­րի չէ, բայց մենք մեր առջև դրած խն­դի­րը լու­ծել ենք։ Ան­փորձ դե­րա­սան­նե­րին նույ­նիսկ գլ­խա­վոր դեր ենք վս­տա­հել, օ­րի­նակ Ճի­վաղ-Ար­քա­յազ­նի գլ­խա­վոր դե­րը խա­ղում է Ռո­բեր­տը, Ա­լյո­նուշ­կան՝ Շո­ղե­րը։ Նրանք ման­կա­պա­տա­նե­կան ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան տան թա­տե­րա­կան խմ­բա­կի իմ սա­ներն են, շնոր­հա­լի են, նրանց խա­ղից գոհ եմ, ներ­կա­յաց­ման ծան­րու­թյու­նը պատ­վով տա­նում են։
-Բե­մում ե­րեք սե­րունդ­նե­րի ներ­դաշ­նակ խա­ղը տե­սանք։
-Ա­յո։ Ա­վագ, մի­ջին և ե­րի­տա­սարդ սե­րունդ­նե­րը զբաղ­ված են, փաս­տո­րեն, ողջ կո­լեկ­տի­վը, ի­հար­կե, դուբ­լյոր­նե­րով, զբաղ­ված են։ Ա­ռա­ջին ե­րեք ներ­կա­յա­ցու­նե­րը խա­ղա­ցել են հիմ­նա­կան դե­րա­սան­նե­րը։
-Խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի ներ­կա­յու­թյու­նը ա­ռաջ­նա­խա­ղին, մաս­նակ­ցու­թյու­նը մի­ջո­ցառ­մա­նը ևս հե­տաքր­քիր դր­վագ էր…
-Ա­յո, հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյուն կա թատ­րո­նի և խա­ղա­ղա­պահ ու­ժե­րի միջև։ Նրան­ցից մաս­նակ­ցել են նաև փոր­ձե­րին, ինչ-ինչ կո­լո­րի­տա­յին շտ­կում­ներ (սր­բա­պատ­կե­րի, ինք­նաե­ռի, բա­լա­լայ­կա­յի պատ­կեր­նե­րում), ա­ռա­ջար­կու­թյուն­ներ են ա­րել, ո­րը մենք սի­րով ըն­դու­նել ենք։ Նրան­ցից մե­կը` բարձ­րաս­տի­ճան սպա, այն­քան էր ոգևոր­վել, որ նույ­նիսկ ցան­կու­թյուն էր հայտ­նել է­պի­զո­դիկ դե­րում մաս­նակ­ցել ներ­կա­յաց­մա­նը, բայց ռազ­մա­կան ո­րոշ սահ­մա­նա­փա­կում­նե­րի պատ­ճա­ռով չս­տաց­վեց։