[ARM]     [RUS]     [ENG]

Ո՞Վ ՈՒ­ՆԻ ՈՒ­ՍՈՒ­ՑԱ­ՆԵ­ԼՈՒ Ի­ՐԱ­ՎՈՒՆՔ

 

Հիսուս Քրիստոսի վերջին պատգամներից մեկն իր աշակերտներին. «Գնացէ՜ք ուրեմն աշակերտ դարձրէ՜ք բոլոր ազգերին, նրանց մկրտեցէ՜ք Հօր եւ Որդու եւ Սուրբ Հոգու անունով։ Ուսուցանեցէ՜ք նրանց պահել այն բոլորը, ինչ որ ձեզ պատուիրեցի։ Եւ ահա ես ձեզ հետ եմ բոլոր օրերում՝ մինչեւ աշխարհի վախճանը» /Մատթեոս 28։19-20/։
Մեր օրերում Ավետարանն ավելի շատ քարոզում են աշխարհականները, չնայած այդ սուրբ պարտականությունը բոլորին չէ տրված։ Չէ՞ որ ասված է՝ ոչ բոլորն են ուսուցիչներ, ոչ բոլորն են մարգարեներ, ոչ բոլորն են լեզուներ խոսում և այլն։ Այսինքն, եկեղեցում, որը Քրիստոսի Մարմինն է /Հռոմ.12/, յուրաքանչյուր անդամ իր պարտականությունն ու ֆունկցիան ունի, այնպես, ինչպես մեր մարմնի անդամները. ոտքը քայլելու համար է, ձեռքն՝ աշխատելու, ուղեղը՝ մտածելու, աչքը՝ տեսնելու և այլն։ Մարմնի անդամներն իրար հետ չեն վիճում, թե որն ինչով պետք է զբաղվի, այլ ամեն մեկը «գիտի» իր գործը՝ ըստ արարչագործության հրամանի։ Առաքյալները, որոնց վստահված էր խոսքի ուսուցումը, հետագայում այն փոխանցեցին իրենց աշակերտներին, եպիսկոպոսներին, երեցներին, ի վերջո՝ հոգևորականությանը։ Ինչպես Մաղաքիա մարգարեն էր ասում /2։7/՝ օրենքը պահանջվում է քահանաների բերանից։ Եվ, քանի որ հավատքն ու վարդապետությունը միշտ եկեղեցու գործն է եղել, հոգևորականներն էին Աստծո խոսքը ժողովրդին բացատրում ու մեկնաբանում։ Բնականաբար, ուսուցանելով այն, ինչն ընդունելի էր եկեղեցու կողմից։ Չնայած, եկեղեցու պատմությանը հայտնի են նաև ցավալի դեպքեր, երբ հոգևորականներն են սեփական տեսակետները դարձրել վարդապետություն, ինչպես, օրինակ, դա արեց Ալեքսանդրացի Արիոսը, որի մոլորությունից ազատվելու համար եկեղեցին ծանր փորձություններով անցավ։ Հաշվի առնելով այս ամենը, կցանկանայինք մի քանի խնդրի մասին խոսել, որոնք առաջանում են հոգևոր հովիվ-հավատացյալ փոխհարաբերություններում։

-Տեր Սե­րոբ, գի­տենք, որ հոգևո­րա­կան­նե­րը չեն կա­րող ի­րենց ան­ձից քա­րո­զել, հնա­րել, սե­փա­կան տե­սա­կետ­նե­րը ներ­կա­յաց­նել որ­պես ճշ­մար­տու­թյուն։ Այլ ու­սու­ցա­նում են այն, ինչ ըն­դուն­վել է ե­կե­ղե­ցա­կան ժո­ղով­նե­րում։ Սա, բնա­կա­նա­բար, շատ լավ է, բայց կա մտա­վա­խու­թյուն, որ կտու­ժի կեն­դա­նի շփու­մը հա­վա­տա­ցյալ­նե­րի հետ։ Շա­տերն ան­գամ խու­սա­փում են ի­րենց հոգևոր ապ­րում­նե­րով կիս­վել հա­մայն­քի հոգևոր հով­վի հետ՝ վա­խե­նա­լով հայ­տն­վել չհաս­կաց­ված լի­նե­լու կար­գա­վի­ճա­կում։ Ուս­տի, այդ մտա­վա­խու­թյու­նը նրանց տա­նում է այն­տեղ, որ­տեղ հա­ճույ­քով են նրանց լսում, խոր­հուրդ­ներ տա­լիս։ Ի­հար­կե, չենք ա­սում, որ այդ մարդ­կանց տված խոր­հուրդ­նե­րը ճիշտ են, բայց հա­վա­տա­ցյալ­ներն այս­կերպ կա­րո­ղա­նում են ա­զատ ար­տա­հայտ­վել՝ ստա­նա­լով խոր­հր­դա­ծե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն։ Հնա­րա­վո՞ր է մեր օ­րե­րում, գո­նե այս գոր­ծում, հետևել ոչ ա­վան­դա­կան ե­կե­ղե­ցի­նե­րի ե­րեց­նե­րի գոր­ծե­լաո­ճին ու փոր­ձել լսել հա­վա­տա­ցյա­լի կար­ծի­քը՝ կտ­րուկ ցույց չտա­լով նրա սխալն ու մո­լոր­ված լի­նե­լը։ Չէ՞ որ, երբ ման­կա­նը միշտ մեր­ժես, նա կկորց­նի ծնո­ղի հետ շփ­վե­լու հե­տաք­րք­րու­թյու­նը։


