[ARM]     [RUS]     [ENG]

ԵՍ ՀԱՎԱՏՈՒՄ ԵՄ ՀՐԱԿԱՐՄԻՐ ԼՈՒՍԱԲԱՑԻՆ

Հար­ցազ­րույց  ԱՀ նա­խա­գա­հի խոր­հր­դա­կան Լու­սի­նե ՂԱՐԱԽԱՆՅԱՆԻ հետ 

- Տի­կին Ղա­րա­խա­նյան, ար­դեն տե­ւա­կան ժա­մա­նակ է Ար­ցա­խի կր­թամ­շա­կու­թա­յին կյան­քում գոր­ծու­նեու­թյուն եք ծա­վա­լում՝ սկ­սած ԱՀ ԿԳՄՍ նա­խա­րա­րի պաշ­տո­նից մին­չեւ հի­մա։ Ո­րո՞նք են այ­սօր դաշ­տի օ­րա­կար­գա­յին խն­դիր­նե­րը և կա՞ն, ար­դյոք, լու­ծում­ներ։
- Կար­ծում եմ, որ այս ծանր, ող­բա­լի վի­ճա­կից դուրս գա­լու միակ ճա­նա­պար­հը Ար­ցա­խը գի­տակր­թա­կան և տեխ­նո­լո­գիա­կան կր­թու­թյան կլաս­տեր դարձ­նելն է։ Ա­վե­լին, ես ե­րա­զում եմ, որ Ար­ցա­խը և Հա­յաս­տա­նը դառ­նան տեխ­նո­լո­գիա­կան կր­թու­թյան գեր­տե­րու­թյուն։
Ես ամ­բի­ցիոզ բան եմ ա­սում, բայց՝ հնա­րա­վոր, ո­րով­հե­տեւ մենք աշ­խար­հում ին­տե­լեկ­տի խն­դիր չու­նենք, աշ­խար­հի ին­տե­լեկ­տուալ ազ­գե­րից ենք, և կապ չու­նի, որ մենք հայ­տն­վել ենք այս վի­ճա­կում։
Իսկ ընդ­հան­րա­կան գծե­րով ե­թե ա­սեմ՝ Ար­ցա­խում, ինչ­պես նաեւ Հա­յաս­տա­նում, նաև տա­րա­ծաշր­ջա­նում, ծանր վի­ճա­կում է գտն­վում բնա­գի­տու­թյու­նը։ Կա­րող եմ ա­սել՝ հո­գե­վար­քի մեջ է։ Տե­ղեր կան՝ մե­ռած է, բայց մեզ մոտ դեռ հո­գե­վարք է, և փր­կե­լու կա­րիք կա։
Ա­մե­նաց­ցուն խն­դի­րը կր­թու­թյան հա­մա­կար­գի, ու­սու­ցիչ­նե­րի, կադ­րե­րի խն­դիրն է, ո­րի լու­ծու­մը ես տես­նում եմ ու­սու­ցիչ­նե­րի աշ­խա­տա­վար­ձը վե­րա­նա­յե­լու և շեշ­տա­կի բարձ­րաց­նե­լու մեջ։ Ի վեր­ջո, հի­մա ու­սա­նող­նե­րը, դի­մորդ­նե­րը, մաս­նա­գի­տու­թյուն ընտ­րող­նե­րն ու­սում­նա­սի­րում են շու­կան և տես­նում, թե ինչ աշ­խա­տա­վար­ձեր կան տար­բեր բնա­գա­վառ­նե­րում։ Ման­կա­վար­ժու­թյու­նը փր­կե­լու միակ ճա­նա­պար­հը ու­սու­ցիչ­նե­րի աշ­խա­տա­վար­ձը վե­րա­նա­յելն է։
Իսկ, ընդ­հա­նուր առ­մամբ, Ար­ցա­խը, որ­պես արևե­լյան պատ­նեշ, փր­կե­լու և պահ­պա­նե­լու ա­մե­նաակ­տուալ, ա­մե­նաի­րա­կան, ա­մե­նա­շո­շա­փե­լի բա­ղադ­րի­չը մեր մշա­կույթն է, մեր ինք­նու­թյու­նը։
