Logo
Print this page

ՆԵՐ­ԴՐ­ՎԵԼ Է ՆՈՐ ԲԱ­ԼԱ­ՅԻՆ ՀԱ­ՄԱ­ԿԱՐ­ԳԸ

Լաու­րա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

 2020 թվա­կա­նի հու­վա­րի 1-ից Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյու­նում ու­ժի մեջ է մտել երթևե­կու­թյան կա­նոն­նե­րի խախտ­ման՝ տու­գա­նա­յին միա­վոր­նե­րի բա­լա­յին հա­մա­կար­գը։ Սահ­ման­վել է վար­չա­կան տույ­ժի նոր տե­սակ, ո­րը կոչ­վում է ՙտու­գա­նա­յին միա­վոր՚, և որ­պես սանկ­ցիա՝ ա­վե­լա­ցել է ՙվա­րոր­դա­կան ի­րա­վուն­քից զր­կում՚-ը։ Ըստ շր­ջա­նառ­վող լու­րե­րի՝ ո­րոշ ժա­մա­նակ անց բա­լա­յին հա­մա­կար­գը կներ­դր­վի նաև Ար­ցա­խում։ 

Ան­շուշտ, ա­մեն մի նո­րույթ ու­նե­նում է ինչ­պես իր դրա­կան, այն­պես էլ բա­ցա­սա­կան ար­ձա­գանք­ներ։ Բա­ցա­ռու­թյուն չէր նաև երթևե­կու­թյան խախտ­ման բա­լա­յին նոր հա­մա­կար­գը, որն ան­մի­ջա­պես տե­ղի տվեց հա­սա­րա­կու­թյան և շա­հագր­գիռ ան­ձանց ոչ միան­շա­նակ ար­ձա­գան­քին։
Ի՞նչ է ի­րե­նից ներ­կա­յաց­նում նոր հա­մա­կար­գը, կներ­դր­վի՞ այն Ար­ցա­խում ևս. այս և նման մի շարք այլ հար­ցե­րի առն­չու­թյամբ պար­զա­բա­նում­ներ տվեց ԱՀ ոս­տի­կա­նու­թյան ճա­նա­պար­հա­յին ոս­տի­կա­նու­թյան պե­տի տե­ղա­կալ, գն­դա­պետ Ար­մեն ՀԱ­ՐՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆՅԱ­ՆԸ։