- Հար­ցին պա­տաս­խա­նե­լուց ա­ռաջ, նախ փա­փա­գում եմ փոքր ակ­նարկ կա­տա­րել նե­րա­ծա­կա­նի կա­պակ­ցու­թեամբ։ Մո­լո­րու­թիւն­ներ Ե­կե­ղե­ցու կեան­քի մէջ միշտ ե­ղել են սկզբ­նա­կան շր­ջա­նից մին­չեւ հի­մա։ Այդ մո­լո­րու­թիւն­նե­րը կեան­քի էին կոչ­ւում ոչ թէ ո­րով­հե­տեւ ինչ որ մէ­կի սե­փա­կան տե­սա­կէտն էին ներ­կա­յաց­ւում որ­պէս «ճշ­մար­տու­թիւն», այլ ո­րով­հե­տեւ մեկ­նա­բա­նուած բուն փր­կա­գոր­ծու­թեան հետ կա­պուած նիւ­թե­րը գլ­խա­ւոր ՈՒՂ­ՂՈՒ­ԹԻՒՆ եւ շե­ղում ու­նէին Ե­կե­ղե­ցու ըն­դու­նած դա­ւա­նու­թիւ­նից, Աս­տուա­ծա­բա­նու­թիւ­նից, Քրիս­տո­սա­բա­նու­թիւ­նից, ե­կե­ղե­ցա­բա­նու­թիւ­նից եւ հայ­րա­բա­նու­թիւ­նից։
Նշե­ցիք Ա­րիո­սը։ Պէտք է յի­շենք, որ Ա­րիոս սկզ­բում ազ­դուել էր Ե­կե­ղե­ցու նշա­նա­ւոր աս­տուա­ծա­բան ու ջա­տա­գով Ո­րո­գի­նէ­սից, բայց նա ա­շա­կերտն էր Լու­կիա­նոս Ան­տիո­քա­ցիին եւ նրա ու­սու­ցիչ Պօ­ղոս Սա­մո­սատ­ցիի շեղ ու­սուց­մունք­նե­րին։ Ա­րիոս դա­տա­պար­տում էր Սա­բե­լա­կան հե­րե­տի­կո­սու­թիւ­նը, սա­կայն իր ու­սու­ցիչ­նե­րի նման՝ Քրիս­տո­սի մօտ սկիզբ էր տես­նում ու Ա­նոր բնու­թիւ­նը այլ նկա­տե­լով՝ Նրա մէջ ստեղ­ծուած լի­նե­լու հան­գա­մանք էր դնում։ Իր գլ­խա­ւոր ու­սուց­մունքն այն էր, որ Որ­դին Աս­տուած միշտ ու յա­ւի­տե­նա­պէս չի ե­ղել Հայր Աս­տու­ծոյ հետ, որն շեղ մեկ­նու­թիւն էր Ա­ռա­քե­լա­կան ա­ւե­տա­րա­նին։
«Ա­ւե­տա­րա­նի քա­րոզ» բա­ռը չու­նի մեղկ ու պար­զու­նակ ի­մաստ։ Այլ ու­նի իր շեր­տա­ւո­րում­նե­րը։ Ձեռ­նադ­րեալ հո­գե­ւո­րա­կա­նը քա­րո­զում է Ա­ւե­տա­րա­նը, ո­րով­հե­տեւ ե­պիս­կո­պո­սն ու ե­րէց­ները իր վրայ ձեռք դնե­լով (ձեռ­նադ­րե­լով), նա ի­րա­ւունք ու կն­քում է ստա­նում Ա­ւե­տա­րա­նի ՃՇ­ՄԱՐ­ՏՈՒ­ԹԻՒ­ՆԸ քա­րո­զե­լու եւ ՄԵԿ­ՆԵ­ԼՈՒ։ Այս կէ­տի մա­սին, աշ­խար­հա­կան­ներ ի­րա­ւունք չու­նեն Ա­ւե­տա­րա­նը մեկ­նե­լու ըստ կամս, կամ Ե­կե­ղե­ցու մա­սին, Աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան, Քրիս­տո­սա­բա­նու­թեան, Ս. Հո­գու գոր­ծու­նէու­թեան, փր­կա­գոր­ծու­թեան, խոր­հուրդ­նե­րի եւ այլ նիւ­թե­րի մա­սին աշ­խար­հա­կան­ներ ՄԵԿ­ՆԵ­ԼՈՒ, բա­ցատ­րե­լու, ար­ձա­կում տա­լու։
Օ­րի­նակ, ես կա­րող եմ հրա­շա­լի կեր­պով օ­դա­նաւ վա­րել, օ­դա­չու­թիւն կա­տա­րել, երբ գի­տեմ ու նրա մէջ ե­ղել եմ։ Բայց դա ինձ եր­բէք ի­րա­ւունք չի վե­րա­պա­հում մտ­նել ցան­կա­ցած օ­դա­նա­ւա­յին ըն­կե­րու­թեան օ­դա­նա­ւի խցի­կը ու, օ­դա­չուի հա­գուստ­ներ հա­գած, օ­դա­նա­ւը վա­րել ճամ­բորդ­նե­րով մէկ­տեղ։ Ի­մա­նա­լը մի բան է, ի­րա­ւուն­քը՝ այլ։ Ես կա­րող եմ շատ վար­պետ բժշ­կու­թիւն սո­վո­րած լի­նել, բայց ի­րա­ւուն­քը չու­նեմ գնալ հի­ւան­դա­նոց ու ներ­կա­յա­նալ որ­պէս վի­րա­բոյժ բժիշկ, ու սկ­սել հի­ւանդ­նե­րի վրայ աշ­խա­տել, քա­նի որ դրա ի­րա­ւուն­քը դեռ ՉԵՄ ՍՏԱ­ՑԵԼ։ Ե­կե­ղե­ցում այդ ի­րա­ւուն­քը տր­ւում է ձեռ­նադ­րու­թեամբ։ Ու այս­տեղ է, որ ձեռ­նադ­րող ե­պիս­կո­պո­սը խար­տա­ւի­լա­կին /Ե­կե­ղեց­ւոյ մէջ, ձեռ­նադ­րու­թեան պա­հուն, այն հո­գե­ւո­րա­կա­նը, որ նո­րըն­ծայ ձեռ­նադ­րեա­լը խո­րան կ'ա­ռաջ­նոր­դէ եւ ա­րա­րո­ղու­թեան ըն­թաց­քին կ'օգ­նէ ի­րեն, վկա­յու­թիւն կու տայ ա­նոր մա­սին հրա­պա­րա­կաւ, կը կո­չուի «խար­տա­ւի­լակ»/ հար­ցադ­րում է տի­րա­ցուի մա­սին, ու­սում ու­նի՞, հա­ւատք ու­նի՞, պատ­րա՞ստ է հե­տե­ւել հայ­րե­րի ու­սուց­ման, եւ շատ այլ հար­ցեր։ Հո­գե­ւո­րա­կա­նը ձեռ­նադ­րու­թեան ժա­մա­նակ դա­տա­պար­տում է հե­րե­տի­կոս­նե­րին, ա­ղան­դի հիմ­նա­դիր­նե­րին։ Բնա­կան է, որ աշ­խար­հա­կա­նը չի դա­տա­պար­տել յի­շեալ­նե­րին, ե­թէ չա­սենք, որ նոյ­նիսկ շա­տեր նրանց մա­սին չեն լսել։

Միւս կող­մից, հո­գե­ւո­րա­կա­նը պէտք չէ կար­ծի, որ իր ու­սու­մը, հա­ւատ­քը, գի­տե­լի­քը, հո­գե­ւո­րու­թիւ­նը ի­րեն կը բա­ւեն, քա­նի որ «այդ­քան ճա­նա­պարհ ան­ցել է»։ Այլ պէտք է փոր­ձի սո­վո­րել ա­մէն օր, մին­չեւ իր երկ­րա­ւոր կեան­քի վեր­ջը։ Ու Այս­տեղ գա­լիս է մի այլ շերտ, որ կոչ­ւում է մարդ­կա­յին փոր­ձա­ռու­թիւն։ Նո­րըն­ծայ քա­հա­նան չու­նի փոր­ձա­ռու­թիւ­նը ա­ւագ քա­հա­նա­յին։ Ինչ­պէս որ նո­րըն­ծայ բժիշ­կը չու­նի փոր­ձա­ռու­թիւ­նը ա­ւագ բժիշ­կին։ Ու երբ քա­րոզ տր­ւում է, քա­հա­նան իր անձ­նա­կան փոր­ձա­ռու­թիւ­նը չի ներ­կա­յաց­նում որ­պէս երկ­նա­յին ճշ­մար­տու­թիւն։ Այլ այդ փոր­ձա­ռու­թիւ­նը տա­լիս, սո­վո­րեց­նում ու բաժ­նեկ­ցում է իր հե­տե­ւորդ­նե­րին, առ ի ԾԱ­ՌԱ­ՅՈՒ­ԹԻՒՆ երկ­նա­ւոր ու­սու­ցում­նե­րին, այ­սինքն՝ Քրիս­տո­սի ու նրա Ա­ւե­տա­րա­նին, մի խօս­քով՝ Ե­կե­ղե­ցուն։
Հա­ւա­տա­ցեալ­ներ եր­բէ՜ք չպէտք է ներ­քա­շուած լի­նեն հո­գե­ւո­րա­կա­նի դի­մաց ու հար­ցեր չտան, քա­նի որ հո­գե­ւո­րա­կա­նը այն­տեղ է դրուել հենց այդ պատ­ճա­ռով, ի­րենց հո­գե­ւոր կեան­քը զար­գաց­նե­լու եւ ճիշդ ու­ղու վրայ պա­հե­լու հա­մար, մա­նա­ւանդ շեղ ա­ղանդ­նե­րից։ Հա­ւա­տա­ցեալ­ներ ա­զատ պէտք է ար­տա­յայ­տուեն, կի­սեն ի­րենց հո­գե­ւոր ապ­րում­նե­րը, տան ի­րենց հար­ցե­րը կամ մտա­հո­գու­թիւն­նե­րը։ Բայց ես հա­մա­ձայն չեմ, որ այդ ո­ճը գտն­ւում է միայն «այլ ե­կե­ղե­ցի­նե­րում»։ Ես չգի­տեմ Ար­ցա­խում կամ Հա­յաս­տա­նում ինչ­պէս է դր­սե­ւոր­ւում այդ կա­պը։ Իսկ Սփիւռ­քում քա­հա­նան քա­ջա­լե­րում է ա­մէն ա­ռի­թում, որ հա­ւա­տա­ցեա­լը բա­ցուի իր հետ, տայ զինք յու­զող հար­ցե­րը, եւ ընդ­հան­րա­պէս ո­րե­ւէ խն­դիր չի ծա­գում, երբ հո­գե­ւո­րա­կա­նին ճա­նա­չում են ու պատ­րաստ են ըն­դու­նել Ե­ԿԵ­ՂԵ­ՑՈՒ դա­ւա­նան­քի ճա­նա­պարհն ու ու­սու­ցում­նե­րը։ Անձ­նա­կան տե­սա­կէտ կա­րե­լի է գտ­նել ձեր նշած ՙոչ ա­ւան­դա­կան՚ կո­չուած հա­մայ­նք­նե­րում, ուր գե­րիշ­խում են տուեալ «հո­վուի» տե­սա­կէտ­նե­րը։


