[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՙՂՏ՚ ԸՆ­ԿԵ­ՐՈՒ­ԹՅԱՆ ԿՈՂ­ՄԻՑ Ա­ՊԱ­ՀՈՎ­ՎՈՂ ԿԱ­ՊԻ ՀԱ­ՄԱ­ԿԱՐ­ԳԸ ՎԵ­ՐԱ­ԿԱՆ­ԳՆ­ՎԱԾ Է 80 ՏՈ­ԿՈ­ՍՈՎ

Սու­սան­նա ԲԱ­ԼԱ­ՅԱՆ

 44-օ­րյա պա­տե­րազ­մը մեծ վնաս է հասց­րել երկ­րի են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րին, հատ­կա­պես` կա­պի ո­լոր­տը կար­գա­վո­րող ՙՂա­րա­բաղ Տե­լե­կոմ՚ ՓԲԸ-ին: Թե ինչ­քա­նո՞վ է վե­րա­կան­գն­վել կա­պի բնա­կա­նոն աշ­խա­տանքն ա­պա­հո­վող հա­մա­կար­գը և ի՞նչ խն­դիր­ներ կան առջևում, մեկ­նա­բա­նում է ՙՂՏ՚ ՓԲԸ գոր­ծա­դիր տնօ­րեն Մխի­թար ՄԻՐ­ԶՈ­ՅԱ­ՆԸ:

-Իս­կա­պես` ահ­ռե­լի վնաս է հասց­վել հա­մա­կար­գին: Բայց կա­րող եմ ա­սել, որ այժմ վե­րա­կան­գն­ման աշ­խա­տանք­նե­րի վերջ­նա­կան փու­լում ենք գտն­վում: Հա­մա­կար­գը վե­րա­կան­գն­ված է մոտ 80 տո­կո­սով: Ամ­բող­ջու­թյամբ վե­րա­կանգ­նե­լու հա­մար մեծ ծա­վա­լի և եր­կա­րա­ժամ­կետ աշ­խա­տանք­ներ են պա­հանջ­վում: Պետք է նշեմ, որ վե­րա­կան­գն­ման այդ աշ­խա­տանք­ներն ի­րա­կա­նաց­նե­լու ըն­թաց­քում մեծ օգ­նու­թյուն են ցու­ցա­բե­րել Հա­յաս­տա­նի մեր գոր­ծըն­կեր­նե­րը: Ի­րոք, վնա­սը հս­կա­յա­կան էր, և մենք մեր ու­ժե­րով չէինք կա­րող կարճ ժամ­կե­տում վե­րա­կանգ­նել հա­մա­կար­գը: Հիմ­նա­կա­նում, նրանք օգ­նել են Ստե­փա­նա­կերտ, Մար­տու­նի, Մար­տա­կերտ քա­ղաք­նե­րում ի­րա­կա­նաց­վող վե­րա­կանգ­նո­ղա­կան աշ­խա­տանք­նե­րին:
-Որ­տե՞ղ են ե­ղել ա­մե­նա­շատ ա­վե­րա­ծու­թյուն­նե­րը:
-Հենց այդ ե­րեք քա­ղաք­ներն ա­մե­նա­մեծ վնա­սը կրե­ցին: Ստե­փա­նա­կեր­տը« ա­մե­նա­խիտ բնա­կեց­վա­ծը լի­նե­լով, ա­մե­նա­շատ վնասն էլ կրեց: Կի­լո­մետ­րե­րով կա­բել է տե­ղադր­վել Մար­տու­նի և Մար­տա­կերտ տա­նող ճա­նա­պար­հին: Քա­ղա­քա­յին հա­մար­նե­րի ցան­ցի վե­րա­կան­գն­մանն ուղղ­ված մեծ աշ­խա­տանք­ներ են տար­վել: Կա­րող էինք ա­վե­լի մեծ տո­կոս ա­պա­հո­վել, բայց չի ստաց­վում մի պարզ պատ­ճա­ռով. ոչ բա­ցա­հայ­տո­րեն երևա­ցող վնաս­ներն է դժ­վար հայտ­նա­բե­րել: Դա վե­րա­բե­րում է միայն բաշխ­ման ցան­ցին: Մայ­րու­ղա­յին մա­լուխ­նե­րը վա­ղուց են վե­րա­կան­գն­ված: Կար­ծում եմ, մինչև փետր­վա­րի վեր­ջը կամ մար­տի սկիզ­բը վե­րա­կան­գն­ման աշ­խա­տանք­նե­րը ամ­բող­ջու­թյամբ կա­վար­տենք:
-Ի՞նչ փո­փո­խու­թյուն­ներ են ի­րա­կա­նաց­վել պա­տե­րազ­մի և հետ­պա­տե­րազ­մյան ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում և ինչ­պե՞ս է դա անդ­րա­դար­ձել բա­ժա­նորդ­նե­րի վրա: Ար­դյո՞ք ըն­կե­րու­թյան կող­մից մա­տուց­վող բո­լոր ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի սա­կագ­նե­րը նվա­զել են:
-Նախ նշեմ, որ ըն­կե­րու­թյու­նը պե­տա­կա­նաց­վել է, ինչն էլ հնա­րա­վո­րու­թյուն է ստեղ­ծել ըն­կե­րու­թյան քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը վա­րել` ըստ պա­տե­րազ­մի ըն­թաց­քի: Կար­ծում եմ, տե­ղյակ եք, որ պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի բո­լոր սա­կագ­նե­րը զրո­յաց­վել են: Դա վե­րա­բե­րում էր հոկ­տեմ­բեր, նո­յեմ­բեր ա­միս­նե­րին և մա­սամբ` դեկ­տեմ­բեր ամս­վան: Հայ­տա­րա­րել ենք մինչև դեկ­տեմ­բե­րի վեր­ջը, բայց դեկ­տեմ­բե­րի 1-ին կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ո­րո­շում է կա­յաց­րել` 180 րո­պեն անվ­ճար մա­տու­ցել: Այդ պատ­ճա­ռով ո­րոշ խն­դիր­ներ են ա­ռա­ջա­ցել բա­ժա­նորդ­նե­րի մոտ: Մենք ըն­դա­ռա­ջե­ցինք և բո­լոր միջ­պե­տա­կան զան­գե­րի վճար­նե­րը զրո­յաց­րե­ցինք: Այդ տե­սա­կե­տից, ա­յո, մա­սամբ է ստաց­վել դեկ­տեմ­բե­րը: Այդ քայ­լին գնա­լու պատ­ճա­ռը պայ­մա­նա­վոր­ված էր այն հան­գա­ման­քով, որ առ­կա ցան­ցի հզո­րու­թյու­նը սահ­մա­նա­փակ է: Ե­թե մար­դիկ եր­կա­րատև միա­ժա­մա­նակ խո­սում են, ցան­ցը չի դի­մա­նում: Նույնն էլ կա­տար­վում էր է­լեկտ­րա­ցան­ցի հա­մա­կար­գում: Այ­սինքն, բախ­վել ենք այն խնդ­րի հետ, որ մար­դիկ այդ ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րից օգտ­վում էին ոչ թե ի­րենց կա­րիք­նե­րին հա­մա­չափ, այլ շատ ա­վե­լի: Եվ ո՜չ է­լեկտ­րա­ցան­ցը, ո՜չ կա­պի ցան­ցը չէին դի­մա­նում: Ստիպ­ված գնա­ցինք այդ քայ­լին` շեմ ենք դրել: Այ­սինքն` այդ շե­մից ա­վե­լին օգ­տա­գոր­ծա­ծի հա­մար մար­դիկ պետք է վճա­րեն: Եվ խն­դի­րը շատ թե քիչ կար­գա­վոր­վեց: Հետ­պա­տե­րազ­մյան ժա­մա­նա­կաըն­թաց­քում բո­լոր սա­կագ­նե­րը վե­րա­նայ­վե­ցին, դրանք նվա­զել են« բա­ցի քա­ղա­քա­յին կա­պի ամ­սավ­ճա­րից, ինչն այն­քան ցածր է, որ ի­մաստ չու­նի էլ ա­վե­լի նվա­զեց­նել: Ի­մի­ջիայ­լոց, Հա­յաս­տա­նում այդ ծա­ռա­յու­թյան սա­կա­գի­նը ա­վե­լի բարձր է, քան Ար­ցա­խում:
-Ռոու­մինգ ծա­ռա­յու­թյան սա­կա­գի՞նն էլ է նվա­զել, թե՞ չի են­թարկ­վել փո­փո­խու­թյան:
-Այդ հար­ցը շատ են տա­լիս, բայց մեկ ան­գամ ևս պետք է ա­սեմ, որ այն տե­ղին չի տր­վում և պետք է շր­ջա­նա­ռու­թյու­նից դուրս գա: Ռոու­մինգ ծա­ռա­յու­թյու­նը, բա­ցատ­րում եմ տեխ­նի­կա­կան տե­սան­կյու­նից, նշա­նա­կում է, որ մի օ­պե­րա­տո­րի բա­ժա­նոր­դը կա­րո­ղա­նում է գրանց­վել մյուս օ­պե­րա­տո­րի ցան­ցում: Նրանք ու­նեն ի­րենց բա­ժա­նոր­դա­յին բա­զա­բե­րը, իսկ մենք ստիպ­ված գնում ենք այդ օ­պե­րա­տոր­նե­րի հետ հա­մա­ձայ­նու­թյան, որ ի­րենք թույ­լատ­րեն մեր բա­ժա­նորդ­նե­րին գրանց­վեն ի­րենց ցան­ցում: Այդ օ­պե­րա­տոր­ներն էլ պետք է հա­նեն սա­կագ­նե­րը, որ­պես­զի Ար­ցա­խում գոր­ծող օ­պե­րա­տո­րի բա­ժա­նոր­դը կա­րո­ղա­նա անվ­ճար օգտ­վել նշ­ված կա­պից: Այ­սինքն, նրանք պետք է հրա­ժար­վեն ի­րենց ե­կա­մու­տից, ին­չը անհ­նա­րին է դրանց մաս­նա­վոր լի­նե­լու դեպ­քում: Ռոու­մինգ կա­պի սա­կա­գի­նը հնա­րա­վոր է հա­նել միայն մի դեպ­քում` ե­թե մենք մեր բա­զան տե­ղադ­րենք Հա­յաս­տա­նում:

-Կամ ե­թե ևս մեկ օ­պե­րա­տոր էլ գոր­ծի Ար­ցա­խում: Լու­րը, որ երկ­րորդ օ­պե­րա­տոր մուտք կգոր­ծի Ար­ցախ, դեռ դեկ­տեմ­բե­րին էր շր­ջա­նառ­վում: Ար­դյո՞ք դա տե­ղի կու­նե­նա:
-Ոչ, ռոու­մին­գի սա­կանգ­նի հար­ցը դա չի լու­ծի, բայց երկ­րորդ օ­պե­րա­տո­րի գոր­ծե­լու դեպ­քում պար­զա­պես մի օ­պե­րա­տո­րից կվե­րա­հաս­ցեագր­վի մյու­սին: Այդ ծա­ռա­յու­թյան սա­կա­գի­նը, որն ի­րա­կա­նաց­վում է Հա­յաս­տա­նում գոր­ծող օ­պե­րա­տոր­նե­րի ցան­ցում, այ­սօր ար­ժե 16 դրամ: Ռոու­մին­գի ծա­ռա­յու­թյուն­նը այլ է. նշա­նա­կում է՝ մի օ­պե­րա­տո­րի բա­ժա­նոր­դը կա­րո­ղա­նում է գրանց­վել մյուս օ­պե­րա­տո­րի ցան­ցում: Հա­յաս­տա­նում ռոու­մին­գը ան­ջա­տած է, քա­նի որ դրա կա­րի­քը չկա: Ա­սեմ, որ ռոու­մին­գի սա­կա­գի­նը փո­փո­խու­թյան չի են­թարկ­վել, բայց մինչև մար­տի 1-ը զրո­յաց­ված է: Ռոու­մին­գի սա­կա­գի­նը զրո­յաց­վել է պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ: Հաշ­վի առ­նե­լով, որ խա­ղաղ բնակ­չու­թյան զգա­լի մա­սը գտն­վում էր Հա­յաս­տա­նում, գնա­ցինք այդ քայ­լին, որ­պես­զի մար­դիկ կա­րո­ղա­նան հան­գիստ կապ­վել ի­րենց հա­րա­զատ­նե­րի հետ: Մենք նո­րից պետք է բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի գնանք Հա­յաս­տա­նի օ­պե­րա­տոր­նե­րի հետ և միա­սին եզ­րա­կա­ցու­թյան գանք` նույն հին սա­կա­գի՞նն ենք թող­նում /25 դրամ/, թե ի­ջեց­նում ենք մինչև 16 դրա­մը: Նո­րից եմ կրկ­նում, ե­թե մենք մեր բա­զան ու­նե­նանք Հա­յաս­տա­նում, հարցն ինք­նին լուծ­վում է:
-Ի՞նչ ե­ղա­նա­կով է ի­րա­կա­նաց­վում կապն Ար­ցա­խում: Ար­դյո՞ք բջ­ջա­յին կապն ու հա­մա­ցանցն այ­սօր հա­սա­նե­լի են ԱՀ տա­րած­քի են­թա­կա­յու­թյան տակ գտն­վող բո­լոր վայ­րե­րին:
- Ե­րեք ե­ղա­նա­կով ենք ի­րա­կա­նաց­նում կա­պը. բա­ցի բջ­ջա­յի­նից, հա­մա­ցան­ցից, նաև ու­նենք քա­ղա­քա­յին հե­ռա­խո­սա­ցանց: Հի­մա Մար­տա­կեր­տում ու­նենք մեծ խն­դիր­ներ: Այն­տեղ շատ թույլ է կա­պը, ա­պա­հո­վում ենք միայն ռա­դիո­ռե­լա­յին կա­պի մի­ջո­ցով: Աշ­խա­տանք­ներ են գնում` մա­լու­խա­յին կապ անց­կաց­նե­լու նպա­տա­կով, ին­չի շնոր­հիվ մոտ մի ա­միս հե­տո նաև Մար­տա­կեր­տում հա­մա­ցան­ցը լիար­ժեք հա­սա­նե­լի կդաառ­նա: Հա­թերք-Դրմ­բոն տա­րածքն էլ շար­ժա­կան հա­մա­ցան­ցով ենք ա­պա­հո­վել, քա­նի որ ֆիքս­ված հա­մա­ցան­ցը սահ­մա­նա­փակ է: Այ­սինքն` այդ տա­րած­քում ապ­րող մար­դիկ կա­րող են ձեռ­քի հե­ռա­խոս­նե­րի մի­ջո­ցով օգտ­վել հա­մա­ցան­ցից: Ընդ­հան­րա­պես, ձգ­տում ենք խո­շոր գյու­ղե­րը, ի լրումն մա­լու­խա­յի­նի, ա­պա­հո­վել նաև շար­ժա­կան հա­մա­ցան­ցով: Այ­սօր­վա դրու­թյամբ չկա մի գյուղ, որ չու­նե­նա հա­մա­ցանց:
-Ին­չո՞վ են պայ­մա­նա­վոր­ված ըն­կե­րու­թյան ՙ111՚ տե­ղե­կատ­վա­կան բաժ­նի աշ­խա­տան­քի թե­րու­թյուն­նե­րը: Բա­ժա­նորդ­նե­րը հար­կադր­ված են ժա­մե­րով զան­գա­հա­րել այդ հա­մա­րին` ինչ-որ տե­ղե­կու­թյուն ստա­նա­լու, և հա­ճախ` ա­պար­դյուն:
-Ճիշտն ա­սած, այդ բաժ­նի օ­պե­րա­տոր­նե­րը խիստ ծան­րա­բեռն­ված են:
-Բայց մինչև պա­տե­րազ­մը այդ­պես չէր:
-Ա­յո: Սա­կայն ի­րո­ղու­թյուն է փոխ­վել: Բաժ­նի աշ­խա­տող­նե­րը քիչ են, չեն հասց­նում բո­լոր զան­գե­րին պա­տաս­խա­նել: Քն­նար­կում ենք` ինչ­պես խն­դի­րը լու­ծել: Մտադ­րու­թյուն ու­նենք զան­գի նոր կենտ­րոն բա­ցել` լայ­նա­ծա­վալ աշ­խա­տանք ի­րա­կա­նաց­նե­լու հա­մար: Դա հնա­րա­վո­րու­թյուն կտա ա­վե­լի շատ աշ­խա­տող­նե­րով հա­մալ­րել բա­ժի­նը, պա­տաս­խա­նել յու­րա­քան­չյուր զան­գի, ինչ­պես և այլ տե­ղե­կատ­վա­կան աշ­խա­տանք ի­րա­կա­նաց­նել: Բա­նակ­ցու­թյուն­ներ ենք վա­րում հա­յաս­տա­նյան մեր գոր­ծըն­կեր­նե­րի հետ, որ­պես­զի նրանց օգ­նու­թյամբ հիմ­նենք զան­գի այդ նոր կենտ­րո­նը` իր բո­լոր նո­րա­մու­ծու­թյուն­նե­րով հան­դերձ: