[ARM]     [RUS]     [ENG]

ԿԵՆ­ՍԱԳ­ՐՈՒ­ԹՅՈՒՆ, ՈՐ­ՏԵՂ Ա­ՄԵՆ ԻՆՉ ԾԱՅ­ՐԻՑ ԾԱՅՐ ՀԱՅ­ՐԵ­ՆԻՔ Է

Սեր­գեյ ՍԱ­ՖԱ­ՐՅԱՆ

 Խա­չատ­րյան­նե­րի գեր­դաս­տանն Ար­ցա­խի ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րի մեջ ու­րույն և նշա­նա­կա­լի ա­վանդն ու­նի։ Այս տոհ­մի ժա­ռանգ­նե­րը մեկ ան­գամ չէ, որ ի­րենց նվիր­վա­ծու­թյամբ ա­պա­ցու­ցել են գեր­դաս­տա­նի սերն առ հայ­րե­նիք։ Ա­մե­նա­լավ ի­մաս­տով նրանց է պատ­կա­նում ցե­ղակ­րո­նու­թյան այն գա­ղա­փա­րը, որ հա­նուն ազ­գի, հա­նուն ժո­ղովր­դի ապ­րելն է միակ սր­բա­զան ա­ռա­քե­լու­թյու­նը։

Մար­տու­նե­ցի Վար­դան Խա­չատ­րյա­նին շա­տերն են ճա­նա­չում՝ նրա ան­գե­րա­զան­ցե­լի հայ­րե­նա­սի­րու­թյան և ա­մե­նադժ­վար ի­րա­վի­ճակ­նե­րում ան­նա­հանջ պայ­քա­րի կա­րո­ղու­թյան հա­մար։
Վար­դան Խա­չատ­րյանն ար­ցա­խյան ա­ռա­ջին պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ մաս­նակ­ցել է բազ­մա­թիվ մար­տա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի, իր հո­րեղ­բոր` լե­գեն­դար հրա­մա­նա­տար, Ար­ցա­խյան շարժ­ման ա­ռա­ջա­մար­տիկ Վա­լո­դյա Խա­չատ­րյա­նի (ԿՈ­ՄԻ­ՍԱ­ՐԻ) հետ ան­ցել է բազ­մա­թիվ փոր­ձու­թյուն­նե­րի մի­ջով, մեկ ան­գամ չէ, որ նա­յել է մահ­վան աչ­քե­րին ու հաղ­թել մա­հին։ Եվ հենց 90-ա­կան­նե­րի Ար­ցա­խյան ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րի ժա­մա­նակ էլ Վար­դա­նը կորց­րել է իր ոտ­քը։ Պա­տե­րազմն իր ծանր հետ­քը թո­ղեց, և թվում է, ճա­կա­տա­գիր աս­վա­ծը նա­խան­ձում էր այս տե­սա­կի զո­րու­թյա­նը, ո­րին հաղ­թել ան­կա­րե­լի է, ան­կա­րե­լի բո­լոր ա­ռում­նե­րով։
Ա­ռա­ջին ար­ցա­խյան պա­տե­րազ­մից հե­տո Խա­չատ­րյա­նը լծ­վում է հայ­րե­նի­քի շե­նաց­ման գոր­ծին. հայ­րե­նի­քին պետք էր շունչ տալ, պետք էր ապ­րել հա­նուն նրա, որ այլևս Ար­ցա­խում չփո­թոր­կի պա­տե­րազմ աս­վա­ծը։ Ան­հա­վա­նա­կան ապ­րե­լա­կեր­պի տեր մեր հե­րո­սը զի­նա­դա­դա­րից հե­տո սկ­սում է վա­րել բեռ­նա­փո­խադ­րող մի հս­կա մե­քե­նա։ Ի­հար­կե, ան­սո­վոր բան չկա, միայն թե Վար­դա­նը դա ա­նում էր մեկ ոտ­քով։ Ես փոքր ե­րե­խա էի, երբ նրան ա­մեն ան­գամ այդ մե­քե­նան բարձ­րա­նա­լիս տես­նում և զար­մա­նում էի, զար­մա­նում էի, քա­նի որ այդ­կերպ կա­րող էր լի­նել միայն ա­ռաս­պել­նե­րից ծն­ված հե­րո­սը։ Հենց այդ պա­հից նա է կեն­դա­նի իմ հե­րո­սը։