Կի­րառ­վող բա­լա­յին հա­մա­կարգն այս­պի­սին է. յու­րա­քան­չյուր անձ, որն ու­նի վա­րոր­դա­կան վկա­յա­կան, տար­վա հա­մար ստա­նում է 9 տու­գա­նա­յին միա­վոր, ո­րը տա­րած­վում է ճա­նա­պար­հա­յին երթևե­կու­թյան կա­նոն­նե­րի գրե­թե 20 տե­սակ խախ­տում­նե­րի վրա։ Ա­մեն մի խախ­տում միա­վոր­ներ է տա­նում վա­րոր­դից, ո­րոնց քա­նա­կը կախ­ված է խախտ­ման վտան­գա­վո­րու­թյան աս­տի­ճա­նից։ Խախ­տում­նե­րից մե­կը վե­րա­բե­րում է խաչ­մե­րու­կի անց­ման կար­գին. այս դեպ­քում նա­խա­տես­վում է 5.000 դրամ տու­գանք և 9 բա­լից պա­կա­սում է մեկ միա­վոր։ Ա­ռա­վել հա­ճա­խա­կի կրկն­վող խախ­տում­նե­րից է հե­տիոտ­նա­յին ան­ցու­մի վրա կան­գա­ռը. նման դեպ­քում սահ­ման­վում է տու­գանք՝ 15.000 դրա­մի չա­փով և պա­կա­սում է մեկ միա­վոր։ Կար­միր լույ­սի պա­հան­ջին չեն­թարկ­վե­լու կամ ՃՈ տե­սու­չի ՙկանգ­նել՚ հրա­հան­գը չկա­տա­րե­լու դեպ­քում վա­րոր­դը 20 հա­զար դրամ տու­գան­քի փո­խա­րեն կտու­գան­վի 25 հա­զար դրա­մի չա­փով և կկորց­նի 2 միա­վոր, ավ­տո­մե­քե­նա­յի ա­րա­գու­թյու­նը 11-ից 30կմ/ժա­մով գե­րա­զան­ցե­լու դեպ­քում վա­րոր­դը կզրկ­վի 2 միա­վո­րից, ա­րա­գու­թյու­նը 31-ից 50-ով գե­րա­զան­ցե­լու դեպ­քում կկորց­նի 3 միա­վոր, 51-ից 80-ով գե­րա­զան­ցե­լու դեպ­քում՝ 4 միա­վոր, 81 և ա­վե­լի ա­րա­գու­թյամբ ըն­թա­նա­լու դեպ­քում 6 ամ­սով կզրկ­վի վա­րոր­դա­կան ի­րա­վուն­քի վկա­յա­կա­նից։ Այ­սինքն` ըստ խախտ­ման տե­սա­կի՝ ճա­նա­պար­հա­յին ոս­տի­կա­նու­թյու­նը կն­վա­զեց­նի վա­րոր­դին տր­ված միա­վոր­նե­րը (կախ­ված երթևե­կու­թյան կա­նոն­նե­րի խախտ­ման հան­րա­յին վտան­գա­վո­րու­թյան աս­տի­ճա­նից, պա­տա­հա­րի ժա­մա­նակ զո­հե­րի առ­կա­յու­թյու­նից և այլ­նից, այդ 9 միա­վո­րը կն­վա­զեց­վի հա­մա­պա­տաս­խա­նա­բար 1,2,3 կամ 4 միա­վո­րով)։ Ներ­գոր­ծու­թյան այս տե­սա­կը չի տա­րած­վի հաշ­ման­դա­մու­թյան կարգ ու­նե­ցող­նե­րի վրա՝ բա­ցա­ռու­թյամբ ոչ սթափ վի­ճա­կում մե­քե­նա վա­րե­լու դեպ­քից։ Կա նաև խս­տա­ցում. ո­րոշ ի­րա­վա­խախ­տում­նե­րի հա­մար նա­խա­տես­վում է քրեա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն։
Ե­թե վա­րոր­դը մեկ տա­րում սպա­ռի բո­լոր 9 բա­լե­րը, ա­պա կես տա­րով կկա­սեց­վի նրա տրանս­պոր­տա­յին մի­ջոց վա­րե­լու ի­րա­վուն­քը։ Ըստ Ա. Հա­րու­թյու­նյա­նի՝ կա­սե­ցում բա­ռը երթևե­կու­թյան խախ­տում­նե­րի ա­ռու­մով նույն­պես նո­րու­թյուն է և հատ­կան­շա­կան է, որ օ­րեն­քը նա­խա­տե­սում է նաև հնա­րա­վո­րու­թյուն՝ ժամ­կե­տից շուտ վե­րա­կանգ­նել մե­քե­նա վա­րե­լու ի­րա­վուն­քը։ Այ­սինքն՝ կա­սեց­ված ժամ­կե­տի կե­սը լրա­նա­լուց հե­տո՝ ցան­կու­թյան դեպ­քում, վա­րորդն օ­րեն­քի ու­ժով ի­րա­վունք կս­տա­նա հանձ­նել տե­սա­կան քն­նու­թյուն և կր­կին նս­տել մե­քե­նա­յի ղե­կին։ Իսկ ե­թե չի ու­զում քն­նու­թյուն հանձ­նել՝ միևնույն է՝ 6 ա­մի­սը լրա­նա­լուց հե­տո, ա­ռանց որևէ քն­նու­թյան, կվե­րա­կան­գն­վի նրա վա­րոր­դա­կան ի­րա­վուն­քը։ Ե­թե 6 ա­միս անց՝ մեկ տար­վա ըն­թաց­քում երկ­րորդ ան­գամ տվյալ ան­ձը կր­կին սպա­ռի լի­մի­տը՝ 9 բա­լը, վա­րոր­դա­կան ի­րա­վուն­քից կզրկ­վի ար­դեն մեկ տա­րով։ Այս դեպ­քում ժամ­կե­տի կե­սը լրա­նա­լուց հե­տո տե­սա­կան քն­նու­թյամբ ի­րա­վունք­նե­րը վե­րա­կանգ­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն նրան չի ըն­ձեռ­վում, և ժամ­կե­տի ա­վար­տից հե­տո միայն ան­ձը ստիպ­ված կլի­նի հանձ­նել ամ­բող­ջա­կան քն­նու­թյուն՝ վա­րոր­դա­կան վկա­յա­կան ստա­նա­լու հա­մար։