-Ինչ­պես վերևում նշե­ցինք, քա­րո­զե­լու ի­րա­վունք ու­նեն հոգևո­րա­կան­նե­րը։ Բայց մի՞­թե դա նշա­նա­կում է, որ մենք, հա­վա­տա­ցյալ­ներս, պետք է չե­զոք դե­րում լի­նենք։ Մենք ինչ­պե՞ս կա­րող ենք Ա­վե­տա­րա­նը տա­րա­ծել։ Թե՞ չու­նենք ի­րա­վունք։


-Բնա­կա­նա­բար ու­նեք ի­րա­ւունք։ Հո­գե­ւո­րա­կան­ներս միշտ քա­ջա­լե­րում ենք, որ հա­ւա­տա­ցեալ­ներ ու­նե­նան ներ­գոր­ծա­կան ու աշ­խոյժ կեանք հո­գե­ւոր ի­մաս­տով, ու դա տա­րա­ծեն ա­մե­նու­րեք։ Բայց... ի՞նչ է ՆՇԱ­ՆԱ­ԿՈՒՄ դա, բա­ցատ­րեմ։
Հա­ւա­տա­ցեալ մար­դը կամ կի­նը պար­տի նախ ՍՈ­ՎՈ­ՐԵԼ իր Ե­կե­ղե­ցուց, հո­գե­ւո­րա­կան իր հօ­րից, ու լա­ւա­պէս սեր­տել Աս­տուա­ծա­շուն­չը, հայ­րա­բա­նու­թիւ­նը, ե­կե­ղե­ցա­բա­նու­թիւ­նը եւ պատ­մու­թիւ­նը։ Այ­սինքն՝ ա­ճել դրան­ցով։

Ա­պա նրանց ա­ռա­ջին քա­րոզ­չու­թեան դաշ­տը ի­րենց ԸՆ­ՏԱ­ՆԻՔՆ է, ե­րե­խա­նե­րի ու­սու­ցու­մը։ Ե­թէ կան ե­րե­խա­ներ, ո­րոնք Աս­տու­ծոյ մա­սին չգի­տեն, Ե­կե­ղե­ցու մա­սին չգի­տեն, դա բաց­թո­ղումն է ա­ռա­ջի­նը իր ծնող­նե­րին, որ այդ «Ա­ւե­տա­րա­նը ՉԵՆ ՏԱ­ՐԱ­ԾԵԼ» ա­ռա­ջի­նը ի­րենց տան մէջ ու զա­ւակ­նե­րի սր­տե­րի վրայ։ Ե­րե­խա­նե­րի հո­գե­ւոր կր­թու­թեան ա­ռա­ջին պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րը ԾՆՈՂ­ՆԵՐՆ են ու յե­տոյ քա­հա­նան եւ ե­կե­ղե­ցին։
Ե­թէ ա­մէն մարդ ու կին Ա­ւե­տա­րա­նը քա­րո­զեն ի­րենց տան մէջ, եւ սե­պենք, որ ու­նեն տի­պար գի­տա­կից, հո­գե­ւոր զա­ւակ­ներ, ով­քեր լաւ են սեր­տել եւ մե­ծա­ցել Ե­կե­ղե­ցու կա­նոն­նե­րով։ Պահք են պա­հում, ա­ղօ­թում են, պար­կեշտ են եւ այլն, ա­պա, այդ ծնող­նե­րի պարտքն է այդ նոյն ու­ղիով ըն­թա­նալ ի­րենց եղ­բայր­նե­րի, քոյ­րե­րի ըն­տա­նիք­նե­րում, նոյն պար­կեշ­տու­թեամբ։ Ե­թէ կն­քա­հայր է, պար­տի նոյ­նը քա­րո­զել իր սա­նիկ­նե­րին։ Ի՞նչ է ի­մաս­տը կն­քա­հայր դառ­նա­լուն, ե­թէ սա­նի­կիդ պի­տի չքա­րո­զես ու չու­սու­ցա­նես։ Ի՞նչ է կն­քա­մայր դառ­նա­լուն ի­մաս­տը ե­թէ ոչ մի ա­ղօթք ու խո­նար­հու­թիւն պի­տի չսո­վո­րի մկր­տեա­լը։ Ու դրա­նից յե­տոյ՝ ի­րենց շր­ջա­պա­տին խո­նար­հա­բար։
Շատ օ­րի­նակ­ներ կան, որ աշ­խար­հա­կան­ներ կա­րող են տա­րա­ծել Ե­կե­ղե­ցու ու­սուց­մուն­քը, բայց դա ՉՊԷՏՔ Է ՇՓՈ­ԹԵՆ ձեռ­նադ­րեալ հո­գե­ւո­րա­կա­նի տուած մեկ­նո­ղա­կան, բա­ցատ­րա­կան ու ծանր նիւ­թե­րի մա­սին ի­րա­ւուն­քին հետ։ Աշ­խար­հա­կա­նը հո­գե­ւո­րա­կա­նի ձեռ­նադ­րու­թիւ­նը չու­նի, եւ հե­տե­ւա­բար այդ նոյն ի­րա­ւուն­քը չու­նի, ինչ­պէս որ դրա օ­րի­նա­կը տուե­ցի, օ­դա­չուի կամ բժիշ­կի մա­սին։ Ա­մէն հա­ւա­տա­ցեալ պէտք է ա­ճի, ու ե­թէ հաս­նի աճ­ման լր­ման, դառ­նայ հո­գե­ւո­րա­կան կամ ե­պիս­կո­պո­սի կող­մից նշա­նա­կեալ քա­րո­զիչ։ Ե­կե­ղե­ցին ի­րա­ւուն­քը տա­լիս է ՁԵՌ­ՆԱԴ­ՐՈՒ­ԹԵԱՄԲ։
Ա­մէն մարդ ի­րա­ւունք ու­նի վա­րորդ դառ­նալ։ Բայց մարդ կայ, որ ի­րա­ւունք ու­նի միայն ինք­նա­շարժ վա­րել, մարդ կայ՝ բեռ­նա­տար, մարդ կայ՝ եր­կաթգ­ծի վայ­րա­շարժ, մարդ էլ կայ՝ տիե­զե­րա­նաւ։ Հե­ծա­նիւ վա­րո­ղը տիե­զե­րա­նաւ չի կա­րող վա­րել, նոյ­նիսկ ե­թէ ի­մա­նայ։ Վա­րե­լու ի­րա­ւունք­նե­րը հա­ւա­սար չեն, ու նոյ­նը չեն կա­րող լի­նել։