Վար­դա­նին ճա­նա­չող­նե­րը գի­տեն, թե որ­քան բա­րի ու սր­տա­ցավ մարդ է, ա­ռանց հա­տուկ կեց­ված­քա­յին ճո­ռոմ խաղք ու ցուց­քի։
Ապ­րի­լյան քա­ռօ­րյա­յին և սեպ­տեմ­բե­րին սկս­ված Ար­ցա­խյան երկ­րորդ պա­տե­րազ­մից ա­ռաջ ու հատ­կա­պես պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ Վար­դան Խա­չատ­րյանն իր տրակ­տո­րով ա­մե­նուր էր, նրան կա­րե­լի էր հան­դի­պել սահ­մա­նի տար­բեր հատ­ված­նե­րում՝ խրա­մատ­ներ փո­րե­լիս, անվ­տան­գու­թյան նպա­տա­կով ին­ժե­նե­րա­շի­նա­րա­րա­կան աշ­խա­տանք­ներ ի­րա­կա­նաց­նե­լիս և այլն։ Տղեր­քը պատ­մում են, որ նույ­նիսկ այն ժա­մա­նակ, երբ հա­կա­ռա­կորդն անխ­նա ար­կա­կո­ծում էր, Վար­դա­նը չէր ան­ջա­տում տրակ­տո­րի շար­ժի­չը, աշ­խա­տում էր՝ ա­ռանց վայր­կյան կորց­նե­լու։ Եվ փաստ է, որ նրա աշ­խա­տան­քի շնոր­հիվ շատ կյան­քեր փրկ­վե­ցին։ Այս բա­ցա­ռիկ մարդն օ­րի­նա­կե­լի է, հայ մար­դու տե­սակ, ո­րի հա­մար հայ­րե­նա­սի­րու­թյու­նը չա­փա­բա­ժին ու սահ­ման չու­նի։
Վար­դա­նի հետ խո­սել նրա կա­տա­րած գոր­ծե­րի մա­սին՝ բա­վա­կա­նին բարդ գործ է, նույ­նիսկ՝ անհ­նար։ Վար­դանն, իս­կա­պես, լավ մարդ է, լավ ըն­կեր և, որ ա­մե­նա­կարևորն է՝ լավ քա­ղա­քա­ցի։
Ար­ցա­խյան ա­ռա­ջին, երկ­րորդ և ապ­րի­լյան քա­ռօ­րյա ան­ցած Վար­դան Խա­չատ­րյա­նի մա­սին կա­րե­լի է եր­կար, շատ եր­կար խո­սել և պատ­մել նրա սխ­րա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի մա­սին։ Այ­սօ­րի­նակ հե­րոս­նե­րը պետք է դառ­նան չա­փա­նիշ բո­լոր սե­րունդ­նե­րի հա­մար։ Հե­րոս­ներ, ով­քեր մար­տն­չել են ոչ թե մե­դա­լի ու պաշ­տո­նի հա­մար, այլ հա­նուն նրա, որ հայ­րե­նի­քի ա­զա­տու­թյունն ան­խախտ մնա։ Նրա տե­սա­կի ու կեր­պա­րի կա­րի­քը հի­մա մեզ պետք է ա­վե­լի, քան երբևէ։
Ծո­վից ծով սեր ու հայ­րե­նա­սի­րու­թյուն կա քո մեջ, Վար­դա՜ն Խա­չատ­րյան։