[ARM]     [RUS]     [ENG]

«ՎԵ­ՐԱ­ԿԱ­ՌՈՒ­ՑԵ­ԼՈՒ ԵՄ ԱՆ­ԳԱՄ ԳԵՏ­ՆԻՆ ՀԱ­ՎԱ­ՍԱ­ՐԵՑ­ՎԱԾ ՄԵՐ ՊԱ­ՊԱ­ԿԱՆ ՏՈՒ­ՆԸ»

 

Չնայած վերջին պատերազմի արհավիրքներին՝ մեր հիշողության մեջ է Շուշիի 1992թ. փառավոր ազատագրումը, ինչը պատմության հետագա էջերի սրբագրման հույս է ներշնչում։ Այդ հույսով են ապրում շուշեցիները։

Պատ­մում է ստե­փա­նա­կերտ­ցի Ար­մի­նե Գրի­գո­րյա­նը, ով ա­մուս­նա­ցել է բնիկ շու­շե­ցի Նո­րիկ Հա­րու­թյու­նյա­նի հետ /քա­րին­տակ­ցի պա­պը 2-րդ հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մից հե­տո բնա­կու­թյուն է հաս­տա­տել Շու­շիում/, տե­ղա­փոխ­վել բեր­դա­քա­ղաք, սի­րա­հար­վել քա­ղա­քին և սե­փա­կան օ­ջախ ու ըն­տա­նե­կան փոքր բիզ­նես զար­գաց­րել։
Ար­մի­նեն պատ­մում է, որ ա­մուս­նու ըն­տա­նիքն ա­ռա­ջին­նե­րից է ե­ղել, որ Շու­շիի ա­զա­տագ­րու­մից հե­տո Ստե­փա­նա­կեր­տից տե­ղա­փոխ­վել է Շու­շի՝ պա­պա­կան օ­ջախ։ Այդ մեծ ըն­տա­նի­քում սեր ու հար­գանք էր տի­րում։ Նա հի­շում է, որ 5-րդ ե­րե­խա­յով հղի էր, երբ պե­տա­կան ծրագ­րով ան­հա­տա­կան տուն են հատ­կաց­րել, ա­ռա­ջին անհ­րա­ժեշ­տու­թյան կա­հույ­քով ա­պա­հո­վել, որ­տեղ և ծն­վել է ի­րենց 6-րդ ե­րե­խան։
Տան մեծ տա­րած­քը հու­շում էր, որ կա­րե­լի է զբաղ­վել փոքր բիզ­նե­սով. սկզ­բից փուռ են բա­ցում, հե­տո հրու­շա­կե­ղե­նի ար­տադ­րա­մաս։ Լի­նե­լով մաս­նա­գի­տու­թյամբ խո­հա­րար՝ Ար­մի­նեն ար­հես­տա­վար­ժու­թյամբ է մո­տե­նում գոր­ծին, ին­չը տա­լիս է իր ար­դյուն­քը։ Սա­կայն 6-րդ ե­րե­խա­յի ծն­վե­լուց հե­տո այլևս ժա­մա­նակ չու­ներ զբաղ­վե­լու սի­րած գոր­ծով։ Ստա­ցած ե­կա­մու­տը դնում են նոր մտահ­ղաց­ման ի­րա­գործ­մա­նը. տա­նը կից կա­ռու­ցում են հյու­րա­նոց՝ 15 մահ­ճա­կա­լով։ Հյու­րա­նո­ցը գոր­ծում էր տար­վա տաք ե­ղա­նակ­նե­րին՝ միայն 5 ա­միս, բայց ե­կամ­տա­բեր էր։ Այդ ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում ե­րեք աղ­ջիկ­նե­րը հեր­թով ըն­դուն­վում են Երևա­նի տար­բեր ու­սում­նա­կան հաս­տա­տու­թյուն­ներ։ Երևա­նում ապ­րում էին վար­ձով, հյու­րա­նո­ցից ստա­ցած ե­կա­մու­տը բա­վա­րա­րում էր։ Սա­կայն հյու­րա­նո­ցա­յին գոր­ծու­նեու­թյան սե­զո­նին Ար­մի­նեն վե­րա­դառ­նում էր Շու­շի, քա­նի որ սպա­սարկ­ման խն­դիրն իր վրա էր դր­ված։ Նրա խոս­քով, սպա­սարկ­ման բո­լոր ծա­ռա­յու­թյուն­ներն ի­րա­կա­նաց­վում էին ըն­տա­նի­քի կող­մից՝ ե­փել-թխե­լը՝ մոր, էքս­կուր­սա­վա­րի գործն ի­րա­կա­նաց­նում էին աղ­ջիկ­նե­րը /բո­լո­րը գի­տեին լե­զու­ներ/, տղա­ներն էլ զբաղ­վում էին մա­տա­կա­րար­մամբ։