Բա­լա­յին նոր հա­մա­կար­գը կտա­րած­վի՞ ՀՀ-ում խախ­տում կա­տա­րած՝ Ար­ցա­խի քա­ղա­քա­ցի հան­դի­սա­ցող վա­րորդ­նե­րի վրա՝ հար­ցին ի պա­տաս­խան Ա. Հա­րու­թյու­նյանն ա­սաց. ՙՀՀ օ­րեն­քի հա­մա­ձայն՝ ան­կախ այն բա­նից, թե որ­տեղ է գրանց­ված քա­ղա­քա­ցին, բո­լորն էլ են­թա­կա են վար­չա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան։ Այ­սօր­վա դրու­թյամբ Ար­ցա­խի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի նկատ­մամբ ՀՀ-ում ներ­դր­ված և գոր­ծող նոր կար­գը չի կի­րառ­վում՝ ծրագ­րի հետ կապ­ված հա­մա­կարգ­չա­յին ո­րոշ խն­դիր­նե­րի պատ­ճա­ռով։ Ներ­կա­յում դրանց ուղ­ղու­թյամբ մենք աշ­խա­տում ենք և շատ հնա­րա­վոր է, որ ա­ռա­ջի­կա օ­րե­րին օ­րենքն սկ­սի գոր­ծել նաև Ար­ցա­խի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի հա­մար՚։
Ե­թե խախ­տում ար­ձա­նագ­րած ավ­տո­մե­քե­նա­յի ղե­կին ե­ղել է ոչ թե նրա տե­րը, այլ մեկ ու­րիշ անձ, ինչ­պե՞ս են վար­վում նման դեպ­քում՝ հար­ցի առն­չու­թյամբ Ա. Հա­րու­թյու­նյանն ա­սաց. ՙՃա­նա­պար­հա­յին ոս­տի­կա­նու­թյու­նում կա է­լեկտ­րո­նա­յին հար­թակ, ո­րի մի­ջո­ցով տվյալ մե­քե­նա­յի սե­փա­կա­նա­տե­րը կա­րող է տե­ղե­կաց­նել, որ տվյալ օ­րը և տվյալ ժա­մին մե­քե­նա­յի ղե­կին ե­ղել է այլ քա­ղա­քա­ցի։ Նշ­ված է­լեկտ­րո­նա­յին հար­թա­կի մի­ջո­ցով այդ քա­ղա­քա­ցու հե­ռա­խո­սա­հա­մա­րին հա­ղոր­դագ­րու­թյուն է ու­ղարկ­վում և ան­ձը հաս­տատ­վե­լու դեպ­քում բա­լա­յին հա­մա­կար­գին հա­մա­պա­տաս­խան պա­տի­ժը կի­րառ­վում է նրա նկատ­մամբ՚։
Սկ­սած 2020 թվա­կա­նի հուն­վա­րի 1-ից տու­գա­նա­յին միա­վոր­նե­րը կի­րառ­վում են միայն տե­սան­կա­րա­հան­ման և լու­սան­կա­րա­հան­ման հա­մա­կար­գով ար­ձա­նագր­ված ի­րա­վա­խախ­տում­նե­րի պա­րա­գա­յում, իսկ ճա­նա­պար­հա­յին ոս­տի­կան­նե­րի կող­մից ի­րա­վա­խախ­տում­նե­րի ար­ձա­նագր­ման պա­րա­գա­յում թե՜ Հա­յաս­տա­նում և թե՜ Ար­ցա­խում օ­րենքն ու­ժի մեջ է մտ­նե­լու ըն­թա­ցիկ տար­վա սեպ­տեմ­բե­րի 1-ից։ Ո­լոր­տի պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րի հա­վաստ­մամբ՝ ա­ռայժմ հս­տա­կեց­վում է օ­րեն­սդ­րա­կան դաշ­տը։
Նոր հա­մա­կար­գի ար­դյունք­նե­րի մա­սին հետևու­թյուն­ներ ա­նե­լը դեռևս վաղ է, ա­սում է Ճա­նա­պար­հա­յին ոս­տի­կա­նու­թյան պե­տի տե­ղա­կա­լը։ Ա. Հա­րու­թյու­նյա­նի խոս­քով՝ բա­լա­յին հա­մա­կարգն ու­նի իր դրա­կան կող­մե­րը. այն զգաս­տաց­նում է վա­րորդ­նե­րին՝ զգույշ վա­րե­լու մե­քե­նան և հնա­րա­վո­րինս թույլ չտա­լու խախ­տում­ներ։ Բա­ցի այդ, ա­րան­քում տե­սա­կան քն­նու­թյուն հանձ­նե­լը ևս դրա­կան գոր­ծոն է, քան­զի այն հնա­րա­վո­րու­թյուն է տա­լիս ևս մեկ ան­գամ թար­մաց­նել ավ­տո­մե­քե­նա վա­րո­ղի գի­տե­լիք­նե­րը։

 

 

 

 

Կայք էջից օգտվելու դեպքում ակտիվ հղումը պարտադիրէ © ARTSAKH TERT. Հեղինակային իրավունքները պաշտպանված են.