- Աշ­խա­տան­քի բե­րու­մով հա­ճախ եք լի­նում տար­բեր եր­կր­նե­րում։ Բազ­միցս եք հան­դես ե­կել Ար­ցա­խի մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թյան պահ­պան­ման հար­ցի շուրջ։ Այ­սօր այդ խն­դի­րը, ան­շուշտ, խիստ օ­րա­կար­գա­յին է, հատ­կա­պես հի­մա, երբ Ար­ցա­խի մշա­կու­թա­յին կո­թող­նե­րի, վան­քե­րի, հու­շար­ձան­նե­րի մի հս­կա­յա­կան հատ­ված մնա­ցել է հա­կա­ռա­կոր­դի վերահս­կո­ղու­թյան տակ և փաս­տա­ցի ոչն­չաց­ման վտան­գի տակ է։
Մի քիչ խո­սենք այս մա­սին։
- Պա­տե­րազ­մից ան­մի­ջա­պես հե­տո ես եր­կար ջան­քեր եմ թա­փել, որ­պես­զի ՅՈՒ­ՆԵՍ­ԿՕ-Ի մշ­տա­դի­տարկ­ման խում­բը ա­ռա­քե­լու­թյամբ այ­ցե­լի Ար­ցախ և ու­սում­նա­սի­րի, թե ինչ է կա­տար­վում օ­կու­պաց­ված տա­րածք­նե­րում։
Գի­տեք, օ­կու­պաց­ված տա­րածք­նե­րում միայն մեր հո­ղե­ղեն հայ­րե­նի­քը չէ, այն­տեղ մեր ո­գե­ղեն հայ­րե­նիքն է, որ­տեղ 2000 հու­շար­ձան կա, սա ըն­դա­մե­նը ար­ձա­նագր­ված հու­շար­ձան­ներն եմ ա­սում։ Էլ չա­սեմ, թե հո­ղի տակ ինչ­քան չու­սում­նա­սիր­ված, չար­ձա­նագր­ված հու­շար­ձան­ներ կան։
Այդ հու­շար­ձան­նե­րը վա­ղուց լե­գի­տի­մաց­րել են մեր ինք­նու­թյու­նը, նրանց հետ մենք հու­զա­կան ու­ժեղ զգաց­մուն­քա­յին կա­պե­րի մեջ ենք։
Չնա­յած հա­րա­բե­րա­կան խա­ղա­ղու­թյուն է, բայց, ըստ էու­թյան, շա­րու­նա­կում ենք են­թարկ­վել հոգևոր, կրո­նա­կան ու մշա­կու­թա­յին էքս­պան­սիա­յի։
1333թ. թվագր­վող Հադ­րու­թի Վանք գյու­ղի Սպի­տակ Խաչ ե­կե­ղե­ցում այ­սօր ու­դի­նե­րը ծի­սա­կարգ են ա­նում։ Ծի­սա­կարգ են ա­րել Ծի­ծեռ­նա­վան­քում։ Սա նշա­նա­կում է՝ ա­հա­բե­կել, ինք­նու­թյու­նը տրո­րել, ոտ­նա­կոխ ա­նել հո­գիդ, միտքդ... և սա շատ ծանր է։ Պա­տե­րազ­մից հե­տո՝ պա­տե­րազմ մշա­կույ­թի դաշ­տում։ Չնա­յած, ի վեր­ջո, բո­լոր պա­տե­րազմ­ներն էլ մշա­կու­թա­յին են։
Մին­չեւ այ­սօր ՅՈՒ­ՆԵՍ­ԿՕ-ի ա­ռա­քե­լու­թյու­նը Ար­ցախ չի ժա­մա­նել, ես ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ նրանց նա­մակ­ներ եմ հղում, ար­դեն ոչ որ­պես նախ­կին նա­խա­րար, այլ որ­պես անձ, Ար­ցա­խում ապ­րող մարդ։ Ներ­կա­յաց­նում եմ, թե ինչ է կա­տար­վում Ար­ցա­խի օ­կու­պաց­ված տա­րածք­նե­րում մեր մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թյան հետ։ Եվ ես մի բան գի­տեմ. ՅՈՒ­ՆԵՍ­ԿՕ-ից խո­րա­պես հիաս­թափ­ված եմ։
Նո­րից եմ ա­սում՝ Ար­ցա­խի պատ­մամ­շա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թյու­նը, որն Ա­րար­չա­կան սկիզբ ու­նի, ո­րը քա­ղա­քակր­թա­կան հզոր ար­ժեք է, պետք է դառ­նա մեր եր­կիրն աշ­խար­հում ճա­նա­չե­լի դարձ­նե­լու ա­մե­նահ­զոր զեն­քը։
- Տի­կին Ղա­րա­խա­նյան։ Ինչ­պե՞ս եք տես­նում մեր հայ­րե­նի­քի վաղ­վա օ­րը։
-Ե­րեկ ես Ծմա­կա­հո­ղի տեխ­նո­ճամ­բա­րում էի, «Մունք» տեխ­նոդպ­րո­ցի և «ԵՍ» կր­թա­կան հիմ­նադ­րա­մի, և, կա­րող եմ ա­սել՝ ներ­կան հղի է ա­պա­գա­յով՝ բա­ռի լավ ի­մաս­տով։ Ես դա շո­շա­փել եմ նաև ե­րեկ։ Այն կար­ծի­քին եմ, որ մե­ծա­նում է մի սե­րունդ, որը հենց հի­մա գնում է իր նպա­տա­կի ետևից։ Մենք պետք է աշ­խա­տենք, աշ­խա­տենք այդ սերն­դի հետ, հա­մոզ­ված եմ՝ այդ­կերպ մենք կա­րո­ղա­նա­լու ենք փր­կել Ար­ցա­խի գա­լի­քը։
Ես հա­վա­տում եմ, և մենք դա ա­նե­լու ենք կր­թա­գի­տա­կան հզոր ծրագ­րեր ի­րա­կա­նաց­նե­լով։
Պետք է ար­մա­տա­պես, բե­կում­նա­յին ձևով փո­խենք ա­մեն ինչ, պետք է բե­կում մտց­նենք մեր հոգևոր դաշ­տում: Ին­չո՞ւ հո­գե­ւոր, ո­րով­հետև ֆի­զի­կա­կան հաղ­թա­նակ­նե­րը կերտ­վում են միայն հո­գե­ւոր հաղ­թա­նակ­նե­րից և հոգևոր շր­ջա­դարձ­նե­րից հե­տո։
Հա­մոզ­ված եմ, մենք հո­գե­ւոր շր­ջա­դար­ձեր ենք ու­նե­նա­լու, ես հա­վա­տում եմ ՀԱԵ ե­կե­ղե­ցու Ար­ցա­խի թե­մի գոր­ծու­նեու­թյա­նը` կր­թա­կան հա­մա­կար­գի հետ։
Սեպ­տեմ­բե­րից Մար­տա­կեր­տում ար­դեն կգոր­ծի Հա­յոր­դյաց տու­նը, հե­տո նաեւ Մար­տու­նիում և Աս­կե­րա­նում Հա­յոր­դյաց տներ ու­նե­նա­լու հա­մար հո­վա­նա­վոր­ներ կգտ­նենք։
Ա­սեմ նաեւ, որ ար­դեն 5 ա­միս է, ինչ գոր­ծում են կի­րակ­նօ­րյա դպ­րոց­նե­րը։
Որ­քան էլ պա­րա­դոք­սալ հն­չի, գլո­բա­լաց­վող աշ­խար­հում փոքր ազ­գերն ա­վե­լի մեծ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ ու­նեն՝ պահ­պա­նե­լու ի­րենց ինք­նու­թյու­նը։
Ես հա­վա­տում եմ Ար­ցա­խի վաղ­վա օր­վան, ես հա­վա­տում եմ, որ մի օր գա­լու է Հրա­կար­միր լու­սա­բա­ցը։

ԱԱ