Ա­մեն ինչ խա­թար­վեց սեպ­տեմ­բե­րի 27-ին Ադր­բե­ջա­նի կող­մից սան­ձա­զերծ­ված պա­տե­րազ­մի պատ­ճա­ռով։ Տղան ծա­ռա­յում էր հա­կաօ­դա­յին պաշտ­պա­նու­թյան զոր­քե­րում, ա­մու­սինն էլ՝ զո­րա­հա­վա­քով մաս­նակ­ցեց պա­տե­րազ­մին։ Պա­տե­րազ­մից հե­տո, ար­դեն փետր­վա­րին, Ար­մի­նեն փոքր տղա­յի հետ վե­րա­դառ­նում է, իսկ մեծն ըն­տա­նի­քով Ստե­փա­նա­կեր­տում էր։ Չէր կա­րո­ղա­նում մնալ Երևա­նում։ Ինչ-որ զգա­ցում ստի­պում էր վե­րա­դառ­նալ։ Հա­րա­զատ­նե­րը հոր­դո­րում էին մնալ Երևա­նում՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով տուն չու­նե­նա­լու հան­գա­ման­քը, սա­կայն ո­չինչ չազ­դեց Ար­մի­նեի ո­րոշ­ման վրա։ Ա­մու­սի­նը, որ­պես տաք­սու վա­րորդ, գնում-գա­լիս էր։ Ար­մի­նեն էլ, տե­ղա­փոխ­վե­լուն պես, տար­բեր ռես­տո­րան­նե­րում աշ­խա­տել է իր մաս­նա­գի­տու­թյամբ, այժմ աշ­խա­տում է «Ֆլո­րենս Գար­դեն» ռես­տո­րա­նում։ Սա­կայն կանգ­նել են մի ան­հաս­կա­նա­լի խնդ­րի ա­ռաջ՝ Շու­շիի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նը չի գրան­ցել ըն­տա­նի­քին տուն ու տեղ կորց­րած շու­շե­ցի­նե­րի շար­քում։ Այդ պատ­ճա­ռով իրավունք չունեին օգտ­վել տուն վար­ձա­կա­լե­լու հա­մար կա­ռա­վա­րու­թյան հա­մա­պա­տաս­խան ա­ջակ­ցու­թյան ծրագ­րից, բնա­կա­րան ստա­նա­լու հա­մար չէին հեր­թագ­րում։ Դի­մե­ցին դա­տա­րան, գոր­ծը դեռևս քնն­վում է։ Սա­կայն, ինչ­պես ա­սում են, երբ մի դու­ռը փակ­վում է, բաց­վում է մեկ ու­րի­շը։ Երբ բաց­վում է Բնա­կա­րա­նա­յին հար­ցե­րի կո­մի­տեն, Ար­մի­նեն բո­լոր փաս­տաթղ­թե­րով դի­մում է հա­մա­պա­տաս­խան բա­ժին՝ հեր­թագր­ման հա­մար։ Ըն­տա­նի­քին հեր­թագ­րում են, տան վարձն սկ­սում փո­խան­ցել։ Ըն­տա­նի­քը հրա­ժար­վում է Ստե­փա­նա­կեր­տում բնա­կա­րան ու­նե­նա­լուց, հո­ղա­մա­սով տուն են գտ­նում Ի­վա­նյան ա­վա­նում, ո­րը բնա­կա­րա­նա­յին կո­մի­տեի կող­մից շու­տով կգն­վի Հա­րու­թյու­նյան­նե­րի ըն­տա­նի­քի հա­մար։ Նրանք պատ­րաստ են հո­ղի վրա քրտ­նա­ջան աշ­խա­տան­քով վաս­տա­կել ի­րենց ապ­րուս­տը, քա­նի որ շատ են սի­րում հո­ղի հետ աշ­խա­տե­լը։
Իսկ Շու­շի՞ն։ Ար­մի­նեն հար­ցին պա­տաս­խա­նեց այ­սօր Պաշտ­պա­նու­թյան բա­նա­կում ծա­ռա­յող տղա­յի՝ Գա­րե­գի­նի խոս­քով. «Ե­թե ան­գամ գետ­նին հա­վա­սա­րեց­ված լի­նի մեր պա­պա­կան տու­նը, գնա­լու եմ, վե­րա­կա­ռու­ցե­լու եմ և ապ­րե­լու եմ, որ­պես­զի մեր նա­խա­պա­պը հան­գիստ նն­ջի այն աշ­խար­հում»։


Էմմա ԲԱԼԱՅԱՆ