-Ցա­վոք, եր­բեմն նկա­տում ենք, որ ե­կե­ղե­ցում կան, այս­պես ա­սած, «դե­դով­շի­նա» դիր­քում կանգ­նած հա­վա­տա­ցյալ­ներ, ով­քեր ի­րենց ի­րա­վունք են վե­րա­պա­հում խիստ, եր­բեմն կո­պիտ մի­ջամ­տու­թյամբ խառն­վել նո­րա­դար­ձի հա­վատ­քի կյան­քին՝ նրան նա­խա­տե­լով կանգ­նե­լու դիր­քի, գլ­խա­շո­րի, հա­գու­կա­պի և այլ­նի հա­մար։ Պետք չէ՞ ար­գել­վի նրանց «ար­ջի ծա­ռա­յու­թյուն» մա­տու­ցել հոգևո­րա­կա­նին։ Չէ՞ որ հենց նման­նե­րի «ա­վե­տա­րան­չու­թյան» պատ­ճա­ռով են շատ նո­րա­դարձ­ներ մո­ռա­նում ե­կե­ղե­ցի տա­նող ճա­նա­պար­հը։ Ի՞նչ պետք է ար­վի այս ուղ­ղու­թյամբ։


-Ձեր նշած դէպ­քե­րը, ես, օ­րի­նակ, Սփիւռ­քում չեմ տե­սել կամ չկան։ Բայց տե­ղեակ եմ, որ Հա­յաս­տա­նում ու Ար­ցա­խում նման դէպ­քեր կա­րող են տե­ղի ու­նե­նալ։
Իմ հա­մեստ կար­ծի­քով, Ե­կե­ղե­ցու ան­ձի դր­սե­ւոր­ման մա­սին դա ա­ռա­ջի­նը պէտք է բա­ցատ­րի հո­գե­ւո­րա­կա­նը՝ այդ ուղ­ղու­թիւ­նը կա­տա­րող մար­դուն կամ տիկ­նոջ եւ նաեւ խախ­տում­ներ կա­տա­րող­նե­րին։ Դրա հա­մար է, որ նա է ՀՈ­ԳԵ­ՒՈՐ ՀՈ­ՎԻ­ՒԸ։ Ու ա­մէն բան Ե­կե­ղե­ցում կա­րե­լի է ուղ­ղել, ճշ­դել, մաք­րա­զար­դել ՍԻ­ՐՈՎ։ Ինչ­պէս որ ա­ռա­քեա­լը մեզ է յի­շեց­նում. «Ձեր ա­մէն ին­չը սի­րով թող լի­նի» (Ա. Կոր. 16.14), «որ­պէս­զի մար­դիկ ձեր մէջ Քրիս­տո­սի ԼՈՅ­ՍԸ ՏԵՍ­ՆԵՆ ու ձեր բա­րի գոր­ծե­րով ՙփա­ռա­ւո­րեն ձեր Հօ­րը, որ եր­կն­քում է» (Մատթ. 5։16)։

Սոֆի ԲԱԲԱՅԱՆ